Spanje is een populair vakantieland onder Nederlanders. Elke zomer weer vieren veel mensen vakantie in dit Zuid-Europese land. Niet gek, want je vindt er zon, zee en strand. Je kunt er lekker ontspannen en ook nog eens genieten van heerlijk eten. Denk je erover na om komende zomer zelf op vakantie te gaan naar Spanje? Plan je reis van goed. Wij vertellen je hier wat je vooraf moet weten, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Kies een regio die bij je past
Bij een vakantie naar Spanje denken veel mensen al snel aan de Costa Brava, Costa del Sol, Costa Barcelona of één van de andere Costa's. Als je van zon, zee en strand houdt, is het hier goed vertoeven. Het kan er alleen zwart zien van de toeristen, zeker in de zomermaanden. Houd je meer van rust? Dan is een vakantie in het binnenland misschien meer iets voor jou. Hier is het over het algemeen een stuk rustiger dan aan de kust.
Houd rekening met de reistijd
Wil je met je kinderen op vakantie naar Spanje? Grote kans dat je in de zomer gaat, want je zit vast aan de schoolvakanties. Het is er vaak een drukte van belang, want mensen uit heel Europa trekken dan naar Spanje. Dit komt vooral doordat je er zekerheid hebt op mooi weer. Als je van levendigheid houdt en zongarantie wilt, is de zomer de beste tijd om naar Spanje te reizen.
Houd je niet van massatoerisme of heb je het al snel warm? En zit je ook niet vast aan schoolvakanties? Dan is het voor- of najaar een betere tijd om vakantie te vieren in Spanje. Het is er dan een stuk rustiger en ook minder warm. Bijkomend voordeel is dat je in deze periodes vaak ook minder betaalt voor een vakantie naar Spanje.
Stel je budget vast
Voordat je begint met het plannen van een vakantie naar Spanje, is het slim om een budget vast te stellen. Je bespaart je zelf zo veel tijd en moeite. Als je op voorhand al weet dat een vakantie te duur is, hoef je er ook niet naar te kijken. Wil je naar Spanje op vakantie met TUI? Kies dit land dan als bestemming, geef aan wanneer je weg wilt en kies het aantal personen dat meegaat. Bij het aanbod zie je vervolgens de prijs staan. Hierdoor weet je direct of een vakantie binnen je budget valt of niet.
Denk na over het vervoer
Veel mensen reizen met het vliegtuig naar Spanje. Dit komt vooral doordat je met de auto al snel een dag onderweg bent. Vanuit Utrecht is het 14 tot 18 uur rijden tot de grensregio. Wil je naar het zuiden? Dan ben je al snel meer dan 20 uur onderweg. Met het vliegtuig sta je binnen een paar uur in Spanje. Als je tijdens je vakantie veel wilt zien, kun je eventueel een auto huren. Je kunt dan gaan en staan waar je wilt en bent niet afhankelijk van taxi’s of het openbaar vervoer.
Boek een accommodatie
Wie vakantie wil vieren in Spanje, moet ook een accommodatie boeken. Doordat het zo’n populair vakantieland is, zijn er volop mogelijkheden. Toch is het niet slim om maar zo een verblijf te boeken. De accommodatie moet namelijk passen bij je vakantieplannen en het gezelschap waarmee je reist. Gaan er kinderen mee? Dan is een accommodatie met zwembad aan te raden. Kijk overigens niet alleen naar de ligging en faciliteiten, maar lees ook altijd reviews. Je weet zo wat je kunt verwachten.
Met de auto op reis gaan blijft één van de fijnste manieren om vrijheid te voelen. Je bepaalt zelf je tempo, je route en je stops. Geen wachtrijen, geen bagagelimieten, geen vaste schema’s. Maar die vrijheid werkt alleen echt als je je reis goed aanpakt. Zonder voorbereiding wordt een roadtrip al snel vermoeiend in plaats van ontspannend. Met de juiste mindset en een paar slimme keuzes maak je van elke rit een onvergetelijke ervaring.
Begin met een realistische planning
Veel stress ontstaat al vóór vertrek. Te veel kilometers per dag, te weinig rustmomenten en te hoge verwachtingen.
Probeer je reisdagen niet voller te proppen dan nodig. Vier tot zes uur rijden per dag is voor de meeste mensen meer dan genoeg. Zo hou je tijd over om onderweg te stoppen, iets te eten, een wandeling te maken of gewoon even niets te doen.
Plan je grote lijnen, maar laat ruimte voor spontaniteit. Soms is het net die onverwachte afslag die je bij het mooiste uitzicht brengt.
Comfort is belangrijker dan snelheid
Op lange ritten merk je snel wat echt telt: een goede zithouding, weinig rijgeluid en een stabiel gevoel op de weg. Niet hoe snel je gaat, maar hoe ontspannen je aankomt.
Daarom kiezen sommige reizigers bewust voor een tweedehands Audi. Niet om indruk te maken, maar omdat die bekendstaan om hun rustige rijervaring en degelijke afwerking. Zeker op lange snelwegtrajecten kan dat het verschil maken tussen uitgeput aankomen of fris uitstappen.
Elektrisch reizen
Elektrisch rijden op vakantie klinkt voor sommigen nog spannend, maar in de praktijk valt het goed mee.
Met een tweedehands elektrische auto rijd je stil, soepel en zonder schakelmomenten. Je pauzes worden automatisch rustmomenten: even stoppen om te laden, iets drinken, benen strekken. Dat natuurlijke ritme zorgt ervoor dat je minder gehaast bent en meer in het moment zit.
Bovendien ontdek je onderweg vaak leuke plekken bij laadstations: parkjes, cafés, kleine dorpen waar je anders gewoon voorbij zou rijden.
Check je auto voor vertrek
Een korte controle kan veel ellende voorkomen: – Bandenspanning – Olie en koelvloeistof – Ruitensproeiervloeistof – Verlichting – Remmen
Het kost je tien minuten en kan uren stress besparen.
Een goede auto maakt het verschil
Wie nog op zoek is naar een betrouwbare auto, vindt vandaag veel opties online. Zo is Touring CarSelect een platform waar je rustig kunt kijken naar recente tweedehandswagens met garantie, zonder de typische showroomdruk. Dat is handig als je zonder zorgen wil vertrekken.
[picture] => no
[pic1title] =>
[pic2title] =>
[pic3title] =>
[pic4title] =>
[pic5title] =>
[titleSlugified] => praktische-tips-voor-een-ontspannen-autoreis
[imageLink105x105] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/icons/news_105x105.jpg
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/icons/news_50x50.png
[imageUrl] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/slideshow/reisinspiratie/137/137_1.jpg
)
[2] => stdClass Object
(
[newsId] => 135
[date] => 2026-01-28
[title] => Van droom naar bezit: hoe je verantwoord een boot of tweede huis koopt
[text] =>
Stel: je bent al jaren fan van reizen, van vrijheid op het water of de geur van dennen in een bos en je overweegt om een boot of vakantiehuis te kopen. Het klinkt als de ultieme droom: een eigen stekkie voor weekends en vakanties, zonder telkens iets te huren of in een druk hotel te zitten. Maar voordat je die stap zet, is het slim om eerst goed na te denken.
Waarom een eigen boot of vakantiehuis aantrekkelijk is
Een eigen boot of vakantiehuis heeft veel aantrekkingskracht: het is jouw eigen plek om tot rust te komen, weg van dagelijkse beslommeringen. Je bepaalt zelf wanneer je gaat, met wie, en hoe lang je blijft. Voor veel reizigers voelt het als een rustpunt.
Tegelijkertijd is bezit geen vanzelfsprekendheid: het brengt verplichtingen en kosten mee die je niet moet onderschatten. Een vakantiehuis of boot is geen hotel of huurwoning. Je bent verantwoordelijk voor onderhoud, stalling, verzekering en alle bijkomende lasten. Denk bijvoorbeeld aan onvoorziene uitgaven voor reparaties, extra kosten bij verhuur of seizoensgebonden beperkingen die het gebruik beïnvloeden.
Waar je vooraf op moet letten
Locatie en gebruiksfrequentie
Of je nu kiest voor een boot of vakantiehuis: de locatie bepaalt veel. Hoe ver is het van je ‘thuis’? Hoe vaak ga je echt? Als je slechts één of twee weekenden per jaar kunt gaan, is het de vraag of de investering de moeite waard is.
De meeste experts raden aan om vóór aankoop te huren of te logeren op een vergelijkbare plek, om te ervaren of het écht bij je past.
Bij een vakantiehuis moet je ook uitzoeken wat de lokale regels zijn. In Nederland is permanente bewoning van een recreatiewoning bijvoorbeeld niet altijd toegestaan.
Ook kan de omgeving of het seizoen invloed hebben op het gebruiksgemak. Bij een boot spelen zaken als vaargebied, ligplaatsen en bereikbaarheid een rol.
Aankoopkosten en terugkerende lasten
De koopprijs is vaak nog maar het begin. Denk aan overdrachtsbelasting, notariskosten en soms advieskosten. Daarna komen de vaste lasten: energie, belastingen, verzekeringen, onderhoud en eventuele park- of ligplaatskosten.
Bij een boot moet je bijvoorbeeld rekenen op:
Winterstalling en antifouling
Periodiek motoronderhoud en keuring
Brandstof, waterkaarten, havengelden
Een recreatiewoning vraagt om structureel onderhoud van zowel binnen- als buitenzijde, denk aan schilderwerk, dakonderhoud, cv-installaties of tuinbeheer. Vergeet ook niet de kosten voor schoonmaak bij verhuur of een lokale beheerder.
Kostenvoorbeeld
Reken voor een bescheiden vakantiewoning op €3.000–€6.000 vaste lasten per jaar. Voor een middelgrote boot al snel €2.500–€4.000, afhankelijk van gebruik en stalling.
Wat past beter bij jou: boot of vakantiehuis?
Een boot biedt ultieme flexibiliteit. Je kunt meerdere locaties aandoen, je ‘verplaatst’ je vakantieplek als het ware. Dat is perfect voor mensen die houden van avontuur op het water en zich makkelijk kunnen aanpassen. Tegelijkertijd vraagt een boot intensief onderhoud, en zijn de jaarlijkse kosten vaak hoger dan verwacht. Zeker als je er niet zelf veel aan doet.
Een vakantiehuis is stabieler qua investering. Je kiest voor een vaste plek die je naar eigen smaak kunt inrichten en verbeteren. Bovendien kun je het huis mogelijk (deels) verhuren als je er zelf niet bent. De keerzijde: minder mobiliteit, en ook hier zijn er terugkerende kosten die vaak onderschat worden.
Let op: De waardeontwikkeling van een vakantiehuis kan aantrekkelijk zijn, maar dit is sterk afhankelijk van locatie, onderhoud en regelgeving.
Een slimme investering bescherm je met een goede verzekering
Welke keuze je ook maakt, je koopt geen luxeproduct maar een bezit met waarde. En waarde vraagt om bescherming. Het risico op schade door brand, storm, inbraak of ongelukjes is niet te vermijden maar je kunt je er wel goed tegen wapenen.
Daarom is het verstandig om je vanaf het begin goed te laten adviseren over passende verzekeringen. Eerdmans is verzekeringsspecialist voor recreatie die precies weet wat belangrijk is bij het verzekeren van een boot of vakantiehuis. Denk aan dekking voor schade, aansprakelijkheid, inboedel of milieuschade.
Wat als je droom verandert?
Een boot of vakantiehuis koop je vaak met het idee om er jarenlang van te genieten. Maar levens veranderen. Misschien gebruik je het minder dan gedacht, wil je overstappen op een ander type vaartuig of woning, of komt er een moment dat je de investering liever liquide maakt. Dan is het goed om een plan B te hebben.
Restwaarde en marktvraag: Boten schrijven doorgaans sneller af dan recreatiewoningen. Een goed onderhouden huis op een gewilde locatie kan zijn waarde behouden of zelfs stijgen, zeker bij schaarste.
Verkoopproces: Bij een vakantiehuis moet je denken aan een verkoopmakelaar, juridische afhandeling (zeker in het buitenland), en eventueel het afkopen van erfpacht of parkcontracten. Voor een boot: registratie, keuring en mogelijk btw-status.
Verhuren als tussenstap: Als verkoop nog geen optie is, kun je overwegen om (tijdelijk) te verhuren om kosten te dekken. Let dan wel op extra regels, vergunningen en verzekeringseisen.
Tip: Bepaal bij aankoop al wat je ideale gebruikstermijn is. Zo kun je tijdig inspelen op veranderingen en voorkom je dat het bezit een last wordt.
Maak van jouw droom een doordacht plan
Een eigen boot of vakantiehuis kopen is fantastisch. Het kan jouw reislust en behoefte aan vrijheid vervullen. Maar de droom wordt pas echt duurzaam als je realistisch bent over kosten, tijd, onderhoud en verzekeringen.
Neem de tijd om te rekenen, plannen en vergelijken. Kijk of de investering bij je levensstijl past, en maak gebruik van de juiste expertise. Zo wordt je vakantiedroom geen zorgenpost, maar een plek waar je jaar na jaar van kunt genieten.
Eindverslag Biak 2026 – Terugkijken op een intensieve en waardevolle reis
Half februari vertrokken we vanuit een winters Nederland naar het warme Biak. Van sneeuw in Assen naar tropische temperaturen op Papua, het contrast kon bijna niet groter. Na een korte tussenstop in Jakarta en een vertraagde doorreis kwamen we uiteindelijk aan op Biak, waar we zoals altijd hartelijk werden ontvangen. Het voelde meteen weer vertrouwd om terug te zijn.
Lapan een nieuw huis bouwen
Al snel werden we geconfronteerd met een schrijnende situatie. In Lapan bezochten we een gezin dat onder zeer slechte omstandigheden leefde in een huis dat eigenlijk niet meer bewoonbaar was. De wanden zaten vol gaten, het dak lekte en bij regen liep het water letterlijk naar binnen. Het gezin had geen mogelijkheid om hier zelf iets aan te verbeteren. De situatie maakte veel indruk en het was direct duidelijk dat er snel actie nodig was. We hebben daarom besloten om een nieuw huis te laten bouwen.
De start verliep wat onverwacht doordat het oude huis al grotendeels was afgebroken voordat er duidelijke afspraken waren gemaakt, maar inmiddels is de bouw in volle gang. Het is bijzonder om te zien hoe snel het nieuwe huis vorm krijgt en hoeveel verschil dit gaat maken voor het gezin. Voor hen betekent dit niet alleen een beter huis, maar ook meer veiligheid en rust. Jammer genoeg zijn wij alweer in Nederland wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Als het zover is dan zullen we zeker foto’s daarvan krijgen.
Rijstproject op Biak
Het rijstproject blijft één van de meest belangrijke en zichtbare onderdelen van ons werk. Al vijftien jaar ondersteunen we hiermee de allerarmsten op het eiland. Wat ooit klein begon, is uitgegroeid tot een structureel project waarbij momenteel 28 gezinnen eens per twee maanden een pakket ontvangen.
Zo’n pakket bestaat uit rijst en verschillende basisproducten zoals olie, suiker, zeep en andere eerste levensbehoeften. Voor veel gezinnen zijn dit producten die zij zelf nauwelijks kunnen betalen, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.
Tijdens deze reis zijn we zelf weer mee geweest met het uitdelen van de pakketten in onder andere Sundey en Yafdas. Door deze bezoeken krijgen we goed zicht op de situatie van de gezinnen en kunnen we beoordelen of hulp nog nodig is. De omstandigheden blijven vaak zwaar en het is duidelijk dat deze ondersteuning nog steeds van groot belang is. Tegelijkertijd blijft het bijzonder om te zien hoeveel dankbaarheid er is voor iets wat voor ons relatief klein lijkt, maar voor hen een wereld van verschil maakt.
School Kajasbo – Hydrocultuur en school sanitair
In Kajasbo hebben we gewerkt aan het verbeteren van de omstandigheden op en rond de school. Daarbij richten we ons niet alleen op sanitair, maar ook op een hydrocultuurkas.
De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar Serli, het schoolhoofd daar, met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.
Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?
Daarnaast blijft goed sanitair essentieel. Zoals altijd bekijken we ook hier de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Naast het gebouw lag een kapotte watertank. Er was geen water meer in het toiletgebouw.
Er is de afgelopen weken hard gewerkt! Inmiddels staat er een waterreservoir van 2000 liter naast het toiletgebouw. Alle kranen en leidingen zijn vernieuwd, alles functioneert weer zoals het hoort. Het gebouw is schoongemaakt en van een nieuw likje verf voorzien. Op het schoolplein zijn water tappunten gemaakt en de kas voor de hydrocultuur is bijna klaar. De komende weken wordt die verder afgewerkt. Wij vertrekken hier met een goed gevoel.
Water- en sanitairproject Opiaref
Via Facebook kregen we de vraag of we de toiletgebouwen van de school in Opiaref konden opknappen en weer van water konden voorzien. Omdat deze school midden in de kampong ligt willen we dat de kampong ook meeprofiteert van dit project. De school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.
Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden. Dit wordt mede gefinancierd door Stichting Water is our World
Tijdens een eerste bezoek zagen we dat één toiletgebouw nog redelijk was, maar het andere sterk vervallen en vervuild. Beide gebouwen zijn inmiddels schoongemaakt en de renovatie voor het vervallen gebouw is in volle gang.
Achter de school is een grot met een bron, die geschikt is als waterbron. Daar wordt nu een afsluitbare gemetselde bak gemaakt waarin Winsy een onderwater pomp kan plaatsen. Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen. Toen we er afgelopen week voor het laatst waren stond de tank al op de fundering. Henkie een gepensioneerde collega van Charles en Jantinus, heeft de meeste leidingen al gelegd en aangesloten. Ook hier vertrekken wij met een goed gevoel. Over een paar weken is hier weer water op school, in de toiletten en in de kampong.
Waterproject Kampong Kajasbo
Naast de school kijken we in Kajasbo ook naar een groter waterproject voor het dorp zelf. Tijdens een bezoek aan de kampong ontdekten we dat het bestaande watersysteem al lange tijd niet meer werkte. Hoewel er eerder veel in geïnvesteerd is, waren zowel de pomp als het zonne-energiesysteem defect geraakt.
Omdat deze techniek lokaal niet onderhouden kan worden, is het hele systeem uiteindelijk stilgevallen. Met ondersteuning Stichting Water is our World, hebben we een plan gemaakt om het systeem weer werkend te krijgen.
De bestaande geboorde bron zal opnieuw gebruikt worden met een nieuwe pomp. De elektriciteit zal dit keer via de kerk worden geregeld, zodat de kosten door de gemeenschap gedragen worden en de voorziening betrouwbaar blijft.
Het bestaande waterreservoir op het hoogste punt van het dorp zal opnieuw worden ingezet.
De eerste stap is om de helft van het dorp weer van water te voorzien door leidingen en tappunten te herstellen. Later zal ook de andere kant van het dorp worden aangesloten op het systeem.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door Henkie, zodat Kampong Kajasbo hopelijk weer duurzaam toegang krijgt tot water. Zodra de werkzaamheden in Opiaref klaar zijn zullen we in deze kampong van start gaan.
Kampong Warsansan
In Warsansan hebben we onderzoek gedaan naar een mogelijk waterproject. Hoewel de behoefte duidelijk aanwezig is, hebben we vanwege de hoge kosten en praktische risico’s besloten dit project voorlopig niet door te zetten. We blijven wel kijken naar alternatieve mogelijkheden. In de buurt van deze kampong is een kapotte geboorde bron aanwezig hoorden we later. We gaan Charles vragen of hij komend jaar wil onderzoeken of en hoe deze bron hersteld kan worden.
Kampong Amyamdam
In 2025 hebben we in Amyamdam een watersysteem gebouwd met een onderwaterpomp die water vanuit de rivier omhoog kon pompen, naar een waterreservoir boven in het dorp. Dit systeem werkte toen wij in 2025 vertrokken naar Nederland.
Begin februari dit jaar kregen we te horen dat het systeem sinds januari dit jaar niet meer fusioneerde door problemen met de elektriciteit en bekabeling, waardoor het systeem volledig stil was komen te liggen.
Het kostte veel tijd om de oorzaak te achterhalen en de juiste oplossingen te vinden. Er is getest, geïmproviseerd en hard gewerkt aan herstel.
Uiteindelijk besloten we de elektriciteitsmeter te verplaatsen naar het pomphuis, zodat de stroomvoorziening betrouwbaarder werd. Samen met de elektriciteitsmaatschappij PLN en met hulp van lokale mensen werd dit gerealiseerd. Na meerdere tegenslagen en aanpassingen bleef de pomp uiteindelijk draaien en stroomde het water weer naar het reservoir.
De watertappunten in het dorp hebben we gecontroleerd en waar nodig gerepareerd.
Het systeem werkt nu weer en is stabiel.De bewoners zorgen samen voor de elektriciteitskosten, wat vertrouwen geeft voor de toekomst.
Kampong Wari
In Wari troffen we een situatie aan die in grote lijnen goed op orde was. In 2024 hebben we hier in het hele dorp de leidingen vervangen en gezorgd dat er in de hele kampong water is. Deze kampong wordt opgedeeld door de Wari rivier. De uitdaging zat er toentertijd in om water aan de andere kant van de rivier te krijgen. Dat is gelukt. De eerste keer dat we dit jaar in Wari gingen kijken leek het erop dat er iets mis was met de waterdruk. Later bleek dit te liggen aan een afsluiter die niet goed stond. Het systeem functioneert hiernaar behoren, wat mooi is om te zien.
Wel gaan we hier nieuwe leidingen aanleggen van de bron naar de waterbak in het oerwoud. Hiermee wordt het systeem verder verbeterd en toekomstbestendiger gemaakt.
Waterproject Nermnu
In Nermnu hebben we vorig jaar een bron geboord met behulp van Stichting Water is our World. Winsy heeft de boring gedaan en Charles heeft het afgelopen jaar gezorgd dat de kampong werd aangesloten op de geboorde bron. We zijn hier gaan kijken en dit waterproject functioneert nog steeds goed. Het systeem functioneert zoals bedoeld en er is weinig nazorg nodig.
Tijdens deze reis hebben we slechts enkele kleine aanpassingen gedaan om het geheel nog iets te verbeteren. Het is mooi om te zien dat dit project stabiel draait en weinig onderhoud vraagt.
Kleine projecten
Naaicursus
Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Biak. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen. De cursus heeft ook een belangrijke sociale functie.
Krotwoning in kampong Padwa Sup
In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.
De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af. Er was simpelweg geen geld meer voor materialen. In dit geval bleek dat cement en karang te zijn. We hebben deze materialen voor ze besteld. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.
Schoolhulp
Ook dit jaar hebben we weer kinderen kunnen ondersteunen met schoolgeld. Onderwijs blijft één van de belangrijkste investeringen in de toekomst en we zijn blij dat we hier een bijdrage aan kunnen leveren.
Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.
Tuinen en zaden
In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.
Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.
Onze reis zit erop… maar het werk zeker niet!Bedankt voor jullie steun!
De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol.
De afgelopen maand op Biak was intensief, maar heel succesvol. We hebben met eigen ogen gezien hoe groot de nood op sommige plekken is en hoe direct hulp het verschil kan maken.
Met een goed gevoel kijken we terug op deze reis en bouwen we verder aan de projecten die in gang zijn gezet.
Dank jullie wel!
Voor het meelezen, het meeleven, de berichten en het vertrouwen.
Maar bovenal: dank aan iedereen die financieel bijdraagt. Onze vaste sponsoren, de mensen die maandelijks geven, en iedereen die een eenmalige donatie heeft gedaan, jullie maken dit werk mogelijk. Zonder jullie kunnen wij dit niet doen.
We hopen dat onze verhalen hebben laten zien wat jullie steun betekent in het leven van mensen die in moeilijke omstandigheden leven. En juist daarom blijft die steun hard nodig.
Ook vanuit Nederland blijven we betrokken, volgen we de voortgang en zetten we ons in om deze projecten verder te brengen. Samen maken we het verschil.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
In het verleden hebben we als stichting vaker krot-woningen verbeterd, opgeknapt of zelfs volledig vervangen door nieuwbouw. De KLU-veteranen waren daarbij lange tijd een belangrijke sponsor. Die groep wordt helaas steeds kleiner en kan dit soort projecten niet meer in dezelfde mate ondersteunen. Zij helpen ons gelukkig nog wel met een deel van de financiering van het rijstproject. Daardoor hebben we tegenwoordig minder budget voor het bouwen of opknappen van huizen. Toch hebben we dit jaar besloten daar weer wat geld voor vrij te maken en dat bleek al snel hard nodig.
In een eerder verslag schreven we over een moeder uit Wamena die met haar gezin in Lapan woont. Het huis waarin zij verblijft verkeerde in zeer slechte staat. Toen we het met eigen ogen zagen, schrokken we er eerlijk gezegd van. Door de muren heen kun je zo naar buiten kijken en het dak lijkt op een gatenkaas. Bij elke regenbui komt het water naar binnen. Het was meteen duidelijk: hier moesten we iets aan doen.
Samen met Inge gingen we opnieuw naar het gezin om te bespreken wat de mogelijkheden waren. Omdat het gezin nog in het huis woonde, leek het ons in eerste instantie verstandig om een nieuw huis naast het oude te bouwen. Dan zouden ze in het oude huis kunnen blijven wonen totdat het nieuwe klaar was. Nadeel was wel dat we dan geen gebruik konden maken van de bestaande vloer.
Toen Inge dit vertaalde, gaf de bewoonster meteen aan dat zij tijdelijk wel bij familie kon verblijven. Ze hoopte vooral dat haar nieuwe huis op de plek van het oude gebouwd mocht worden. Dat vonden wij natuurlijk geen probleem. We spraken af dat zij een lokale timmerman zou zoeken. We werken graag met vakmensen uit het dorp zelf, zodat ook zij iets verdienen aan het project. Later in de week zouden we terugkomen om samen met de timmerman de kosten te bespreken. Ook wij moeten natuurlijk goed op het budget letten.
Toen we enkele dagen later terugkwamen, stond ons echter een verrassing te wachten. Het oude huis was al bijna volledig afgebroken. Er was voortvarend gewerkt… misschien zelfs iets té voortvarend, want we hadden nog helemaal geen prijsafspraak gemaakt.
Inmiddels was er een tijdelijk onderkomen gebouwd: een eenvoudig rechthoekig hutje van golfplaten. Blijkbaar was het logeren bij familie toch niet doorgegaan. Het voelde even wat ongemakkelijk, maar eerlijk is eerlijk: het oude huis was nauwelijks beter. Dit is in ieder geval een tijdelijke oplossing.
Met de timmerman hebben we vervolgens alsnog een duidelijke prijsafspraak gemaakt en hij kon wat hem betreft meteen beginnen met de bouw. Samen met Inge zijn we daarna direct materialen gaan regelen: stenen, cement en hout.
Gelukkig konden de eerste materialen al de volgende dag geleverd worden. Toen we een paar dagen later weer gingen kijken, zagen we dat het huis inmiddels was uitgezet met draden en dat er een begin was gemaakt met de fundering. Dit is een project waarbij we niet elke dag aanwezig hoeven te zijn; veel werk wordt door de timmerman en zijn helpers gedaan.
Af en toe horen we via Inge dat er nieuwe materialen nodig zijn. Dan gaan we even langs om te kijken hoe het werk vordert en wat er besteld moet worden. Soms gaat het om extra cement, spijkers of hout. Samen met Inge regelen we dan dat deze materialen zo snel mogelijk worden geleverd.
Iedere keer dat we langskomen zien we weer vooruitgang. De muren zijn inmiddels op hoogte gemetseld en er kon begonnen worden met de dakspanten. Het project loopt mooi door en we hebben veel vertrouwen in de timmerman die eraan werkt.
Vorige week kregen we bericht dat we de dakplaten en het hout voor de wanden konden gaan bestellen. Dus zijn we opnieuw naar Lapan gegaan. Samen met de timmerman hebben we alles opgemeten en daarna zijn we naar de stad gereden om de benodigde materialen te kopen.
Nu, vlak voordat wij weer naar Nederland vertrekken, zien we dat het huis al onder de kap zit. Het eerste hout voor de wanden is inmiddels geplaatst. We zijn erg blij dat de bouw van dit huis zo snel verloopt.
Jammer genoeg zullen wij waarschijnlijk alweer in Nederland zijn wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Maar de moeder van het gezin komt vaak enthousiast aanrennen wanneer ze ons ziet aankomen. Ze is ontzettend dankbaar voor de hulp.
Wij zijn vooral blij dat we, dit gezin een fatsoenlijk en veilig huis kunnen geven.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Als we op Biak zijn proberen we altijd één of twee grotere waterprojecten te realiseren. Dat kunnen we doen dankzij een bijdrage van Stichting Water is our World. Voor dit jaar hadden we eigenlijk Kampong Warsansan op het oog. Zoals we in een eerder verslag schreven, bleek het boren naar een bron daar echter veel te duur. De kosten zouden uitkomen op ongeveer €10.000. Daarom zijn we voor deze kampong op zoek gegaan naar alternatieven.
Op ongeveer één kilometer van het dorp loopt een kleine aftakking van de Wari-rivier. Tussen de rivier en de kampong zit een hoogteverschil van zo’n 70 meter, wat met de pomp die wij gebruiken prima te overbruggen zou zijn. Dat klonk dus veelbelovend.
De rivier ligt echter verscholen achter de kampong, midden in het oerwoud. Een lastige plek om elektriciteit te regelen. Op Google Earth zagen we dat er hemelsbreed op ongeveer 600 meter nog een andere kampong ligt. In theorie zou daar stroom vandaan kunnen komen, dus we zijn de mogelijkheden gaan bekijken.
Toch kregen we al snel een belangrijk advies. Charles, die met ons mee was, raadde het project uiteindelijk af. Volgens hem ligt de bron voor zowel Kampong Warsansan als de andere kampong simpelweg te afgelegen. Hoe goed we de pomp ook zouden beveiligen, hij is ervan overtuigd dat die daar uiteindelijk gestolen zou worden. Zijn woorden waren duidelijk: “Dat zou zonde zijn van het sponsorgeld.”
En daar zijn we het natuurlijk mee eens. Hoe jammer het ook is, we hebben daarom besloten ons onderzoek naar dit project voorlopig te stoppen.
Kampong Kajasbo
Tijdens dit verblijf zijn we veel bezig bij de school in Kampong Kajasbo. Normaal rijden we via een vaste route naar de school, maar deze keer namen we een andere weg waardoor we echt dwars door het dorp reden. En dan kijken we natuurlijk altijd even hoe het met de watervoorziening in zo’n kampong gesteld is.
We zagen tyleenleidingen lopen en vlak bij de kerk stond een groot waterreservoir. Dat maakte ons nieuwsgierig.
Werkt dit systeem nog?
Toen we uitstapten werden we meteen aangesproken door dorpsbewoners. Zij vertelden ons dat het watersysteem al lange tijd niet meer functioneert. Ze namen ons mee naar een geboorde put waar een pomp in zit. De pomp bleek kapot. De stroomvoorziening van de pomp kwam van een groot zonnecelsysteem, zo groot dat het niet zou misstaan op een huis in Nederland. Maar ook dat systeem was defect.
Dit soort situaties komen we vaker tegen op Biak. In het verleden zijn er verschillende waterprojecten opgezet door (overheids)organisaties, vaak met de beste bedoelingen. Ook hier is duidelijk veel geld in geïnvesteerd: er liggen leidingen door het dorp en er zijn verschillende watertappunten.
Het probleem is alleen dat er technieken worden gebruikt die lokaal niet onderhouden kunnen worden. Zonne-energiesystemen zijn hier bijvoorbeeld helemaal niet gangbaar. Er is op Biak geen bedrijf dat ze levert of kan repareren. Als zo’n systeem kapotgaat, ligt alles stil.
Dat lijkt hier ook gebeurd te zijn. Het zonnecelsysteem raakte defect, waardoor de pomp niet meer werkte. Vervolgens ging de pomp zelf kapot omdat die lange tijd niet gebruikt werd. Ondertussen raakten leidingen lek of werden ze voor andere doeleinden gebruikt, en verdwenen de kranen van de tappunten.
En zo zat Kampong Kajasbo uiteindelijk weer zonder water.
Een nieuw plan
Kajasbo is een langgerekt lintdorp. De kerk en het waterreservoir staan ongeveer in het midden van het dorp, op een heuvel. Aan één kant van het dorp is nog een kleine watervoorziening vanuit een bron buiten de kampong. Aan de andere kant is er inmiddels helemaal geen water meer.
Toen we dit zagen, dachten we meteen: hier liggen kansen.
Samen met Stichting Water is our World willen we het watersysteem in Kajasbo weer werkend maken, maar dit keer met een systeem dat ook door de lokale mensen onderhouden kan worden.
Het plan is om de geboorde bron opnieuw in gebruik te nemen met een nieuwe pomp. Daarvoor hebben we Winsy gevraagd. Toevallig heeft hij deze bron in het verleden zelf geboord, dus hij kent hem goed.
De elektriciteit voor de pomp willen we vanuit de kerk laten komen. Bij dit soort projecten proberen we altijd gebruik te maken van gebouwen waarvan de elektriciteit door de gemeenschap wordt betaald. Zo voorkomen we discussies binnen het dorp over stroomkosten.
We zijn daarom meteen in gesprek gegaan met de kerk in Kajasbo. Inge bleek de dominee goed te kennen, wat het gesprek een stuk makkelijker maakte. De Papoea’s zijn erg kerkgericht: vrijwel iedereen in het dorp gaat naar de kerk. Het is dus een logische plek om elektriciteit voor een gemeenschappelijke watervoorziening af te nemen. De kosten worden dan verdeeld over de hele gemeenschap en de stroomvoorziening is betrouwbaar. Geen ingewikkelde zonnecelsystemen meer dus, maar gewoon elektriciteit uit het bestaande stroomnet.
En de kerk heeft inmiddels toestemming gegeven.
Stap voor stap
In het dorp staat nog een groot waterreservoir dat we opnieuw willen gebruiken. Dit staat op het hoogste punt van de kampong en is dus ideaal om druk op het leidingnet te krijgen.
Ons plan is om dit jaar eerst de helft van het dorp weer van water te voorzien: het deel waar nog oude leidingen en tappunten aanwezig zijn. Deze leidingen zullen we herstellen of vervangen waar dat nodig is. De tappunten worden gerepareerd en voorzien van nieuwe kranen.
Als dat goed functioneert, willen we daarna de andere kant van het dorp aansluiten. Daar is nu nog een kleine watervoorziening vanuit een bron buiten de kampong, waardoor die kant iets minder urgent is.
Hopelijk kunnen we later dit jaar, of anders volgend jaar, ook dat deel van Kampong Kajasbo aansluiten op de geboorde bron.
De werkzaamheden zullen door Henkie, de gepensioneerde oud-collega van Charles en Jantinus, worden verricht. Hij is ook al hard voor onze projecten aan het werk bij de school van Kajasbo en de school in Opiaref.
En zo kan een dorp waar een groot project ooit stilviel, hopelijk toch weer beschikken over iets heel eenvoudigs, maar ontzettend belangrijks: water.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
In de afgelopen jaren hebben we in Amyamdam meerdere pogingen gedaan om water naar de kampong te krijgen. Jantinus was hier al in 2016 en wist dat er in het verleden verschillende initiatieven waren geweest om water naar het dorp te brengen, maar zonder blijvend succes.
In Amyamdam staat al sinds 2010 een watertoren van ongeveer tien meter hoog. In de kampong zelf zijn verschillende watertappunten aangelegd. In 2022 zijn door een andere organisatie twee pompen geplaatst, maar het is de vraag of dat systeem ooit goed heeft gewerkt. Toen wij er kwamen, was er in ieder geval al lange tijd geen water meer.
De pompen stonden tussen de rivier (de bron) en de watertoren. De eerste pomp moest het water ongeveer 35 meter omhoog pompen, waarna een tweede pomp de laatste 15 meter naar het reservoir van de watertoren verzorgde. Beide pompen bleken kapot. Daarom gingen wij vorig jaar op zoek naar een andere oplossing.
Die oplossing vonden we in 2025: een onderwaterpomp. Dit type pomp wordt ook gebruikt bij aangeboorde waterbronnen en kan water tot ongeveer 100 meter omhoog pompen. We vroegen de bewoners om een pomphuis naast de rivier te bouwen. Vanuit dat pomphuis loopt een buis schuin de rivier in. In die buis hebben we de pomp geplaatst.
In de kampong bouwden de bewoners daarnaast een kleine watertoren van ongeveer zeven meter hoog, met daarop een reservoir van 2200 liter. Omdat het reservoir hoog staat, ontstaat er waterdruk in de leidingen naar de tappunten beneden in het dorp. Dat is belangrijk, want Amyamdam ligt heuvelachtig en het water moet soms over een heuvel worden gepompt om bij de tappunten te komen.
Toen we vorig jaar naar Nederland vertrokken, werkte het watersysteem in Amyamdam.
Amyamdam 2026
Begin januari 2026, gelukkig nog niet zo lang geleden, werd de elektriciteitsaansluiting door het elektriciteitsbedrijf aangepast. Sindsdien werkte het systeem niet meer. Wij dachten eerst dat de meter misschien kapot was of dat de elektriciteitsrekening niet betaald was. Maar toen we in Amyamdam aankwamen, zagen we dat er gewoon stroom was.
Bij de meter in het dorp maten we elektriciteit en ook beneden bij het pomphuis aan de rivier was stroom aanwezig. Toch draaide de pomp niet. We vermoedden dat de condensator in de regelunit kapot was. Daarom besloten we de pomp en de regelunit mee te nemen naar de stad om ze daar te testen.
Toen we de regelunit loskoppelden, merkten we iets vreemds: we maten nog steeds stroom, terwijl de hoofdschakelaar in het pomphuis uit stond. Dat klopte natuurlijk niet. Toen we verder gingen meten, bleek er zelfs spanning op de nul te staan. Dat is zeker niet goed. We hoopten maar dat de pomp hierdoor geen schade had opgelopen.
Wel werd één ding meteen duidelijk: de elektriciteitskabel tussen de kampong en het pomphuis moest vervangen worden. We hadden de bewoners eerder al gevraagd om de kabel omhoog te hangen, maar die lag nog steeds over de grond. Omdat hier vaak met een parang struiken worden weggeslagen, gebeurt het regelmatig dat zo’n kabel geraakt wordt.
Toen we de kabel onderweg goed bekeken, zagen we overal reparaties met tape en soms zelfs blootliggende aders. Het was overduidelijk: hier moest een nieuwe kabel komen, en die moest meteen van de grond af richting het pomphuis worden geleid.
In de stad Biak testten we de pomp. Tot onze opluchting bleek die nog prima te werken. Dat was alvast één zorg minder. Vervolgens gingen we naar de bouwmarkt om nieuwe kabel te kopen. We vonden 200 meter, maar we hadden eigenlijk 300 meter nodig. De laatste 100 meter moesten we dus uit de beste stukken van de oude kabel halen.
Met de pomp en de kabel reden we terug naar Amyamdam. Daar gingen we samen met de bewoners meteen aan de slag. De nieuwe kabel werd uitgerold en Winsy, die met ons mee was, verbond de kabels op de typische “Biak-manier”. Voor ons is dat altijd even slikken: de twee aders worden in elkaar gedraaid en daarna met tape geïsoleerd. Ze hebben er hier wel speciale tape voor, maar toch blijft het voor ons een bijzondere methode. Aan de andere kant: als je hier naar elektrische installaties kijkt, zie je dat bijna alles met tape aan elkaar zit.
Binnen een uur hadden we de 300 meter kabel vervangen en was er weer stroom in het pomphuis. Dit keer maten we geen spanning meer op de nul. Dat was in ieder geval beter.
We plaatsten de pomp terug in de buis en lieten hem weer de rivier in zakken. De leidingen werden aangesloten en daarna zetten we de pomp weer onder stroom. We hoorden hem draaien en voelden dat er water door de buis stroomde. Maar na een paar seconden stopte het alweer.
De pomp ging opnieuw uit het water. Toen zagen we dat de pvc-buis waarop de pomp was aangesloten was losgeschoten. Op die verbinding staat behoorlijk wat druk. We lijmden de aansluiting opnieuw en lieten de pomp weer zakken. Toen we hem opnieuw aanzetten, gebeurde precies hetzelfde: even druk in de buis… en weer schoot de aansluiting los. Het was duidelijk dat dit zo niet ging werken. Daarom besloten we een nieuwe aansluiting te maken, dit keer met tyleen in plaats van pvc. Daarvoor moesten we wel eerst nieuwe materialen halen in Biak.
De winst van die dag: het elektriciteitsprobleem was opgelost. Helaas draaide het watersysteem nog steeds niet.
In Biak gingen we langs verschillende bouwmarkten om alle benodigde onderdelen bij elkaar te zoeken. Op het eiland heeft bijna nooit één winkel alles op voorraad, dus we moesten meerdere toko’s langs. Na ongeveer twee uur hadden we eindelijk alles bij elkaar.
De volgende dag reden we weer naar Amyamdam. De bewoners stonden ons al op te wachten. Samen liepen we naar de rivier, monteerden de nieuwe tyleen aansluiting aan de pomp en lieten de pomp weer in het water zakken. Daarna sloten we de elektriciteit aan en startten de pomp.
En… de pomp startte niet.
We zagen wel dat er stroom was, maar toen we gingen meten bleek dat de spanning inzakte zodra de pomp probeerde te starten. We vermoedden dat dit kwam doordat de laatste 100 meter nog uit oude kabel bestond. Waarschijnlijk moesten we ook dat stuk vervangen. Die nacht sliepen we er allebei slecht van.
De volgende dag gingen we op zoek naar nog eens 100 meter kabel. Maar ondertussen realiseerden we ons dat drie stukken kabel van 100 meter, op z’n Biaks aan elkaar geknoopt, geen duurzame oplossing was. De kans was groot dat het systeem binnenkort weer stil zou vallen.
De beste oplossing leek ons om de elektriciteitsmeter naar het pomphuis bij de rivier te verplaatsen. Dan zou de netbeheerder verantwoordelijk worden voor de kabel tussen de kampong en het pomphuis.
Samen met Inge gingen we daarom naar PLN, de elektriciteitsmaatschappij hier op het eiland, vergelijkbaar met Enexis of Liander in Nederland. We legden ons plan uit en ze wilden kijken wat er mogelijk was. Later die dag kregen we een telefoontje: de volgende dag zou er een monteur naar Amyamdam komen om de situatie te bekijken.
De dag daarna stonden we met Inge in Amyamdam toen de monteur arriveerde. Hij bekeek alles en mat de afstand: inderdaad ongeveer 300 meter. Volgens hem was het verplaatsen van de meter mogelijk en het kon zelfs diezelfde dag gebeuren. Alleen was er een probleem: PLN had zelf geen 300 meter kabel op voorraad. Of wij dat misschien zelf konden regelen, typisch voor hier.
We begonnen meteen rond te bellen en te appen. Uiteindelijk vonden we iemand op het eiland die kabel voor PLN-projecten legt en die wel 300 meter kabel op voorraad had. We kochten de kabel en brachten die de volgende dag naar Amyamdam.
De PLN-monteur stond daar keurig op tijd klaar met alle benodigde aansluitmaterialen. Hij ging meteen aan de slag. Aan het einde van de dag kregen we bericht uit Amyamdam: de pomp draaide.
Een paar dagen later gingen we zelf kijken. Helaas weer een tegenvaller. De schakelaar van de regelunit was doorgebrand. Het zat ons hier echt niet mee. Op het eiland konden we geen goede kwaliteit schakelaar vinden. Elke keer als we er een vervingen, brandde hij door zodra er een paar keer mee werd geschakeld.
Winsy, die de pomp geleverd had, legde de bewoners uit dat ze voorlopig niet meer de schakelaar op de regelunit moesten gebruiken, maar de hoofdschakelaar bij de meter. Wij gaan in Nederland goede schakelaars bestellen en die later naar Biak sturen. Gelukkig had de PLN-monteur inmiddels een tijdelijke, maar betrouwbare oplossing gemaakt, waardoor de pomp weer kon draaien.
En toen gebeurde het eindelijk: de pomp bleef draaien en we voelden het water door de buis omhoog stromen.
Tijd om naar boven te lopen en te kijken of het reservoir gevuld werd.
Boven hoorden we het water in de tank vallen. Wat een heerlijk geluid. We waren ontzettend blij dat het watersysteem in Amyamdam weer werkte.
We reden nog langs de watertappunten in het dorp om te kijken of er kapotte kranen waren. Een paar moesten we vervangen – zonde om water te verspillen. Het water uit de rivier is misschien gratis, maar de elektriciteit om het omhoog te pompen is dat niet.
Op Biak hebben we al vaker gezien dat het lastig kan zijn: stroom, pompen, bewoners en betalen. Daarom doen we dit soort projecten meestal bij kerken en scholen, omdat daar altijd elektriciteit is en de gemeenschap samen voor de kosten zorgt.
In Amyamdam is dat anders. De pomp heeft een eigen elektriciteitsaansluiting en de bewoners betalen de rekening samen. Dat doen ze inmiddels al een jaar lang. We vinden het mooi om te zien dat het hier wél werkt.
Wij vertrekken uit Amyamdam met een goed gevoel. Volgend jaar komen we vast weer eens kijken en hopelijk draait het systeem dan nog steeds net zo goed als vandaag.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Naast de grotere projecten zoals de waterprojecten, sanitairprojecten en het herstellen van krotwoningen doen we ook een aantal kleinere projecten. Tijdens ons bezoek dit jaar hebben we ook deze projecten weer bekeken.
Naaicursus
Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Papua. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen.
De cursus begon destijds bij Inge thuis. We schaften drie naaimachines aan en Inge had zelf ook een naaimachine. Al snel bleek dat de kamer van Inge te klein werd voor de groep vrouwen die mee wilde doen. Daarom verhuisde de cursus naar buiten, maar dat was natuurlijk geen ideale oplossing.
In 2018 verhuisde de naaicursus naar het huis van Martha en Chris. Zij wonen in een woning uit de Nederlandse tijd en hebben een grotere kamer waar de naaimachines konden staan en waar les kon worden gegeven. Om te voorkomen dat de machines permanent in hun woonkamer zouden blijven staan, hebben we later een eigen leslokaal gebouwd naast hun huis. Dankzij onze sponsoren kon dit lokaal worden gerealiseerd en in 2020 in gebruik worden genomen.
Voor de cursus zijn verschillende naaimachines aangeschaft. Sommige zijn oudere modellen met een trapmechanisme zoals wij die uit de jaren vijftig kennen, maar er zijn ook elektrische naaimachines. Iedere week geeft een lerares les aan de vrouwen. Zij wordt betaald vanuit onze stichting. Ook de stoffen, naaibenodigdheden en het onderhoud aan de machines worden grotendeels door ons bekostigd.
Naast het leren naaien heeft de cursus ook een belangrijke sociale functie. Het is een plek waar vrouwen elkaar ontmoeten en waar ruimte is om met elkaar te praten over allerlei onderwerpen.
Krotwoning in kampong Padwa Sup
In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Vorig jaar leefde hun oma nog bij hen, maar zij is helaas overleden.
Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.
De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af.
Wanneer we navragen waarom de bouw stilstaat, blijkt dat er simpelweg geen geld meer is voor materialen. Wij sponsoren nooit direct met geld, maar vragen altijd waar concreet behoefte aan is. In dit geval bleek dat cement en karang (steenmateriaal) te zijn. Daarmee kunnen de stenen muren verder worden opgebouwd.
We hebben toegezegd deze materialen te bestellen en hebben dat ook direct gedaan. Zo kan de neef weer verder met de bouw. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.
Schoolhulp
Op dit moment helpen we zeven kinderen met het betalen van schoolgeld. Het gaat om kinderen uit zeer arme gezinnen die het schoolgeld voor het voortgezet onderwijs niet kunnen betalen.
Hoewel je hier wel onderwijs mag volgen zonder schoolgeld te betalen, krijg je aan het einde van de opleiding geen diploma als het schoolgeld niet is voldaan. Net als in Nederland geldt ook hier dat een diploma belangrijk is om later werk te kunnen vinden.
Voor het daadwerkelijk uitreiken van het diploma moet bovendien nog apart worden betaald. Dit jaar hebben wij voor Ina het geld voor haar diploma gesponsord. Zij heeft een opleiding tot verpleegkundige afgerond. Nu het diploma is betaald en uitgereikt kan zij aan het werk in het ziekenhuis op Biak. Dat is inmiddels geregeld. Afgelopen jaar hebben we ook een leerling geholpen met een laptop die ze voor haar opleiding nodig had.
Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.
Tuinen en zaden
In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.
Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Via Facebook nam een oud-leerling van de school in Opiaref contact op met Jantinus. Haar vraag was of we de toiletgebouwen van de school konden opknappen en weer van water konden voorzien. Ze vertelde ook dat er achter de school een grot moest zijn met een bron. Omdat dit goed past bij de doelstelling van ons werk hier, zijn we een kijkje gaan nemen.
Eerste bezoek aan de school
Bij aankomst op de school worden we vriendelijk begroet door een aantal medewerkers, die ons meteen rondleiden. De school heeft twee toiletgebouwen. Eén gebouw ziet er nog redelijk netjes uit, maar het andere is behoorlijk vervallen en erg vies.
Daarna gaan we achter de school kijken bij de grot waar de bron zou moeten zijn. Het blijkt een flink stuk naar beneden te zijn. We lopen op slippers en dat is eigenlijk niet het beste schoeisel voor zo’n afdaling hier. Het pad is glad en het koraal is op veel plekken scherp. Voor je het weet heb je een wondje aan je voeten.
Eigenlijk is het dus niet verstandig om naar beneden te gaan… maar dat betekent niet dat ik het niet toch een klein stukje probeer.
Verkenning van de grot
Het eerste stuk gaat nog redelijk. Vanaf een afstand kan ik inderdaad water in de grot zien. Ik ontdek zelfs twee mogelijke plekken waar een bron zou kunnen zijn. Eén plek is wat lastiger bereikbaar, omdat er een boomstam en balken liggen. Daar is ook een soort afdakje van golfplaten te zien. Er liggen meerdere oude leidingen naar beneden.
Op slippers is het echter echt niet veilig om verder te gaan kijken. Voor de andere plek zou ik nog verder naar beneden moeten en ook dat is niet verstandig.
Wel kan ik van een afstand goed het water zien. Het ziet er helder uit en het lijkt diep genoeg. Hier zouden we eventueel een onderwaterpomp kunnen laten zakken, vergelijkbaar met het systeem dat we in Amyamdam hebben gemaakt.
Schoonmaken en verfen
We bespreken onze bevindingen met de mensen van de school. Net als bij andere projecten stellen we één belangrijke voorwaarde voordat we beginnen: de toiletgebouwen moeten eerst goed schoongemaakt worden. Als dat gedaan is, zorgen wij voor verf zodat alles er weer netjes en fris uit kan zien.
Een paar dagen later zijn we in Kajasbo geweest. Op de terugweg rijden we nog even langs Opiaref om verf af te leveren. We gaan ervan uit dat de toiletten inmiddels schoongemaakt zijn – en gelukkig blijkt dat ook zo te zijn. De gebouwen zijn schoon en de medewerkers kunnen met de verf verder aan de renovatie beginnen.
Tweede bezoek aan de grot
Deze keer hebben we wel onze schoenen meegenomen, zodat we wat verder de grot in kunnen om te bekijken hoe het er precies uitziet.
Zoals eerder gezien zijn er twee plekken waar eventueel water vandaan gehaald kan worden. We lopen eerst naar het deel dat het makkelijkst bereikbaar is. Hoe verder ik naar beneden kom, hoe beter ik kan zien hoe helder het water is en dat er voldoende diepte is.
Tegelijkertijd valt me iets anders op: in de grot ligt veel rommel en afval. Als ik nog wat verder kijk, zie ik zelfs kleding in het water liggen. Het vermoeden ontstaat dat hier gewassen wordt. Even later bevestigt een dorpsbewoner die met me mee naar beneden is gelopen dat dit inderdaad gebeurt.
Dat maakt deze plek waarschijnlijk minder geschikt om water uit te pompen.
Daarom ga ik kijken bij de andere plek. Die is minder makkelijk bereikbaar. Er ligt een boomstam over het pad en op verschillende plekken liggen balken. Ook hier zie ik een klein afdakje van golfplaten.
Toch maar voorzichtig naar beneden dus. Onder de boomstam door, langs de balken… en ook hier zie ik helder water. Het water lijkt diep genoeg en er staan zelfs nog een paar oude pompen. Of die het nog doen is maar de vraag; ze zien er niet bepaald nieuw uit.
Er liggen ook oude leidingen. Het golfplaten dakje zal waarschijnlijk ooit een pomp hebben beschermd. Het lijkt in ieder geval goed mogelijk om hier een onderwaterpomp te plaatsen.
Voorbereiding van de pompinstallatie
Voor ons is wel een voorwaarde dat er eerst een gemetselde bak wordt gemaakt, van waaruit een buis het water in kan worden gestoken. In die buis kan dan de pomp geplaatst worden. De bak moet afsluitbaar zijn, zodat de pomp niet gestolen kan worden.
Samen met Charles en Winsy gaan we terug naar Opiaref en vragen de school of er een timmerman kan komen om deze bak te bouwen. Vanuit Biak-stad hebben we al een tyleenbuis van zes meter meegenomen. Daarin kan straks de pomp vanuit de bak naar beneden in de bron worden gelaten.
Samen met Winsy, Charles en de timmerman dalen we opnieuw af naar de grot. We nemen de buis alvast mee naar beneden om te kijken of hij diep genoeg in de bron kan en om te bepalen waar de bak precies moet komen.
De timmerman bekijkt de plek en geeft aan waar hij de bak zal bouwen. Ik laat hem ook foto’s zien van het systeem dat we in Amyamdam hebben gemaakt. Voor hem is het duidelijk, hier kan hij mee aan de slag.
Waterreservoir bij de school
Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen.
Ook hier wordt voortvarend gewerkt.
Versterking van het team
Tijdens onze ritten over het eiland kwamen we trouwens Henkie tegen. Henkie werkte vroeger bij het waterbedrijf van Biak en is inmiddels met pensioen. Jantinus kent hem nog uit zijn tijd bij het waterbedrijf.
Toen we hem tegenkwamen vroeg hij of we misschien werk voor hem hadden. Zijn hulp kunnen we goed gebruiken. Zeker nu Charles sinds een paar maanden directeur is geworden van het waterbedrijf van Biak.
Charles heeft in het verleden veel leidingwerk voor onze projecten gedaan, maar door zijn nieuwe functie is hij doordeweeks erg druk. De afgelopen weken kon hij eigenlijk alleen in het weekend met ons mee op pad.
De hulp van Henkie komt dus precies op het juiste moment. Zowel Charles als Jantinus kennen hem als een goede monteur. Henkie gaat het leidingwerk uitvoeren bij de school in Opiaref en ook bij het project in Kajasbo bij de school.
In de kampong van Kajasbo gaan we later dit jaar ook nog een waterproject starten waar hij het leidingwerk zal verzorgen. We zijn erg blij met dit nieuwe lid van ons team.
Doel van het project in Opiaref
Met dit project is het de bedoeling dat de school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.
Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
We zijn inmiddels net over de helft van onze reis en willen graag even een moment nemen om iedereen te bedanken die inmiddels een donatie heeft gedaan via ellyenjantinus.waarbenjij.nu. Dankzij jullie steun kunnen we het werk hier blijven doen. We waarderen het enorm dat zoveel mensen met ons meeleven en ons project steunen.
We lezen ook alle reacties onder onze verslagen. Het is heel leuk en bemoedigend om jullie berichten te zien. Helaas biedt de website geen mogelijkheid om rechtstreeks te reageren, maar weet dat we jullie reacties zeker lezen en erg waarderen.
Op dit moment zijn we druk bezig met verschillende projecten. In Kajasbo werken we aan het sanitair- en hydrocultuurproject. Daarnaast kijken we in kampong Kajasbo of we een oud waterleidingsysteem kunnen herstellen, zodat de kampong weer toegang krijgt tot water.
In Opiaref zijn we bij de school geweest. Komende week hopen we daar te starten met het laten zakken van een onderwaterpomp in een bron in de grot achter de school. Deze pomp moet het sanitair van de school en de watertappunten op het schoolterrein van water voorzien. Aan de buitenzijde van de school maken we ook watertappunten, zodat de bewoners van de kampong daar water kunnen halen.
Natuurlijk houden we de komende weken ook de nieuwbouw van het huis in Lapan in de gaten. Daar stond een krotwoning, waar een gezin met 7 personen in leefde.
Ons waterproject in Amyamdam loopt gelukkig ook weer, en daar zullen we binnenkort uitgebreider over berichten.
Nogmaals hartelijk dank voor alle steun, betrokkenheid en donaties!
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Rijstproject op Biak – al vijftien jaar hulp aan de allerarmsten
Elly en Jantinus zijn inmiddels al vijftien jaar actief met hun rijstproject op Biak. Wat ooit begon als een kleinschalig initiatief om een aantal mensen te helpen, is in de loop der jaren uitgegroeid tot een project dat structureel steun biedt aan de allerarmsten op het eiland. Het doel van het project is altijd hetzelfde gebleven: mensen helpen die zelf nauwelijks middelen hebben om in hun basisbehoeften te voorzien.
In de afgelopen jaren is het project gestaag gegroeid en heeft het al veel gezinnen geholpen. Sommige gezinnen ontvangen een periode steun en kunnen daarna weer op eigen benen staan, terwijl andere gezinnen langduriger afhankelijk zijn van hulp. Het blijft belangrijk om goed te blijven kijken naar de situatie van de mensen op de lijst, zodat de hulp steeds terechtkomt bij degenen die het het hardst nodig hebben.
Het rijstpakket dat wordt uitgedeeld is een pakket met verschillende basisproducten. Elk pakket bestaat uit 15 kilo rijst en daarnaast uit handzeep, suiker, olie, thee, melk, wasmiddel en maandverband voor de vrouwen in het project. Voor veel gezinnen zijn dit producten die normaal gesproken moeilijk te betalen zijn, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.
Op dit moment staan er 28 gezinnen op de lijst die eens per twee maanden een pakket ontvangen.
Inkoop en distributie
De praktische organisatie van het project op Biak ligt nog steeds in handen van Inge. Zij is verantwoordelijk voor de inkoop van alle producten en voor het samenstellen en uitdelen van de pakketten. Inmiddels krijgt ze daarbij hulp van Rudy, die over een auto beschikt. Dat is een grote hulp, want veel gezinnen wonen in kampongs die ver buiten Biak-stad liggen en soms lastig bereikbaar zijn.
Dankzij deze samenwerking kunnen de pakketten ook bij gezinnen in de meer afgelegen dorpen worden afgeleverd.
Zelf mee op pad
Wanneer wij zelf op Biak zijn, gaan we altijd mee tijdens het rondbrengen van de rijstpakketten. Dat vinden we belangrijk, omdat we dan met eigen ogen kunnen zien hoe het met de gezinnen gaat die steun ontvangen.
Tijdens deze bezoeken kijken we ook of er misschien gezinnen zijn die inmiddels in een betere situatie terecht zijn gekomen. Soms vinden mensen werk, of verandert hun situatie doordat een partner of familielid kan bijdragen aan het inkomen. Wanneer dat gebeurt, proberen we de hulp geleidelijk af te bouwen. Zo kan er weer ruimte ontstaan om andere gezinnen te helpen die het harder nodig hebben.
Twee dagen op pad
Deze week hebben we de rijstpakketten in twee dagen rondgebracht.
Op de eerste dag zijn we naar kampong Sundey gegaan. In dit dorp ontvangen diverse gezinnen een rijstpakket. We hebben alle gezinnen bezocht en gekeken hoe het met hen gaat. Helaas moesten we constateren dat de situatie voor deze gezinnen nog steeds erg moeilijk is. Op dit moment kan hier nog niemand van de lijst worden gehaald.
Op de tweede dag hebben we de gezinnen bezocht in kampong Yafdas. Hier staan ook een flink aantal adressen op de lijst. Ook hier hebben we bij de mensen thuis gekeken hoe het met hen gaat en hoe hun situatie is. Het blijft bijzonder om te zien hoe dankbaar de mensen zijn voor de hulp, ook al gaat het om relatief eenvoudige basisproducten.
Bezoek aan Inggiri en Adoki
Na Yafdas zijn we verdergegaan naar kampong Inggiri en Adoki.
In kampong Inggiri hebben we opnieuw een bezoek gebracht aan een oudere vrouw die we al meerdere jaren kennen. De eerste keer dat we bij haar kwamen, troffen we haar aan in een klein en slecht huisje waar ze onder moeilijke omstandigheden leefde. Ze was toen erg ziek en sliep zelfs op de grond. Daarom hebben we haar destijds eerst een matras gegeven, zodat ze in ieder geval iets comfortabeler kon slapen.
Toen we haar vorig jaar bezochten, hebben we besloten om haar huis water- en winddicht te maken, omdat het dak en de muren in slechte staat waren.
Het huis heeft inmiddels een nieuw dak, wat een grote verbetering is. De bedoeling was dat ook de gaten en kieren in de muren zouden worden dichtgemaakt. Het materiaal daarvoor – de platen – is al geleverd en staat zelfs al in het huis.
Tot onze verbazing bleek echter dat het werk nog niet was uitgevoerd. Het werd ons niet helemaal duidelijk waarom dat nog niet gebeurd is. Daarom hebben we opnieuw afgesproken dat dit op korte termijn alsnog gebeurt. Het materiaal ligt er al en een timmerman kan er in principe direct mee aan de slag.
Vier weeskinderen
Tijdens deze ronde hebben we ook een gezin bezocht waar vier weeskinderen wonen. Hun neef heeft hen in huis genomen, maar hij heeft zelf nauwelijks middelen om voor hen te zorgen.
Het was duidelijk dat deze kinderen onze steun hard nodig hebben. Daarom zullen we dit gezin voorlopig blijven ondersteunen via het rijstproject, zodat er in ieder geval regelmatig voedsel en andere basisproducten beschikbaar zijn.
Stijgende kosten
Net als in Nederland stijgen ook op Biak de kosten van levensonderhoud. Dat merken we ook bij het samenstellen van de rijstpakketten.
De belangrijkste sponsor van het rijstproject is een groep KLu-veteranen. Deze groep wordt echter langzaam kleiner, waardoor de financiering van het project steeds meer onder druk komt te staan.
De kosten voor één rijstpakket bedragen momenteel ongeveer 25 euro. Daarmee kan een gezin weer voor een tijd worden voorzien van de belangrijkste basisproducten.
Na vijftien jaar blijft het bijzonder om te zien hoeveel verschil een relatief klein project kan maken in het leven van mensen. Voor de gezinnen die op de lijst staan betekent het rijstpakket niet alleen voedsel, maar ook het gevoel dat ze niet vergeten zijn.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Vandaag ben ik de laatste dag in Indonesië,Ben gisteren teruggevlogen van Padang naar medan
Onvoorstelbaar snel voorbij gegaan deze 7 weken,
Mijn programma was om na Padang,naar Bukkettingi en Minanjau te gaan,
Normaal doet de auto er 2 tot 2,5 uur over,maar nu 6,maar daar kom ik straks op terug.
In Bukkettingi heb ik een kamer gehuurd in hotel Benteng,Een gedateerd maar prima hotel
Met n goed ontbijt(indisch)en boterhammen met jam.
Hotel Benteng ligt recht tegenover Benteng(fort) De Kock.Dit fort diende als militair steunpunt
Om de regio onder controle te houden.Momenteel is het fort een toeristisch gebied,met een herinnering aan de koloniale
Periode.Je kunt naar boven klimmen voor uitzicht over de stad en richting vulkaan Marapi(die tijdens mijn verblijf daar een aantal erupties had,veel rook,geen as) er staan verder wat oude kanonnen, Vroeger heette Bukkettingi Fort de kock
Bukkettingi heeft een mooi plein dat gedomineerd wordt door Jam(klok) gadang(groot)een klokkentoren dus,die is in 1926 gebouwd,en aan de stad gegeven als cadeau van de Nederlandse controleur.Bestaat nu precies 100 jaar.
Het plein is savonds heel erg gezellig,veel families komen daar,er is van alles te zien en te doen.
De sianok canyon is prachtig om te zien,ik ben er op een rustige zondagmorgen een wandeling gaan maken,zo,n
Grote verscheidenheid aan planten en bloemen.De terugtocht achterop de motor van een gojek rijder.
Verder 2 grote tochten gemaakt door west sumatra,De ene keer naar het koninklijk paleis en het meer van Sangkarak,
De kleuren van het paleis zijn zo prachtig,het paleis is al 2 x afgebrand is hélemaal van hout.
Mijn bedoeling was om 7 dagen naar Minanjau te gaan met z'n prachtig meer,Ik had daar inmiddels een leuke
Cottage gehuurd, Maar ik moest mijn plannen bijstellen,de gids vertelde dat de weg er naar toe vreselijk slecht is door wat er in november gebeurd is,Dit was even n tegenslag voor mij,maar nam de waarschuwing natuurlijk ter harte,
Dus mijn cottage bij agoda geannuleerd.Omdat we nog steeds in de regenperiode zitten kan herhaling van veel Regen
Zich zo weer voordoen. Het weer blijft goed dus ik ben toch samen met de gids 1 dagnaar Minanjau geweest,oh wat is daar veel verwoest,en in de hele streek hebben 200 mensen de dood gevonden! De mensen hadden geen goed woord over voor de regering,ze worden heel slecht geholpen.
De weg van Bukkettingi naar Minanjau,waaronder de beroemd en beruchte Kelok 44,de weg met 44 haarspeldbochten
Ziet er verschrikkelijk uit. Hulde aan de gids/chauffeur hoe hij ons over die weg geloodst heeft,
Dus ik verbleef 14 dagen in Bukkettingi ipv 7,geen probleem,lekkere wandelingetjes maken,in het fort de kock park naar een luisterboek .luisteren.
Op de 2e dag van mijn verblijf begint de ramadan,er is dan ook echt nergens iets wat eten /verse Juice te krijgen
Het leven staat op n laag pitje,tot savonds 18..40 dan gaat de sirene en mag men weer eten. Ineens is alles in rep en roer.
Ik ben 3 x van kamer veranderd in hotel Benteng vanwege het gezang van de imam,en nu in de ramadan tijd is dat nog meer.Terugkijkend op deze vakantie in Indonesië kan ik alleen maar zeggen,dat ik erg blij ben dit weer te hebben ondernomen,maar dat ik ook heel blij ben dat ik weer naar huis ga,en mijn lieve kinderen kleinkinderen en familie weer
Zie.Het wordt weer een lange terugreis maar ik heb voldoende films en muziek gedownload.
Iedereen bedankt voor de belangstelling en reacties
In de eerste dagen dat we op Biak waren, zijn we naar Kajasbo gereden. De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar het schoolhoofd daar met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.
Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?
Onze eerste indruk
Tijdens ons bezoek aan de school zagen we direct mogelijkheden. Zoals altijd bekijken we ook de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Minder positief was de aanblik van de kapotte watertank, die naast het gebouw lag. Zonder watertank geen spoelwater en dat moet natuurlijk anders. We maakten een plan zodat het toiletgebouw weer spoelwater krijgt, de hydrocultuur van water wordt voorzien, op het schoolplein wat water tappunten komen en het huis van het hoofd van de school ook van water voorzien wordt.
Een mooi, maar omvangrijk project.
Gelijk aan de slag
Al snel vonden we een timmerman in het dorp die ons wilde helpen. Met hem spraken we af dat het toiletgebouw wordt geverfd, dat er een stenen fundering gemaakt wordt waar de watertank op kan komen te staan. Ook zal hij de kas voor de hydrocultuur gaan bouwen op het terrein van de school. Er is veel te doen dus.
Ook voor ons, want wij gaan voor de materialen zorgen die benodigd zijn.
In Biak-stad gingen we naar Toko Horukie, de plaatselijke bouwmarkt. We bestelden cement, karang, zand, goten, verf en een watertank van 2000 liter. De materialen konden al de volgende dag worden bezorgd! Mooi snel dus.
Vast in de klei
De volgende dag reden wij opnieuw naar Kajasbo, want er moest nog hout worden ingekocht voor de kas. Bij aankomst zagen we dat de vrachtwagen van Horukie inderdaad was gearriveerd… maar muurvast zat in de klei.
De bodem in dit deel van het eiland is anders dan elders op Biak: een dunne laag kleiachtige grond bovenop koraal. Waar gras groeit is het nog begaanbaar, maar op kale plekken verandert het in een spekgladde massa. Precies daar stond de vrachtwagen vast. Met man en macht werd geprobeerd het voertuig los te krijgen. Omdat wij hier weinig aan konden bijdragen, gingen wij alvast op pad om hout te kopen.
Op zoek naar hout
De timmerman reed samen met een dorpsgenoot op een motor voor ons uit naar een houthandel in de buurt. Daar aangekomen bleek de prijs ineens twee keer zo hoog als eerder afgesproken. Wat bleek? We waren bij een andere houthandel terechtgekomen dan oorspronkelijk bedoeld.
Ook wij kunnen ons geld maar één keer uitgeven, dus besloten we alsnog naar de goedkopere handelaar te gaan. “Dichtbij,” volgens de timmerman. Na ongeveer vijftien kilometer rijden kwamen we aan. Met deze handelaar maakten we duidelijke prijsafspraken en hij beloofde het hout zo snel mogelijk te leveren.
Met de bestelling van het hout waren alle materialen voorlopig geregeld en kon het echte werk beginnen.
Er wordt hard gewerkt
Enkele dagen later moesten we opnieuw in de buurt van Kajasbo zijn. Natuurlijk reden we even langs de school. Wat een verschil! Het toiletgebouw was volledig geschilderd en zag er weer fris uit. De mannen waren bezig brokken koraal te verplaatsen naar de plek waar de fundering voor de watertank moest komen.
Mooi om te zien hoe er samen hard wordt gewerkt om de plannen werkelijkheid te maken. Stap voor stap krijgt Kajasbo straks niet alleen goed werkend sanitair, maar ook een hydrocultuurkas waar de leerlingen zelf groenten kunnen leren verbouwen.
Wordt vervolgd!
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Vorig jaar werd er bij Nermnu een bron geboord. Vanaf dag één hebben we dat hele proces gevolgd. Helaas zaten wij net in het vliegtuig terug naar Nederland toen er eindelijk water werd opgepompt. Wat een moment moet dat zijn geweest! Toch zijn we ontzettend trots op dit waterproject. Een bron boren is kostbaar en dankzij een bijdrage van de stichting Water is our World konden we dit vorig jaar voor het eerst realiseren.
Natuurlijk zijn we nu ook weer in Nermnu gaan kijken. Op de plek waar toen de boorinstallatie stond, staat nu een betonnen bak waarin de pomp is geplaatst. Op het moment dat wij er waren, draaide de pomp helaas niet. Deze pomp vult een watertank die hoger in de kampong staat. Vanuit die tank stroomt het water via leidingen het dorp in. Doordat het reservoir hoger staat, ontstaat er waterdruk in de leidingen. Als de tank vol met water zit stopt de pomp, anders verspil je water en stroom.
Gelukkig heeft Jantinus het hele jaar door contact met Veronica, een lerares in Nermnu. Zij houdt ons op de hoogte. Tot nu toe is er steeds water geweest in het dorp. Dat is zó mooi om te horen. Een project dat vorig jaar slaagde en nu nog steeds zijn werk doet.
Nu we op Biak zijn, nodigde Veronica ons samen met Charles uit om bij haar thuis Nasi Kampong Ayam te komen eten. We namen de uitnodiging graag aan, al blijft het altijd een beetje spannend om ergens te eten wanneer je niet weet hoe het precies wordt bereid. “Morgen weten we meer,” grapte Jantinus nog. Maar het bleek nergens voor nodig: we hebben heerlijk gegeten en de volgende dag was er niets aan de hand.
Nieuw huis bouwen in Lapan
In een eerder verslag schreven we over een moeder uit Wamena die met haar gezin in een huis woont dat in zeer slechte staat verkeert. Toen we het met eigen ogen zagen, schrokken we enorm. Door de muren heen kijk je zo naar buiten en het dak lijkt op een gatenkaas. Het was duidelijk: hier moest iets gebeuren.
Samen met Inge gingen we terug om te bespreken wat we wilden doen. Omdat het gezin nog in het huis woonde, leek het ons verstandig om een nieuw huis naast het oude te bouwen. Dat zou wel betekenen dat we geen gebruik konden maken van de bestaande vloer. Toen Inge dit vertaalde, gaf de bewoonster direct aan dat ze tijdelijk wel bij familie kon wonen. Ze hoopte vooral dat haar nieuwe huis op de plek van het oude mocht komen. Dat vonden wij natuurlijk prima. We spraken af dat zij een lokale timmerman zou zoeken. We werken graag met plaatselijke vakmensen, zodat ook zij een inkomen hebben aan het project. Later in de week zouden we terugkomen om de kosten te bespreken, want ook wij moeten goed op het budget letten.
Bij ons volgende bezoek stonden we voor een verrassing: het oude huis was al bijna volledig afgebroken. Er was voortvarend gewerkt….. misschien iets té voortvarend, want we hadden nog geen prijsafspraak gemaakt. De timmerman was er niet, dus spraken we af later die dag terug te komen.
Toen we terugkeerden, was ook de timmerman aanwezig. Inmiddels was er een noodonderkomen gebouwd: een eenvoudig rechthoekig hok van golfplaten. Blijkbaar was het logeren bij familie toch niet doorgegaan. Het voelde even ongemakkelijk, maar eerlijk is eerlijk: het oude huis was nauwelijks beter. Dit is in elk geval tijdelijk.
Daarna kwam de prijs op tafel en daar schrokken we behoorlijk van. Voor Biak-begrippen was het bedrag absurd hoog. We hebben hier eerder huizen gebouwd en gerenoveerd, dus we weten ongeveer wat gebruikelijk is. Kennelijk dacht de timmerman dat deze belanda’s wandelende geldautomaten zijn. Gelukkig was Inge erbij. Zij zette hem vriendelijk maar duidelijk met beide benen op de grond. Ze legde uit dat wij dit gezin helpen aan een nieuw huis én dat hij daarvoor een nette vergoeding krijgt, boven wat hier normaal verdiend wordt.
De boodschap kwam aan. We werden het snel eens. Met Inge gaan we meteen de bestelling van stenen, cement en hout, regelen, zodat alles nog deze week geleverd kan worden. Als alles volgens plan verloopt, kan de bouw van het nieuwe huis snel beginnen.
Zo lang we hier zijn gaan we dat uiteraard volgen.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 671273
[pictureCount] => 8
[visitorCount] => 718
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/436_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => waterproject-nermnu-huis-renoveren-in-lapan
)
[11] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111304
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-24
[photoRevision] => 0
[title] => Op zoek naar een nieuwe bron
[message] =>
Zaterdag 21 februari – Water zoeken, water zorgen en waterproblemen oplossen
Vandaag gaat de wekker vroeg. Het wordt een volle dag.
We halen eerst Charles op. Voor wie hem nog kent uit eerdere verhalen: Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf op Biak. Sinds een paar maanden is hij zelfs directeur. Fijn om zo’n betrokken man aan boord te hebben bij onze waterprojecten.
Daarna rijden we door naar Winsy. Hij is de man die vorig jaar voor ons een bron heeft geboord in Nermnu. Ook dit jaar willen we weer kijken of we een kampong van schoon water kunnen voorzien.
Kampong Warsansan – een mogelijke nieuwe bron
Charles heeft alvast wat voorwerk gedaan en stelt kampong Warsansan voor. We stoppen bij de kerk. Onze voorkeur gaat altijd uit naar een project bij een kerk of school – simpelweg omdat daar elektriciteit aanwezig is. En stroom is onmisbaar als je water omhoog wilt pompen.
Winsy haalt – net als vorig jaar – zijn ‘geavanceerde’ wiggelroede tevoorschijn om water te zoeken. Mijn nuchtere westerse brein vindt daar eerlijk gezegd nog steeds wat van. In mijn beleving zit er diep in het koraal overal water, je moet het alleen weten aan te boren.
Maar: we hebben een no cure, no pay-afspraak, dus we laten hem rustig zijn gang gaan.
Hij vindt een plek bij de kerk waar volgens hem water zit, op ongeveer 110 meter diepte.
Het probleem? Dat boren is duur. Heel duur.
·Kosten boren: ongeveer 1,5 miljoen roepia per meter
·Totale offerte: ruim 200 miljoen roepia
·Omgerekend: ongeveer €10.000
Dat is simpelweg te veel voor ons budget dit jaar.
Ons beschikbare budget voor een nieuwe boring ligt rond de 145–150 miljoen roepia (€7.500), mede dankzij een mooie bijdrage van Stichting Water is our World. Zij hebben ons de afgelopen jaren vaker geholpen bij grotere waterprojecten op Biak en daar zijn we ontzettend dankbaar voor.
Voor Warsansan gaan we dus alternatieven onderzoeken. Er ligt een rivier op ongeveer een kilometer afstand. Misschien kunnen we daar water vandaan halen. Alleen: daar is geen stroom. Dus denken we voorzichtig aan zonne-energie. Dat is hier nog vrij nieuw, dus we gaan uitzoeken of dit technisch én financieel haalbaar is.
Ondertussen zoeken we verder naar een kampong waar we minder diep hoeven te boren.
Kampong Wari – terug naar een project uit 2024
Daarna rijden we door naar kampong Wari, waar we in 2024 de hele kampong weer van water hebben voorzien. De kampong wordt gesplitst door de Wari-rivier.
Bij aankomst zien we dat bewoners zelf een tyleenleiding door de weg hebben gefreesd. Mooi initiatief!Maar de leiding steekt op sommige plekken boven de weg uit. Dat is vragen om problemen. We spreken af dat de leiding dieper wordt ingegraven en wordt afgedekt met beton. Zo voorkomen we ongelukken én leidingbreuken.
Want elke lekkage betekent minder waterdruk verderop in het systeem.
En precies dat blijkt nu het probleem. Aan de kant van de kampong waar de school staat, is momenteel geen waterdruk. We vinden geen grote lekken in het dorp zelf. Bewoners vertellen dat de leiding van de bron, hoog in de heuvels, waarschijnlijk kapot is of onvoldoende water naar het reservoir brengt.
Die bron ligt diep in het oerwoud. Dat is geen klein wandelingetje. We vragen bewoners om erheen te gaan en foto’s en video’s te maken. Aan de hand daarvan beslissen we of we de leidingen moeten vervangen.
Kortom: ook in Wari zijn we voorlopig nog niet klaar.
Amyamdam – een trots project met nieuwe uitdagingen
Dan rijden we door naar Amyamdam.
Hier hebben we vorig jaar eindelijk water in de kampong gekregen. Met een onderwaterpomp in de rivier pompen we water zo’n 50 à 60 meter omhoog naar een watertoren. Bovenop staat een reservoir van 2200 liter dat zorgt voor waterdruk in de leidingen naar verschillende tappunten in het dorp.
Toen wij vorig jaar vertrokken, werkte alles perfect. Echt een project om trots op te zijn.
Maar in januari kregen we berichten: er waren problemen.
De pvc-buis waarin de pomp hing, bleek door de kinderen als glijbaan te worden gebruikt… en is geknapt. Gelukkig zijn de inwoners van Amyamdam echte aanpakkers. Met hulp van Charles is de pvc-buis vervangen door een dikke tyleenbuis. Die kan wel tegen een stootje.
Toch kregen ze de pomp niet meer aan de praat.
We controleren alles:
·Er is stroom bij de meter.
·Er is stroom bij de rivier.
·De hoofdschakelaar blijkt niet meer goed te werken (die staat continu onder spanning – niet veilig).
·In de regelunit meten we ook stroom.
·Vermoeden: kapotte condensator.
We zetten de schakelaar en condensator op het boodschappenlijstje en spreken af de volgende dag terug te komen.
Zondag – kerk, administratie en sleutelen
Zondagochtend is hier heilig. De meeste mensen op Biak gaan naar de kerk. Daarna gaat het leven gewoon weer door. Wij gebruiken de ochtend voor verslagen en administratie.
Om 14.00 uur rijden we met Charles en Winsy terug naar Amyamdam (45 minuten rijden). We schakelen de stroom uit, vervangen de schakelaar en de condensator.
Maar… nog steeds geen draaiende pomp.
Dan halen we de pomp uit het water en nemen hem mee naar de stad om te testen. Die testen zijn inmiddels gedaan en de conclusie: de pomp én de besturingsunit werken gewoon.
Dan blijft er nog maar één verdachte over: de kabel van de kampong naar de rivier. Die is ongeveer 300 meter lang.
We zagen al dat de kabel op meerdere plekken met tape gerepareerd was. Grote kans op lekstroom door slechte verbindingen. Dat zou verklaren waarom alles stroom lijkt te hebben, maar de pomp toch niet start.
We besluiten de volledige kabel te vervangen. Komende week zoeken we een geschikte kabel, 300 meter is niet niks en volgend weekend gaan we met pomp en nieuwe kabel terug naar Amyamdam.
Wordt vervolgd…
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 671273
[pictureCount] => 7
[visitorCount] => 294
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/007_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => op-zoek-naar-een-nieuwe-bron
)
[12] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111283
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-22
[photoRevision] => 0
[title] => We zijn van start!
[message] =>
Aangekomen op Biak – meteen aan het werk
Nadat we eindelijk op Biak zijn aangekomen, willen we ook direct aan de slag. De komende dagen staan in het teken van het bekijken van mogelijke nieuwe projecten én natuurlijk het bezoeken van afgeronde projecten.
Juist die afgeronde projecten hebben onze speciale aandacht. In een jaar kan er veel gebeuren. Wij vinden het belangrijk dat deze projecten goed onderhouden blijven, zodat ze ook echt blijven functioneren. In onze verslagen nemen we jullie dit jaar weer mee langs al deze plekken.
Vrijdag 20 februari – Eindelijk echt beginnen
Vandaag gaan we écht van start. Al vroeg rijden we naar Inge, die ons vandaag zal vergezellen. De meeste lezers kennen Inge inmiddels wel, maar toch even een korte introductie. Inge woont al haar hele leven op Biak. In de Nederlandse tijd heeft ze hier op school Nederlands geleerd. Ze kent het eiland als geen ander. Voor ons is ze een enorme steun: een dierbare vriendin, een geweldige tolk en iemand die altijd klaarstaat – ook als wij weer in Nederland zijn. En niet onbelangrijk: ze gaat graag met ons op pad.
Kampong Kajasbo – Hydrocultuur
Onze eerste stop is kampong Sundey. Bij de school staat een hydrocultuurinstallatie die wij eerder hebben geplaatst. Het schoolhoofd, Serli, beheert deze.
Serli vertelt ons dat één van haar leraren inmiddels is aangesteld als schoolhoofd in kampong Kajasbo. Hij zou daar ook graag een hydrocultuurinstallatie willen plaatsen — net als in Sundey — als educatief project voor de kinderen. Hoe mooi is het dat leerlingen hun eigen groenten leren verbouwen én deze vervolgens zelf kunnen eten?
In Kajasbo treffen we een nette school aan. Op het eerste gezicht ziet ook het sanitair er goed uit. Dat is altijd het eerste waar we naar kijken bij een schoolbezoek.
Maar schijn bedriegt. De watertank blijkt omgevallen en kapot te zijn. Hierdoor kunnen de toiletten niet meer worden doorgespoeld.
Ter plekke maken we een plan:
·De kampongbewoners gaan het toiletgebouw schoonmaken en schilderen.
·Wij zorgen voor de benodigde materialen om een nieuw waterreservoir te plaatsen.
·De oude tank stond op een houten stellage van één meter hoog. Deze is doorgezakt, waardoor de tank is geknapt. Dit keer maken we een verhoging van koraal en cement. De bewoners gaan deze zelf bouwen.
·Daarop plaatsen we een watertank van 2200 liter, zodat zowel het toiletgebouw als de toekomstige hydrocultuur van water wordt voorzien.
Voor de hydrocultuur bekijken we het schoolterrein.
Naast de woning van het schoolhoofd ligt een mooie vlakke ruimte — ideaal voor de installatie. Vanuit de woning kan de stroom worden aangelegd.
Een timmerman uit Kajasbo gaat eerst in Sundey kijken hoe de constructie daar is opgebouwd. Aan de hand van zijn bevindingen bestellen wij, in overleg met hem, de materialen die vervolgens naar Kajasbo worden gebracht.
Wordt vervolgd dus.
Kampong Mandon – Geen waterprobleem, maar een elektriciteitsprobleem
Daarna rijden we door naar kampong Mandon. We hadden gehoord dat hier geen water (meer?) was, maar wat er precies speelde was onduidelijk.
Bij aankomst worden we aangesproken door de kepala kampong (dorpshoofd). Hij vertelt dat er wel watertappunten zijn, maar dat er geen water uitkomt. Hij wijst ons een bron aan waar eventueel water opgepompt zou kunnen worden.
Dat vonden we vreemd. We vragen naar de oorspronkelijke bron waarop de tappunten zijn aangesloten.
Daar treffen we een indrukwekkend systeem aan:
·Een watertoren van acht meter hoog
·Twee reservoirs van 1000 liter
·Een onderwaterpomp in een bron in een grot
Onze eerste gedachte: misschien is de pomp kapot of vastgelopen in het slib.
Maar dan horen we naast de toren de elektriciteitsmeter piepen. Hier werkt stroom prepaid: is het tegoed op, dan stopt alles. Serli zet wat tegoed op de meter en we starten het systeem opnieuw op. De pomp begint te draaien. De reservoirs vullen zich.
En in de kampong begint het water weer te stromen.
Er is hier dus geen waterprobleem — maar een elektriciteits- en betaalprobleem. De installatie is prachtig en kostbaar. Onze hulp is hier niet nodig. Hoe de bewoners onderling de elektriciteitsrekening regelen, is iets waar wij ons niet in mengen. Wel hebben we gezegd dat het zonde is om zo’n mooie installatie ongebruikt te laten.
Wie dit systeem ooit heeft aangelegd, weten wij overigens niet.
Lapan – De moeders van Wamena
Onze laatste stop is Lapan, een wijk van Biak-stad. Hier wonen de “moeders van Wamena”: een groep vrouwen afkomstig uit het binnenland van West-Papua. In Wamena hebben zij geleerd groenten te verbouwen. Dat proberen ze hier op Biak ook, al is dat niet eenvoudig.
Biak bestaat grotendeels uit koraalgrond — niet bepaald ideale landbouwgrond. Toch slagen deze vrouwen erin gewassen te verbouwen. Wij hebben hen de afgelopen jaren voorzien van zaden, waarmee zij groenten kweken en verkopen op de pasar.
Omdat we niet precies wisten hoe zij wonen, en Serli had geopperd dat een hydrocultuur hier misschien een goed idee zou zijn, zijn we gaan kijken.
Serli brengt ons naar het huis van de vrouw aan wie zij namens ons de zaden overhandigt. Daar zou eventueel een hydrocultuur kunnen komen.
Maar bij aankomst blijkt dat de moeders verspreid wonen. En wij plaatsen geen hydrocultuur bij particulieren — alleen wanneer het een gemeenschap dient.
Dat plan laten we dus direct los.
Wat ons echter diep raakt, is de krotwoning waarin deze vrouw met haar man en vijf kinderen woont. Er wordt nog gekookt op hout, binnen in de kleine woning. We zijn inmiddels wel wat gewend hier, maar zo kort na aankomst uit Nederland is het toch weer even schakelen.
Geen hydrocultuur hier.
Maar we gaan wél helpen om dit huis op te knappen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Maandag 16 februari vertrokken we om 9:00 uur met de trein uit Assen. Het contrast kon niet groter zijn. Er lag verse sneeuw en wij reisden richting een plek waar het gemiddeld 28 à 29 graden is: Biak. Terwijl Nederland wit kleurde, zaten wij met onze winterjas in de trein op weg naar de tropen.
Op Schiphol verliep alles voorspoedig. We vlogen dit keer met Garuda Indonesia. Geen gedoe met overstappen in het Midden-Oosten, maar een rechtstreekse vlucht naar Jakarta – dat is toch wel heerlijk reizen.
Op Schiphol kwamen we nog een collega en zijn vrouw tegen, die een weekje naar Edinburgh gingen. Even gezellig bijpraten voordat ieder zijn eigen kant op vloog.
Om 14:00 uur konden we boarden en om 14:45 uur zaten we al in de lucht. Op naar Indonesië.
Dinsdag 17 februari – Aankomst in Jakarta
Dinsdag 17 februari om 10:30 uur landden we in Jakarta op Soekarno-Hatta International Airport. Omdat we onze visa en douaneaangifte allemaal online hadden geregeld, stonden we verrassend snel buiten. Dat scheelt echt enorm.
Het plan was om dezelfde dag door te vliegen naar Biak met Lion Air. Helaas kregen we in Nederland al bericht dat deze vlucht was gecanceld. In plaats van dinsdag konden we pas woensdag 18 februari verder vliegen. Dat was even schakelen, maar gelukkig hadden we snel een hotel geboekt in het oude Batavia, het historische hart van Jakarta.
Nadat we in het hotel waren aangekomen, liepen we naar het bekende Café Batavia, gelegen aan Taman Fatahillah. Een echte toeristische trekpleister, maar wat een prachtig café – helemaal in oude koloniale stijl. We dronken een Bintang en aten wat. Daarna terug naar het hotel en vroeg onder de wol. De reis begon toch zijn tol te eisen.
Woensdag 18 februari – Nog een dag Jakarta
Onze vlucht naar Biak vertrok pas om 21:30 uur (via Makassar), dus we hadden nog een hele dag in Jakarta. Geen straf.
We liepen naar Batavia Marina, een prachtig oud gebouw uit de Nederlandse tijd. Daar dronken we koffie en bekeken de jachten in de haven. Jetset heb je overal ter wereld.
Daarna bezochten we het Museum Bahari Jakarta, een mooi maritiem museum vol historie. Vanaf een uitzichtpunt zagen we het enorme contrast tussen het oude Jakarta en het moderne Jakarta vol wolkenkrabbers. Bijzonder hoe die werelden naast elkaar bestaan.
Vervolgens liepen we terug richting het plein waar ook Café Batavia ligt. In die omgeving staan indrukwekkende historische gebouwen zoals het Bank Indonesia Museum, Museum Mandiri en het oude stationsgebouw Jakarta Kota railway station. Prachtige architectuur en een tastbare geschiedenis.
Na alle indrukken gingen we nog één keer naar Café Batavia voor wat te drinken en te eten. Daarna was het tijd om richting het vliegveld te gaan. Rond 19:00 uur waren we op de luchthaven. Koffers afgegeven, nog een kop koffie, en wachten bij de gate.
Daar kwamen we ook nog Peter van de Berg tegen, die we vorig jaar op Biak hadden ontmoet. Hij was onderweg naar Jayapura. Grappig hoe wegen zich soms weer kruisen.
Om 21:30 uur vertrokken we naar Makassar, waar we om 00:45 landden. Daar moesten we overstappen op de vlucht naar Biak. Die vertrok om 03:00 uur. Na nog eens 2 uur en 50 minuten vliegen landden we donderdag 19 februari om 06:50 uur lokale tijd eindelijk op Biak.
Donderdag 19 februari – Aankomst op Biak
We werden verwelkomd door regen. Heel veel regen. Normaal staan Inge en Chris ons op te wachten op het vliegveld, maar met deze stortbuien was dat met de motor geen doen. Via WhatsApp spraken we af dat wij naar hen toe zouden komen – we hadden immers een auto gehuurd. Veel droger en een stuk veiliger.
Eerst gingen we naar ons vertrouwde onderkomen: Hotel Insia in Biak-stad. Het is net alsof we niet weggeweest zijn. Er stond een ontbijtje voor ons klaar en onze kamer was al ingericht.
Hotel Insia is extreem eenvoudig. Het ligt direct aan zee, maar faciliteiten zijn er nauwelijks. Omdat we hier een maand blijven, regelen ze altijd brood voor het ontbijt en is er iemand die de was voor ons doet. De kamer heeft airco, een koelkast en warm water in de douche. Daarmee is alle luxe wel zo’n beetje beschreven.
Toch komen we hier graag. De mensen kennen ons, zijn gastvrij en we kunnen lekker buiten zitten. ’s Avonds lopen we zo de stad in voor een kop koffie. De andere hotels liggen verder uit het centrum en zijn nauwelijks beter. Er is een Swiss-Belhotel in het centrum – van alle gemakken voorzien – maar duur en je zit daar vooral binnen. Geen plek om buiten te zitten. Dan toch liever de eenvoud van Insia.
In de middag gingen we naar Inge om onze plannen voor de komende tijd door te spreken. Ook brachten we spullen langs bij de ouders van Margriet – zij woont in Nederland en had wat meegegeven.
Nadat we Inge weer thuis hadden afgezet, dronken we nog een biertje bij het voormalige KLM-hotel (nu Asana). Daarna gingen we de stad in om wat te eten.
Toen vielen onze ogen toch wel dicht. Feitelijk hadden we tijdens de nachtvlucht naar Biak een nacht overgeslagen. Maar we waren er weer. Terug op Biak. En ondanks de regen voelde dat meteen vertrouwd.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Na de heerlijke rust van Samosir eiland,is het wel weer even wennen aan de drukte en hectiek van Medan.
De temperatuur is ook een graad of 4,5, hoger dan op samosir.Ik logeer weer in hetzelfde hotel Madani,recht tegenoverde
Prachtige moskee Raya Al-Mashun,ik heb geen last van de gebedszangers,ik slaap aan de achterkant van het hotel.
De moskee is gebouwd naar de ideeën van de Nederlandse architect Dingemans.De opdracht kwam van de Sultan van Deli(die nu nog het sultanaat bewoond in Medan.
Heel leuk terwijl ik in Medan ben,krijg ik n app van onze jongste kleinzoon Sebastiaan,die op de havo zit,en bezig is met een project over de WIC(West Indische compagnie) en de VOC(Verenigde Oost-Indisch e compagnie)
Er is in Medan (nog) redelijk veel te vinden aan gebouwen,en huizen,niet direct uit de VOC tijd,maar vandaar na.
Zoals het prachtige postkantoor(kantor pos) Het is nu een soort speelhal,(gok) en eetgelegenheidjes geworden.
Hotel de Boer(heeft nu een Indonesische naam) Was vroeger rood,nu wit.hier kregen de koelies (zo werden de Indonesische werknemers genoemd)hun wekelijks geld uitgekeerd door de Nederlandse heren.Nu is er nog wel café de de Boer,waar je heerlijk kunt eten.Vanaf een portret houdt Herman de Boer je in de gaten,
Het jalan merdeka (het vrijheidsplijn) heeft echt een metamorfose ondergaan,12 jaar geleden was dit nog niets,nu is het
Een hele grote overkapping geworden,waar jaarlijks de onafhankelijkheid van Nederland gevierd wordt
Even later deze ontmoeting.
N bestuurder van een bejak vroeg of ik met hem mee wilde gaan naar zijn huis.Ik vraag waarom?
Hij wilde mij n diploma laten zien van zijn grootvader, ik dacht waarom niet,dus ik stap in de bejak.
Kom ik bij n zeer armoedig huisje in een kampong.
Hij heeft 4 zoontjes,ze zijn allemaal thuis.Ik vraag naar het diploma.En ja hoor dat komt hij met het diploma.
Zijn grootvader was n soort van verpleger in een krankzinnigen gesticht in het stadje Sabang( het noordelijkste stadje
Van Sumatra,(hoort bij de provincie Banda atjeh)net boven de evenaar,ik ben daar 12 jaar geleden geweest.
Het hele diploma is in het Nederlands opgesteld,en oh wat jammer ik heb er geen foto van gemaakt
De man bracht me netjes terug naar de stad en....vroeg toen natuurlijk geld voor de benzine voor z'n (motor)
Bejak,en natuurlijk kreeg hij dat van mij.De man was helemaal blij,leuk toch zo,n ontmoeting.
Op dinsdag 10 februari savonds met het vliegtuig van Medan naar Padang,een vlucht van 1 uur en 15 minuten
Met de bus dus meer dan 20 uur,Sumatra is zo vreselijk groot.Ik heb hier n hotel voor 7 dagen geboekt,leuk midden
In het centrum van Padang,Medan heeft 2.5.000.000 inwoners, Padang is beduidend kleiner 750.000 inwoners.
In Medan behoren de meeste inwoners tot de batak clan,In Padang tot de Minangkabau clan.
Het aparte van de Minangkabau is het matriachale stelsel,alles wordt doorgegeven,ook erfenissen via de vrouwelijke
Lijn (moeder/dochter).
Padang heeft n gezellig centrum rondom het staatsmuseum over geschiedenis en cultuur (een mooi museum)
Verder zijn er de diverse stranden,allemaal makkelijk bereikbaar,Met de gojek app op de telefoon is alles binnen handbereik.Je tikt in waar je bent,en waar je heen wilt,je krijgt direct respons met n foto wie je gaat rijden,hoe lang je moet wachten, en wat het kost,echt fantastisch! Deze gojek(voor motors/scooters) is er ook voor auto,s die heet
Go-car,dit systeem is overal in heel Indonesië,
En met je telsel kaartje in de 2e telefoon loop je via Google maps overal heen,waar je maar wilt.
Het reizen is zo veranderd,en makkelijker geworden.
Vroeger moest je voor zo,n verslag als dit eerst zoeken naar n internetcafe die altijd boordevol waren met jongelui,die
Daar hun huiswerk maakten op de PC was jij eindelijk aan de beurt,viel de stroom uit.
Nu zit je heerlijk rustig op je hotelkamer,kopje koffie onder handbereik,je verslagje te tikken.
In Padang is wel het een en ander veranderd,Voorheen was het savonds knus en gezellig bij de kleine eettentjes
Bij het Pantai Padang (het strand in de stad)die tentjes zijn allemaal weg,er is n hele grote witte moskee gekomen,en
Daar moest alles voor wijken. Heel jammer, bij navraag kreeg ik te horen van de niet-moslim wereld dat ze flink hebben geprotesteerd, maar dat ze natuurlijk maar n klein gedeelte van de stad zijn.
Op de beroemde site nurbaya bridge (de gele brug)is het savonds nog altijd druk,veel mensen nemen hun stoel mee en
Genieten van de ondergaande zon, van boven op de brug heb je een prachtig gezicht op de boten die in de mooiste
Kleuren zijn geschilderd,deze boten varen naar de eilanden die voor de kust van Padang liggen(Mentawai Nias(12jaar
Geleden geweest)
Vanmiddag een laatste tocht gemaakt door de stad.
Morgen vertrek ik om 12 uur met de minibus naar Bukkettingi,dit ligt ongeveer 100 km noordelijk van Padang.
Eindverslag Biak 2026 – Terugkijken op een intensieve en waardevolle reis
Half februari vertrokken we vanuit een winters Nederland naar het warme Biak. Van sneeuw in Assen naar tropische temperaturen op Papua, het contrast kon bijna niet groter. Na een korte tussenstop in Jakarta en een vertraagde doorreis kwamen we uiteindelijk aan op Biak, waar we zoals altijd hartelijk werden ontvangen. Het voelde meteen weer vertrouwd om terug te zijn.
Lapan een nieuw huis bouwen
Al snel werden we geconfronteerd met een schrijnende situatie. In Lapan bezochten we een gezin dat onder zeer slechte omstandigheden leefde in een huis dat eigenlijk niet meer bewoonbaar was. De wanden zaten vol gaten, het dak lekte en bij regen liep het water letterlijk naar binnen. Het gezin had geen mogelijkheid om hier zelf iets aan te verbeteren. De situatie maakte veel indruk en het was direct duidelijk dat er snel actie nodig was. We hebben daarom besloten om een nieuw huis te laten bouwen.
De start verliep wat onverwacht doordat het oude huis al grotendeels was afgebroken voordat er duidelijke afspraken waren gemaakt, maar inmiddels is de bouw in volle gang. Het is bijzonder om te zien hoe snel het nieuwe huis vorm krijgt en hoeveel verschil dit gaat maken voor het gezin. Voor hen betekent dit niet alleen een beter huis, maar ook meer veiligheid en rust. Jammer genoeg zijn wij alweer in Nederland wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Als het zover is dan zullen we zeker foto’s daarvan krijgen.
Rijstproject op Biak
Het rijstproject blijft één van de meest belangrijke en zichtbare onderdelen van ons werk. Al vijftien jaar ondersteunen we hiermee de allerarmsten op het eiland. Wat ooit klein begon, is uitgegroeid tot een structureel project waarbij momenteel 28 gezinnen eens per twee maanden een pakket ontvangen.
Zo’n pakket bestaat uit rijst en verschillende basisproducten zoals olie, suiker, zeep en andere eerste levensbehoeften. Voor veel gezinnen zijn dit producten die zij zelf nauwelijks kunnen betalen, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.
Tijdens deze reis zijn we zelf weer mee geweest met het uitdelen van de pakketten in onder andere Sundey en Yafdas. Door deze bezoeken krijgen we goed zicht op de situatie van de gezinnen en kunnen we beoordelen of hulp nog nodig is. De omstandigheden blijven vaak zwaar en het is duidelijk dat deze ondersteuning nog steeds van groot belang is. Tegelijkertijd blijft het bijzonder om te zien hoeveel dankbaarheid er is voor iets wat voor ons relatief klein lijkt, maar voor hen een wereld van verschil maakt.
School Kajasbo – Hydrocultuur en school sanitair
In Kajasbo hebben we gewerkt aan het verbeteren van de omstandigheden op en rond de school. Daarbij richten we ons niet alleen op sanitair, maar ook op een hydrocultuurkas.
De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar Serli, het schoolhoofd daar, met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.
Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?
Daarnaast blijft goed sanitair essentieel. Zoals altijd bekijken we ook hier de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Naast het gebouw lag een kapotte watertank. Er was geen water meer in het toiletgebouw.
Er is de afgelopen weken hard gewerkt! Inmiddels staat er een waterreservoir van 2000 liter naast het toiletgebouw. Alle kranen en leidingen zijn vernieuwd, alles functioneert weer zoals het hoort. Het gebouw is schoongemaakt en van een nieuw likje verf voorzien. Op het schoolplein zijn water tappunten gemaakt en de kas voor de hydrocultuur is bijna klaar. De komende weken wordt die verder afgewerkt. Wij vertrekken hier met een goed gevoel.
Water- en sanitairproject Opiaref
Via Facebook kregen we de vraag of we de toiletgebouwen van de school in Opiaref konden opknappen en weer van water konden voorzien. Omdat deze school midden in de kampong ligt willen we dat de kampong ook meeprofiteert van dit project. De school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.
Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden. Dit wordt mede gefinancierd door Stichting Water is our World
Tijdens een eerste bezoek zagen we dat één toiletgebouw nog redelijk was, maar het andere sterk vervallen en vervuild. Beide gebouwen zijn inmiddels schoongemaakt en de renovatie voor het vervallen gebouw is in volle gang.
Achter de school is een grot met een bron, die geschikt is als waterbron. Daar wordt nu een afsluitbare gemetselde bak gemaakt waarin Winsy een onderwater pomp kan plaatsen. Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen. Toen we er afgelopen week voor het laatst waren stond de tank al op de fundering. Henkie een gepensioneerde collega van Charles en Jantinus, heeft de meeste leidingen al gelegd en aangesloten. Ook hier vertrekken wij met een goed gevoel. Over een paar weken is hier weer water op school, in de toiletten en in de kampong.
Waterproject Kampong Kajasbo
Naast de school kijken we in Kajasbo ook naar een groter waterproject voor het dorp zelf. Tijdens een bezoek aan de kampong ontdekten we dat het bestaande watersysteem al lange tijd niet meer werkte. Hoewel er eerder veel in geïnvesteerd is, waren zowel de pomp als het zonne-energiesysteem defect geraakt.
Omdat deze techniek lokaal niet onderhouden kan worden, is het hele systeem uiteindelijk stilgevallen. Met ondersteuning Stichting Water is our World, hebben we een plan gemaakt om het systeem weer werkend te krijgen.
De bestaande geboorde bron zal opnieuw gebruikt worden met een nieuwe pomp. De elektriciteit zal dit keer via de kerk worden geregeld, zodat de kosten door de gemeenschap gedragen worden en de voorziening betrouwbaar blijft.
Het bestaande waterreservoir op het hoogste punt van het dorp zal opnieuw worden ingezet.
De eerste stap is om de helft van het dorp weer van water te voorzien door leidingen en tappunten te herstellen. Later zal ook de andere kant van het dorp worden aangesloten op het systeem.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door Henkie, zodat Kampong Kajasbo hopelijk weer duurzaam toegang krijgt tot water. Zodra de werkzaamheden in Opiaref klaar zijn zullen we in deze kampong van start gaan.
Kampong Warsansan
In Warsansan hebben we onderzoek gedaan naar een mogelijk waterproject. Hoewel de behoefte duidelijk aanwezig is, hebben we vanwege de hoge kosten en praktische risico’s besloten dit project voorlopig niet door te zetten. We blijven wel kijken naar alternatieve mogelijkheden. In de buurt van deze kampong is een kapotte geboorde bron aanwezig hoorden we later. We gaan Charles vragen of hij komend jaar wil onderzoeken of en hoe deze bron hersteld kan worden.
Kampong Amyamdam
In 2025 hebben we in Amyamdam een watersysteem gebouwd met een onderwaterpomp die water vanuit de rivier omhoog kon pompen, naar een waterreservoir boven in het dorp. Dit systeem werkte toen wij in 2025 vertrokken naar Nederland.
Begin februari dit jaar kregen we te horen dat het systeem sinds januari dit jaar niet meer fusioneerde door problemen met de elektriciteit en bekabeling, waardoor het systeem volledig stil was komen te liggen.
Het kostte veel tijd om de oorzaak te achterhalen en de juiste oplossingen te vinden. Er is getest, geïmproviseerd en hard gewerkt aan herstel.
Uiteindelijk besloten we de elektriciteitsmeter te verplaatsen naar het pomphuis, zodat de stroomvoorziening betrouwbaarder werd. Samen met de elektriciteitsmaatschappij PLN en met hulp van lokale mensen werd dit gerealiseerd. Na meerdere tegenslagen en aanpassingen bleef de pomp uiteindelijk draaien en stroomde het water weer naar het reservoir.
De watertappunten in het dorp hebben we gecontroleerd en waar nodig gerepareerd.
Het systeem werkt nu weer en is stabiel.De bewoners zorgen samen voor de elektriciteitskosten, wat vertrouwen geeft voor de toekomst.
Kampong Wari
In Wari troffen we een situatie aan die in grote lijnen goed op orde was. In 2024 hebben we hier in het hele dorp de leidingen vervangen en gezorgd dat er in de hele kampong water is. Deze kampong wordt opgedeeld door de Wari rivier. De uitdaging zat er toentertijd in om water aan de andere kant van de rivier te krijgen. Dat is gelukt. De eerste keer dat we dit jaar in Wari gingen kijken leek het erop dat er iets mis was met de waterdruk. Later bleek dit te liggen aan een afsluiter die niet goed stond. Het systeem functioneert hiernaar behoren, wat mooi is om te zien.
Wel gaan we hier nieuwe leidingen aanleggen van de bron naar de waterbak in het oerwoud. Hiermee wordt het systeem verder verbeterd en toekomstbestendiger gemaakt.
Waterproject Nermnu
In Nermnu hebben we vorig jaar een bron geboord met behulp van Stichting Water is our World. Winsy heeft de boring gedaan en Charles heeft het afgelopen jaar gezorgd dat de kampong werd aangesloten op de geboorde bron. We zijn hier gaan kijken en dit waterproject functioneert nog steeds goed. Het systeem functioneert zoals bedoeld en er is weinig nazorg nodig.
Tijdens deze reis hebben we slechts enkele kleine aanpassingen gedaan om het geheel nog iets te verbeteren. Het is mooi om te zien dat dit project stabiel draait en weinig onderhoud vraagt.
Kleine projecten
Naaicursus
Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Biak. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen. De cursus heeft ook een belangrijke sociale functie.
Krotwoning in kampong Padwa Sup
In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.
De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af. Er was simpelweg geen geld meer voor materialen. In dit geval bleek dat cement en karang te zijn. We hebben deze materialen voor ze besteld. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.
Schoolhulp
Ook dit jaar hebben we weer kinderen kunnen ondersteunen met schoolgeld. Onderwijs blijft één van de belangrijkste investeringen in de toekomst en we zijn blij dat we hier een bijdrage aan kunnen leveren.
Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.
Tuinen en zaden
In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.
Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.
Onze reis zit erop… maar het werk zeker niet!Bedankt voor jullie steun!
De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol.
De afgelopen maand op Biak was intensief, maar heel succesvol. We hebben met eigen ogen gezien hoe groot de nood op sommige plekken is en hoe direct hulp het verschil kan maken.
Met een goed gevoel kijken we terug op deze reis en bouwen we verder aan de projecten die in gang zijn gezet.
Dank jullie wel!
Voor het meelezen, het meeleven, de berichten en het vertrouwen.
Maar bovenal: dank aan iedereen die financieel bijdraagt. Onze vaste sponsoren, de mensen die maandelijks geven, en iedereen die een eenmalige donatie heeft gedaan, jullie maken dit werk mogelijk. Zonder jullie kunnen wij dit niet doen.
We hopen dat onze verhalen hebben laten zien wat jullie steun betekent in het leven van mensen die in moeilijke omstandigheden leven. En juist daarom blijft die steun hard nodig.
Ook vanuit Nederland blijven we betrokken, volgen we de voortgang en zetten we ons in om deze projecten verder te brengen. Samen maken we het verschil.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
In het verleden hebben we als stichting vaker krot-woningen verbeterd, opgeknapt of zelfs volledig vervangen door nieuwbouw. De KLU-veteranen waren daarbij lange tijd een belangrijke sponsor. Die groep wordt helaas steeds kleiner en kan dit soort projecten niet meer in dezelfde mate ondersteunen. Zij helpen ons gelukkig nog wel met een deel van de financiering van het rijstproject. Daardoor hebben we tegenwoordig minder budget voor het bouwen of opknappen van huizen. Toch hebben we dit jaar besloten daar weer wat geld voor vrij te maken en dat bleek al snel hard nodig.
In een eerder verslag schreven we over een moeder uit Wamena die met haar gezin in Lapan woont. Het huis waarin zij verblijft verkeerde in zeer slechte staat. Toen we het met eigen ogen zagen, schrokken we er eerlijk gezegd van. Door de muren heen kun je zo naar buiten kijken en het dak lijkt op een gatenkaas. Bij elke regenbui komt het water naar binnen. Het was meteen duidelijk: hier moesten we iets aan doen.
Samen met Inge gingen we opnieuw naar het gezin om te bespreken wat de mogelijkheden waren. Omdat het gezin nog in het huis woonde, leek het ons in eerste instantie verstandig om een nieuw huis naast het oude te bouwen. Dan zouden ze in het oude huis kunnen blijven wonen totdat het nieuwe klaar was. Nadeel was wel dat we dan geen gebruik konden maken van de bestaande vloer.
Toen Inge dit vertaalde, gaf de bewoonster meteen aan dat zij tijdelijk wel bij familie kon verblijven. Ze hoopte vooral dat haar nieuwe huis op de plek van het oude gebouwd mocht worden. Dat vonden wij natuurlijk geen probleem. We spraken af dat zij een lokale timmerman zou zoeken. We werken graag met vakmensen uit het dorp zelf, zodat ook zij iets verdienen aan het project. Later in de week zouden we terugkomen om samen met de timmerman de kosten te bespreken. Ook wij moeten natuurlijk goed op het budget letten.
Toen we enkele dagen later terugkwamen, stond ons echter een verrassing te wachten. Het oude huis was al bijna volledig afgebroken. Er was voortvarend gewerkt… misschien zelfs iets té voortvarend, want we hadden nog helemaal geen prijsafspraak gemaakt.
Inmiddels was er een tijdelijk onderkomen gebouwd: een eenvoudig rechthoekig hutje van golfplaten. Blijkbaar was het logeren bij familie toch niet doorgegaan. Het voelde even wat ongemakkelijk, maar eerlijk is eerlijk: het oude huis was nauwelijks beter. Dit is in ieder geval een tijdelijke oplossing.
Met de timmerman hebben we vervolgens alsnog een duidelijke prijsafspraak gemaakt en hij kon wat hem betreft meteen beginnen met de bouw. Samen met Inge zijn we daarna direct materialen gaan regelen: stenen, cement en hout.
Gelukkig konden de eerste materialen al de volgende dag geleverd worden. Toen we een paar dagen later weer gingen kijken, zagen we dat het huis inmiddels was uitgezet met draden en dat er een begin was gemaakt met de fundering. Dit is een project waarbij we niet elke dag aanwezig hoeven te zijn; veel werk wordt door de timmerman en zijn helpers gedaan.
Af en toe horen we via Inge dat er nieuwe materialen nodig zijn. Dan gaan we even langs om te kijken hoe het werk vordert en wat er besteld moet worden. Soms gaat het om extra cement, spijkers of hout. Samen met Inge regelen we dan dat deze materialen zo snel mogelijk worden geleverd.
Iedere keer dat we langskomen zien we weer vooruitgang. De muren zijn inmiddels op hoogte gemetseld en er kon begonnen worden met de dakspanten. Het project loopt mooi door en we hebben veel vertrouwen in de timmerman die eraan werkt.
Vorige week kregen we bericht dat we de dakplaten en het hout voor de wanden konden gaan bestellen. Dus zijn we opnieuw naar Lapan gegaan. Samen met de timmerman hebben we alles opgemeten en daarna zijn we naar de stad gereden om de benodigde materialen te kopen.
Nu, vlak voordat wij weer naar Nederland vertrekken, zien we dat het huis al onder de kap zit. Het eerste hout voor de wanden is inmiddels geplaatst. We zijn erg blij dat de bouw van dit huis zo snel verloopt.
Jammer genoeg zullen wij waarschijnlijk alweer in Nederland zijn wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Maar de moeder van het gezin komt vaak enthousiast aanrennen wanneer ze ons ziet aankomen. Ze is ontzettend dankbaar voor de hulp.
Wij zijn vooral blij dat we, dit gezin een fatsoenlijk en veilig huis kunnen geven.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Als we op Biak zijn proberen we altijd één of twee grotere waterprojecten te realiseren. Dat kunnen we doen dankzij een bijdrage van Stichting Water is our World. Voor dit jaar hadden we eigenlijk Kampong Warsansan op het oog. Zoals we in een eerder verslag schreven, bleek het boren naar een bron daar echter veel te duur. De kosten zouden uitkomen op ongeveer €10.000. Daarom zijn we voor deze kampong op zoek gegaan naar alternatieven.
Op ongeveer één kilometer van het dorp loopt een kleine aftakking van de Wari-rivier. Tussen de rivier en de kampong zit een hoogteverschil van zo’n 70 meter, wat met de pomp die wij gebruiken prima te overbruggen zou zijn. Dat klonk dus veelbelovend.
De rivier ligt echter verscholen achter de kampong, midden in het oerwoud. Een lastige plek om elektriciteit te regelen. Op Google Earth zagen we dat er hemelsbreed op ongeveer 600 meter nog een andere kampong ligt. In theorie zou daar stroom vandaan kunnen komen, dus we zijn de mogelijkheden gaan bekijken.
Toch kregen we al snel een belangrijk advies. Charles, die met ons mee was, raadde het project uiteindelijk af. Volgens hem ligt de bron voor zowel Kampong Warsansan als de andere kampong simpelweg te afgelegen. Hoe goed we de pomp ook zouden beveiligen, hij is ervan overtuigd dat die daar uiteindelijk gestolen zou worden. Zijn woorden waren duidelijk: “Dat zou zonde zijn van het sponsorgeld.”
En daar zijn we het natuurlijk mee eens. Hoe jammer het ook is, we hebben daarom besloten ons onderzoek naar dit project voorlopig te stoppen.
Kampong Kajasbo
Tijdens dit verblijf zijn we veel bezig bij de school in Kampong Kajasbo. Normaal rijden we via een vaste route naar de school, maar deze keer namen we een andere weg waardoor we echt dwars door het dorp reden. En dan kijken we natuurlijk altijd even hoe het met de watervoorziening in zo’n kampong gesteld is.
We zagen tyleenleidingen lopen en vlak bij de kerk stond een groot waterreservoir. Dat maakte ons nieuwsgierig.
Werkt dit systeem nog?
Toen we uitstapten werden we meteen aangesproken door dorpsbewoners. Zij vertelden ons dat het watersysteem al lange tijd niet meer functioneert. Ze namen ons mee naar een geboorde put waar een pomp in zit. De pomp bleek kapot. De stroomvoorziening van de pomp kwam van een groot zonnecelsysteem, zo groot dat het niet zou misstaan op een huis in Nederland. Maar ook dat systeem was defect.
Dit soort situaties komen we vaker tegen op Biak. In het verleden zijn er verschillende waterprojecten opgezet door (overheids)organisaties, vaak met de beste bedoelingen. Ook hier is duidelijk veel geld in geïnvesteerd: er liggen leidingen door het dorp en er zijn verschillende watertappunten.
Het probleem is alleen dat er technieken worden gebruikt die lokaal niet onderhouden kunnen worden. Zonne-energiesystemen zijn hier bijvoorbeeld helemaal niet gangbaar. Er is op Biak geen bedrijf dat ze levert of kan repareren. Als zo’n systeem kapotgaat, ligt alles stil.
Dat lijkt hier ook gebeurd te zijn. Het zonnecelsysteem raakte defect, waardoor de pomp niet meer werkte. Vervolgens ging de pomp zelf kapot omdat die lange tijd niet gebruikt werd. Ondertussen raakten leidingen lek of werden ze voor andere doeleinden gebruikt, en verdwenen de kranen van de tappunten.
En zo zat Kampong Kajasbo uiteindelijk weer zonder water.
Een nieuw plan
Kajasbo is een langgerekt lintdorp. De kerk en het waterreservoir staan ongeveer in het midden van het dorp, op een heuvel. Aan één kant van het dorp is nog een kleine watervoorziening vanuit een bron buiten de kampong. Aan de andere kant is er inmiddels helemaal geen water meer.
Toen we dit zagen, dachten we meteen: hier liggen kansen.
Samen met Stichting Water is our World willen we het watersysteem in Kajasbo weer werkend maken, maar dit keer met een systeem dat ook door de lokale mensen onderhouden kan worden.
Het plan is om de geboorde bron opnieuw in gebruik te nemen met een nieuwe pomp. Daarvoor hebben we Winsy gevraagd. Toevallig heeft hij deze bron in het verleden zelf geboord, dus hij kent hem goed.
De elektriciteit voor de pomp willen we vanuit de kerk laten komen. Bij dit soort projecten proberen we altijd gebruik te maken van gebouwen waarvan de elektriciteit door de gemeenschap wordt betaald. Zo voorkomen we discussies binnen het dorp over stroomkosten.
We zijn daarom meteen in gesprek gegaan met de kerk in Kajasbo. Inge bleek de dominee goed te kennen, wat het gesprek een stuk makkelijker maakte. De Papoea’s zijn erg kerkgericht: vrijwel iedereen in het dorp gaat naar de kerk. Het is dus een logische plek om elektriciteit voor een gemeenschappelijke watervoorziening af te nemen. De kosten worden dan verdeeld over de hele gemeenschap en de stroomvoorziening is betrouwbaar. Geen ingewikkelde zonnecelsystemen meer dus, maar gewoon elektriciteit uit het bestaande stroomnet.
En de kerk heeft inmiddels toestemming gegeven.
Stap voor stap
In het dorp staat nog een groot waterreservoir dat we opnieuw willen gebruiken. Dit staat op het hoogste punt van de kampong en is dus ideaal om druk op het leidingnet te krijgen.
Ons plan is om dit jaar eerst de helft van het dorp weer van water te voorzien: het deel waar nog oude leidingen en tappunten aanwezig zijn. Deze leidingen zullen we herstellen of vervangen waar dat nodig is. De tappunten worden gerepareerd en voorzien van nieuwe kranen.
Als dat goed functioneert, willen we daarna de andere kant van het dorp aansluiten. Daar is nu nog een kleine watervoorziening vanuit een bron buiten de kampong, waardoor die kant iets minder urgent is.
Hopelijk kunnen we later dit jaar, of anders volgend jaar, ook dat deel van Kampong Kajasbo aansluiten op de geboorde bron.
De werkzaamheden zullen door Henkie, de gepensioneerde oud-collega van Charles en Jantinus, worden verricht. Hij is ook al hard voor onze projecten aan het werk bij de school van Kajasbo en de school in Opiaref.
En zo kan een dorp waar een groot project ooit stilviel, hopelijk toch weer beschikken over iets heel eenvoudigs, maar ontzettend belangrijks: water.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
In de afgelopen jaren hebben we in Amyamdam meerdere pogingen gedaan om water naar de kampong te krijgen. Jantinus was hier al in 2016 en wist dat er in het verleden verschillende initiatieven waren geweest om water naar het dorp te brengen, maar zonder blijvend succes.
In Amyamdam staat al sinds 2010 een watertoren van ongeveer tien meter hoog. In de kampong zelf zijn verschillende watertappunten aangelegd. In 2022 zijn door een andere organisatie twee pompen geplaatst, maar het is de vraag of dat systeem ooit goed heeft gewerkt. Toen wij er kwamen, was er in ieder geval al lange tijd geen water meer.
De pompen stonden tussen de rivier (de bron) en de watertoren. De eerste pomp moest het water ongeveer 35 meter omhoog pompen, waarna een tweede pomp de laatste 15 meter naar het reservoir van de watertoren verzorgde. Beide pompen bleken kapot. Daarom gingen wij vorig jaar op zoek naar een andere oplossing.
Die oplossing vonden we in 2025: een onderwaterpomp. Dit type pomp wordt ook gebruikt bij aangeboorde waterbronnen en kan water tot ongeveer 100 meter omhoog pompen. We vroegen de bewoners om een pomphuis naast de rivier te bouwen. Vanuit dat pomphuis loopt een buis schuin de rivier in. In die buis hebben we de pomp geplaatst.
In de kampong bouwden de bewoners daarnaast een kleine watertoren van ongeveer zeven meter hoog, met daarop een reservoir van 2200 liter. Omdat het reservoir hoog staat, ontstaat er waterdruk in de leidingen naar de tappunten beneden in het dorp. Dat is belangrijk, want Amyamdam ligt heuvelachtig en het water moet soms over een heuvel worden gepompt om bij de tappunten te komen.
Toen we vorig jaar naar Nederland vertrokken, werkte het watersysteem in Amyamdam.
Amyamdam 2026
Begin januari 2026, gelukkig nog niet zo lang geleden, werd de elektriciteitsaansluiting door het elektriciteitsbedrijf aangepast. Sindsdien werkte het systeem niet meer. Wij dachten eerst dat de meter misschien kapot was of dat de elektriciteitsrekening niet betaald was. Maar toen we in Amyamdam aankwamen, zagen we dat er gewoon stroom was.
Bij de meter in het dorp maten we elektriciteit en ook beneden bij het pomphuis aan de rivier was stroom aanwezig. Toch draaide de pomp niet. We vermoedden dat de condensator in de regelunit kapot was. Daarom besloten we de pomp en de regelunit mee te nemen naar de stad om ze daar te testen.
Toen we de regelunit loskoppelden, merkten we iets vreemds: we maten nog steeds stroom, terwijl de hoofdschakelaar in het pomphuis uit stond. Dat klopte natuurlijk niet. Toen we verder gingen meten, bleek er zelfs spanning op de nul te staan. Dat is zeker niet goed. We hoopten maar dat de pomp hierdoor geen schade had opgelopen.
Wel werd één ding meteen duidelijk: de elektriciteitskabel tussen de kampong en het pomphuis moest vervangen worden. We hadden de bewoners eerder al gevraagd om de kabel omhoog te hangen, maar die lag nog steeds over de grond. Omdat hier vaak met een parang struiken worden weggeslagen, gebeurt het regelmatig dat zo’n kabel geraakt wordt.
Toen we de kabel onderweg goed bekeken, zagen we overal reparaties met tape en soms zelfs blootliggende aders. Het was overduidelijk: hier moest een nieuwe kabel komen, en die moest meteen van de grond af richting het pomphuis worden geleid.
In de stad Biak testten we de pomp. Tot onze opluchting bleek die nog prima te werken. Dat was alvast één zorg minder. Vervolgens gingen we naar de bouwmarkt om nieuwe kabel te kopen. We vonden 200 meter, maar we hadden eigenlijk 300 meter nodig. De laatste 100 meter moesten we dus uit de beste stukken van de oude kabel halen.
Met de pomp en de kabel reden we terug naar Amyamdam. Daar gingen we samen met de bewoners meteen aan de slag. De nieuwe kabel werd uitgerold en Winsy, die met ons mee was, verbond de kabels op de typische “Biak-manier”. Voor ons is dat altijd even slikken: de twee aders worden in elkaar gedraaid en daarna met tape geïsoleerd. Ze hebben er hier wel speciale tape voor, maar toch blijft het voor ons een bijzondere methode. Aan de andere kant: als je hier naar elektrische installaties kijkt, zie je dat bijna alles met tape aan elkaar zit.
Binnen een uur hadden we de 300 meter kabel vervangen en was er weer stroom in het pomphuis. Dit keer maten we geen spanning meer op de nul. Dat was in ieder geval beter.
We plaatsten de pomp terug in de buis en lieten hem weer de rivier in zakken. De leidingen werden aangesloten en daarna zetten we de pomp weer onder stroom. We hoorden hem draaien en voelden dat er water door de buis stroomde. Maar na een paar seconden stopte het alweer.
De pomp ging opnieuw uit het water. Toen zagen we dat de pvc-buis waarop de pomp was aangesloten was losgeschoten. Op die verbinding staat behoorlijk wat druk. We lijmden de aansluiting opnieuw en lieten de pomp weer zakken. Toen we hem opnieuw aanzetten, gebeurde precies hetzelfde: even druk in de buis… en weer schoot de aansluiting los. Het was duidelijk dat dit zo niet ging werken. Daarom besloten we een nieuwe aansluiting te maken, dit keer met tyleen in plaats van pvc. Daarvoor moesten we wel eerst nieuwe materialen halen in Biak.
De winst van die dag: het elektriciteitsprobleem was opgelost. Helaas draaide het watersysteem nog steeds niet.
In Biak gingen we langs verschillende bouwmarkten om alle benodigde onderdelen bij elkaar te zoeken. Op het eiland heeft bijna nooit één winkel alles op voorraad, dus we moesten meerdere toko’s langs. Na ongeveer twee uur hadden we eindelijk alles bij elkaar.
De volgende dag reden we weer naar Amyamdam. De bewoners stonden ons al op te wachten. Samen liepen we naar de rivier, monteerden de nieuwe tyleen aansluiting aan de pomp en lieten de pomp weer in het water zakken. Daarna sloten we de elektriciteit aan en startten de pomp.
En… de pomp startte niet.
We zagen wel dat er stroom was, maar toen we gingen meten bleek dat de spanning inzakte zodra de pomp probeerde te starten. We vermoedden dat dit kwam doordat de laatste 100 meter nog uit oude kabel bestond. Waarschijnlijk moesten we ook dat stuk vervangen. Die nacht sliepen we er allebei slecht van.
De volgende dag gingen we op zoek naar nog eens 100 meter kabel. Maar ondertussen realiseerden we ons dat drie stukken kabel van 100 meter, op z’n Biaks aan elkaar geknoopt, geen duurzame oplossing was. De kans was groot dat het systeem binnenkort weer stil zou vallen.
De beste oplossing leek ons om de elektriciteitsmeter naar het pomphuis bij de rivier te verplaatsen. Dan zou de netbeheerder verantwoordelijk worden voor de kabel tussen de kampong en het pomphuis.
Samen met Inge gingen we daarom naar PLN, de elektriciteitsmaatschappij hier op het eiland, vergelijkbaar met Enexis of Liander in Nederland. We legden ons plan uit en ze wilden kijken wat er mogelijk was. Later die dag kregen we een telefoontje: de volgende dag zou er een monteur naar Amyamdam komen om de situatie te bekijken.
De dag daarna stonden we met Inge in Amyamdam toen de monteur arriveerde. Hij bekeek alles en mat de afstand: inderdaad ongeveer 300 meter. Volgens hem was het verplaatsen van de meter mogelijk en het kon zelfs diezelfde dag gebeuren. Alleen was er een probleem: PLN had zelf geen 300 meter kabel op voorraad. Of wij dat misschien zelf konden regelen, typisch voor hier.
We begonnen meteen rond te bellen en te appen. Uiteindelijk vonden we iemand op het eiland die kabel voor PLN-projecten legt en die wel 300 meter kabel op voorraad had. We kochten de kabel en brachten die de volgende dag naar Amyamdam.
De PLN-monteur stond daar keurig op tijd klaar met alle benodigde aansluitmaterialen. Hij ging meteen aan de slag. Aan het einde van de dag kregen we bericht uit Amyamdam: de pomp draaide.
Een paar dagen later gingen we zelf kijken. Helaas weer een tegenvaller. De schakelaar van de regelunit was doorgebrand. Het zat ons hier echt niet mee. Op het eiland konden we geen goede kwaliteit schakelaar vinden. Elke keer als we er een vervingen, brandde hij door zodra er een paar keer mee werd geschakeld.
Winsy, die de pomp geleverd had, legde de bewoners uit dat ze voorlopig niet meer de schakelaar op de regelunit moesten gebruiken, maar de hoofdschakelaar bij de meter. Wij gaan in Nederland goede schakelaars bestellen en die later naar Biak sturen. Gelukkig had de PLN-monteur inmiddels een tijdelijke, maar betrouwbare oplossing gemaakt, waardoor de pomp weer kon draaien.
En toen gebeurde het eindelijk: de pomp bleef draaien en we voelden het water door de buis omhoog stromen.
Tijd om naar boven te lopen en te kijken of het reservoir gevuld werd.
Boven hoorden we het water in de tank vallen. Wat een heerlijk geluid. We waren ontzettend blij dat het watersysteem in Amyamdam weer werkte.
We reden nog langs de watertappunten in het dorp om te kijken of er kapotte kranen waren. Een paar moesten we vervangen – zonde om water te verspillen. Het water uit de rivier is misschien gratis, maar de elektriciteit om het omhoog te pompen is dat niet.
Op Biak hebben we al vaker gezien dat het lastig kan zijn: stroom, pompen, bewoners en betalen. Daarom doen we dit soort projecten meestal bij kerken en scholen, omdat daar altijd elektriciteit is en de gemeenschap samen voor de kosten zorgt.
In Amyamdam is dat anders. De pomp heeft een eigen elektriciteitsaansluiting en de bewoners betalen de rekening samen. Dat doen ze inmiddels al een jaar lang. We vinden het mooi om te zien dat het hier wél werkt.
Wij vertrekken uit Amyamdam met een goed gevoel. Volgend jaar komen we vast weer eens kijken en hopelijk draait het systeem dan nog steeds net zo goed als vandaag.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Naast de grotere projecten zoals de waterprojecten, sanitairprojecten en het herstellen van krotwoningen doen we ook een aantal kleinere projecten. Tijdens ons bezoek dit jaar hebben we ook deze projecten weer bekeken.
Naaicursus
Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Papua. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen.
De cursus begon destijds bij Inge thuis. We schaften drie naaimachines aan en Inge had zelf ook een naaimachine. Al snel bleek dat de kamer van Inge te klein werd voor de groep vrouwen die mee wilde doen. Daarom verhuisde de cursus naar buiten, maar dat was natuurlijk geen ideale oplossing.
In 2018 verhuisde de naaicursus naar het huis van Martha en Chris. Zij wonen in een woning uit de Nederlandse tijd en hebben een grotere kamer waar de naaimachines konden staan en waar les kon worden gegeven. Om te voorkomen dat de machines permanent in hun woonkamer zouden blijven staan, hebben we later een eigen leslokaal gebouwd naast hun huis. Dankzij onze sponsoren kon dit lokaal worden gerealiseerd en in 2020 in gebruik worden genomen.
Voor de cursus zijn verschillende naaimachines aangeschaft. Sommige zijn oudere modellen met een trapmechanisme zoals wij die uit de jaren vijftig kennen, maar er zijn ook elektrische naaimachines. Iedere week geeft een lerares les aan de vrouwen. Zij wordt betaald vanuit onze stichting. Ook de stoffen, naaibenodigdheden en het onderhoud aan de machines worden grotendeels door ons bekostigd.
Naast het leren naaien heeft de cursus ook een belangrijke sociale functie. Het is een plek waar vrouwen elkaar ontmoeten en waar ruimte is om met elkaar te praten over allerlei onderwerpen.
Krotwoning in kampong Padwa Sup
In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Vorig jaar leefde hun oma nog bij hen, maar zij is helaas overleden.
Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.
De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af.
Wanneer we navragen waarom de bouw stilstaat, blijkt dat er simpelweg geen geld meer is voor materialen. Wij sponsoren nooit direct met geld, maar vragen altijd waar concreet behoefte aan is. In dit geval bleek dat cement en karang (steenmateriaal) te zijn. Daarmee kunnen de stenen muren verder worden opgebouwd.
We hebben toegezegd deze materialen te bestellen en hebben dat ook direct gedaan. Zo kan de neef weer verder met de bouw. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.
Schoolhulp
Op dit moment helpen we zeven kinderen met het betalen van schoolgeld. Het gaat om kinderen uit zeer arme gezinnen die het schoolgeld voor het voortgezet onderwijs niet kunnen betalen.
Hoewel je hier wel onderwijs mag volgen zonder schoolgeld te betalen, krijg je aan het einde van de opleiding geen diploma als het schoolgeld niet is voldaan. Net als in Nederland geldt ook hier dat een diploma belangrijk is om later werk te kunnen vinden.
Voor het daadwerkelijk uitreiken van het diploma moet bovendien nog apart worden betaald. Dit jaar hebben wij voor Ina het geld voor haar diploma gesponsord. Zij heeft een opleiding tot verpleegkundige afgerond. Nu het diploma is betaald en uitgereikt kan zij aan het werk in het ziekenhuis op Biak. Dat is inmiddels geregeld. Afgelopen jaar hebben we ook een leerling geholpen met een laptop die ze voor haar opleiding nodig had.
Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.
Tuinen en zaden
In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.
Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Via Facebook nam een oud-leerling van de school in Opiaref contact op met Jantinus. Haar vraag was of we de toiletgebouwen van de school konden opknappen en weer van water konden voorzien. Ze vertelde ook dat er achter de school een grot moest zijn met een bron. Omdat dit goed past bij de doelstelling van ons werk hier, zijn we een kijkje gaan nemen.
Eerste bezoek aan de school
Bij aankomst op de school worden we vriendelijk begroet door een aantal medewerkers, die ons meteen rondleiden. De school heeft twee toiletgebouwen. Eén gebouw ziet er nog redelijk netjes uit, maar het andere is behoorlijk vervallen en erg vies.
Daarna gaan we achter de school kijken bij de grot waar de bron zou moeten zijn. Het blijkt een flink stuk naar beneden te zijn. We lopen op slippers en dat is eigenlijk niet het beste schoeisel voor zo’n afdaling hier. Het pad is glad en het koraal is op veel plekken scherp. Voor je het weet heb je een wondje aan je voeten.
Eigenlijk is het dus niet verstandig om naar beneden te gaan… maar dat betekent niet dat ik het niet toch een klein stukje probeer.
Verkenning van de grot
Het eerste stuk gaat nog redelijk. Vanaf een afstand kan ik inderdaad water in de grot zien. Ik ontdek zelfs twee mogelijke plekken waar een bron zou kunnen zijn. Eén plek is wat lastiger bereikbaar, omdat er een boomstam en balken liggen. Daar is ook een soort afdakje van golfplaten te zien. Er liggen meerdere oude leidingen naar beneden.
Op slippers is het echter echt niet veilig om verder te gaan kijken. Voor de andere plek zou ik nog verder naar beneden moeten en ook dat is niet verstandig.
Wel kan ik van een afstand goed het water zien. Het ziet er helder uit en het lijkt diep genoeg. Hier zouden we eventueel een onderwaterpomp kunnen laten zakken, vergelijkbaar met het systeem dat we in Amyamdam hebben gemaakt.
Schoonmaken en verfen
We bespreken onze bevindingen met de mensen van de school. Net als bij andere projecten stellen we één belangrijke voorwaarde voordat we beginnen: de toiletgebouwen moeten eerst goed schoongemaakt worden. Als dat gedaan is, zorgen wij voor verf zodat alles er weer netjes en fris uit kan zien.
Een paar dagen later zijn we in Kajasbo geweest. Op de terugweg rijden we nog even langs Opiaref om verf af te leveren. We gaan ervan uit dat de toiletten inmiddels schoongemaakt zijn – en gelukkig blijkt dat ook zo te zijn. De gebouwen zijn schoon en de medewerkers kunnen met de verf verder aan de renovatie beginnen.
Tweede bezoek aan de grot
Deze keer hebben we wel onze schoenen meegenomen, zodat we wat verder de grot in kunnen om te bekijken hoe het er precies uitziet.
Zoals eerder gezien zijn er twee plekken waar eventueel water vandaan gehaald kan worden. We lopen eerst naar het deel dat het makkelijkst bereikbaar is. Hoe verder ik naar beneden kom, hoe beter ik kan zien hoe helder het water is en dat er voldoende diepte is.
Tegelijkertijd valt me iets anders op: in de grot ligt veel rommel en afval. Als ik nog wat verder kijk, zie ik zelfs kleding in het water liggen. Het vermoeden ontstaat dat hier gewassen wordt. Even later bevestigt een dorpsbewoner die met me mee naar beneden is gelopen dat dit inderdaad gebeurt.
Dat maakt deze plek waarschijnlijk minder geschikt om water uit te pompen.
Daarom ga ik kijken bij de andere plek. Die is minder makkelijk bereikbaar. Er ligt een boomstam over het pad en op verschillende plekken liggen balken. Ook hier zie ik een klein afdakje van golfplaten.
Toch maar voorzichtig naar beneden dus. Onder de boomstam door, langs de balken… en ook hier zie ik helder water. Het water lijkt diep genoeg en er staan zelfs nog een paar oude pompen. Of die het nog doen is maar de vraag; ze zien er niet bepaald nieuw uit.
Er liggen ook oude leidingen. Het golfplaten dakje zal waarschijnlijk ooit een pomp hebben beschermd. Het lijkt in ieder geval goed mogelijk om hier een onderwaterpomp te plaatsen.
Voorbereiding van de pompinstallatie
Voor ons is wel een voorwaarde dat er eerst een gemetselde bak wordt gemaakt, van waaruit een buis het water in kan worden gestoken. In die buis kan dan de pomp geplaatst worden. De bak moet afsluitbaar zijn, zodat de pomp niet gestolen kan worden.
Samen met Charles en Winsy gaan we terug naar Opiaref en vragen de school of er een timmerman kan komen om deze bak te bouwen. Vanuit Biak-stad hebben we al een tyleenbuis van zes meter meegenomen. Daarin kan straks de pomp vanuit de bak naar beneden in de bron worden gelaten.
Samen met Winsy, Charles en de timmerman dalen we opnieuw af naar de grot. We nemen de buis alvast mee naar beneden om te kijken of hij diep genoeg in de bron kan en om te bepalen waar de bak precies moet komen.
De timmerman bekijkt de plek en geeft aan waar hij de bak zal bouwen. Ik laat hem ook foto’s zien van het systeem dat we in Amyamdam hebben gemaakt. Voor hem is het duidelijk, hier kan hij mee aan de slag.
Waterreservoir bij de school
Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen.
Ook hier wordt voortvarend gewerkt.
Versterking van het team
Tijdens onze ritten over het eiland kwamen we trouwens Henkie tegen. Henkie werkte vroeger bij het waterbedrijf van Biak en is inmiddels met pensioen. Jantinus kent hem nog uit zijn tijd bij het waterbedrijf.
Toen we hem tegenkwamen vroeg hij of we misschien werk voor hem hadden. Zijn hulp kunnen we goed gebruiken. Zeker nu Charles sinds een paar maanden directeur is geworden van het waterbedrijf van Biak.
Charles heeft in het verleden veel leidingwerk voor onze projecten gedaan, maar door zijn nieuwe functie is hij doordeweeks erg druk. De afgelopen weken kon hij eigenlijk alleen in het weekend met ons mee op pad.
De hulp van Henkie komt dus precies op het juiste moment. Zowel Charles als Jantinus kennen hem als een goede monteur. Henkie gaat het leidingwerk uitvoeren bij de school in Opiaref en ook bij het project in Kajasbo bij de school.
In de kampong van Kajasbo gaan we later dit jaar ook nog een waterproject starten waar hij het leidingwerk zal verzorgen. We zijn erg blij met dit nieuwe lid van ons team.
Doel van het project in Opiaref
Met dit project is het de bedoeling dat de school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.
Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
We zijn inmiddels net over de helft van onze reis en willen graag even een moment nemen om iedereen te bedanken die inmiddels een donatie heeft gedaan via ellyenjantinus.waarbenjij.nu. Dankzij jullie steun kunnen we het werk hier blijven doen. We waarderen het enorm dat zoveel mensen met ons meeleven en ons project steunen.
We lezen ook alle reacties onder onze verslagen. Het is heel leuk en bemoedigend om jullie berichten te zien. Helaas biedt de website geen mogelijkheid om rechtstreeks te reageren, maar weet dat we jullie reacties zeker lezen en erg waarderen.
Op dit moment zijn we druk bezig met verschillende projecten. In Kajasbo werken we aan het sanitair- en hydrocultuurproject. Daarnaast kijken we in kampong Kajasbo of we een oud waterleidingsysteem kunnen herstellen, zodat de kampong weer toegang krijgt tot water.
In Opiaref zijn we bij de school geweest. Komende week hopen we daar te starten met het laten zakken van een onderwaterpomp in een bron in de grot achter de school. Deze pomp moet het sanitair van de school en de watertappunten op het schoolterrein van water voorzien. Aan de buitenzijde van de school maken we ook watertappunten, zodat de bewoners van de kampong daar water kunnen halen.
Natuurlijk houden we de komende weken ook de nieuwbouw van het huis in Lapan in de gaten. Daar stond een krotwoning, waar een gezin met 7 personen in leefde.
Ons waterproject in Amyamdam loopt gelukkig ook weer, en daar zullen we binnenkort uitgebreider over berichten.
Nogmaals hartelijk dank voor alle steun, betrokkenheid en donaties!
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Rijstproject op Biak – al vijftien jaar hulp aan de allerarmsten
Elly en Jantinus zijn inmiddels al vijftien jaar actief met hun rijstproject op Biak. Wat ooit begon als een kleinschalig initiatief om een aantal mensen te helpen, is in de loop der jaren uitgegroeid tot een project dat structureel steun biedt aan de allerarmsten op het eiland. Het doel van het project is altijd hetzelfde gebleven: mensen helpen die zelf nauwelijks middelen hebben om in hun basisbehoeften te voorzien.
In de afgelopen jaren is het project gestaag gegroeid en heeft het al veel gezinnen geholpen. Sommige gezinnen ontvangen een periode steun en kunnen daarna weer op eigen benen staan, terwijl andere gezinnen langduriger afhankelijk zijn van hulp. Het blijft belangrijk om goed te blijven kijken naar de situatie van de mensen op de lijst, zodat de hulp steeds terechtkomt bij degenen die het het hardst nodig hebben.
Het rijstpakket dat wordt uitgedeeld is een pakket met verschillende basisproducten. Elk pakket bestaat uit 15 kilo rijst en daarnaast uit handzeep, suiker, olie, thee, melk, wasmiddel en maandverband voor de vrouwen in het project. Voor veel gezinnen zijn dit producten die normaal gesproken moeilijk te betalen zijn, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.
Op dit moment staan er 28 gezinnen op de lijst die eens per twee maanden een pakket ontvangen.
Inkoop en distributie
De praktische organisatie van het project op Biak ligt nog steeds in handen van Inge. Zij is verantwoordelijk voor de inkoop van alle producten en voor het samenstellen en uitdelen van de pakketten. Inmiddels krijgt ze daarbij hulp van Rudy, die over een auto beschikt. Dat is een grote hulp, want veel gezinnen wonen in kampongs die ver buiten Biak-stad liggen en soms lastig bereikbaar zijn.
Dankzij deze samenwerking kunnen de pakketten ook bij gezinnen in de meer afgelegen dorpen worden afgeleverd.
Zelf mee op pad
Wanneer wij zelf op Biak zijn, gaan we altijd mee tijdens het rondbrengen van de rijstpakketten. Dat vinden we belangrijk, omdat we dan met eigen ogen kunnen zien hoe het met de gezinnen gaat die steun ontvangen.
Tijdens deze bezoeken kijken we ook of er misschien gezinnen zijn die inmiddels in een betere situatie terecht zijn gekomen. Soms vinden mensen werk, of verandert hun situatie doordat een partner of familielid kan bijdragen aan het inkomen. Wanneer dat gebeurt, proberen we de hulp geleidelijk af te bouwen. Zo kan er weer ruimte ontstaan om andere gezinnen te helpen die het harder nodig hebben.
Twee dagen op pad
Deze week hebben we de rijstpakketten in twee dagen rondgebracht.
Op de eerste dag zijn we naar kampong Sundey gegaan. In dit dorp ontvangen diverse gezinnen een rijstpakket. We hebben alle gezinnen bezocht en gekeken hoe het met hen gaat. Helaas moesten we constateren dat de situatie voor deze gezinnen nog steeds erg moeilijk is. Op dit moment kan hier nog niemand van de lijst worden gehaald.
Op de tweede dag hebben we de gezinnen bezocht in kampong Yafdas. Hier staan ook een flink aantal adressen op de lijst. Ook hier hebben we bij de mensen thuis gekeken hoe het met hen gaat en hoe hun situatie is. Het blijft bijzonder om te zien hoe dankbaar de mensen zijn voor de hulp, ook al gaat het om relatief eenvoudige basisproducten.
Bezoek aan Inggiri en Adoki
Na Yafdas zijn we verdergegaan naar kampong Inggiri en Adoki.
In kampong Inggiri hebben we opnieuw een bezoek gebracht aan een oudere vrouw die we al meerdere jaren kennen. De eerste keer dat we bij haar kwamen, troffen we haar aan in een klein en slecht huisje waar ze onder moeilijke omstandigheden leefde. Ze was toen erg ziek en sliep zelfs op de grond. Daarom hebben we haar destijds eerst een matras gegeven, zodat ze in ieder geval iets comfortabeler kon slapen.
Toen we haar vorig jaar bezochten, hebben we besloten om haar huis water- en winddicht te maken, omdat het dak en de muren in slechte staat waren.
Het huis heeft inmiddels een nieuw dak, wat een grote verbetering is. De bedoeling was dat ook de gaten en kieren in de muren zouden worden dichtgemaakt. Het materiaal daarvoor – de platen – is al geleverd en staat zelfs al in het huis.
Tot onze verbazing bleek echter dat het werk nog niet was uitgevoerd. Het werd ons niet helemaal duidelijk waarom dat nog niet gebeurd is. Daarom hebben we opnieuw afgesproken dat dit op korte termijn alsnog gebeurt. Het materiaal ligt er al en een timmerman kan er in principe direct mee aan de slag.
Vier weeskinderen
Tijdens deze ronde hebben we ook een gezin bezocht waar vier weeskinderen wonen. Hun neef heeft hen in huis genomen, maar hij heeft zelf nauwelijks middelen om voor hen te zorgen.
Het was duidelijk dat deze kinderen onze steun hard nodig hebben. Daarom zullen we dit gezin voorlopig blijven ondersteunen via het rijstproject, zodat er in ieder geval regelmatig voedsel en andere basisproducten beschikbaar zijn.
Stijgende kosten
Net als in Nederland stijgen ook op Biak de kosten van levensonderhoud. Dat merken we ook bij het samenstellen van de rijstpakketten.
De belangrijkste sponsor van het rijstproject is een groep KLu-veteranen. Deze groep wordt echter langzaam kleiner, waardoor de financiering van het project steeds meer onder druk komt te staan.
De kosten voor één rijstpakket bedragen momenteel ongeveer 25 euro. Daarmee kan een gezin weer voor een tijd worden voorzien van de belangrijkste basisproducten.
Na vijftien jaar blijft het bijzonder om te zien hoeveel verschil een relatief klein project kan maken in het leven van mensen. Voor de gezinnen die op de lijst staan betekent het rijstpakket niet alleen voedsel, maar ook het gevoel dat ze niet vergeten zijn.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Vandaag ben ik de laatste dag in Indonesië,Ben gisteren teruggevlogen van Padang naar medan
Onvoorstelbaar snel voorbij gegaan deze 7 weken,
Mijn programma was om na Padang,naar Bukkettingi en Minanjau te gaan,
Normaal doet de auto er 2 tot 2,5 uur over,maar nu 6,maar daar kom ik straks op terug.
In Bukkettingi heb ik een kamer gehuurd in hotel Benteng,Een gedateerd maar prima hotel
Met n goed ontbijt(indisch)en boterhammen met jam.
Hotel Benteng ligt recht tegenover Benteng(fort) De Kock.Dit fort diende als militair steunpunt
Om de regio onder controle te houden.Momenteel is het fort een toeristisch gebied,met een herinnering aan de koloniale
Periode.Je kunt naar boven klimmen voor uitzicht over de stad en richting vulkaan Marapi(die tijdens mijn verblijf daar een aantal erupties had,veel rook,geen as) er staan verder wat oude kanonnen, Vroeger heette Bukkettingi Fort de kock
Bukkettingi heeft een mooi plein dat gedomineerd wordt door Jam(klok) gadang(groot)een klokkentoren dus,die is in 1926 gebouwd,en aan de stad gegeven als cadeau van de Nederlandse controleur.Bestaat nu precies 100 jaar.
Het plein is savonds heel erg gezellig,veel families komen daar,er is van alles te zien en te doen.
De sianok canyon is prachtig om te zien,ik ben er op een rustige zondagmorgen een wandeling gaan maken,zo,n
Grote verscheidenheid aan planten en bloemen.De terugtocht achterop de motor van een gojek rijder.
Verder 2 grote tochten gemaakt door west sumatra,De ene keer naar het koninklijk paleis en het meer van Sangkarak,
De kleuren van het paleis zijn zo prachtig,het paleis is al 2 x afgebrand is hélemaal van hout.
Mijn bedoeling was om 7 dagen naar Minanjau te gaan met z'n prachtig meer,Ik had daar inmiddels een leuke
Cottage gehuurd, Maar ik moest mijn plannen bijstellen,de gids vertelde dat de weg er naar toe vreselijk slecht is door wat er in november gebeurd is,Dit was even n tegenslag voor mij,maar nam de waarschuwing natuurlijk ter harte,
Dus mijn cottage bij agoda geannuleerd.Omdat we nog steeds in de regenperiode zitten kan herhaling van veel Regen
Zich zo weer voordoen. Het weer blijft goed dus ik ben toch samen met de gids 1 dagnaar Minanjau geweest,oh wat is daar veel verwoest,en in de hele streek hebben 200 mensen de dood gevonden! De mensen hadden geen goed woord over voor de regering,ze worden heel slecht geholpen.
De weg van Bukkettingi naar Minanjau,waaronder de beroemd en beruchte Kelok 44,de weg met 44 haarspeldbochten
Ziet er verschrikkelijk uit. Hulde aan de gids/chauffeur hoe hij ons over die weg geloodst heeft,
Dus ik verbleef 14 dagen in Bukkettingi ipv 7,geen probleem,lekkere wandelingetjes maken,in het fort de kock park naar een luisterboek .luisteren.
Op de 2e dag van mijn verblijf begint de ramadan,er is dan ook echt nergens iets wat eten /verse Juice te krijgen
Het leven staat op n laag pitje,tot savonds 18..40 dan gaat de sirene en mag men weer eten. Ineens is alles in rep en roer.
Ik ben 3 x van kamer veranderd in hotel Benteng vanwege het gezang van de imam,en nu in de ramadan tijd is dat nog meer.Terugkijkend op deze vakantie in Indonesië kan ik alleen maar zeggen,dat ik erg blij ben dit weer te hebben ondernomen,maar dat ik ook heel blij ben dat ik weer naar huis ga,en mijn lieve kinderen kleinkinderen en familie weer
Zie.Het wordt weer een lange terugreis maar ik heb voldoende films en muziek gedownload.
Iedereen bedankt voor de belangstelling en reacties
In de eerste dagen dat we op Biak waren, zijn we naar Kajasbo gereden. De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar het schoolhoofd daar met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.
Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?
Onze eerste indruk
Tijdens ons bezoek aan de school zagen we direct mogelijkheden. Zoals altijd bekijken we ook de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Minder positief was de aanblik van de kapotte watertank, die naast het gebouw lag. Zonder watertank geen spoelwater en dat moet natuurlijk anders. We maakten een plan zodat het toiletgebouw weer spoelwater krijgt, de hydrocultuur van water wordt voorzien, op het schoolplein wat water tappunten komen en het huis van het hoofd van de school ook van water voorzien wordt.
Een mooi, maar omvangrijk project.
Gelijk aan de slag
Al snel vonden we een timmerman in het dorp die ons wilde helpen. Met hem spraken we af dat het toiletgebouw wordt geverfd, dat er een stenen fundering gemaakt wordt waar de watertank op kan komen te staan. Ook zal hij de kas voor de hydrocultuur gaan bouwen op het terrein van de school. Er is veel te doen dus.
Ook voor ons, want wij gaan voor de materialen zorgen die benodigd zijn.
In Biak-stad gingen we naar Toko Horukie, de plaatselijke bouwmarkt. We bestelden cement, karang, zand, goten, verf en een watertank van 2000 liter. De materialen konden al de volgende dag worden bezorgd! Mooi snel dus.
Vast in de klei
De volgende dag reden wij opnieuw naar Kajasbo, want er moest nog hout worden ingekocht voor de kas. Bij aankomst zagen we dat de vrachtwagen van Horukie inderdaad was gearriveerd… maar muurvast zat in de klei.
De bodem in dit deel van het eiland is anders dan elders op Biak: een dunne laag kleiachtige grond bovenop koraal. Waar gras groeit is het nog begaanbaar, maar op kale plekken verandert het in een spekgladde massa. Precies daar stond de vrachtwagen vast. Met man en macht werd geprobeerd het voertuig los te krijgen. Omdat wij hier weinig aan konden bijdragen, gingen wij alvast op pad om hout te kopen.
Op zoek naar hout
De timmerman reed samen met een dorpsgenoot op een motor voor ons uit naar een houthandel in de buurt. Daar aangekomen bleek de prijs ineens twee keer zo hoog als eerder afgesproken. Wat bleek? We waren bij een andere houthandel terechtgekomen dan oorspronkelijk bedoeld.
Ook wij kunnen ons geld maar één keer uitgeven, dus besloten we alsnog naar de goedkopere handelaar te gaan. “Dichtbij,” volgens de timmerman. Na ongeveer vijftien kilometer rijden kwamen we aan. Met deze handelaar maakten we duidelijke prijsafspraken en hij beloofde het hout zo snel mogelijk te leveren.
Met de bestelling van het hout waren alle materialen voorlopig geregeld en kon het echte werk beginnen.
Er wordt hard gewerkt
Enkele dagen later moesten we opnieuw in de buurt van Kajasbo zijn. Natuurlijk reden we even langs de school. Wat een verschil! Het toiletgebouw was volledig geschilderd en zag er weer fris uit. De mannen waren bezig brokken koraal te verplaatsen naar de plek waar de fundering voor de watertank moest komen.
Mooi om te zien hoe er samen hard wordt gewerkt om de plannen werkelijkheid te maken. Stap voor stap krijgt Kajasbo straks niet alleen goed werkend sanitair, maar ook een hydrocultuurkas waar de leerlingen zelf groenten kunnen leren verbouwen.
Wordt vervolgd!
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Vorig jaar werd er bij Nermnu een bron geboord. Vanaf dag één hebben we dat hele proces gevolgd. Helaas zaten wij net in het vliegtuig terug naar Nederland toen er eindelijk water werd opgepompt. Wat een moment moet dat zijn geweest! Toch zijn we ontzettend trots op dit waterproject. Een bron boren is kostbaar en dankzij een bijdrage van de stichting Water is our World konden we dit vorig jaar voor het eerst realiseren.
Natuurlijk zijn we nu ook weer in Nermnu gaan kijken. Op de plek waar toen de boorinstallatie stond, staat nu een betonnen bak waarin de pomp is geplaatst. Op het moment dat wij er waren, draaide de pomp helaas niet. Deze pomp vult een watertank die hoger in de kampong staat. Vanuit die tank stroomt het water via leidingen het dorp in. Doordat het reservoir hoger staat, ontstaat er waterdruk in de leidingen. Als de tank vol met water zit stopt de pomp, anders verspil je water en stroom.
Gelukkig heeft Jantinus het hele jaar door contact met Veronica, een lerares in Nermnu. Zij houdt ons op de hoogte. Tot nu toe is er steeds water geweest in het dorp. Dat is zó mooi om te horen. Een project dat vorig jaar slaagde en nu nog steeds zijn werk doet.
Nu we op Biak zijn, nodigde Veronica ons samen met Charles uit om bij haar thuis Nasi Kampong Ayam te komen eten. We namen de uitnodiging graag aan, al blijft het altijd een beetje spannend om ergens te eten wanneer je niet weet hoe het precies wordt bereid. “Morgen weten we meer,” grapte Jantinus nog. Maar het bleek nergens voor nodig: we hebben heerlijk gegeten en de volgende dag was er niets aan de hand.
Nieuw huis bouwen in Lapan
In een eerder verslag schreven we over een moeder uit Wamena die met haar gezin in een huis woont dat in zeer slechte staat verkeert. Toen we het met eigen ogen zagen, schrokken we enorm. Door de muren heen kijk je zo naar buiten en het dak lijkt op een gatenkaas. Het was duidelijk: hier moest iets gebeuren.
Samen met Inge gingen we terug om te bespreken wat we wilden doen. Omdat het gezin nog in het huis woonde, leek het ons verstandig om een nieuw huis naast het oude te bouwen. Dat zou wel betekenen dat we geen gebruik konden maken van de bestaande vloer. Toen Inge dit vertaalde, gaf de bewoonster direct aan dat ze tijdelijk wel bij familie kon wonen. Ze hoopte vooral dat haar nieuwe huis op de plek van het oude mocht komen. Dat vonden wij natuurlijk prima. We spraken af dat zij een lokale timmerman zou zoeken. We werken graag met plaatselijke vakmensen, zodat ook zij een inkomen hebben aan het project. Later in de week zouden we terugkomen om de kosten te bespreken, want ook wij moeten goed op het budget letten.
Bij ons volgende bezoek stonden we voor een verrassing: het oude huis was al bijna volledig afgebroken. Er was voortvarend gewerkt….. misschien iets té voortvarend, want we hadden nog geen prijsafspraak gemaakt. De timmerman was er niet, dus spraken we af later die dag terug te komen.
Toen we terugkeerden, was ook de timmerman aanwezig. Inmiddels was er een noodonderkomen gebouwd: een eenvoudig rechthoekig hok van golfplaten. Blijkbaar was het logeren bij familie toch niet doorgegaan. Het voelde even ongemakkelijk, maar eerlijk is eerlijk: het oude huis was nauwelijks beter. Dit is in elk geval tijdelijk.
Daarna kwam de prijs op tafel en daar schrokken we behoorlijk van. Voor Biak-begrippen was het bedrag absurd hoog. We hebben hier eerder huizen gebouwd en gerenoveerd, dus we weten ongeveer wat gebruikelijk is. Kennelijk dacht de timmerman dat deze belanda’s wandelende geldautomaten zijn. Gelukkig was Inge erbij. Zij zette hem vriendelijk maar duidelijk met beide benen op de grond. Ze legde uit dat wij dit gezin helpen aan een nieuw huis én dat hij daarvoor een nette vergoeding krijgt, boven wat hier normaal verdiend wordt.
De boodschap kwam aan. We werden het snel eens. Met Inge gaan we meteen de bestelling van stenen, cement en hout, regelen, zodat alles nog deze week geleverd kan worden. Als alles volgens plan verloopt, kan de bouw van het nieuwe huis snel beginnen.
Zo lang we hier zijn gaan we dat uiteraard volgen.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 671273
[pictureCount] => 8
[visitorCount] => 718
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/436_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => waterproject-nermnu-huis-renoveren-in-lapan
)
[11] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111304
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-24
[photoRevision] => 0
[title] => Op zoek naar een nieuwe bron
[message] =>
Zaterdag 21 februari – Water zoeken, water zorgen en waterproblemen oplossen
Vandaag gaat de wekker vroeg. Het wordt een volle dag.
We halen eerst Charles op. Voor wie hem nog kent uit eerdere verhalen: Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf op Biak. Sinds een paar maanden is hij zelfs directeur. Fijn om zo’n betrokken man aan boord te hebben bij onze waterprojecten.
Daarna rijden we door naar Winsy. Hij is de man die vorig jaar voor ons een bron heeft geboord in Nermnu. Ook dit jaar willen we weer kijken of we een kampong van schoon water kunnen voorzien.
Kampong Warsansan – een mogelijke nieuwe bron
Charles heeft alvast wat voorwerk gedaan en stelt kampong Warsansan voor. We stoppen bij de kerk. Onze voorkeur gaat altijd uit naar een project bij een kerk of school – simpelweg omdat daar elektriciteit aanwezig is. En stroom is onmisbaar als je water omhoog wilt pompen.
Winsy haalt – net als vorig jaar – zijn ‘geavanceerde’ wiggelroede tevoorschijn om water te zoeken. Mijn nuchtere westerse brein vindt daar eerlijk gezegd nog steeds wat van. In mijn beleving zit er diep in het koraal overal water, je moet het alleen weten aan te boren.
Maar: we hebben een no cure, no pay-afspraak, dus we laten hem rustig zijn gang gaan.
Hij vindt een plek bij de kerk waar volgens hem water zit, op ongeveer 110 meter diepte.
Het probleem? Dat boren is duur. Heel duur.
·Kosten boren: ongeveer 1,5 miljoen roepia per meter
·Totale offerte: ruim 200 miljoen roepia
·Omgerekend: ongeveer €10.000
Dat is simpelweg te veel voor ons budget dit jaar.
Ons beschikbare budget voor een nieuwe boring ligt rond de 145–150 miljoen roepia (€7.500), mede dankzij een mooie bijdrage van Stichting Water is our World. Zij hebben ons de afgelopen jaren vaker geholpen bij grotere waterprojecten op Biak en daar zijn we ontzettend dankbaar voor.
Voor Warsansan gaan we dus alternatieven onderzoeken. Er ligt een rivier op ongeveer een kilometer afstand. Misschien kunnen we daar water vandaan halen. Alleen: daar is geen stroom. Dus denken we voorzichtig aan zonne-energie. Dat is hier nog vrij nieuw, dus we gaan uitzoeken of dit technisch én financieel haalbaar is.
Ondertussen zoeken we verder naar een kampong waar we minder diep hoeven te boren.
Kampong Wari – terug naar een project uit 2024
Daarna rijden we door naar kampong Wari, waar we in 2024 de hele kampong weer van water hebben voorzien. De kampong wordt gesplitst door de Wari-rivier.
Bij aankomst zien we dat bewoners zelf een tyleenleiding door de weg hebben gefreesd. Mooi initiatief!Maar de leiding steekt op sommige plekken boven de weg uit. Dat is vragen om problemen. We spreken af dat de leiding dieper wordt ingegraven en wordt afgedekt met beton. Zo voorkomen we ongelukken én leidingbreuken.
Want elke lekkage betekent minder waterdruk verderop in het systeem.
En precies dat blijkt nu het probleem. Aan de kant van de kampong waar de school staat, is momenteel geen waterdruk. We vinden geen grote lekken in het dorp zelf. Bewoners vertellen dat de leiding van de bron, hoog in de heuvels, waarschijnlijk kapot is of onvoldoende water naar het reservoir brengt.
Die bron ligt diep in het oerwoud. Dat is geen klein wandelingetje. We vragen bewoners om erheen te gaan en foto’s en video’s te maken. Aan de hand daarvan beslissen we of we de leidingen moeten vervangen.
Kortom: ook in Wari zijn we voorlopig nog niet klaar.
Amyamdam – een trots project met nieuwe uitdagingen
Dan rijden we door naar Amyamdam.
Hier hebben we vorig jaar eindelijk water in de kampong gekregen. Met een onderwaterpomp in de rivier pompen we water zo’n 50 à 60 meter omhoog naar een watertoren. Bovenop staat een reservoir van 2200 liter dat zorgt voor waterdruk in de leidingen naar verschillende tappunten in het dorp.
Toen wij vorig jaar vertrokken, werkte alles perfect. Echt een project om trots op te zijn.
Maar in januari kregen we berichten: er waren problemen.
De pvc-buis waarin de pomp hing, bleek door de kinderen als glijbaan te worden gebruikt… en is geknapt. Gelukkig zijn de inwoners van Amyamdam echte aanpakkers. Met hulp van Charles is de pvc-buis vervangen door een dikke tyleenbuis. Die kan wel tegen een stootje.
Toch kregen ze de pomp niet meer aan de praat.
We controleren alles:
·Er is stroom bij de meter.
·Er is stroom bij de rivier.
·De hoofdschakelaar blijkt niet meer goed te werken (die staat continu onder spanning – niet veilig).
·In de regelunit meten we ook stroom.
·Vermoeden: kapotte condensator.
We zetten de schakelaar en condensator op het boodschappenlijstje en spreken af de volgende dag terug te komen.
Zondag – kerk, administratie en sleutelen
Zondagochtend is hier heilig. De meeste mensen op Biak gaan naar de kerk. Daarna gaat het leven gewoon weer door. Wij gebruiken de ochtend voor verslagen en administratie.
Om 14.00 uur rijden we met Charles en Winsy terug naar Amyamdam (45 minuten rijden). We schakelen de stroom uit, vervangen de schakelaar en de condensator.
Maar… nog steeds geen draaiende pomp.
Dan halen we de pomp uit het water en nemen hem mee naar de stad om te testen. Die testen zijn inmiddels gedaan en de conclusie: de pomp én de besturingsunit werken gewoon.
Dan blijft er nog maar één verdachte over: de kabel van de kampong naar de rivier. Die is ongeveer 300 meter lang.
We zagen al dat de kabel op meerdere plekken met tape gerepareerd was. Grote kans op lekstroom door slechte verbindingen. Dat zou verklaren waarom alles stroom lijkt te hebben, maar de pomp toch niet start.
We besluiten de volledige kabel te vervangen. Komende week zoeken we een geschikte kabel, 300 meter is niet niks en volgend weekend gaan we met pomp en nieuwe kabel terug naar Amyamdam.
Wordt vervolgd…
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 671273
[pictureCount] => 7
[visitorCount] => 294
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/007_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => op-zoek-naar-een-nieuwe-bron
)
[12] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111283
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-22
[photoRevision] => 0
[title] => We zijn van start!
[message] =>
Aangekomen op Biak – meteen aan het werk
Nadat we eindelijk op Biak zijn aangekomen, willen we ook direct aan de slag. De komende dagen staan in het teken van het bekijken van mogelijke nieuwe projecten én natuurlijk het bezoeken van afgeronde projecten.
Juist die afgeronde projecten hebben onze speciale aandacht. In een jaar kan er veel gebeuren. Wij vinden het belangrijk dat deze projecten goed onderhouden blijven, zodat ze ook echt blijven functioneren. In onze verslagen nemen we jullie dit jaar weer mee langs al deze plekken.
Vrijdag 20 februari – Eindelijk echt beginnen
Vandaag gaan we écht van start. Al vroeg rijden we naar Inge, die ons vandaag zal vergezellen. De meeste lezers kennen Inge inmiddels wel, maar toch even een korte introductie. Inge woont al haar hele leven op Biak. In de Nederlandse tijd heeft ze hier op school Nederlands geleerd. Ze kent het eiland als geen ander. Voor ons is ze een enorme steun: een dierbare vriendin, een geweldige tolk en iemand die altijd klaarstaat – ook als wij weer in Nederland zijn. En niet onbelangrijk: ze gaat graag met ons op pad.
Kampong Kajasbo – Hydrocultuur
Onze eerste stop is kampong Sundey. Bij de school staat een hydrocultuurinstallatie die wij eerder hebben geplaatst. Het schoolhoofd, Serli, beheert deze.
Serli vertelt ons dat één van haar leraren inmiddels is aangesteld als schoolhoofd in kampong Kajasbo. Hij zou daar ook graag een hydrocultuurinstallatie willen plaatsen — net als in Sundey — als educatief project voor de kinderen. Hoe mooi is het dat leerlingen hun eigen groenten leren verbouwen én deze vervolgens zelf kunnen eten?
In Kajasbo treffen we een nette school aan. Op het eerste gezicht ziet ook het sanitair er goed uit. Dat is altijd het eerste waar we naar kijken bij een schoolbezoek.
Maar schijn bedriegt. De watertank blijkt omgevallen en kapot te zijn. Hierdoor kunnen de toiletten niet meer worden doorgespoeld.
Ter plekke maken we een plan:
·De kampongbewoners gaan het toiletgebouw schoonmaken en schilderen.
·Wij zorgen voor de benodigde materialen om een nieuw waterreservoir te plaatsen.
·De oude tank stond op een houten stellage van één meter hoog. Deze is doorgezakt, waardoor de tank is geknapt. Dit keer maken we een verhoging van koraal en cement. De bewoners gaan deze zelf bouwen.
·Daarop plaatsen we een watertank van 2200 liter, zodat zowel het toiletgebouw als de toekomstige hydrocultuur van water wordt voorzien.
Voor de hydrocultuur bekijken we het schoolterrein.
Naast de woning van het schoolhoofd ligt een mooie vlakke ruimte — ideaal voor de installatie. Vanuit de woning kan de stroom worden aangelegd.
Een timmerman uit Kajasbo gaat eerst in Sundey kijken hoe de constructie daar is opgebouwd. Aan de hand van zijn bevindingen bestellen wij, in overleg met hem, de materialen die vervolgens naar Kajasbo worden gebracht.
Wordt vervolgd dus.
Kampong Mandon – Geen waterprobleem, maar een elektriciteitsprobleem
Daarna rijden we door naar kampong Mandon. We hadden gehoord dat hier geen water (meer?) was, maar wat er precies speelde was onduidelijk.
Bij aankomst worden we aangesproken door de kepala kampong (dorpshoofd). Hij vertelt dat er wel watertappunten zijn, maar dat er geen water uitkomt. Hij wijst ons een bron aan waar eventueel water opgepompt zou kunnen worden.
Dat vonden we vreemd. We vragen naar de oorspronkelijke bron waarop de tappunten zijn aangesloten.
Daar treffen we een indrukwekkend systeem aan:
·Een watertoren van acht meter hoog
·Twee reservoirs van 1000 liter
·Een onderwaterpomp in een bron in een grot
Onze eerste gedachte: misschien is de pomp kapot of vastgelopen in het slib.
Maar dan horen we naast de toren de elektriciteitsmeter piepen. Hier werkt stroom prepaid: is het tegoed op, dan stopt alles. Serli zet wat tegoed op de meter en we starten het systeem opnieuw op. De pomp begint te draaien. De reservoirs vullen zich.
En in de kampong begint het water weer te stromen.
Er is hier dus geen waterprobleem — maar een elektriciteits- en betaalprobleem. De installatie is prachtig en kostbaar. Onze hulp is hier niet nodig. Hoe de bewoners onderling de elektriciteitsrekening regelen, is iets waar wij ons niet in mengen. Wel hebben we gezegd dat het zonde is om zo’n mooie installatie ongebruikt te laten.
Wie dit systeem ooit heeft aangelegd, weten wij overigens niet.
Lapan – De moeders van Wamena
Onze laatste stop is Lapan, een wijk van Biak-stad. Hier wonen de “moeders van Wamena”: een groep vrouwen afkomstig uit het binnenland van West-Papua. In Wamena hebben zij geleerd groenten te verbouwen. Dat proberen ze hier op Biak ook, al is dat niet eenvoudig.
Biak bestaat grotendeels uit koraalgrond — niet bepaald ideale landbouwgrond. Toch slagen deze vrouwen erin gewassen te verbouwen. Wij hebben hen de afgelopen jaren voorzien van zaden, waarmee zij groenten kweken en verkopen op de pasar.
Omdat we niet precies wisten hoe zij wonen, en Serli had geopperd dat een hydrocultuur hier misschien een goed idee zou zijn, zijn we gaan kijken.
Serli brengt ons naar het huis van de vrouw aan wie zij namens ons de zaden overhandigt. Daar zou eventueel een hydrocultuur kunnen komen.
Maar bij aankomst blijkt dat de moeders verspreid wonen. En wij plaatsen geen hydrocultuur bij particulieren — alleen wanneer het een gemeenschap dient.
Dat plan laten we dus direct los.
Wat ons echter diep raakt, is de krotwoning waarin deze vrouw met haar man en vijf kinderen woont. Er wordt nog gekookt op hout, binnen in de kleine woning. We zijn inmiddels wel wat gewend hier, maar zo kort na aankomst uit Nederland is het toch weer even schakelen.
Geen hydrocultuur hier.
Maar we gaan wél helpen om dit huis op te knappen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Maandag 16 februari vertrokken we om 9:00 uur met de trein uit Assen. Het contrast kon niet groter zijn. Er lag verse sneeuw en wij reisden richting een plek waar het gemiddeld 28 à 29 graden is: Biak. Terwijl Nederland wit kleurde, zaten wij met onze winterjas in de trein op weg naar de tropen.
Op Schiphol verliep alles voorspoedig. We vlogen dit keer met Garuda Indonesia. Geen gedoe met overstappen in het Midden-Oosten, maar een rechtstreekse vlucht naar Jakarta – dat is toch wel heerlijk reizen.
Op Schiphol kwamen we nog een collega en zijn vrouw tegen, die een weekje naar Edinburgh gingen. Even gezellig bijpraten voordat ieder zijn eigen kant op vloog.
Om 14:00 uur konden we boarden en om 14:45 uur zaten we al in de lucht. Op naar Indonesië.
Dinsdag 17 februari – Aankomst in Jakarta
Dinsdag 17 februari om 10:30 uur landden we in Jakarta op Soekarno-Hatta International Airport. Omdat we onze visa en douaneaangifte allemaal online hadden geregeld, stonden we verrassend snel buiten. Dat scheelt echt enorm.
Het plan was om dezelfde dag door te vliegen naar Biak met Lion Air. Helaas kregen we in Nederland al bericht dat deze vlucht was gecanceld. In plaats van dinsdag konden we pas woensdag 18 februari verder vliegen. Dat was even schakelen, maar gelukkig hadden we snel een hotel geboekt in het oude Batavia, het historische hart van Jakarta.
Nadat we in het hotel waren aangekomen, liepen we naar het bekende Café Batavia, gelegen aan Taman Fatahillah. Een echte toeristische trekpleister, maar wat een prachtig café – helemaal in oude koloniale stijl. We dronken een Bintang en aten wat. Daarna terug naar het hotel en vroeg onder de wol. De reis begon toch zijn tol te eisen.
Woensdag 18 februari – Nog een dag Jakarta
Onze vlucht naar Biak vertrok pas om 21:30 uur (via Makassar), dus we hadden nog een hele dag in Jakarta. Geen straf.
We liepen naar Batavia Marina, een prachtig oud gebouw uit de Nederlandse tijd. Daar dronken we koffie en bekeken de jachten in de haven. Jetset heb je overal ter wereld.
Daarna bezochten we het Museum Bahari Jakarta, een mooi maritiem museum vol historie. Vanaf een uitzichtpunt zagen we het enorme contrast tussen het oude Jakarta en het moderne Jakarta vol wolkenkrabbers. Bijzonder hoe die werelden naast elkaar bestaan.
Vervolgens liepen we terug richting het plein waar ook Café Batavia ligt. In die omgeving staan indrukwekkende historische gebouwen zoals het Bank Indonesia Museum, Museum Mandiri en het oude stationsgebouw Jakarta Kota railway station. Prachtige architectuur en een tastbare geschiedenis.
Na alle indrukken gingen we nog één keer naar Café Batavia voor wat te drinken en te eten. Daarna was het tijd om richting het vliegveld te gaan. Rond 19:00 uur waren we op de luchthaven. Koffers afgegeven, nog een kop koffie, en wachten bij de gate.
Daar kwamen we ook nog Peter van de Berg tegen, die we vorig jaar op Biak hadden ontmoet. Hij was onderweg naar Jayapura. Grappig hoe wegen zich soms weer kruisen.
Om 21:30 uur vertrokken we naar Makassar, waar we om 00:45 landden. Daar moesten we overstappen op de vlucht naar Biak. Die vertrok om 03:00 uur. Na nog eens 2 uur en 50 minuten vliegen landden we donderdag 19 februari om 06:50 uur lokale tijd eindelijk op Biak.
Donderdag 19 februari – Aankomst op Biak
We werden verwelkomd door regen. Heel veel regen. Normaal staan Inge en Chris ons op te wachten op het vliegveld, maar met deze stortbuien was dat met de motor geen doen. Via WhatsApp spraken we af dat wij naar hen toe zouden komen – we hadden immers een auto gehuurd. Veel droger en een stuk veiliger.
Eerst gingen we naar ons vertrouwde onderkomen: Hotel Insia in Biak-stad. Het is net alsof we niet weggeweest zijn. Er stond een ontbijtje voor ons klaar en onze kamer was al ingericht.
Hotel Insia is extreem eenvoudig. Het ligt direct aan zee, maar faciliteiten zijn er nauwelijks. Omdat we hier een maand blijven, regelen ze altijd brood voor het ontbijt en is er iemand die de was voor ons doet. De kamer heeft airco, een koelkast en warm water in de douche. Daarmee is alle luxe wel zo’n beetje beschreven.
Toch komen we hier graag. De mensen kennen ons, zijn gastvrij en we kunnen lekker buiten zitten. ’s Avonds lopen we zo de stad in voor een kop koffie. De andere hotels liggen verder uit het centrum en zijn nauwelijks beter. Er is een Swiss-Belhotel in het centrum – van alle gemakken voorzien – maar duur en je zit daar vooral binnen. Geen plek om buiten te zitten. Dan toch liever de eenvoud van Insia.
In de middag gingen we naar Inge om onze plannen voor de komende tijd door te spreken. Ook brachten we spullen langs bij de ouders van Margriet – zij woont in Nederland en had wat meegegeven.
Nadat we Inge weer thuis hadden afgezet, dronken we nog een biertje bij het voormalige KLM-hotel (nu Asana). Daarna gingen we de stad in om wat te eten.
Toen vielen onze ogen toch wel dicht. Feitelijk hadden we tijdens de nachtvlucht naar Biak een nacht overgeslagen. Maar we waren er weer. Terug op Biak. En ondanks de regen voelde dat meteen vertrouwd.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Na de heerlijke rust van Samosir eiland,is het wel weer even wennen aan de drukte en hectiek van Medan.
De temperatuur is ook een graad of 4,5, hoger dan op samosir.Ik logeer weer in hetzelfde hotel Madani,recht tegenoverde
Prachtige moskee Raya Al-Mashun,ik heb geen last van de gebedszangers,ik slaap aan de achterkant van het hotel.
De moskee is gebouwd naar de ideeën van de Nederlandse architect Dingemans.De opdracht kwam van de Sultan van Deli(die nu nog het sultanaat bewoond in Medan.
Heel leuk terwijl ik in Medan ben,krijg ik n app van onze jongste kleinzoon Sebastiaan,die op de havo zit,en bezig is met een project over de WIC(West Indische compagnie) en de VOC(Verenigde Oost-Indisch e compagnie)
Er is in Medan (nog) redelijk veel te vinden aan gebouwen,en huizen,niet direct uit de VOC tijd,maar vandaar na.
Zoals het prachtige postkantoor(kantor pos) Het is nu een soort speelhal,(gok) en eetgelegenheidjes geworden.
Hotel de Boer(heeft nu een Indonesische naam) Was vroeger rood,nu wit.hier kregen de koelies (zo werden de Indonesische werknemers genoemd)hun wekelijks geld uitgekeerd door de Nederlandse heren.Nu is er nog wel café de de Boer,waar je heerlijk kunt eten.Vanaf een portret houdt Herman de Boer je in de gaten,
Het jalan merdeka (het vrijheidsplijn) heeft echt een metamorfose ondergaan,12 jaar geleden was dit nog niets,nu is het
Een hele grote overkapping geworden,waar jaarlijks de onafhankelijkheid van Nederland gevierd wordt
Even later deze ontmoeting.
N bestuurder van een bejak vroeg of ik met hem mee wilde gaan naar zijn huis.Ik vraag waarom?
Hij wilde mij n diploma laten zien van zijn grootvader, ik dacht waarom niet,dus ik stap in de bejak.
Kom ik bij n zeer armoedig huisje in een kampong.
Hij heeft 4 zoontjes,ze zijn allemaal thuis.Ik vraag naar het diploma.En ja hoor dat komt hij met het diploma.
Zijn grootvader was n soort van verpleger in een krankzinnigen gesticht in het stadje Sabang( het noordelijkste stadje
Van Sumatra,(hoort bij de provincie Banda atjeh)net boven de evenaar,ik ben daar 12 jaar geleden geweest.
Het hele diploma is in het Nederlands opgesteld,en oh wat jammer ik heb er geen foto van gemaakt
De man bracht me netjes terug naar de stad en....vroeg toen natuurlijk geld voor de benzine voor z'n (motor)
Bejak,en natuurlijk kreeg hij dat van mij.De man was helemaal blij,leuk toch zo,n ontmoeting.
Op dinsdag 10 februari savonds met het vliegtuig van Medan naar Padang,een vlucht van 1 uur en 15 minuten
Met de bus dus meer dan 20 uur,Sumatra is zo vreselijk groot.Ik heb hier n hotel voor 7 dagen geboekt,leuk midden
In het centrum van Padang,Medan heeft 2.5.000.000 inwoners, Padang is beduidend kleiner 750.000 inwoners.
In Medan behoren de meeste inwoners tot de batak clan,In Padang tot de Minangkabau clan.
Het aparte van de Minangkabau is het matriachale stelsel,alles wordt doorgegeven,ook erfenissen via de vrouwelijke
Lijn (moeder/dochter).
Padang heeft n gezellig centrum rondom het staatsmuseum over geschiedenis en cultuur (een mooi museum)
Verder zijn er de diverse stranden,allemaal makkelijk bereikbaar,Met de gojek app op de telefoon is alles binnen handbereik.Je tikt in waar je bent,en waar je heen wilt,je krijgt direct respons met n foto wie je gaat rijden,hoe lang je moet wachten, en wat het kost,echt fantastisch! Deze gojek(voor motors/scooters) is er ook voor auto,s die heet
Go-car,dit systeem is overal in heel Indonesië,
En met je telsel kaartje in de 2e telefoon loop je via Google maps overal heen,waar je maar wilt.
Het reizen is zo veranderd,en makkelijker geworden.
Vroeger moest je voor zo,n verslag als dit eerst zoeken naar n internetcafe die altijd boordevol waren met jongelui,die
Daar hun huiswerk maakten op de PC was jij eindelijk aan de beurt,viel de stroom uit.
Nu zit je heerlijk rustig op je hotelkamer,kopje koffie onder handbereik,je verslagje te tikken.
In Padang is wel het een en ander veranderd,Voorheen was het savonds knus en gezellig bij de kleine eettentjes
Bij het Pantai Padang (het strand in de stad)die tentjes zijn allemaal weg,er is n hele grote witte moskee gekomen,en
Daar moest alles voor wijken. Heel jammer, bij navraag kreeg ik te horen van de niet-moslim wereld dat ze flink hebben geprotesteerd, maar dat ze natuurlijk maar n klein gedeelte van de stad zijn.
Op de beroemde site nurbaya bridge (de gele brug)is het savonds nog altijd druk,veel mensen nemen hun stoel mee en
Genieten van de ondergaande zon, van boven op de brug heb je een prachtig gezicht op de boten die in de mooiste
Kleuren zijn geschilderd,deze boten varen naar de eilanden die voor de kust van Padang liggen(Mentawai Nias(12jaar
Geleden geweest)
Vanmiddag een laatste tocht gemaakt door de stad.
Morgen vertrek ik om 12 uur met de minibus naar Bukkettingi,dit ligt ongeveer 100 km noordelijk van Padang.
Eindverslag Biak 2026 – Terugkijken op een intensieve en waardevolle reis
Half februari vertrokken we vanuit een winters Nederland naar het warme Biak. Van sneeuw in Assen naar tropische temperaturen op Papua, het contrast kon bijna niet groter. Na een korte tussenstop in Jakarta en een vertraagde doorreis kwamen we uiteindelijk aan op Biak, waar we zoals altijd hartelijk werden ontvangen. Het voelde meteen weer vertrouwd om terug te zijn.
Lapan een nieuw huis bouwen
Al snel werden we geconfronteerd met een schrijnende situatie. In Lapan bezochten we een gezin dat onder zeer slechte omstandigheden leefde in een huis dat eigenlijk niet meer bewoonbaar was. De wanden zaten vol gaten, het dak lekte en bij regen liep het water letterlijk naar binnen. Het gezin had geen mogelijkheid om hier zelf iets aan te verbeteren. De situatie maakte veel indruk en het was direct duidelijk dat er snel actie nodig was. We hebben daarom besloten om een nieuw huis te laten bouwen.
De start verliep wat onverwacht doordat het oude huis al grotendeels was afgebroken voordat er duidelijke afspraken waren gemaakt, maar inmiddels is de bouw in volle gang. Het is bijzonder om te zien hoe snel het nieuwe huis vorm krijgt en hoeveel verschil dit gaat maken voor het gezin. Voor hen betekent dit niet alleen een beter huis, maar ook meer veiligheid en rust. Jammer genoeg zijn wij alweer in Nederland wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Als het zover is dan zullen we zeker foto’s daarvan krijgen.
Rijstproject op Biak
Het rijstproject blijft één van de meest belangrijke en zichtbare onderdelen van ons werk. Al vijftien jaar ondersteunen we hiermee de allerarmsten op het eiland. Wat ooit klein begon, is uitgegroeid tot een structureel project waarbij momenteel 28 gezinnen eens per twee maanden een pakket ontvangen.
Zo’n pakket bestaat uit rijst en verschillende basisproducten zoals olie, suiker, zeep en andere eerste levensbehoeften. Voor veel gezinnen zijn dit producten die zij zelf nauwelijks kunnen betalen, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.
Tijdens deze reis zijn we zelf weer mee geweest met het uitdelen van de pakketten in onder andere Sundey en Yafdas. Door deze bezoeken krijgen we goed zicht op de situatie van de gezinnen en kunnen we beoordelen of hulp nog nodig is. De omstandigheden blijven vaak zwaar en het is duidelijk dat deze ondersteuning nog steeds van groot belang is. Tegelijkertijd blijft het bijzonder om te zien hoeveel dankbaarheid er is voor iets wat voor ons relatief klein lijkt, maar voor hen een wereld van verschil maakt.
School Kajasbo – Hydrocultuur en school sanitair
In Kajasbo hebben we gewerkt aan het verbeteren van de omstandigheden op en rond de school. Daarbij richten we ons niet alleen op sanitair, maar ook op een hydrocultuurkas.
De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar Serli, het schoolhoofd daar, met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.
Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?
Daarnaast blijft goed sanitair essentieel. Zoals altijd bekijken we ook hier de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Naast het gebouw lag een kapotte watertank. Er was geen water meer in het toiletgebouw.
Er is de afgelopen weken hard gewerkt! Inmiddels staat er een waterreservoir van 2000 liter naast het toiletgebouw. Alle kranen en leidingen zijn vernieuwd, alles functioneert weer zoals het hoort. Het gebouw is schoongemaakt en van een nieuw likje verf voorzien. Op het schoolplein zijn water tappunten gemaakt en de kas voor de hydrocultuur is bijna klaar. De komende weken wordt die verder afgewerkt. Wij vertrekken hier met een goed gevoel.
Water- en sanitairproject Opiaref
Via Facebook kregen we de vraag of we de toiletgebouwen van de school in Opiaref konden opknappen en weer van water konden voorzien. Omdat deze school midden in de kampong ligt willen we dat de kampong ook meeprofiteert van dit project. De school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.
Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden. Dit wordt mede gefinancierd door Stichting Water is our World
Tijdens een eerste bezoek zagen we dat één toiletgebouw nog redelijk was, maar het andere sterk vervallen en vervuild. Beide gebouwen zijn inmiddels schoongemaakt en de renovatie voor het vervallen gebouw is in volle gang.
Achter de school is een grot met een bron, die geschikt is als waterbron. Daar wordt nu een afsluitbare gemetselde bak gemaakt waarin Winsy een onderwater pomp kan plaatsen. Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen. Toen we er afgelopen week voor het laatst waren stond de tank al op de fundering. Henkie een gepensioneerde collega van Charles en Jantinus, heeft de meeste leidingen al gelegd en aangesloten. Ook hier vertrekken wij met een goed gevoel. Over een paar weken is hier weer water op school, in de toiletten en in de kampong.
Waterproject Kampong Kajasbo
Naast de school kijken we in Kajasbo ook naar een groter waterproject voor het dorp zelf. Tijdens een bezoek aan de kampong ontdekten we dat het bestaande watersysteem al lange tijd niet meer werkte. Hoewel er eerder veel in geïnvesteerd is, waren zowel de pomp als het zonne-energiesysteem defect geraakt.
Omdat deze techniek lokaal niet onderhouden kan worden, is het hele systeem uiteindelijk stilgevallen. Met ondersteuning Stichting Water is our World, hebben we een plan gemaakt om het systeem weer werkend te krijgen.
De bestaande geboorde bron zal opnieuw gebruikt worden met een nieuwe pomp. De elektriciteit zal dit keer via de kerk worden geregeld, zodat de kosten door de gemeenschap gedragen worden en de voorziening betrouwbaar blijft.
Het bestaande waterreservoir op het hoogste punt van het dorp zal opnieuw worden ingezet.
De eerste stap is om de helft van het dorp weer van water te voorzien door leidingen en tappunten te herstellen. Later zal ook de andere kant van het dorp worden aangesloten op het systeem.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door Henkie, zodat Kampong Kajasbo hopelijk weer duurzaam toegang krijgt tot water. Zodra de werkzaamheden in Opiaref klaar zijn zullen we in deze kampong van start gaan.
Kampong Warsansan
In Warsansan hebben we onderzoek gedaan naar een mogelijk waterproject. Hoewel de behoefte duidelijk aanwezig is, hebben we vanwege de hoge kosten en praktische risico’s besloten dit project voorlopig niet door te zetten. We blijven wel kijken naar alternatieve mogelijkheden. In de buurt van deze kampong is een kapotte geboorde bron aanwezig hoorden we later. We gaan Charles vragen of hij komend jaar wil onderzoeken of en hoe deze bron hersteld kan worden.
Kampong Amyamdam
In 2025 hebben we in Amyamdam een watersysteem gebouwd met een onderwaterpomp die water vanuit de rivier omhoog kon pompen, naar een waterreservoir boven in het dorp. Dit systeem werkte toen wij in 2025 vertrokken naar Nederland.
Begin februari dit jaar kregen we te horen dat het systeem sinds januari dit jaar niet meer fusioneerde door problemen met de elektriciteit en bekabeling, waardoor het systeem volledig stil was komen te liggen.
Het kostte veel tijd om de oorzaak te achterhalen en de juiste oplossingen te vinden. Er is getest, geïmproviseerd en hard gewerkt aan herstel.
Uiteindelijk besloten we de elektriciteitsmeter te verplaatsen naar het pomphuis, zodat de stroomvoorziening betrouwbaarder werd. Samen met de elektriciteitsmaatschappij PLN en met hulp van lokale mensen werd dit gerealiseerd. Na meerdere tegenslagen en aanpassingen bleef de pomp uiteindelijk draaien en stroomde het water weer naar het reservoir.
De watertappunten in het dorp hebben we gecontroleerd en waar nodig gerepareerd.
Het systeem werkt nu weer en is stabiel.De bewoners zorgen samen voor de elektriciteitskosten, wat vertrouwen geeft voor de toekomst.
Kampong Wari
In Wari troffen we een situatie aan die in grote lijnen goed op orde was. In 2024 hebben we hier in het hele dorp de leidingen vervangen en gezorgd dat er in de hele kampong water is. Deze kampong wordt opgedeeld door de Wari rivier. De uitdaging zat er toentertijd in om water aan de andere kant van de rivier te krijgen. Dat is gelukt. De eerste keer dat we dit jaar in Wari gingen kijken leek het erop dat er iets mis was met de waterdruk. Later bleek dit te liggen aan een afsluiter die niet goed stond. Het systeem functioneert hiernaar behoren, wat mooi is om te zien.
Wel gaan we hier nieuwe leidingen aanleggen van de bron naar de waterbak in het oerwoud. Hiermee wordt het systeem verder verbeterd en toekomstbestendiger gemaakt.
Waterproject Nermnu
In Nermnu hebben we vorig jaar een bron geboord met behulp van Stichting Water is our World. Winsy heeft de boring gedaan en Charles heeft het afgelopen jaar gezorgd dat de kampong werd aangesloten op de geboorde bron. We zijn hier gaan kijken en dit waterproject functioneert nog steeds goed. Het systeem functioneert zoals bedoeld en er is weinig nazorg nodig.
Tijdens deze reis hebben we slechts enkele kleine aanpassingen gedaan om het geheel nog iets te verbeteren. Het is mooi om te zien dat dit project stabiel draait en weinig onderhoud vraagt.
Kleine projecten
Naaicursus
Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Biak. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen. De cursus heeft ook een belangrijke sociale functie.
Krotwoning in kampong Padwa Sup
In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.
De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af. Er was simpelweg geen geld meer voor materialen. In dit geval bleek dat cement en karang te zijn. We hebben deze materialen voor ze besteld. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.
Schoolhulp
Ook dit jaar hebben we weer kinderen kunnen ondersteunen met schoolgeld. Onderwijs blijft één van de belangrijkste investeringen in de toekomst en we zijn blij dat we hier een bijdrage aan kunnen leveren.
Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.
Tuinen en zaden
In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.
Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.
Onze reis zit erop… maar het werk zeker niet!Bedankt voor jullie steun!
De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol.
De afgelopen maand op Biak was intensief, maar heel succesvol. We hebben met eigen ogen gezien hoe groot de nood op sommige plekken is en hoe direct hulp het verschil kan maken.
Met een goed gevoel kijken we terug op deze reis en bouwen we verder aan de projecten die in gang zijn gezet.
Dank jullie wel!
Voor het meelezen, het meeleven, de berichten en het vertrouwen.
Maar bovenal: dank aan iedereen die financieel bijdraagt. Onze vaste sponsoren, de mensen die maandelijks geven, en iedereen die een eenmalige donatie heeft gedaan, jullie maken dit werk mogelijk. Zonder jullie kunnen wij dit niet doen.
We hopen dat onze verhalen hebben laten zien wat jullie steun betekent in het leven van mensen die in moeilijke omstandigheden leven. En juist daarom blijft die steun hard nodig.
Ook vanuit Nederland blijven we betrokken, volgen we de voortgang en zetten we ons in om deze projecten verder te brengen. Samen maken we het verschil.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
In het verleden hebben we als stichting vaker krot-woningen verbeterd, opgeknapt of zelfs volledig vervangen door nieuwbouw. De KLU-veteranen waren daarbij lange tijd een belangrijke sponsor. Die groep wordt helaas steeds kleiner en kan dit soort projecten niet meer in dezelfde mate ondersteunen. Zij helpen ons gelukkig nog wel met een deel van de financiering van het rijstproject. Daardoor hebben we tegenwoordig minder budget voor het bouwen of opknappen van huizen. Toch hebben we dit jaar besloten daar weer wat geld voor vrij te maken en dat bleek al snel hard nodig.
In een eerder verslag schreven we over een moeder uit Wamena die met haar gezin in Lapan woont. Het huis waarin zij verblijft verkeerde in zeer slechte staat. Toen we het met eigen ogen zagen, schrokken we er eerlijk gezegd van. Door de muren heen kun je zo naar buiten kijken en het dak lijkt op een gatenkaas. Bij elke regenbui komt het water naar binnen. Het was meteen duidelijk: hier moesten we iets aan doen.
Samen met Inge gingen we opnieuw naar het gezin om te bespreken wat de mogelijkheden waren. Omdat het gezin nog in het huis woonde, leek het ons in eerste instantie verstandig om een nieuw huis naast het oude te bouwen. Dan zouden ze in het oude huis kunnen blijven wonen totdat het nieuwe klaar was. Nadeel was wel dat we dan geen gebruik konden maken van de bestaande vloer.
Toen Inge dit vertaalde, gaf de bewoonster meteen aan dat zij tijdelijk wel bij familie kon verblijven. Ze hoopte vooral dat haar nieuwe huis op de plek van het oude gebouwd mocht worden. Dat vonden wij natuurlijk geen probleem. We spraken af dat zij een lokale timmerman zou zoeken. We werken graag met vakmensen uit het dorp zelf, zodat ook zij iets verdienen aan het project. Later in de week zouden we terugkomen om samen met de timmerman de kosten te bespreken. Ook wij moeten natuurlijk goed op het budget letten.
Toen we enkele dagen later terugkwamen, stond ons echter een verrassing te wachten. Het oude huis was al bijna volledig afgebroken. Er was voortvarend gewerkt… misschien zelfs iets té voortvarend, want we hadden nog helemaal geen prijsafspraak gemaakt.
Inmiddels was er een tijdelijk onderkomen gebouwd: een eenvoudig rechthoekig hutje van golfplaten. Blijkbaar was het logeren bij familie toch niet doorgegaan. Het voelde even wat ongemakkelijk, maar eerlijk is eerlijk: het oude huis was nauwelijks beter. Dit is in ieder geval een tijdelijke oplossing.
Met de timmerman hebben we vervolgens alsnog een duidelijke prijsafspraak gemaakt en hij kon wat hem betreft meteen beginnen met de bouw. Samen met Inge zijn we daarna direct materialen gaan regelen: stenen, cement en hout.
Gelukkig konden de eerste materialen al de volgende dag geleverd worden. Toen we een paar dagen later weer gingen kijken, zagen we dat het huis inmiddels was uitgezet met draden en dat er een begin was gemaakt met de fundering. Dit is een project waarbij we niet elke dag aanwezig hoeven te zijn; veel werk wordt door de timmerman en zijn helpers gedaan.
Af en toe horen we via Inge dat er nieuwe materialen nodig zijn. Dan gaan we even langs om te kijken hoe het werk vordert en wat er besteld moet worden. Soms gaat het om extra cement, spijkers of hout. Samen met Inge regelen we dan dat deze materialen zo snel mogelijk worden geleverd.
Iedere keer dat we langskomen zien we weer vooruitgang. De muren zijn inmiddels op hoogte gemetseld en er kon begonnen worden met de dakspanten. Het project loopt mooi door en we hebben veel vertrouwen in de timmerman die eraan werkt.
Vorige week kregen we bericht dat we de dakplaten en het hout voor de wanden konden gaan bestellen. Dus zijn we opnieuw naar Lapan gegaan. Samen met de timmerman hebben we alles opgemeten en daarna zijn we naar de stad gereden om de benodigde materialen te kopen.
Nu, vlak voordat wij weer naar Nederland vertrekken, zien we dat het huis al onder de kap zit. Het eerste hout voor de wanden is inmiddels geplaatst. We zijn erg blij dat de bouw van dit huis zo snel verloopt.
Jammer genoeg zullen wij waarschijnlijk alweer in Nederland zijn wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Maar de moeder van het gezin komt vaak enthousiast aanrennen wanneer ze ons ziet aankomen. Ze is ontzettend dankbaar voor de hulp.
Wij zijn vooral blij dat we, dit gezin een fatsoenlijk en veilig huis kunnen geven.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Als we op Biak zijn proberen we altijd één of twee grotere waterprojecten te realiseren. Dat kunnen we doen dankzij een bijdrage van Stichting Water is our World. Voor dit jaar hadden we eigenlijk Kampong Warsansan op het oog. Zoals we in een eerder verslag schreven, bleek het boren naar een bron daar echter veel te duur. De kosten zouden uitkomen op ongeveer €10.000. Daarom zijn we voor deze kampong op zoek gegaan naar alternatieven.
Op ongeveer één kilometer van het dorp loopt een kleine aftakking van de Wari-rivier. Tussen de rivier en de kampong zit een hoogteverschil van zo’n 70 meter, wat met de pomp die wij gebruiken prima te overbruggen zou zijn. Dat klonk dus veelbelovend.
De rivier ligt echter verscholen achter de kampong, midden in het oerwoud. Een lastige plek om elektriciteit te regelen. Op Google Earth zagen we dat er hemelsbreed op ongeveer 600 meter nog een andere kampong ligt. In theorie zou daar stroom vandaan kunnen komen, dus we zijn de mogelijkheden gaan bekijken.
Toch kregen we al snel een belangrijk advies. Charles, die met ons mee was, raadde het project uiteindelijk af. Volgens hem ligt de bron voor zowel Kampong Warsansan als de andere kampong simpelweg te afgelegen. Hoe goed we de pomp ook zouden beveiligen, hij is ervan overtuigd dat die daar uiteindelijk gestolen zou worden. Zijn woorden waren duidelijk: “Dat zou zonde zijn van het sponsorgeld.”
En daar zijn we het natuurlijk mee eens. Hoe jammer het ook is, we hebben daarom besloten ons onderzoek naar dit project voorlopig te stoppen.
Kampong Kajasbo
Tijdens dit verblijf zijn we veel bezig bij de school in Kampong Kajasbo. Normaal rijden we via een vaste route naar de school, maar deze keer namen we een andere weg waardoor we echt dwars door het dorp reden. En dan kijken we natuurlijk altijd even hoe het met de watervoorziening in zo’n kampong gesteld is.
We zagen tyleenleidingen lopen en vlak bij de kerk stond een groot waterreservoir. Dat maakte ons nieuwsgierig.
Werkt dit systeem nog?
Toen we uitstapten werden we meteen aangesproken door dorpsbewoners. Zij vertelden ons dat het watersysteem al lange tijd niet meer functioneert. Ze namen ons mee naar een geboorde put waar een pomp in zit. De pomp bleek kapot. De stroomvoorziening van de pomp kwam van een groot zonnecelsysteem, zo groot dat het niet zou misstaan op een huis in Nederland. Maar ook dat systeem was defect.
Dit soort situaties komen we vaker tegen op Biak. In het verleden zijn er verschillende waterprojecten opgezet door (overheids)organisaties, vaak met de beste bedoelingen. Ook hier is duidelijk veel geld in geïnvesteerd: er liggen leidingen door het dorp en er zijn verschillende watertappunten.
Het probleem is alleen dat er technieken worden gebruikt die lokaal niet onderhouden kunnen worden. Zonne-energiesystemen zijn hier bijvoorbeeld helemaal niet gangbaar. Er is op Biak geen bedrijf dat ze levert of kan repareren. Als zo’n systeem kapotgaat, ligt alles stil.
Dat lijkt hier ook gebeurd te zijn. Het zonnecelsysteem raakte defect, waardoor de pomp niet meer werkte. Vervolgens ging de pomp zelf kapot omdat die lange tijd niet gebruikt werd. Ondertussen raakten leidingen lek of werden ze voor andere doeleinden gebruikt, en verdwenen de kranen van de tappunten.
En zo zat Kampong Kajasbo uiteindelijk weer zonder water.
Een nieuw plan
Kajasbo is een langgerekt lintdorp. De kerk en het waterreservoir staan ongeveer in het midden van het dorp, op een heuvel. Aan één kant van het dorp is nog een kleine watervoorziening vanuit een bron buiten de kampong. Aan de andere kant is er inmiddels helemaal geen water meer.
Toen we dit zagen, dachten we meteen: hier liggen kansen.
Samen met Stichting Water is our World willen we het watersysteem in Kajasbo weer werkend maken, maar dit keer met een systeem dat ook door de lokale mensen onderhouden kan worden.
Het plan is om de geboorde bron opnieuw in gebruik te nemen met een nieuwe pomp. Daarvoor hebben we Winsy gevraagd. Toevallig heeft hij deze bron in het verleden zelf geboord, dus hij kent hem goed.
De elektriciteit voor de pomp willen we vanuit de kerk laten komen. Bij dit soort projecten proberen we altijd gebruik te maken van gebouwen waarvan de elektriciteit door de gemeenschap wordt betaald. Zo voorkomen we discussies binnen het dorp over stroomkosten.
We zijn daarom meteen in gesprek gegaan met de kerk in Kajasbo. Inge bleek de dominee goed te kennen, wat het gesprek een stuk makkelijker maakte. De Papoea’s zijn erg kerkgericht: vrijwel iedereen in het dorp gaat naar de kerk. Het is dus een logische plek om elektriciteit voor een gemeenschappelijke watervoorziening af te nemen. De kosten worden dan verdeeld over de hele gemeenschap en de stroomvoorziening is betrouwbaar. Geen ingewikkelde zonnecelsystemen meer dus, maar gewoon elektriciteit uit het bestaande stroomnet.
En de kerk heeft inmiddels toestemming gegeven.
Stap voor stap
In het dorp staat nog een groot waterreservoir dat we opnieuw willen gebruiken. Dit staat op het hoogste punt van de kampong en is dus ideaal om druk op het leidingnet te krijgen.
Ons plan is om dit jaar eerst de helft van het dorp weer van water te voorzien: het deel waar nog oude leidingen en tappunten aanwezig zijn. Deze leidingen zullen we herstellen of vervangen waar dat nodig is. De tappunten worden gerepareerd en voorzien van nieuwe kranen.
Als dat goed functioneert, willen we daarna de andere kant van het dorp aansluiten. Daar is nu nog een kleine watervoorziening vanuit een bron buiten de kampong, waardoor die kant iets minder urgent is.
Hopelijk kunnen we later dit jaar, of anders volgend jaar, ook dat deel van Kampong Kajasbo aansluiten op de geboorde bron.
De werkzaamheden zullen door Henkie, de gepensioneerde oud-collega van Charles en Jantinus, worden verricht. Hij is ook al hard voor onze projecten aan het werk bij de school van Kajasbo en de school in Opiaref.
En zo kan een dorp waar een groot project ooit stilviel, hopelijk toch weer beschikken over iets heel eenvoudigs, maar ontzettend belangrijks: water.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
In de afgelopen jaren hebben we in Amyamdam meerdere pogingen gedaan om water naar de kampong te krijgen. Jantinus was hier al in 2016 en wist dat er in het verleden verschillende initiatieven waren geweest om water naar het dorp te brengen, maar zonder blijvend succes.
In Amyamdam staat al sinds 2010 een watertoren van ongeveer tien meter hoog. In de kampong zelf zijn verschillende watertappunten aangelegd. In 2022 zijn door een andere organisatie twee pompen geplaatst, maar het is de vraag of dat systeem ooit goed heeft gewerkt. Toen wij er kwamen, was er in ieder geval al lange tijd geen water meer.
De pompen stonden tussen de rivier (de bron) en de watertoren. De eerste pomp moest het water ongeveer 35 meter omhoog pompen, waarna een tweede pomp de laatste 15 meter naar het reservoir van de watertoren verzorgde. Beide pompen bleken kapot. Daarom gingen wij vorig jaar op zoek naar een andere oplossing.
Die oplossing vonden we in 2025: een onderwaterpomp. Dit type pomp wordt ook gebruikt bij aangeboorde waterbronnen en kan water tot ongeveer 100 meter omhoog pompen. We vroegen de bewoners om een pomphuis naast de rivier te bouwen. Vanuit dat pomphuis loopt een buis schuin de rivier in. In die buis hebben we de pomp geplaatst.
In de kampong bouwden de bewoners daarnaast een kleine watertoren van ongeveer zeven meter hoog, met daarop een reservoir van 2200 liter. Omdat het reservoir hoog staat, ontstaat er waterdruk in de leidingen naar de tappunten beneden in het dorp. Dat is belangrijk, want Amyamdam ligt heuvelachtig en het water moet soms over een heuvel worden gepompt om bij de tappunten te komen.
Toen we vorig jaar naar Nederland vertrokken, werkte het watersysteem in Amyamdam.
Amyamdam 2026
Begin januari 2026, gelukkig nog niet zo lang geleden, werd de elektriciteitsaansluiting door het elektriciteitsbedrijf aangepast. Sindsdien werkte het systeem niet meer. Wij dachten eerst dat de meter misschien kapot was of dat de elektriciteitsrekening niet betaald was. Maar toen we in Amyamdam aankwamen, zagen we dat er gewoon stroom was.
Bij de meter in het dorp maten we elektriciteit en ook beneden bij het pomphuis aan de rivier was stroom aanwezig. Toch draaide de pomp niet. We vermoedden dat de condensator in de regelunit kapot was. Daarom besloten we de pomp en de regelunit mee te nemen naar de stad om ze daar te testen.
Toen we de regelunit loskoppelden, merkten we iets vreemds: we maten nog steeds stroom, terwijl de hoofdschakelaar in het pomphuis uit stond. Dat klopte natuurlijk niet. Toen we verder gingen meten, bleek er zelfs spanning op de nul te staan. Dat is zeker niet goed. We hoopten maar dat de pomp hierdoor geen schade had opgelopen.
Wel werd één ding meteen duidelijk: de elektriciteitskabel tussen de kampong en het pomphuis moest vervangen worden. We hadden de bewoners eerder al gevraagd om de kabel omhoog te hangen, maar die lag nog steeds over de grond. Omdat hier vaak met een parang struiken worden weggeslagen, gebeurt het regelmatig dat zo’n kabel geraakt wordt.
Toen we de kabel onderweg goed bekeken, zagen we overal reparaties met tape en soms zelfs blootliggende aders. Het was overduidelijk: hier moest een nieuwe kabel komen, en die moest meteen van de grond af richting het pomphuis worden geleid.
In de stad Biak testten we de pomp. Tot onze opluchting bleek die nog prima te werken. Dat was alvast één zorg minder. Vervolgens gingen we naar de bouwmarkt om nieuwe kabel te kopen. We vonden 200 meter, maar we hadden eigenlijk 300 meter nodig. De laatste 100 meter moesten we dus uit de beste stukken van de oude kabel halen.
Met de pomp en de kabel reden we terug naar Amyamdam. Daar gingen we samen met de bewoners meteen aan de slag. De nieuwe kabel werd uitgerold en Winsy, die met ons mee was, verbond de kabels op de typische “Biak-manier”. Voor ons is dat altijd even slikken: de twee aders worden in elkaar gedraaid en daarna met tape geïsoleerd. Ze hebben er hier wel speciale tape voor, maar toch blijft het voor ons een bijzondere methode. Aan de andere kant: als je hier naar elektrische installaties kijkt, zie je dat bijna alles met tape aan elkaar zit.
Binnen een uur hadden we de 300 meter kabel vervangen en was er weer stroom in het pomphuis. Dit keer maten we geen spanning meer op de nul. Dat was in ieder geval beter.
We plaatsten de pomp terug in de buis en lieten hem weer de rivier in zakken. De leidingen werden aangesloten en daarna zetten we de pomp weer onder stroom. We hoorden hem draaien en voelden dat er water door de buis stroomde. Maar na een paar seconden stopte het alweer.
De pomp ging opnieuw uit het water. Toen zagen we dat de pvc-buis waarop de pomp was aangesloten was losgeschoten. Op die verbinding staat behoorlijk wat druk. We lijmden de aansluiting opnieuw en lieten de pomp weer zakken. Toen we hem opnieuw aanzetten, gebeurde precies hetzelfde: even druk in de buis… en weer schoot de aansluiting los. Het was duidelijk dat dit zo niet ging werken. Daarom besloten we een nieuwe aansluiting te maken, dit keer met tyleen in plaats van pvc. Daarvoor moesten we wel eerst nieuwe materialen halen in Biak.
De winst van die dag: het elektriciteitsprobleem was opgelost. Helaas draaide het watersysteem nog steeds niet.
In Biak gingen we langs verschillende bouwmarkten om alle benodigde onderdelen bij elkaar te zoeken. Op het eiland heeft bijna nooit één winkel alles op voorraad, dus we moesten meerdere toko’s langs. Na ongeveer twee uur hadden we eindelijk alles bij elkaar.
De volgende dag reden we weer naar Amyamdam. De bewoners stonden ons al op te wachten. Samen liepen we naar de rivier, monteerden de nieuwe tyleen aansluiting aan de pomp en lieten de pomp weer in het water zakken. Daarna sloten we de elektriciteit aan en startten de pomp.
En… de pomp startte niet.
We zagen wel dat er stroom was, maar toen we gingen meten bleek dat de spanning inzakte zodra de pomp probeerde te starten. We vermoedden dat dit kwam doordat de laatste 100 meter nog uit oude kabel bestond. Waarschijnlijk moesten we ook dat stuk vervangen. Die nacht sliepen we er allebei slecht van.
De volgende dag gingen we op zoek naar nog eens 100 meter kabel. Maar ondertussen realiseerden we ons dat drie stukken kabel van 100 meter, op z’n Biaks aan elkaar geknoopt, geen duurzame oplossing was. De kans was groot dat het systeem binnenkort weer stil zou vallen.
De beste oplossing leek ons om de elektriciteitsmeter naar het pomphuis bij de rivier te verplaatsen. Dan zou de netbeheerder verantwoordelijk worden voor de kabel tussen de kampong en het pomphuis.
Samen met Inge gingen we daarom naar PLN, de elektriciteitsmaatschappij hier op het eiland, vergelijkbaar met Enexis of Liander in Nederland. We legden ons plan uit en ze wilden kijken wat er mogelijk was. Later die dag kregen we een telefoontje: de volgende dag zou er een monteur naar Amyamdam komen om de situatie te bekijken.
De dag daarna stonden we met Inge in Amyamdam toen de monteur arriveerde. Hij bekeek alles en mat de afstand: inderdaad ongeveer 300 meter. Volgens hem was het verplaatsen van de meter mogelijk en het kon zelfs diezelfde dag gebeuren. Alleen was er een probleem: PLN had zelf geen 300 meter kabel op voorraad. Of wij dat misschien zelf konden regelen, typisch voor hier.
We begonnen meteen rond te bellen en te appen. Uiteindelijk vonden we iemand op het eiland die kabel voor PLN-projecten legt en die wel 300 meter kabel op voorraad had. We kochten de kabel en brachten die de volgende dag naar Amyamdam.
De PLN-monteur stond daar keurig op tijd klaar met alle benodigde aansluitmaterialen. Hij ging meteen aan de slag. Aan het einde van de dag kregen we bericht uit Amyamdam: de pomp draaide.
Een paar dagen later gingen we zelf kijken. Helaas weer een tegenvaller. De schakelaar van de regelunit was doorgebrand. Het zat ons hier echt niet mee. Op het eiland konden we geen goede kwaliteit schakelaar vinden. Elke keer als we er een vervingen, brandde hij door zodra er een paar keer mee werd geschakeld.
Winsy, die de pomp geleverd had, legde de bewoners uit dat ze voorlopig niet meer de schakelaar op de regelunit moesten gebruiken, maar de hoofdschakelaar bij de meter. Wij gaan in Nederland goede schakelaars bestellen en die later naar Biak sturen. Gelukkig had de PLN-monteur inmiddels een tijdelijke, maar betrouwbare oplossing gemaakt, waardoor de pomp weer kon draaien.
En toen gebeurde het eindelijk: de pomp bleef draaien en we voelden het water door de buis omhoog stromen.
Tijd om naar boven te lopen en te kijken of het reservoir gevuld werd.
Boven hoorden we het water in de tank vallen. Wat een heerlijk geluid. We waren ontzettend blij dat het watersysteem in Amyamdam weer werkte.
We reden nog langs de watertappunten in het dorp om te kijken of er kapotte kranen waren. Een paar moesten we vervangen – zonde om water te verspillen. Het water uit de rivier is misschien gratis, maar de elektriciteit om het omhoog te pompen is dat niet.
Op Biak hebben we al vaker gezien dat het lastig kan zijn: stroom, pompen, bewoners en betalen. Daarom doen we dit soort projecten meestal bij kerken en scholen, omdat daar altijd elektriciteit is en de gemeenschap samen voor de kosten zorgt.
In Amyamdam is dat anders. De pomp heeft een eigen elektriciteitsaansluiting en de bewoners betalen de rekening samen. Dat doen ze inmiddels al een jaar lang. We vinden het mooi om te zien dat het hier wél werkt.
Wij vertrekken uit Amyamdam met een goed gevoel. Volgend jaar komen we vast weer eens kijken en hopelijk draait het systeem dan nog steeds net zo goed als vandaag.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Naast de grotere projecten zoals de waterprojecten, sanitairprojecten en het herstellen van krotwoningen doen we ook een aantal kleinere projecten. Tijdens ons bezoek dit jaar hebben we ook deze projecten weer bekeken.
Naaicursus
Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Papua. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen.
De cursus begon destijds bij Inge thuis. We schaften drie naaimachines aan en Inge had zelf ook een naaimachine. Al snel bleek dat de kamer van Inge te klein werd voor de groep vrouwen die mee wilde doen. Daarom verhuisde de cursus naar buiten, maar dat was natuurlijk geen ideale oplossing.
In 2018 verhuisde de naaicursus naar het huis van Martha en Chris. Zij wonen in een woning uit de Nederlandse tijd en hebben een grotere kamer waar de naaimachines konden staan en waar les kon worden gegeven. Om te voorkomen dat de machines permanent in hun woonkamer zouden blijven staan, hebben we later een eigen leslokaal gebouwd naast hun huis. Dankzij onze sponsoren kon dit lokaal worden gerealiseerd en in 2020 in gebruik worden genomen.
Voor de cursus zijn verschillende naaimachines aangeschaft. Sommige zijn oudere modellen met een trapmechanisme zoals wij die uit de jaren vijftig kennen, maar er zijn ook elektrische naaimachines. Iedere week geeft een lerares les aan de vrouwen. Zij wordt betaald vanuit onze stichting. Ook de stoffen, naaibenodigdheden en het onderhoud aan de machines worden grotendeels door ons bekostigd.
Naast het leren naaien heeft de cursus ook een belangrijke sociale functie. Het is een plek waar vrouwen elkaar ontmoeten en waar ruimte is om met elkaar te praten over allerlei onderwerpen.
Krotwoning in kampong Padwa Sup
In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Vorig jaar leefde hun oma nog bij hen, maar zij is helaas overleden.
Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.
De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af.
Wanneer we navragen waarom de bouw stilstaat, blijkt dat er simpelweg geen geld meer is voor materialen. Wij sponsoren nooit direct met geld, maar vragen altijd waar concreet behoefte aan is. In dit geval bleek dat cement en karang (steenmateriaal) te zijn. Daarmee kunnen de stenen muren verder worden opgebouwd.
We hebben toegezegd deze materialen te bestellen en hebben dat ook direct gedaan. Zo kan de neef weer verder met de bouw. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.
Schoolhulp
Op dit moment helpen we zeven kinderen met het betalen van schoolgeld. Het gaat om kinderen uit zeer arme gezinnen die het schoolgeld voor het voortgezet onderwijs niet kunnen betalen.
Hoewel je hier wel onderwijs mag volgen zonder schoolgeld te betalen, krijg je aan het einde van de opleiding geen diploma als het schoolgeld niet is voldaan. Net als in Nederland geldt ook hier dat een diploma belangrijk is om later werk te kunnen vinden.
Voor het daadwerkelijk uitreiken van het diploma moet bovendien nog apart worden betaald. Dit jaar hebben wij voor Ina het geld voor haar diploma gesponsord. Zij heeft een opleiding tot verpleegkundige afgerond. Nu het diploma is betaald en uitgereikt kan zij aan het werk in het ziekenhuis op Biak. Dat is inmiddels geregeld. Afgelopen jaar hebben we ook een leerling geholpen met een laptop die ze voor haar opleiding nodig had.
Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.
Tuinen en zaden
In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.
Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Via Facebook nam een oud-leerling van de school in Opiaref contact op met Jantinus. Haar vraag was of we de toiletgebouwen van de school konden opknappen en weer van water konden voorzien. Ze vertelde ook dat er achter de school een grot moest zijn met een bron. Omdat dit goed past bij de doelstelling van ons werk hier, zijn we een kijkje gaan nemen.
Eerste bezoek aan de school
Bij aankomst op de school worden we vriendelijk begroet door een aantal medewerkers, die ons meteen rondleiden. De school heeft twee toiletgebouwen. Eén gebouw ziet er nog redelijk netjes uit, maar het andere is behoorlijk vervallen en erg vies.
Daarna gaan we achter de school kijken bij de grot waar de bron zou moeten zijn. Het blijkt een flink stuk naar beneden te zijn. We lopen op slippers en dat is eigenlijk niet het beste schoeisel voor zo’n afdaling hier. Het pad is glad en het koraal is op veel plekken scherp. Voor je het weet heb je een wondje aan je voeten.
Eigenlijk is het dus niet verstandig om naar beneden te gaan… maar dat betekent niet dat ik het niet toch een klein stukje probeer.
Verkenning van de grot
Het eerste stuk gaat nog redelijk. Vanaf een afstand kan ik inderdaad water in de grot zien. Ik ontdek zelfs twee mogelijke plekken waar een bron zou kunnen zijn. Eén plek is wat lastiger bereikbaar, omdat er een boomstam en balken liggen. Daar is ook een soort afdakje van golfplaten te zien. Er liggen meerdere oude leidingen naar beneden.
Op slippers is het echter echt niet veilig om verder te gaan kijken. Voor de andere plek zou ik nog verder naar beneden moeten en ook dat is niet verstandig.
Wel kan ik van een afstand goed het water zien. Het ziet er helder uit en het lijkt diep genoeg. Hier zouden we eventueel een onderwaterpomp kunnen laten zakken, vergelijkbaar met het systeem dat we in Amyamdam hebben gemaakt.
Schoonmaken en verfen
We bespreken onze bevindingen met de mensen van de school. Net als bij andere projecten stellen we één belangrijke voorwaarde voordat we beginnen: de toiletgebouwen moeten eerst goed schoongemaakt worden. Als dat gedaan is, zorgen wij voor verf zodat alles er weer netjes en fris uit kan zien.
Een paar dagen later zijn we in Kajasbo geweest. Op de terugweg rijden we nog even langs Opiaref om verf af te leveren. We gaan ervan uit dat de toiletten inmiddels schoongemaakt zijn – en gelukkig blijkt dat ook zo te zijn. De gebouwen zijn schoon en de medewerkers kunnen met de verf verder aan de renovatie beginnen.
Tweede bezoek aan de grot
Deze keer hebben we wel onze schoenen meegenomen, zodat we wat verder de grot in kunnen om te bekijken hoe het er precies uitziet.
Zoals eerder gezien zijn er twee plekken waar eventueel water vandaan gehaald kan worden. We lopen eerst naar het deel dat het makkelijkst bereikbaar is. Hoe verder ik naar beneden kom, hoe beter ik kan zien hoe helder het water is en dat er voldoende diepte is.
Tegelijkertijd valt me iets anders op: in de grot ligt veel rommel en afval. Als ik nog wat verder kijk, zie ik zelfs kleding in het water liggen. Het vermoeden ontstaat dat hier gewassen wordt. Even later bevestigt een dorpsbewoner die met me mee naar beneden is gelopen dat dit inderdaad gebeurt.
Dat maakt deze plek waarschijnlijk minder geschikt om water uit te pompen.
Daarom ga ik kijken bij de andere plek. Die is minder makkelijk bereikbaar. Er ligt een boomstam over het pad en op verschillende plekken liggen balken. Ook hier zie ik een klein afdakje van golfplaten.
Toch maar voorzichtig naar beneden dus. Onder de boomstam door, langs de balken… en ook hier zie ik helder water. Het water lijkt diep genoeg en er staan zelfs nog een paar oude pompen. Of die het nog doen is maar de vraag; ze zien er niet bepaald nieuw uit.
Er liggen ook oude leidingen. Het golfplaten dakje zal waarschijnlijk ooit een pomp hebben beschermd. Het lijkt in ieder geval goed mogelijk om hier een onderwaterpomp te plaatsen.
Voorbereiding van de pompinstallatie
Voor ons is wel een voorwaarde dat er eerst een gemetselde bak wordt gemaakt, van waaruit een buis het water in kan worden gestoken. In die buis kan dan de pomp geplaatst worden. De bak moet afsluitbaar zijn, zodat de pomp niet gestolen kan worden.
Samen met Charles en Winsy gaan we terug naar Opiaref en vragen de school of er een timmerman kan komen om deze bak te bouwen. Vanuit Biak-stad hebben we al een tyleenbuis van zes meter meegenomen. Daarin kan straks de pomp vanuit de bak naar beneden in de bron worden gelaten.
Samen met Winsy, Charles en de timmerman dalen we opnieuw af naar de grot. We nemen de buis alvast mee naar beneden om te kijken of hij diep genoeg in de bron kan en om te bepalen waar de bak precies moet komen.
De timmerman bekijkt de plek en geeft aan waar hij de bak zal bouwen. Ik laat hem ook foto’s zien van het systeem dat we in Amyamdam hebben gemaakt. Voor hem is het duidelijk, hier kan hij mee aan de slag.
Waterreservoir bij de school
Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen.
Ook hier wordt voortvarend gewerkt.
Versterking van het team
Tijdens onze ritten over het eiland kwamen we trouwens Henkie tegen. Henkie werkte vroeger bij het waterbedrijf van Biak en is inmiddels met pensioen. Jantinus kent hem nog uit zijn tijd bij het waterbedrijf.
Toen we hem tegenkwamen vroeg hij of we misschien werk voor hem hadden. Zijn hulp kunnen we goed gebruiken. Zeker nu Charles sinds een paar maanden directeur is geworden van het waterbedrijf van Biak.
Charles heeft in het verleden veel leidingwerk voor onze projecten gedaan, maar door zijn nieuwe functie is hij doordeweeks erg druk. De afgelopen weken kon hij eigenlijk alleen in het weekend met ons mee op pad.
De hulp van Henkie komt dus precies op het juiste moment. Zowel Charles als Jantinus kennen hem als een goede monteur. Henkie gaat het leidingwerk uitvoeren bij de school in Opiaref en ook bij het project in Kajasbo bij de school.
In de kampong van Kajasbo gaan we later dit jaar ook nog een waterproject starten waar hij het leidingwerk zal verzorgen. We zijn erg blij met dit nieuwe lid van ons team.
Doel van het project in Opiaref
Met dit project is het de bedoeling dat de school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.
Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
We zijn inmiddels net over de helft van onze reis en willen graag even een moment nemen om iedereen te bedanken die inmiddels een donatie heeft gedaan via ellyenjantinus.waarbenjij.nu. Dankzij jullie steun kunnen we het werk hier blijven doen. We waarderen het enorm dat zoveel mensen met ons meeleven en ons project steunen.
We lezen ook alle reacties onder onze verslagen. Het is heel leuk en bemoedigend om jullie berichten te zien. Helaas biedt de website geen mogelijkheid om rechtstreeks te reageren, maar weet dat we jullie reacties zeker lezen en erg waarderen.
Op dit moment zijn we druk bezig met verschillende projecten. In Kajasbo werken we aan het sanitair- en hydrocultuurproject. Daarnaast kijken we in kampong Kajasbo of we een oud waterleidingsysteem kunnen herstellen, zodat de kampong weer toegang krijgt tot water.
In Opiaref zijn we bij de school geweest. Komende week hopen we daar te starten met het laten zakken van een onderwaterpomp in een bron in de grot achter de school. Deze pomp moet het sanitair van de school en de watertappunten op het schoolterrein van water voorzien. Aan de buitenzijde van de school maken we ook watertappunten, zodat de bewoners van de kampong daar water kunnen halen.
Natuurlijk houden we de komende weken ook de nieuwbouw van het huis in Lapan in de gaten. Daar stond een krotwoning, waar een gezin met 7 personen in leefde.
Ons waterproject in Amyamdam loopt gelukkig ook weer, en daar zullen we binnenkort uitgebreider over berichten.
Nogmaals hartelijk dank voor alle steun, betrokkenheid en donaties!
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Rijstproject op Biak – al vijftien jaar hulp aan de allerarmsten
Elly en Jantinus zijn inmiddels al vijftien jaar actief met hun rijstproject op Biak. Wat ooit begon als een kleinschalig initiatief om een aantal mensen te helpen, is in de loop der jaren uitgegroeid tot een project dat structureel steun biedt aan de allerarmsten op het eiland. Het doel van het project is altijd hetzelfde gebleven: mensen helpen die zelf nauwelijks middelen hebben om in hun basisbehoeften te voorzien.
In de afgelopen jaren is het project gestaag gegroeid en heeft het al veel gezinnen geholpen. Sommige gezinnen ontvangen een periode steun en kunnen daarna weer op eigen benen staan, terwijl andere gezinnen langduriger afhankelijk zijn van hulp. Het blijft belangrijk om goed te blijven kijken naar de situatie van de mensen op de lijst, zodat de hulp steeds terechtkomt bij degenen die het het hardst nodig hebben.
Het rijstpakket dat wordt uitgedeeld is een pakket met verschillende basisproducten. Elk pakket bestaat uit 15 kilo rijst en daarnaast uit handzeep, suiker, olie, thee, melk, wasmiddel en maandverband voor de vrouwen in het project. Voor veel gezinnen zijn dit producten die normaal gesproken moeilijk te betalen zijn, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.
Op dit moment staan er 28 gezinnen op de lijst die eens per twee maanden een pakket ontvangen.
Inkoop en distributie
De praktische organisatie van het project op Biak ligt nog steeds in handen van Inge. Zij is verantwoordelijk voor de inkoop van alle producten en voor het samenstellen en uitdelen van de pakketten. Inmiddels krijgt ze daarbij hulp van Rudy, die over een auto beschikt. Dat is een grote hulp, want veel gezinnen wonen in kampongs die ver buiten Biak-stad liggen en soms lastig bereikbaar zijn.
Dankzij deze samenwerking kunnen de pakketten ook bij gezinnen in de meer afgelegen dorpen worden afgeleverd.
Zelf mee op pad
Wanneer wij zelf op Biak zijn, gaan we altijd mee tijdens het rondbrengen van de rijstpakketten. Dat vinden we belangrijk, omdat we dan met eigen ogen kunnen zien hoe het met de gezinnen gaat die steun ontvangen.
Tijdens deze bezoeken kijken we ook of er misschien gezinnen zijn die inmiddels in een betere situatie terecht zijn gekomen. Soms vinden mensen werk, of verandert hun situatie doordat een partner of familielid kan bijdragen aan het inkomen. Wanneer dat gebeurt, proberen we de hulp geleidelijk af te bouwen. Zo kan er weer ruimte ontstaan om andere gezinnen te helpen die het harder nodig hebben.
Twee dagen op pad
Deze week hebben we de rijstpakketten in twee dagen rondgebracht.
Op de eerste dag zijn we naar kampong Sundey gegaan. In dit dorp ontvangen diverse gezinnen een rijstpakket. We hebben alle gezinnen bezocht en gekeken hoe het met hen gaat. Helaas moesten we constateren dat de situatie voor deze gezinnen nog steeds erg moeilijk is. Op dit moment kan hier nog niemand van de lijst worden gehaald.
Op de tweede dag hebben we de gezinnen bezocht in kampong Yafdas. Hier staan ook een flink aantal adressen op de lijst. Ook hier hebben we bij de mensen thuis gekeken hoe het met hen gaat en hoe hun situatie is. Het blijft bijzonder om te zien hoe dankbaar de mensen zijn voor de hulp, ook al gaat het om relatief eenvoudige basisproducten.
Bezoek aan Inggiri en Adoki
Na Yafdas zijn we verdergegaan naar kampong Inggiri en Adoki.
In kampong Inggiri hebben we opnieuw een bezoek gebracht aan een oudere vrouw die we al meerdere jaren kennen. De eerste keer dat we bij haar kwamen, troffen we haar aan in een klein en slecht huisje waar ze onder moeilijke omstandigheden leefde. Ze was toen erg ziek en sliep zelfs op de grond. Daarom hebben we haar destijds eerst een matras gegeven, zodat ze in ieder geval iets comfortabeler kon slapen.
Toen we haar vorig jaar bezochten, hebben we besloten om haar huis water- en winddicht te maken, omdat het dak en de muren in slechte staat waren.
Het huis heeft inmiddels een nieuw dak, wat een grote verbetering is. De bedoeling was dat ook de gaten en kieren in de muren zouden worden dichtgemaakt. Het materiaal daarvoor – de platen – is al geleverd en staat zelfs al in het huis.
Tot onze verbazing bleek echter dat het werk nog niet was uitgevoerd. Het werd ons niet helemaal duidelijk waarom dat nog niet gebeurd is. Daarom hebben we opnieuw afgesproken dat dit op korte termijn alsnog gebeurt. Het materiaal ligt er al en een timmerman kan er in principe direct mee aan de slag.
Vier weeskinderen
Tijdens deze ronde hebben we ook een gezin bezocht waar vier weeskinderen wonen. Hun neef heeft hen in huis genomen, maar hij heeft zelf nauwelijks middelen om voor hen te zorgen.
Het was duidelijk dat deze kinderen onze steun hard nodig hebben. Daarom zullen we dit gezin voorlopig blijven ondersteunen via het rijstproject, zodat er in ieder geval regelmatig voedsel en andere basisproducten beschikbaar zijn.
Stijgende kosten
Net als in Nederland stijgen ook op Biak de kosten van levensonderhoud. Dat merken we ook bij het samenstellen van de rijstpakketten.
De belangrijkste sponsor van het rijstproject is een groep KLu-veteranen. Deze groep wordt echter langzaam kleiner, waardoor de financiering van het project steeds meer onder druk komt te staan.
De kosten voor één rijstpakket bedragen momenteel ongeveer 25 euro. Daarmee kan een gezin weer voor een tijd worden voorzien van de belangrijkste basisproducten.
Na vijftien jaar blijft het bijzonder om te zien hoeveel verschil een relatief klein project kan maken in het leven van mensen. Voor de gezinnen die op de lijst staan betekent het rijstpakket niet alleen voedsel, maar ook het gevoel dat ze niet vergeten zijn.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Vandaag ben ik de laatste dag in Indonesië,Ben gisteren teruggevlogen van Padang naar medan
Onvoorstelbaar snel voorbij gegaan deze 7 weken,
Mijn programma was om na Padang,naar Bukkettingi en Minanjau te gaan,
Normaal doet de auto er 2 tot 2,5 uur over,maar nu 6,maar daar kom ik straks op terug.
In Bukkettingi heb ik een kamer gehuurd in hotel Benteng,Een gedateerd maar prima hotel
Met n goed ontbijt(indisch)en boterhammen met jam.
Hotel Benteng ligt recht tegenover Benteng(fort) De Kock.Dit fort diende als militair steunpunt
Om de regio onder controle te houden.Momenteel is het fort een toeristisch gebied,met een herinnering aan de koloniale
Periode.Je kunt naar boven klimmen voor uitzicht over de stad en richting vulkaan Marapi(die tijdens mijn verblijf daar een aantal erupties had,veel rook,geen as) er staan verder wat oude kanonnen, Vroeger heette Bukkettingi Fort de kock
Bukkettingi heeft een mooi plein dat gedomineerd wordt door Jam(klok) gadang(groot)een klokkentoren dus,die is in 1926 gebouwd,en aan de stad gegeven als cadeau van de Nederlandse controleur.Bestaat nu precies 100 jaar.
Het plein is savonds heel erg gezellig,veel families komen daar,er is van alles te zien en te doen.
De sianok canyon is prachtig om te zien,ik ben er op een rustige zondagmorgen een wandeling gaan maken,zo,n
Grote verscheidenheid aan planten en bloemen.De terugtocht achterop de motor van een gojek rijder.
Verder 2 grote tochten gemaakt door west sumatra,De ene keer naar het koninklijk paleis en het meer van Sangkarak,
De kleuren van het paleis zijn zo prachtig,het paleis is al 2 x afgebrand is hélemaal van hout.
Mijn bedoeling was om 7 dagen naar Minanjau te gaan met z'n prachtig meer,Ik had daar inmiddels een leuke
Cottage gehuurd, Maar ik moest mijn plannen bijstellen,de gids vertelde dat de weg er naar toe vreselijk slecht is door wat er in november gebeurd is,Dit was even n tegenslag voor mij,maar nam de waarschuwing natuurlijk ter harte,
Dus mijn cottage bij agoda geannuleerd.Omdat we nog steeds in de regenperiode zitten kan herhaling van veel Regen
Zich zo weer voordoen. Het weer blijft goed dus ik ben toch samen met de gids 1 dagnaar Minanjau geweest,oh wat is daar veel verwoest,en in de hele streek hebben 200 mensen de dood gevonden! De mensen hadden geen goed woord over voor de regering,ze worden heel slecht geholpen.
De weg van Bukkettingi naar Minanjau,waaronder de beroemd en beruchte Kelok 44,de weg met 44 haarspeldbochten
Ziet er verschrikkelijk uit. Hulde aan de gids/chauffeur hoe hij ons over die weg geloodst heeft,
Dus ik verbleef 14 dagen in Bukkettingi ipv 7,geen probleem,lekkere wandelingetjes maken,in het fort de kock park naar een luisterboek .luisteren.
Op de 2e dag van mijn verblijf begint de ramadan,er is dan ook echt nergens iets wat eten /verse Juice te krijgen
Het leven staat op n laag pitje,tot savonds 18..40 dan gaat de sirene en mag men weer eten. Ineens is alles in rep en roer.
Ik ben 3 x van kamer veranderd in hotel Benteng vanwege het gezang van de imam,en nu in de ramadan tijd is dat nog meer.Terugkijkend op deze vakantie in Indonesië kan ik alleen maar zeggen,dat ik erg blij ben dit weer te hebben ondernomen,maar dat ik ook heel blij ben dat ik weer naar huis ga,en mijn lieve kinderen kleinkinderen en familie weer
Zie.Het wordt weer een lange terugreis maar ik heb voldoende films en muziek gedownload.
Iedereen bedankt voor de belangstelling en reacties
In de eerste dagen dat we op Biak waren, zijn we naar Kajasbo gereden. De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar het schoolhoofd daar met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.
Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?
Onze eerste indruk
Tijdens ons bezoek aan de school zagen we direct mogelijkheden. Zoals altijd bekijken we ook de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Minder positief was de aanblik van de kapotte watertank, die naast het gebouw lag. Zonder watertank geen spoelwater en dat moet natuurlijk anders. We maakten een plan zodat het toiletgebouw weer spoelwater krijgt, de hydrocultuur van water wordt voorzien, op het schoolplein wat water tappunten komen en het huis van het hoofd van de school ook van water voorzien wordt.
Een mooi, maar omvangrijk project.
Gelijk aan de slag
Al snel vonden we een timmerman in het dorp die ons wilde helpen. Met hem spraken we af dat het toiletgebouw wordt geverfd, dat er een stenen fundering gemaakt wordt waar de watertank op kan komen te staan. Ook zal hij de kas voor de hydrocultuur gaan bouwen op het terrein van de school. Er is veel te doen dus.
Ook voor ons, want wij gaan voor de materialen zorgen die benodigd zijn.
In Biak-stad gingen we naar Toko Horukie, de plaatselijke bouwmarkt. We bestelden cement, karang, zand, goten, verf en een watertank van 2000 liter. De materialen konden al de volgende dag worden bezorgd! Mooi snel dus.
Vast in de klei
De volgende dag reden wij opnieuw naar Kajasbo, want er moest nog hout worden ingekocht voor de kas. Bij aankomst zagen we dat de vrachtwagen van Horukie inderdaad was gearriveerd… maar muurvast zat in de klei.
De bodem in dit deel van het eiland is anders dan elders op Biak: een dunne laag kleiachtige grond bovenop koraal. Waar gras groeit is het nog begaanbaar, maar op kale plekken verandert het in een spekgladde massa. Precies daar stond de vrachtwagen vast. Met man en macht werd geprobeerd het voertuig los te krijgen. Omdat wij hier weinig aan konden bijdragen, gingen wij alvast op pad om hout te kopen.
Op zoek naar hout
De timmerman reed samen met een dorpsgenoot op een motor voor ons uit naar een houthandel in de buurt. Daar aangekomen bleek de prijs ineens twee keer zo hoog als eerder afgesproken. Wat bleek? We waren bij een andere houthandel terechtgekomen dan oorspronkelijk bedoeld.
Ook wij kunnen ons geld maar één keer uitgeven, dus besloten we alsnog naar de goedkopere handelaar te gaan. “Dichtbij,” volgens de timmerman. Na ongeveer vijftien kilometer rijden kwamen we aan. Met deze handelaar maakten we duidelijke prijsafspraken en hij beloofde het hout zo snel mogelijk te leveren.
Met de bestelling van het hout waren alle materialen voorlopig geregeld en kon het echte werk beginnen.
Er wordt hard gewerkt
Enkele dagen later moesten we opnieuw in de buurt van Kajasbo zijn. Natuurlijk reden we even langs de school. Wat een verschil! Het toiletgebouw was volledig geschilderd en zag er weer fris uit. De mannen waren bezig brokken koraal te verplaatsen naar de plek waar de fundering voor de watertank moest komen.
Mooi om te zien hoe er samen hard wordt gewerkt om de plannen werkelijkheid te maken. Stap voor stap krijgt Kajasbo straks niet alleen goed werkend sanitair, maar ook een hydrocultuurkas waar de leerlingen zelf groenten kunnen leren verbouwen.
Wordt vervolgd!
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Vorig jaar werd er bij Nermnu een bron geboord. Vanaf dag één hebben we dat hele proces gevolgd. Helaas zaten wij net in het vliegtuig terug naar Nederland toen er eindelijk water werd opgepompt. Wat een moment moet dat zijn geweest! Toch zijn we ontzettend trots op dit waterproject. Een bron boren is kostbaar en dankzij een bijdrage van de stichting Water is our World konden we dit vorig jaar voor het eerst realiseren.
Natuurlijk zijn we nu ook weer in Nermnu gaan kijken. Op de plek waar toen de boorinstallatie stond, staat nu een betonnen bak waarin de pomp is geplaatst. Op het moment dat wij er waren, draaide de pomp helaas niet. Deze pomp vult een watertank die hoger in de kampong staat. Vanuit die tank stroomt het water via leidingen het dorp in. Doordat het reservoir hoger staat, ontstaat er waterdruk in de leidingen. Als de tank vol met water zit stopt de pomp, anders verspil je water en stroom.
Gelukkig heeft Jantinus het hele jaar door contact met Veronica, een lerares in Nermnu. Zij houdt ons op de hoogte. Tot nu toe is er steeds water geweest in het dorp. Dat is zó mooi om te horen. Een project dat vorig jaar slaagde en nu nog steeds zijn werk doet.
Nu we op Biak zijn, nodigde Veronica ons samen met Charles uit om bij haar thuis Nasi Kampong Ayam te komen eten. We namen de uitnodiging graag aan, al blijft het altijd een beetje spannend om ergens te eten wanneer je niet weet hoe het precies wordt bereid. “Morgen weten we meer,” grapte Jantinus nog. Maar het bleek nergens voor nodig: we hebben heerlijk gegeten en de volgende dag was er niets aan de hand.
Nieuw huis bouwen in Lapan
In een eerder verslag schreven we over een moeder uit Wamena die met haar gezin in een huis woont dat in zeer slechte staat verkeert. Toen we het met eigen ogen zagen, schrokken we enorm. Door de muren heen kijk je zo naar buiten en het dak lijkt op een gatenkaas. Het was duidelijk: hier moest iets gebeuren.
Samen met Inge gingen we terug om te bespreken wat we wilden doen. Omdat het gezin nog in het huis woonde, leek het ons verstandig om een nieuw huis naast het oude te bouwen. Dat zou wel betekenen dat we geen gebruik konden maken van de bestaande vloer. Toen Inge dit vertaalde, gaf de bewoonster direct aan dat ze tijdelijk wel bij familie kon wonen. Ze hoopte vooral dat haar nieuwe huis op de plek van het oude mocht komen. Dat vonden wij natuurlijk prima. We spraken af dat zij een lokale timmerman zou zoeken. We werken graag met plaatselijke vakmensen, zodat ook zij een inkomen hebben aan het project. Later in de week zouden we terugkomen om de kosten te bespreken, want ook wij moeten goed op het budget letten.
Bij ons volgende bezoek stonden we voor een verrassing: het oude huis was al bijna volledig afgebroken. Er was voortvarend gewerkt….. misschien iets té voortvarend, want we hadden nog geen prijsafspraak gemaakt. De timmerman was er niet, dus spraken we af later die dag terug te komen.
Toen we terugkeerden, was ook de timmerman aanwezig. Inmiddels was er een noodonderkomen gebouwd: een eenvoudig rechthoekig hok van golfplaten. Blijkbaar was het logeren bij familie toch niet doorgegaan. Het voelde even ongemakkelijk, maar eerlijk is eerlijk: het oude huis was nauwelijks beter. Dit is in elk geval tijdelijk.
Daarna kwam de prijs op tafel en daar schrokken we behoorlijk van. Voor Biak-begrippen was het bedrag absurd hoog. We hebben hier eerder huizen gebouwd en gerenoveerd, dus we weten ongeveer wat gebruikelijk is. Kennelijk dacht de timmerman dat deze belanda’s wandelende geldautomaten zijn. Gelukkig was Inge erbij. Zij zette hem vriendelijk maar duidelijk met beide benen op de grond. Ze legde uit dat wij dit gezin helpen aan een nieuw huis én dat hij daarvoor een nette vergoeding krijgt, boven wat hier normaal verdiend wordt.
De boodschap kwam aan. We werden het snel eens. Met Inge gaan we meteen de bestelling van stenen, cement en hout, regelen, zodat alles nog deze week geleverd kan worden. Als alles volgens plan verloopt, kan de bouw van het nieuwe huis snel beginnen.
Zo lang we hier zijn gaan we dat uiteraard volgen.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 671273
[pictureCount] => 8
[visitorCount] => 718
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/436_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => waterproject-nermnu-huis-renoveren-in-lapan
)
[11] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111304
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-24
[photoRevision] => 0
[title] => Op zoek naar een nieuwe bron
[message] =>
Zaterdag 21 februari – Water zoeken, water zorgen en waterproblemen oplossen
Vandaag gaat de wekker vroeg. Het wordt een volle dag.
We halen eerst Charles op. Voor wie hem nog kent uit eerdere verhalen: Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf op Biak. Sinds een paar maanden is hij zelfs directeur. Fijn om zo’n betrokken man aan boord te hebben bij onze waterprojecten.
Daarna rijden we door naar Winsy. Hij is de man die vorig jaar voor ons een bron heeft geboord in Nermnu. Ook dit jaar willen we weer kijken of we een kampong van schoon water kunnen voorzien.
Kampong Warsansan – een mogelijke nieuwe bron
Charles heeft alvast wat voorwerk gedaan en stelt kampong Warsansan voor. We stoppen bij de kerk. Onze voorkeur gaat altijd uit naar een project bij een kerk of school – simpelweg omdat daar elektriciteit aanwezig is. En stroom is onmisbaar als je water omhoog wilt pompen.
Winsy haalt – net als vorig jaar – zijn ‘geavanceerde’ wiggelroede tevoorschijn om water te zoeken. Mijn nuchtere westerse brein vindt daar eerlijk gezegd nog steeds wat van. In mijn beleving zit er diep in het koraal overal water, je moet het alleen weten aan te boren.
Maar: we hebben een no cure, no pay-afspraak, dus we laten hem rustig zijn gang gaan.
Hij vindt een plek bij de kerk waar volgens hem water zit, op ongeveer 110 meter diepte.
Het probleem? Dat boren is duur. Heel duur.
·Kosten boren: ongeveer 1,5 miljoen roepia per meter
·Totale offerte: ruim 200 miljoen roepia
·Omgerekend: ongeveer €10.000
Dat is simpelweg te veel voor ons budget dit jaar.
Ons beschikbare budget voor een nieuwe boring ligt rond de 145–150 miljoen roepia (€7.500), mede dankzij een mooie bijdrage van Stichting Water is our World. Zij hebben ons de afgelopen jaren vaker geholpen bij grotere waterprojecten op Biak en daar zijn we ontzettend dankbaar voor.
Voor Warsansan gaan we dus alternatieven onderzoeken. Er ligt een rivier op ongeveer een kilometer afstand. Misschien kunnen we daar water vandaan halen. Alleen: daar is geen stroom. Dus denken we voorzichtig aan zonne-energie. Dat is hier nog vrij nieuw, dus we gaan uitzoeken of dit technisch én financieel haalbaar is.
Ondertussen zoeken we verder naar een kampong waar we minder diep hoeven te boren.
Kampong Wari – terug naar een project uit 2024
Daarna rijden we door naar kampong Wari, waar we in 2024 de hele kampong weer van water hebben voorzien. De kampong wordt gesplitst door de Wari-rivier.
Bij aankomst zien we dat bewoners zelf een tyleenleiding door de weg hebben gefreesd. Mooi initiatief!Maar de leiding steekt op sommige plekken boven de weg uit. Dat is vragen om problemen. We spreken af dat de leiding dieper wordt ingegraven en wordt afgedekt met beton. Zo voorkomen we ongelukken én leidingbreuken.
Want elke lekkage betekent minder waterdruk verderop in het systeem.
En precies dat blijkt nu het probleem. Aan de kant van de kampong waar de school staat, is momenteel geen waterdruk. We vinden geen grote lekken in het dorp zelf. Bewoners vertellen dat de leiding van de bron, hoog in de heuvels, waarschijnlijk kapot is of onvoldoende water naar het reservoir brengt.
Die bron ligt diep in het oerwoud. Dat is geen klein wandelingetje. We vragen bewoners om erheen te gaan en foto’s en video’s te maken. Aan de hand daarvan beslissen we of we de leidingen moeten vervangen.
Kortom: ook in Wari zijn we voorlopig nog niet klaar.
Amyamdam – een trots project met nieuwe uitdagingen
Dan rijden we door naar Amyamdam.
Hier hebben we vorig jaar eindelijk water in de kampong gekregen. Met een onderwaterpomp in de rivier pompen we water zo’n 50 à 60 meter omhoog naar een watertoren. Bovenop staat een reservoir van 2200 liter dat zorgt voor waterdruk in de leidingen naar verschillende tappunten in het dorp.
Toen wij vorig jaar vertrokken, werkte alles perfect. Echt een project om trots op te zijn.
Maar in januari kregen we berichten: er waren problemen.
De pvc-buis waarin de pomp hing, bleek door de kinderen als glijbaan te worden gebruikt… en is geknapt. Gelukkig zijn de inwoners van Amyamdam echte aanpakkers. Met hulp van Charles is de pvc-buis vervangen door een dikke tyleenbuis. Die kan wel tegen een stootje.
Toch kregen ze de pomp niet meer aan de praat.
We controleren alles:
·Er is stroom bij de meter.
·Er is stroom bij de rivier.
·De hoofdschakelaar blijkt niet meer goed te werken (die staat continu onder spanning – niet veilig).
·In de regelunit meten we ook stroom.
·Vermoeden: kapotte condensator.
We zetten de schakelaar en condensator op het boodschappenlijstje en spreken af de volgende dag terug te komen.
Zondag – kerk, administratie en sleutelen
Zondagochtend is hier heilig. De meeste mensen op Biak gaan naar de kerk. Daarna gaat het leven gewoon weer door. Wij gebruiken de ochtend voor verslagen en administratie.
Om 14.00 uur rijden we met Charles en Winsy terug naar Amyamdam (45 minuten rijden). We schakelen de stroom uit, vervangen de schakelaar en de condensator.
Maar… nog steeds geen draaiende pomp.
Dan halen we de pomp uit het water en nemen hem mee naar de stad om te testen. Die testen zijn inmiddels gedaan en de conclusie: de pomp én de besturingsunit werken gewoon.
Dan blijft er nog maar één verdachte over: de kabel van de kampong naar de rivier. Die is ongeveer 300 meter lang.
We zagen al dat de kabel op meerdere plekken met tape gerepareerd was. Grote kans op lekstroom door slechte verbindingen. Dat zou verklaren waarom alles stroom lijkt te hebben, maar de pomp toch niet start.
We besluiten de volledige kabel te vervangen. Komende week zoeken we een geschikte kabel, 300 meter is niet niks en volgend weekend gaan we met pomp en nieuwe kabel terug naar Amyamdam.
Wordt vervolgd…
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 671273
[pictureCount] => 7
[visitorCount] => 294
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/007_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => op-zoek-naar-een-nieuwe-bron
)
[12] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111283
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-22
[photoRevision] => 0
[title] => We zijn van start!
[message] =>
Aangekomen op Biak – meteen aan het werk
Nadat we eindelijk op Biak zijn aangekomen, willen we ook direct aan de slag. De komende dagen staan in het teken van het bekijken van mogelijke nieuwe projecten én natuurlijk het bezoeken van afgeronde projecten.
Juist die afgeronde projecten hebben onze speciale aandacht. In een jaar kan er veel gebeuren. Wij vinden het belangrijk dat deze projecten goed onderhouden blijven, zodat ze ook echt blijven functioneren. In onze verslagen nemen we jullie dit jaar weer mee langs al deze plekken.
Vrijdag 20 februari – Eindelijk echt beginnen
Vandaag gaan we écht van start. Al vroeg rijden we naar Inge, die ons vandaag zal vergezellen. De meeste lezers kennen Inge inmiddels wel, maar toch even een korte introductie. Inge woont al haar hele leven op Biak. In de Nederlandse tijd heeft ze hier op school Nederlands geleerd. Ze kent het eiland als geen ander. Voor ons is ze een enorme steun: een dierbare vriendin, een geweldige tolk en iemand die altijd klaarstaat – ook als wij weer in Nederland zijn. En niet onbelangrijk: ze gaat graag met ons op pad.
Kampong Kajasbo – Hydrocultuur
Onze eerste stop is kampong Sundey. Bij de school staat een hydrocultuurinstallatie die wij eerder hebben geplaatst. Het schoolhoofd, Serli, beheert deze.
Serli vertelt ons dat één van haar leraren inmiddels is aangesteld als schoolhoofd in kampong Kajasbo. Hij zou daar ook graag een hydrocultuurinstallatie willen plaatsen — net als in Sundey — als educatief project voor de kinderen. Hoe mooi is het dat leerlingen hun eigen groenten leren verbouwen én deze vervolgens zelf kunnen eten?
In Kajasbo treffen we een nette school aan. Op het eerste gezicht ziet ook het sanitair er goed uit. Dat is altijd het eerste waar we naar kijken bij een schoolbezoek.
Maar schijn bedriegt. De watertank blijkt omgevallen en kapot te zijn. Hierdoor kunnen de toiletten niet meer worden doorgespoeld.
Ter plekke maken we een plan:
·De kampongbewoners gaan het toiletgebouw schoonmaken en schilderen.
·Wij zorgen voor de benodigde materialen om een nieuw waterreservoir te plaatsen.
·De oude tank stond op een houten stellage van één meter hoog. Deze is doorgezakt, waardoor de tank is geknapt. Dit keer maken we een verhoging van koraal en cement. De bewoners gaan deze zelf bouwen.
·Daarop plaatsen we een watertank van 2200 liter, zodat zowel het toiletgebouw als de toekomstige hydrocultuur van water wordt voorzien.
Voor de hydrocultuur bekijken we het schoolterrein.
Naast de woning van het schoolhoofd ligt een mooie vlakke ruimte — ideaal voor de installatie. Vanuit de woning kan de stroom worden aangelegd.
Een timmerman uit Kajasbo gaat eerst in Sundey kijken hoe de constructie daar is opgebouwd. Aan de hand van zijn bevindingen bestellen wij, in overleg met hem, de materialen die vervolgens naar Kajasbo worden gebracht.
Wordt vervolgd dus.
Kampong Mandon – Geen waterprobleem, maar een elektriciteitsprobleem
Daarna rijden we door naar kampong Mandon. We hadden gehoord dat hier geen water (meer?) was, maar wat er precies speelde was onduidelijk.
Bij aankomst worden we aangesproken door de kepala kampong (dorpshoofd). Hij vertelt dat er wel watertappunten zijn, maar dat er geen water uitkomt. Hij wijst ons een bron aan waar eventueel water opgepompt zou kunnen worden.
Dat vonden we vreemd. We vragen naar de oorspronkelijke bron waarop de tappunten zijn aangesloten.
Daar treffen we een indrukwekkend systeem aan:
·Een watertoren van acht meter hoog
·Twee reservoirs van 1000 liter
·Een onderwaterpomp in een bron in een grot
Onze eerste gedachte: misschien is de pomp kapot of vastgelopen in het slib.
Maar dan horen we naast de toren de elektriciteitsmeter piepen. Hier werkt stroom prepaid: is het tegoed op, dan stopt alles. Serli zet wat tegoed op de meter en we starten het systeem opnieuw op. De pomp begint te draaien. De reservoirs vullen zich.
En in de kampong begint het water weer te stromen.
Er is hier dus geen waterprobleem — maar een elektriciteits- en betaalprobleem. De installatie is prachtig en kostbaar. Onze hulp is hier niet nodig. Hoe de bewoners onderling de elektriciteitsrekening regelen, is iets waar wij ons niet in mengen. Wel hebben we gezegd dat het zonde is om zo’n mooie installatie ongebruikt te laten.
Wie dit systeem ooit heeft aangelegd, weten wij overigens niet.
Lapan – De moeders van Wamena
Onze laatste stop is Lapan, een wijk van Biak-stad. Hier wonen de “moeders van Wamena”: een groep vrouwen afkomstig uit het binnenland van West-Papua. In Wamena hebben zij geleerd groenten te verbouwen. Dat proberen ze hier op Biak ook, al is dat niet eenvoudig.
Biak bestaat grotendeels uit koraalgrond — niet bepaald ideale landbouwgrond. Toch slagen deze vrouwen erin gewassen te verbouwen. Wij hebben hen de afgelopen jaren voorzien van zaden, waarmee zij groenten kweken en verkopen op de pasar.
Omdat we niet precies wisten hoe zij wonen, en Serli had geopperd dat een hydrocultuur hier misschien een goed idee zou zijn, zijn we gaan kijken.
Serli brengt ons naar het huis van de vrouw aan wie zij namens ons de zaden overhandigt. Daar zou eventueel een hydrocultuur kunnen komen.
Maar bij aankomst blijkt dat de moeders verspreid wonen. En wij plaatsen geen hydrocultuur bij particulieren — alleen wanneer het een gemeenschap dient.
Dat plan laten we dus direct los.
Wat ons echter diep raakt, is de krotwoning waarin deze vrouw met haar man en vijf kinderen woont. Er wordt nog gekookt op hout, binnen in de kleine woning. We zijn inmiddels wel wat gewend hier, maar zo kort na aankomst uit Nederland is het toch weer even schakelen.
Geen hydrocultuur hier.
Maar we gaan wél helpen om dit huis op te knappen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Maandag 16 februari vertrokken we om 9:00 uur met de trein uit Assen. Het contrast kon niet groter zijn. Er lag verse sneeuw en wij reisden richting een plek waar het gemiddeld 28 à 29 graden is: Biak. Terwijl Nederland wit kleurde, zaten wij met onze winterjas in de trein op weg naar de tropen.
Op Schiphol verliep alles voorspoedig. We vlogen dit keer met Garuda Indonesia. Geen gedoe met overstappen in het Midden-Oosten, maar een rechtstreekse vlucht naar Jakarta – dat is toch wel heerlijk reizen.
Op Schiphol kwamen we nog een collega en zijn vrouw tegen, die een weekje naar Edinburgh gingen. Even gezellig bijpraten voordat ieder zijn eigen kant op vloog.
Om 14:00 uur konden we boarden en om 14:45 uur zaten we al in de lucht. Op naar Indonesië.
Dinsdag 17 februari – Aankomst in Jakarta
Dinsdag 17 februari om 10:30 uur landden we in Jakarta op Soekarno-Hatta International Airport. Omdat we onze visa en douaneaangifte allemaal online hadden geregeld, stonden we verrassend snel buiten. Dat scheelt echt enorm.
Het plan was om dezelfde dag door te vliegen naar Biak met Lion Air. Helaas kregen we in Nederland al bericht dat deze vlucht was gecanceld. In plaats van dinsdag konden we pas woensdag 18 februari verder vliegen. Dat was even schakelen, maar gelukkig hadden we snel een hotel geboekt in het oude Batavia, het historische hart van Jakarta.
Nadat we in het hotel waren aangekomen, liepen we naar het bekende Café Batavia, gelegen aan Taman Fatahillah. Een echte toeristische trekpleister, maar wat een prachtig café – helemaal in oude koloniale stijl. We dronken een Bintang en aten wat. Daarna terug naar het hotel en vroeg onder de wol. De reis begon toch zijn tol te eisen.
Woensdag 18 februari – Nog een dag Jakarta
Onze vlucht naar Biak vertrok pas om 21:30 uur (via Makassar), dus we hadden nog een hele dag in Jakarta. Geen straf.
We liepen naar Batavia Marina, een prachtig oud gebouw uit de Nederlandse tijd. Daar dronken we koffie en bekeken de jachten in de haven. Jetset heb je overal ter wereld.
Daarna bezochten we het Museum Bahari Jakarta, een mooi maritiem museum vol historie. Vanaf een uitzichtpunt zagen we het enorme contrast tussen het oude Jakarta en het moderne Jakarta vol wolkenkrabbers. Bijzonder hoe die werelden naast elkaar bestaan.
Vervolgens liepen we terug richting het plein waar ook Café Batavia ligt. In die omgeving staan indrukwekkende historische gebouwen zoals het Bank Indonesia Museum, Museum Mandiri en het oude stationsgebouw Jakarta Kota railway station. Prachtige architectuur en een tastbare geschiedenis.
Na alle indrukken gingen we nog één keer naar Café Batavia voor wat te drinken en te eten. Daarna was het tijd om richting het vliegveld te gaan. Rond 19:00 uur waren we op de luchthaven. Koffers afgegeven, nog een kop koffie, en wachten bij de gate.
Daar kwamen we ook nog Peter van de Berg tegen, die we vorig jaar op Biak hadden ontmoet. Hij was onderweg naar Jayapura. Grappig hoe wegen zich soms weer kruisen.
Om 21:30 uur vertrokken we naar Makassar, waar we om 00:45 landden. Daar moesten we overstappen op de vlucht naar Biak. Die vertrok om 03:00 uur. Na nog eens 2 uur en 50 minuten vliegen landden we donderdag 19 februari om 06:50 uur lokale tijd eindelijk op Biak.
Donderdag 19 februari – Aankomst op Biak
We werden verwelkomd door regen. Heel veel regen. Normaal staan Inge en Chris ons op te wachten op het vliegveld, maar met deze stortbuien was dat met de motor geen doen. Via WhatsApp spraken we af dat wij naar hen toe zouden komen – we hadden immers een auto gehuurd. Veel droger en een stuk veiliger.
Eerst gingen we naar ons vertrouwde onderkomen: Hotel Insia in Biak-stad. Het is net alsof we niet weggeweest zijn. Er stond een ontbijtje voor ons klaar en onze kamer was al ingericht.
Hotel Insia is extreem eenvoudig. Het ligt direct aan zee, maar faciliteiten zijn er nauwelijks. Omdat we hier een maand blijven, regelen ze altijd brood voor het ontbijt en is er iemand die de was voor ons doet. De kamer heeft airco, een koelkast en warm water in de douche. Daarmee is alle luxe wel zo’n beetje beschreven.
Toch komen we hier graag. De mensen kennen ons, zijn gastvrij en we kunnen lekker buiten zitten. ’s Avonds lopen we zo de stad in voor een kop koffie. De andere hotels liggen verder uit het centrum en zijn nauwelijks beter. Er is een Swiss-Belhotel in het centrum – van alle gemakken voorzien – maar duur en je zit daar vooral binnen. Geen plek om buiten te zitten. Dan toch liever de eenvoud van Insia.
In de middag gingen we naar Inge om onze plannen voor de komende tijd door te spreken. Ook brachten we spullen langs bij de ouders van Margriet – zij woont in Nederland en had wat meegegeven.
Nadat we Inge weer thuis hadden afgezet, dronken we nog een biertje bij het voormalige KLM-hotel (nu Asana). Daarna gingen we de stad in om wat te eten.
Toen vielen onze ogen toch wel dicht. Feitelijk hadden we tijdens de nachtvlucht naar Biak een nacht overgeslagen. Maar we waren er weer. Terug op Biak. En ondanks de regen voelde dat meteen vertrouwd.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Na de heerlijke rust van Samosir eiland,is het wel weer even wennen aan de drukte en hectiek van Medan.
De temperatuur is ook een graad of 4,5, hoger dan op samosir.Ik logeer weer in hetzelfde hotel Madani,recht tegenoverde
Prachtige moskee Raya Al-Mashun,ik heb geen last van de gebedszangers,ik slaap aan de achterkant van het hotel.
De moskee is gebouwd naar de ideeën van de Nederlandse architect Dingemans.De opdracht kwam van de Sultan van Deli(die nu nog het sultanaat bewoond in Medan.
Heel leuk terwijl ik in Medan ben,krijg ik n app van onze jongste kleinzoon Sebastiaan,die op de havo zit,en bezig is met een project over de WIC(West Indische compagnie) en de VOC(Verenigde Oost-Indisch e compagnie)
Er is in Medan (nog) redelijk veel te vinden aan gebouwen,en huizen,niet direct uit de VOC tijd,maar vandaar na.
Zoals het prachtige postkantoor(kantor pos) Het is nu een soort speelhal,(gok) en eetgelegenheidjes geworden.
Hotel de Boer(heeft nu een Indonesische naam) Was vroeger rood,nu wit.hier kregen de koelies (zo werden de Indonesische werknemers genoemd)hun wekelijks geld uitgekeerd door de Nederlandse heren.Nu is er nog wel café de de Boer,waar je heerlijk kunt eten.Vanaf een portret houdt Herman de Boer je in de gaten,
Het jalan merdeka (het vrijheidsplijn) heeft echt een metamorfose ondergaan,12 jaar geleden was dit nog niets,nu is het
Een hele grote overkapping geworden,waar jaarlijks de onafhankelijkheid van Nederland gevierd wordt
Even later deze ontmoeting.
N bestuurder van een bejak vroeg of ik met hem mee wilde gaan naar zijn huis.Ik vraag waarom?
Hij wilde mij n diploma laten zien van zijn grootvader, ik dacht waarom niet,dus ik stap in de bejak.
Kom ik bij n zeer armoedig huisje in een kampong.
Hij heeft 4 zoontjes,ze zijn allemaal thuis.Ik vraag naar het diploma.En ja hoor dat komt hij met het diploma.
Zijn grootvader was n soort van verpleger in een krankzinnigen gesticht in het stadje Sabang( het noordelijkste stadje
Van Sumatra,(hoort bij de provincie Banda atjeh)net boven de evenaar,ik ben daar 12 jaar geleden geweest.
Het hele diploma is in het Nederlands opgesteld,en oh wat jammer ik heb er geen foto van gemaakt
De man bracht me netjes terug naar de stad en....vroeg toen natuurlijk geld voor de benzine voor z'n (motor)
Bejak,en natuurlijk kreeg hij dat van mij.De man was helemaal blij,leuk toch zo,n ontmoeting.
Op dinsdag 10 februari savonds met het vliegtuig van Medan naar Padang,een vlucht van 1 uur en 15 minuten
Met de bus dus meer dan 20 uur,Sumatra is zo vreselijk groot.Ik heb hier n hotel voor 7 dagen geboekt,leuk midden
In het centrum van Padang,Medan heeft 2.5.000.000 inwoners, Padang is beduidend kleiner 750.000 inwoners.
In Medan behoren de meeste inwoners tot de batak clan,In Padang tot de Minangkabau clan.
Het aparte van de Minangkabau is het matriachale stelsel,alles wordt doorgegeven,ook erfenissen via de vrouwelijke
Lijn (moeder/dochter).
Padang heeft n gezellig centrum rondom het staatsmuseum over geschiedenis en cultuur (een mooi museum)
Verder zijn er de diverse stranden,allemaal makkelijk bereikbaar,Met de gojek app op de telefoon is alles binnen handbereik.Je tikt in waar je bent,en waar je heen wilt,je krijgt direct respons met n foto wie je gaat rijden,hoe lang je moet wachten, en wat het kost,echt fantastisch! Deze gojek(voor motors/scooters) is er ook voor auto,s die heet
Go-car,dit systeem is overal in heel Indonesië,
En met je telsel kaartje in de 2e telefoon loop je via Google maps overal heen,waar je maar wilt.
Het reizen is zo veranderd,en makkelijker geworden.
Vroeger moest je voor zo,n verslag als dit eerst zoeken naar n internetcafe die altijd boordevol waren met jongelui,die
Daar hun huiswerk maakten op de PC was jij eindelijk aan de beurt,viel de stroom uit.
Nu zit je heerlijk rustig op je hotelkamer,kopje koffie onder handbereik,je verslagje te tikken.
In Padang is wel het een en ander veranderd,Voorheen was het savonds knus en gezellig bij de kleine eettentjes
Bij het Pantai Padang (het strand in de stad)die tentjes zijn allemaal weg,er is n hele grote witte moskee gekomen,en
Daar moest alles voor wijken. Heel jammer, bij navraag kreeg ik te horen van de niet-moslim wereld dat ze flink hebben geprotesteerd, maar dat ze natuurlijk maar n klein gedeelte van de stad zijn.
Op de beroemde site nurbaya bridge (de gele brug)is het savonds nog altijd druk,veel mensen nemen hun stoel mee en
Genieten van de ondergaande zon, van boven op de brug heb je een prachtig gezicht op de boten die in de mooiste
Kleuren zijn geschilderd,deze boten varen naar de eilanden die voor de kust van Padang liggen(Mentawai Nias(12jaar
Geleden geweest)
Vanmiddag een laatste tocht gemaakt door de stad.
Morgen vertrek ik om 12 uur met de minibus naar Bukkettingi,dit ligt ongeveer 100 km noordelijk van Padang.
Wij leveren de mooiste reis albums af. Koffietafel boeken van 29 bij 29 cm. Als je de bestelling plaatst ontvang je vrijblijvend een offerte met een preview. Wijzigingen zijn eenvoudig door te voeren. Het boek is een geweldig aandenken aan je onvergetelijke reis. Probeer het uit!.
Vakantie naar Spanje plannen? Denk hier aan!
Spanje is een populair vakantieland onder Nederlanders. Elke zomer weer vieren veel mensen vakantie in dit Zuid-Europese land. Niet gek, want je vindt er zon, zee en strand. Je kunt er lekker ontspannen en ook nog eens genieten van heerlijk eten. ...
Praktische tips voor een ontspannen autoreis
Met de auto op reis gaan blijft één van de fijnste manieren om vrijheid te voelen. Je bepaalt zelf je tempo, je route en je stops. Geen wachtrijen, geen bagagelimieten, geen vaste schema’s. Maar die vrijheid werkt alleen echt als ...
Van droom naar bezit: hoe je verantwoord een boot of tweede huis koopt
Stel: je bent al jaren fan van reizen, van vrijheid op het water of de geur van dennen in een bos en je overweegt om een boot of vakantiehuis te kopen. Het klinkt als de ultieme droom: een eigen stekkie voor weekends en vakanties, zonder telkens ...
Momenteel maken wij geen gebruik van advertenties. Dit willen wij graag zo houden maar helaas kost het onderhoud van deze site veel geld. Wij hopen dan ook dat dagboekhouders snel overstappen naar een VIP abonnement of dat vaste lezers een VIP abonnement cadeau doen aan hun favoriete reizigers.
Als VIP steun je WaarBenJij.nu en krijg je als dank 25% korting op een foto-album. Deze korting is bij een uitgebreid boek veelal groter dan de kosten van een VIP-abonnement dus alleen hierdoor is het al de moeite waard
Wij leveren de mooiste fotoalbums met persoonlijke aandacht. Bundel je verslagen en foto's en maak een tastbare herinnering van een onvergetelijk avontuur.
Biak - Indonesië 
