Met de auto op reis gaan blijft één van de fijnste manieren om vrijheid te voelen. Je bepaalt zelf je tempo, je route en je stops. Geen wachtrijen, geen bagagelimieten, geen vaste schema’s. Maar die vrijheid werkt alleen echt als je je reis goed aanpakt. Zonder voorbereiding wordt een roadtrip al snel vermoeiend in plaats van ontspannend. Met de juiste mindset en een paar slimme keuzes maak je van elke rit een onvergetelijke ervaring.
Begin met een realistische planning
Veel stress ontstaat al vóór vertrek. Te veel kilometers per dag, te weinig rustmomenten en te hoge verwachtingen.
Probeer je reisdagen niet voller te proppen dan nodig. Vier tot zes uur rijden per dag is voor de meeste mensen meer dan genoeg. Zo hou je tijd over om onderweg te stoppen, iets te eten, een wandeling te maken of gewoon even niets te doen.
Plan je grote lijnen, maar laat ruimte voor spontaniteit. Soms is het net die onverwachte afslag die je bij het mooiste uitzicht brengt.
Comfort is belangrijker dan snelheid
Op lange ritten merk je snel wat echt telt: een goede zithouding, weinig rijgeluid en een stabiel gevoel op de weg. Niet hoe snel je gaat, maar hoe ontspannen je aankomt.
Daarom kiezen sommige reizigers bewust voor een tweedehands Audi. Niet om indruk te maken, maar omdat die bekendstaan om hun rustige rijervaring en degelijke afwerking. Zeker op lange snelwegtrajecten kan dat het verschil maken tussen uitgeput aankomen of fris uitstappen.
Elektrisch reizen
Elektrisch rijden op vakantie klinkt voor sommigen nog spannend, maar in de praktijk valt het goed mee.
Met een tweedehands elektrische auto rijd je stil, soepel en zonder schakelmomenten. Je pauzes worden automatisch rustmomenten: even stoppen om te laden, iets drinken, benen strekken. Dat natuurlijke ritme zorgt ervoor dat je minder gehaast bent en meer in het moment zit.
Bovendien ontdek je onderweg vaak leuke plekken bij laadstations: parkjes, cafés, kleine dorpen waar je anders gewoon voorbij zou rijden.
Check je auto voor vertrek
Een korte controle kan veel ellende voorkomen: – Bandenspanning – Olie en koelvloeistof – Ruitensproeiervloeistof – Verlichting – Remmen
Het kost je tien minuten en kan uren stress besparen.
Een goede auto maakt het verschil
Wie nog op zoek is naar een betrouwbare auto, vindt vandaag veel opties online. Zo is Touring CarSelect een platform waar je rustig kunt kijken naar recente tweedehandswagens met garantie, zonder de typische showroomdruk. Dat is handig als je zonder zorgen wil vertrekken.
[picture] => no
[pic1title] =>
[pic2title] =>
[pic3title] =>
[pic4title] =>
[pic5title] =>
[titleSlugified] => praktische-tips-voor-een-ontspannen-autoreis
[imageLink105x105] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/icons/news_105x105.jpg
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/icons/news_50x50.png
[imageUrl] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/slideshow/reisinspiratie/137/137_1.jpg
)
[1] => stdClass Object
(
[newsId] => 135
[date] => 2026-01-28
[title] => Van droom naar bezit: hoe je verantwoord een boot of tweede huis koopt
[text] =>
Stel: je bent al jaren fan van reizen, van vrijheid op het water of de geur van dennen in een bos en je overweegt om een boot of vakantiehuis te kopen. Het klinkt als de ultieme droom: een eigen stekkie voor weekends en vakanties, zonder telkens iets te huren of in een druk hotel te zitten. Maar voordat je die stap zet, is het slim om eerst goed na te denken.
Waarom een eigen boot of vakantiehuis aantrekkelijk is
Een eigen boot of vakantiehuis heeft veel aantrekkingskracht: het is jouw eigen plek om tot rust te komen, weg van dagelijkse beslommeringen. Je bepaalt zelf wanneer je gaat, met wie, en hoe lang je blijft. Voor veel reizigers voelt het als een rustpunt.
Tegelijkertijd is bezit geen vanzelfsprekendheid: het brengt verplichtingen en kosten mee die je niet moet onderschatten. Een vakantiehuis of boot is geen hotel of huurwoning. Je bent verantwoordelijk voor onderhoud, stalling, verzekering en alle bijkomende lasten. Denk bijvoorbeeld aan onvoorziene uitgaven voor reparaties, extra kosten bij verhuur of seizoensgebonden beperkingen die het gebruik beïnvloeden.
Waar je vooraf op moet letten
Locatie en gebruiksfrequentie
Of je nu kiest voor een boot of vakantiehuis: de locatie bepaalt veel. Hoe ver is het van je ‘thuis’? Hoe vaak ga je echt? Als je slechts één of twee weekenden per jaar kunt gaan, is het de vraag of de investering de moeite waard is.
De meeste experts raden aan om vóór aankoop te huren of te logeren op een vergelijkbare plek, om te ervaren of het écht bij je past.
Bij een vakantiehuis moet je ook uitzoeken wat de lokale regels zijn. In Nederland is permanente bewoning van een recreatiewoning bijvoorbeeld niet altijd toegestaan.
Ook kan de omgeving of het seizoen invloed hebben op het gebruiksgemak. Bij een boot spelen zaken als vaargebied, ligplaatsen en bereikbaarheid een rol.
Aankoopkosten en terugkerende lasten
De koopprijs is vaak nog maar het begin. Denk aan overdrachtsbelasting, notariskosten en soms advieskosten. Daarna komen de vaste lasten: energie, belastingen, verzekeringen, onderhoud en eventuele park- of ligplaatskosten.
Bij een boot moet je bijvoorbeeld rekenen op:
Winterstalling en antifouling
Periodiek motoronderhoud en keuring
Brandstof, waterkaarten, havengelden
Een recreatiewoning vraagt om structureel onderhoud van zowel binnen- als buitenzijde, denk aan schilderwerk, dakonderhoud, cv-installaties of tuinbeheer. Vergeet ook niet de kosten voor schoonmaak bij verhuur of een lokale beheerder.
Kostenvoorbeeld
Reken voor een bescheiden vakantiewoning op €3.000–€6.000 vaste lasten per jaar. Voor een middelgrote boot al snel €2.500–€4.000, afhankelijk van gebruik en stalling.
Wat past beter bij jou: boot of vakantiehuis?
Een boot biedt ultieme flexibiliteit. Je kunt meerdere locaties aandoen, je ‘verplaatst’ je vakantieplek als het ware. Dat is perfect voor mensen die houden van avontuur op het water en zich makkelijk kunnen aanpassen. Tegelijkertijd vraagt een boot intensief onderhoud, en zijn de jaarlijkse kosten vaak hoger dan verwacht. Zeker als je er niet zelf veel aan doet.
Een vakantiehuis is stabieler qua investering. Je kiest voor een vaste plek die je naar eigen smaak kunt inrichten en verbeteren. Bovendien kun je het huis mogelijk (deels) verhuren als je er zelf niet bent. De keerzijde: minder mobiliteit, en ook hier zijn er terugkerende kosten die vaak onderschat worden.
Let op: De waardeontwikkeling van een vakantiehuis kan aantrekkelijk zijn, maar dit is sterk afhankelijk van locatie, onderhoud en regelgeving.
Een slimme investering bescherm je met een goede verzekering
Welke keuze je ook maakt, je koopt geen luxeproduct maar een bezit met waarde. En waarde vraagt om bescherming. Het risico op schade door brand, storm, inbraak of ongelukjes is niet te vermijden maar je kunt je er wel goed tegen wapenen.
Daarom is het verstandig om je vanaf het begin goed te laten adviseren over passende verzekeringen. Eerdmans is verzekeringsspecialist voor recreatie die precies weet wat belangrijk is bij het verzekeren van een boot of vakantiehuis. Denk aan dekking voor schade, aansprakelijkheid, inboedel of milieuschade.
Wat als je droom verandert?
Een boot of vakantiehuis koop je vaak met het idee om er jarenlang van te genieten. Maar levens veranderen. Misschien gebruik je het minder dan gedacht, wil je overstappen op een ander type vaartuig of woning, of komt er een moment dat je de investering liever liquide maakt. Dan is het goed om een plan B te hebben.
Restwaarde en marktvraag: Boten schrijven doorgaans sneller af dan recreatiewoningen. Een goed onderhouden huis op een gewilde locatie kan zijn waarde behouden of zelfs stijgen, zeker bij schaarste.
Verkoopproces: Bij een vakantiehuis moet je denken aan een verkoopmakelaar, juridische afhandeling (zeker in het buitenland), en eventueel het afkopen van erfpacht of parkcontracten. Voor een boot: registratie, keuring en mogelijk btw-status.
Verhuren als tussenstap: Als verkoop nog geen optie is, kun je overwegen om (tijdelijk) te verhuren om kosten te dekken. Let dan wel op extra regels, vergunningen en verzekeringseisen.
Tip: Bepaal bij aankoop al wat je ideale gebruikstermijn is. Zo kun je tijdig inspelen op veranderingen en voorkom je dat het bezit een last wordt.
Maak van jouw droom een doordacht plan
Een eigen boot of vakantiehuis kopen is fantastisch. Het kan jouw reislust en behoefte aan vrijheid vervullen. Maar de droom wordt pas echt duurzaam als je realistisch bent over kosten, tijd, onderhoud en verzekeringen.
Neem de tijd om te rekenen, plannen en vergelijken. Kijk of de investering bij je levensstijl past, en maak gebruik van de juiste expertise. Zo wordt je vakantiedroom geen zorgenpost, maar een plek waar je jaar na jaar van kunt genieten.
Reizen staat voor vrijheid. Geen vaste routine, geen agenda, alleen jij en de weg die zich ontvouwt. Toch weet elke reiziger dat echte vrijheid niet ontstaat uit chaos, maar uit overzicht. Wanneer je weet waar je bent, wat je nodig hebt en hoe je keuzes maakt, wordt reizen pas echt zorgeloos. Dat geldt voor alles onderweg: je route, je bagage, je geld en zelfs de manier waarop je met technologie omgaat. In een wereld waarin innovatie snel vooruitgaat draait vrijheid steeds meer om inzicht.
De voorbereiding als fundament
Spontaan reizen klinkt romantisch, maar zelfs de meest vrije avonturier plant bewust. Een goede voorbereiding betekent niet dat je alles vastlegt, maar dat je ruimte creëert voor improvisatie. Door inzicht te hebben in je budget, je documenten en je route, kun je met vertrouwen loslaten. Overzicht is geen beperking, maar een hulpmiddel. Het maakt dat je keuzes kunt maken zonder stress, omdat je weet wat je achterlaat en waar je naartoe wilt.
Rust in plaats van controle
Overzicht geeft rust. Niet omdat alles voorspelbaar wordt, maar omdat je beter weet hoe je kunt omgaan met het onverwachte. Een gemiste trein, een omweg of een vertraging voelt minder zwaar als je grip houdt op het geheel.
Digitale vrijheid onderweg
Reizen anno nu is digitaal. Van tickets tot navigatie, van reserveringen tot communicatie: bijna alles gebeurt online. Dat brengt gemak, maar ook verantwoordelijkheid. De moderne reiziger kiest bewust hoe hij technologie gebruikt. Digitale innovaties laten zien hoe transparantie en flexibiliteit hand in hand kunnen gaan. Ze helpen ons niet om méér vast te leggen, maar om slimmer te plannen.
Balans tussen plannen en genieten
De kunst van reizen is weten wanneer je moet plannen en wanneer je moet loslaten. Te veel voorbereiding kan spontaniteit doden, maar te weinig overzicht zorgt voor onrust. De balans ligt ergens in het midden. Door vooraf te bedenken wat belangrijk is, of dat nu je budget, vervoer of gezondheid is, maak je ruimte om onderweg te genieten.
Een reis zonder zorgen is een reis met aandacht
Vrijheid is niet hetzelfde als impulsiviteit. Wie met aandacht reist, ziet meer, voelt meer en beleeft meer. Overzicht helpt om dat bewustzijn vast te houden, ook in een wereld vol prikkels en keuzes.
Slim omgaan met middelen
Wie reist, weet dat geld niet alleen een praktisch hulpmiddel is, maar ook invloed heeft op rust en vrijheid. Een overzicht van wat je hebt en wat je uitgeeft voorkomt onnodige stress. Door bewust te kiezen hoe je je middelen beheert, digitaal of contant, houd je de regie. Ook nieuwe vormen van technologie, zoals ethereum, maken het makkelijker om inzicht te krijgen in waarde, transacties en mogelijkheden, waar ter wereld je ook bent.
Vrijheid is weten wat genoeg is
Een van de mooiste lessen van reizen is leren wat je écht nodig hebt. Vaak blijkt dat veel minder te zijn dan je denkt. Overzicht helpt om dat te ontdekken. Niet alleen in spullen, maar ook in keuzes. Wanneer je weet wat belangrijk is, kun je de rest loslaten. Dat geldt voor bagage, maar ook voor verwachtingen.
Inzicht als kompas
Inzicht vervangt geen avontuur, maar maakt het dieper. Het helpt je bewuster te reizen en beter te begrijpen wat je onderweg zoekt. Of het nu gaat om een lange roadtrip, een wereldreis of een weekend in eigen land: inzicht is je kompas. Het laat zien waar je vandaan komt, waar je nu bent en waar je naartoe wilt.
Vrijheid door bewust leven
Vrijheid onderweg is meer dan bewegen, het is leven met intentie. Wie bewust reist, kiest niet voor het drukste schema, maar voor het rijkste moment. Overzicht maakt dat mogelijk. In een tijd waarin reizen, technologie en financiën steeds meer met elkaar verweven zijn, wordt inzicht de sleutel tot rust. Ethereum is daar een mooi symbool van: een systeem dat draait om transparantie en autonomie, net als reizen zelf. Want echte vrijheid is niet weglopen van structuur, maar het bewust kiezen van richting.
Zaterdag 21 februari – Water zoeken, water zorgen en waterproblemen oplossen
Vandaag gaat de wekker vroeg. Het wordt een volle dag.
We halen eerst Charles op. Voor wie hem nog kent uit eerdere verhalen: Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf op Biak. Sinds een paar maanden is hij zelfs directeur. Fijn om zo’n betrokken man aan boord te hebben bij onze waterprojecten.
Daarna rijden we door naar Winsy. Hij is de man die vorig jaar voor ons een bron heeft geboord in Nermnu. Ook dit jaar willen we weer kijken of we een kampong van schoon water kunnen voorzien.
Kampong Warsansan – een mogelijke nieuwe bron
Charles heeft alvast wat voorwerk gedaan en stelt kampong Warsansan voor. We stoppen bij de kerk. Onze voorkeur gaat altijd uit naar een project bij een kerk of school – simpelweg omdat daar elektriciteit aanwezig is. En stroom is onmisbaar als je water omhoog wilt pompen.
Winsy haalt – net als vorig jaar – zijn ‘geavanceerde’ wiggelroede tevoorschijn om water te zoeken. Mijn nuchtere westerse brein vindt daar eerlijk gezegd nog steeds wat van. In mijn beleving zit er diep in het koraal overal water, je moet het alleen weten aan te boren.
Maar: we hebben een no cure, no pay-afspraak, dus we laten hem rustig zijn gang gaan.
Hij vindt een plek bij de kerk waar volgens hem water zit, op ongeveer 110 meter diepte.
Het probleem? Dat boren is duur. Heel duur.
·Kosten boren: ongeveer 1,5 miljoen roepia per meter
·Totale offerte: ruim 200 miljoen roepia
·Omgerekend: ongeveer €10.000
Dat is simpelweg te veel voor ons budget dit jaar.
Ons beschikbare budget voor een nieuwe boring ligt rond de 145–150 miljoen roepia (€7.500), mede dankzij een mooie bijdrage van Stichting Water is our World. Zij hebben ons de afgelopen jaren vaker geholpen bij grotere waterprojecten op Biak en daar zijn we ontzettend dankbaar voor.
Voor Warsansan gaan we dus alternatieven onderzoeken. Er ligt een rivier op ongeveer een kilometer afstand. Misschien kunnen we daar water vandaan halen. Alleen: daar is geen stroom. Dus denken we voorzichtig aan zonne-energie. Dat is hier nog vrij nieuw, dus we gaan uitzoeken of dit technisch én financieel haalbaar is.
Ondertussen zoeken we verder naar een kampong waar we minder diep hoeven te boren.
Kampong Wari – terug naar een project uit 2024
Daarna rijden we door naar kampong Wari, waar we in 2024 de hele kampong weer van water hebben voorzien. De kampong wordt gesplitst door de Wari-rivier.
Bij aankomst zien we dat bewoners zelf een tyleenleiding door de weg hebben gefreesd. Mooi initiatief!Maar de leiding steekt op sommige plekken boven de weg uit. Dat is vragen om problemen. We spreken af dat de leiding dieper wordt ingegraven en wordt afgedekt met beton. Zo voorkomen we ongelukken én leidingbreuken.
Want elke lekkage betekent minder waterdruk verderop in het systeem.
En precies dat blijkt nu het probleem. Aan de kant van de kampong waar de school staat, is momenteel geen waterdruk. We vinden geen grote lekken in het dorp zelf. Bewoners vertellen dat de leiding van de bron, hoog in de heuvels, waarschijnlijk kapot is of onvoldoende water naar het reservoir brengt.
Die bron ligt diep in het oerwoud. Dat is geen klein wandelingetje. We vragen bewoners om erheen te gaan en foto’s en video’s te maken. Aan de hand daarvan beslissen we of we de leidingen moeten vervangen.
Kortom: ook in Wari zijn we voorlopig nog niet klaar.
Amyamdam – een trots project met nieuwe uitdagingen
Dan rijden we door naar Amyamdam.
Hier hebben we vorig jaar eindelijk water in de kampong gekregen. Met een onderwaterpomp in de rivier pompen we water zo’n 50 à 60 meter omhoog naar een watertoren. Bovenop staat een reservoir van 2200 liter dat zorgt voor waterdruk in de leidingen naar verschillende tappunten in het dorp.
Toen wij vorig jaar vertrokken, werkte alles perfect. Echt een project om trots op te zijn.
Maar in januari kregen we berichten: er waren problemen.
De pvc-buis waarin de pomp hing, bleek door de kinderen als glijbaan te worden gebruikt… en is geknapt. Gelukkig zijn de inwoners van Amyamdam echte aanpakkers. Met hulp van Charles is de pvc-buis vervangen door een dikke tyleenbuis. Die kan wel tegen een stootje.
Toch kregen ze de pomp niet meer aan de praat.
We controleren alles:
·Er is stroom bij de meter.
·Er is stroom bij de rivier.
·De hoofdschakelaar blijkt niet meer goed te werken (die staat continu onder spanning – niet veilig).
·In de regelunit meten we ook stroom.
·Vermoeden: kapotte condensator.
We zetten de schakelaar en condensator op het boodschappenlijstje en spreken af de volgende dag terug te komen.
Zondag – kerk, administratie en sleutelen
Zondagochtend is hier heilig. De meeste mensen op Biak gaan naar de kerk. Daarna gaat het leven gewoon weer door. Wij gebruiken de ochtend voor verslagen en administratie.
Om 14.00 uur rijden we met Charles en Winsy terug naar Amyamdam (45 minuten rijden). We schakelen de stroom uit, vervangen de schakelaar en de condensator.
Maar… nog steeds geen draaiende pomp.
Dan halen we de pomp uit het water en nemen hem mee naar de stad om te testen. Die testen zijn inmiddels gedaan en de conclusie: de pomp én de besturingsunit werken gewoon.
Dan blijft er nog maar één verdachte over: de kabel van de kampong naar de rivier. Die is ongeveer 300 meter lang.
We zagen al dat de kabel op meerdere plekken met tape gerepareerd was. Grote kans op lekstroom door slechte verbindingen. Dat zou verklaren waarom alles stroom lijkt te hebben, maar de pomp toch niet start.
We besluiten de volledige kabel te vervangen. Komende week zoeken we een geschikte kabel, 300 meter is niet niks en volgend weekend gaan we met pomp en nieuwe kabel terug naar Amyamdam.
Wordt vervolgd…
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 661474
[pictureCount] => 7
[visitorCount] => 117
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/007_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => op-zoek-naar-een-nieuwe-bron
)
[1] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111283
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-22
[photoRevision] => 0
[title] => We zijn van start!
[message] =>
Aangekomen op Biak – meteen aan het werk
Nadat we eindelijk op Biak zijn aangekomen, willen we ook direct aan de slag. De komende dagen staan in het teken van het bekijken van mogelijke nieuwe projecten én natuurlijk het bezoeken van afgeronde projecten.
Juist die afgeronde projecten hebben onze speciale aandacht. In een jaar kan er veel gebeuren. Wij vinden het belangrijk dat deze projecten goed onderhouden blijven, zodat ze ook echt blijven functioneren. In onze verslagen nemen we jullie dit jaar weer mee langs al deze plekken.
Vrijdag 20 februari – Eindelijk echt beginnen
Vandaag gaan we écht van start. Al vroeg rijden we naar Inge, die ons vandaag zal vergezellen. De meeste lezers kennen Inge inmiddels wel, maar toch even een korte introductie. Inge woont al haar hele leven op Biak. In de Nederlandse tijd heeft ze hier op school Nederlands geleerd. Ze kent het eiland als geen ander. Voor ons is ze een enorme steun: een dierbare vriendin, een geweldige tolk en iemand die altijd klaarstaat – ook als wij weer in Nederland zijn. En niet onbelangrijk: ze gaat graag met ons op pad.
Kampong Kajasbo – Hydrocultuur
Onze eerste stop is kampong Sundey. Bij de school staat een hydrocultuurinstallatie die wij eerder hebben geplaatst. Het schoolhoofd, Serli, beheert deze.
Serli vertelt ons dat één van haar leraren inmiddels is aangesteld als schoolhoofd in kampong Kajasbo. Hij zou daar ook graag een hydrocultuurinstallatie willen plaatsen — net als in Sundey — als educatief project voor de kinderen. Hoe mooi is het dat leerlingen hun eigen groenten leren verbouwen én deze vervolgens zelf kunnen eten?
In Kajasbo treffen we een nette school aan. Op het eerste gezicht ziet ook het sanitair er goed uit. Dat is altijd het eerste waar we naar kijken bij een schoolbezoek.
Maar schijn bedriegt. De watertank blijkt omgevallen en kapot te zijn. Hierdoor kunnen de toiletten niet meer worden doorgespoeld.
Ter plekke maken we een plan:
·De kampongbewoners gaan het toiletgebouw schoonmaken en schilderen.
·Wij zorgen voor de benodigde materialen om een nieuw waterreservoir te plaatsen.
·De oude tank stond op een houten stellage van één meter hoog. Deze is doorgezakt, waardoor de tank is geknapt. Dit keer maken we een verhoging van koraal en cement. De bewoners gaan deze zelf bouwen.
·Daarop plaatsen we een watertank van 2200 liter, zodat zowel het toiletgebouw als de toekomstige hydrocultuur van water wordt voorzien.
Voor de hydrocultuur bekijken we het schoolterrein.
Naast de woning van het schoolhoofd ligt een mooie vlakke ruimte — ideaal voor de installatie. Vanuit de woning kan de stroom worden aangelegd.
Een timmerman uit Kajasbo gaat eerst in Sundey kijken hoe de constructie daar is opgebouwd. Aan de hand van zijn bevindingen bestellen wij, in overleg met hem, de materialen die vervolgens naar Kajasbo worden gebracht.
Wordt vervolgd dus.
Kampong Mandon – Geen waterprobleem, maar een elektriciteitsprobleem
Daarna rijden we door naar kampong Mandon. We hadden gehoord dat hier geen water (meer?) was, maar wat er precies speelde was onduidelijk.
Bij aankomst worden we aangesproken door de kepala kampong (dorpshoofd). Hij vertelt dat er wel watertappunten zijn, maar dat er geen water uitkomt. Hij wijst ons een bron aan waar eventueel water opgepompt zou kunnen worden.
Dat vonden we vreemd. We vragen naar de oorspronkelijke bron waarop de tappunten zijn aangesloten.
Daar treffen we een indrukwekkend systeem aan:
·Een watertoren van acht meter hoog
·Twee reservoirs van 1000 liter
·Een onderwaterpomp in een bron in een grot
Onze eerste gedachte: misschien is de pomp kapot of vastgelopen in het slib.
Maar dan horen we naast de toren de elektriciteitsmeter piepen. Hier werkt stroom prepaid: is het tegoed op, dan stopt alles. Serli zet wat tegoed op de meter en we starten het systeem opnieuw op. De pomp begint te draaien. De reservoirs vullen zich.
En in de kampong begint het water weer te stromen.
Er is hier dus geen waterprobleem — maar een elektriciteits- en betaalprobleem. De installatie is prachtig en kostbaar. Onze hulp is hier niet nodig. Hoe de bewoners onderling de elektriciteitsrekening regelen, is iets waar wij ons niet in mengen. Wel hebben we gezegd dat het zonde is om zo’n mooie installatie ongebruikt te laten.
Wie dit systeem ooit heeft aangelegd, weten wij overigens niet.
Lapan – De moeders van Wamena
Onze laatste stop is Lapan, een wijk van Biak-stad. Hier wonen de “moeders van Wamena”: een groep vrouwen afkomstig uit het binnenland van West-Papua. In Wamena hebben zij geleerd groenten te verbouwen. Dat proberen ze hier op Biak ook, al is dat niet eenvoudig.
Biak bestaat grotendeels uit koraalgrond — niet bepaald ideale landbouwgrond. Toch slagen deze vrouwen erin gewassen te verbouwen. Wij hebben hen de afgelopen jaren voorzien van zaden, waarmee zij groenten kweken en verkopen op de pasar.
Omdat we niet precies wisten hoe zij wonen, en Serli had geopperd dat een hydrocultuur hier misschien een goed idee zou zijn, zijn we gaan kijken.
Serli brengt ons naar het huis van de vrouw aan wie zij namens ons de zaden overhandigt. Daar zou eventueel een hydrocultuur kunnen komen.
Maar bij aankomst blijkt dat de moeders verspreid wonen. En wij plaatsen geen hydrocultuur bij particulieren — alleen wanneer het een gemeenschap dient.
Dat plan laten we dus direct los.
Wat ons echter diep raakt, is de krotwoning waarin deze vrouw met haar man en vijf kinderen woont. Er wordt nog gekookt op hout, binnen in de kleine woning. We zijn inmiddels wel wat gewend hier, maar zo kort na aankomst uit Nederland is het toch weer even schakelen.
Geen hydrocultuur hier.
Maar we gaan wél helpen om dit huis op te knappen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Maandag 16 februari vertrokken we om 9:00 uur met de trein uit Assen. Het contrast kon niet groter zijn. Er lag verse sneeuw en wij reisden richting een plek waar het gemiddeld 28 à 29 graden is: Biak. Terwijl Nederland wit kleurde, zaten wij met onze winterjas in de trein op weg naar de tropen.
Op Schiphol verliep alles voorspoedig. We vlogen dit keer met Garuda Indonesia. Geen gedoe met overstappen in het Midden-Oosten, maar een rechtstreekse vlucht naar Jakarta – dat is toch wel heerlijk reizen.
Op Schiphol kwamen we nog een collega en zijn vrouw tegen, die een weekje naar Edinburgh gingen. Even gezellig bijpraten voordat ieder zijn eigen kant op vloog.
Om 14:00 uur konden we boarden en om 14:45 uur zaten we al in de lucht. Op naar Indonesië.
Dinsdag 17 februari – Aankomst in Jakarta
Dinsdag 17 februari om 10:30 uur landden we in Jakarta op Soekarno-Hatta International Airport. Omdat we onze visa en douaneaangifte allemaal online hadden geregeld, stonden we verrassend snel buiten. Dat scheelt echt enorm.
Het plan was om dezelfde dag door te vliegen naar Biak met Lion Air. Helaas kregen we in Nederland al bericht dat deze vlucht was gecanceld. In plaats van dinsdag konden we pas woensdag 18 februari verder vliegen. Dat was even schakelen, maar gelukkig hadden we snel een hotel geboekt in het oude Batavia, het historische hart van Jakarta.
Nadat we in het hotel waren aangekomen, liepen we naar het bekende Café Batavia, gelegen aan Taman Fatahillah. Een echte toeristische trekpleister, maar wat een prachtig café – helemaal in oude koloniale stijl. We dronken een Bintang en aten wat. Daarna terug naar het hotel en vroeg onder de wol. De reis begon toch zijn tol te eisen.
Woensdag 18 februari – Nog een dag Jakarta
Onze vlucht naar Biak vertrok pas om 21:30 uur (via Makassar), dus we hadden nog een hele dag in Jakarta. Geen straf.
We liepen naar Batavia Marina, een prachtig oud gebouw uit de Nederlandse tijd. Daar dronken we koffie en bekeken de jachten in de haven. Jetset heb je overal ter wereld.
Daarna bezochten we het Museum Bahari Jakarta, een mooi maritiem museum vol historie. Vanaf een uitzichtpunt zagen we het enorme contrast tussen het oude Jakarta en het moderne Jakarta vol wolkenkrabbers. Bijzonder hoe die werelden naast elkaar bestaan.
Vervolgens liepen we terug richting het plein waar ook Café Batavia ligt. In die omgeving staan indrukwekkende historische gebouwen zoals het Bank Indonesia Museum, Museum Mandiri en het oude stationsgebouw Jakarta Kota railway station. Prachtige architectuur en een tastbare geschiedenis.
Na alle indrukken gingen we nog één keer naar Café Batavia voor wat te drinken en te eten. Daarna was het tijd om richting het vliegveld te gaan. Rond 19:00 uur waren we op de luchthaven. Koffers afgegeven, nog een kop koffie, en wachten bij de gate.
Daar kwamen we ook nog Peter van de Berg tegen, die we vorig jaar op Biak hadden ontmoet. Hij was onderweg naar Jayapura. Grappig hoe wegen zich soms weer kruisen.
Om 21:30 uur vertrokken we naar Makassar, waar we om 00:45 landden. Daar moesten we overstappen op de vlucht naar Biak. Die vertrok om 03:00 uur. Na nog eens 2 uur en 50 minuten vliegen landden we donderdag 19 februari om 06:50 uur lokale tijd eindelijk op Biak.
Donderdag 19 februari – Aankomst op Biak
We werden verwelkomd door regen. Heel veel regen. Normaal staan Inge en Chris ons op te wachten op het vliegveld, maar met deze stortbuien was dat met de motor geen doen. Via WhatsApp spraken we af dat wij naar hen toe zouden komen – we hadden immers een auto gehuurd. Veel droger en een stuk veiliger.
Eerst gingen we naar ons vertrouwde onderkomen: Hotel Insia in Biak-stad. Het is net alsof we niet weggeweest zijn. Er stond een ontbijtje voor ons klaar en onze kamer was al ingericht.
Hotel Insia is extreem eenvoudig. Het ligt direct aan zee, maar faciliteiten zijn er nauwelijks. Omdat we hier een maand blijven, regelen ze altijd brood voor het ontbijt en is er iemand die de was voor ons doet. De kamer heeft airco, een koelkast en warm water in de douche. Daarmee is alle luxe wel zo’n beetje beschreven.
Toch komen we hier graag. De mensen kennen ons, zijn gastvrij en we kunnen lekker buiten zitten. ’s Avonds lopen we zo de stad in voor een kop koffie. De andere hotels liggen verder uit het centrum en zijn nauwelijks beter. Er is een Swiss-Belhotel in het centrum – van alle gemakken voorzien – maar duur en je zit daar vooral binnen. Geen plek om buiten te zitten. Dan toch liever de eenvoud van Insia.
In de middag gingen we naar Inge om onze plannen voor de komende tijd door te spreken. Ook brachten we spullen langs bij de ouders van Margriet – zij woont in Nederland en had wat meegegeven.
Nadat we Inge weer thuis hadden afgezet, dronken we nog een biertje bij het voormalige KLM-hotel (nu Asana). Daarna gingen we de stad in om wat te eten.
Toen vielen onze ogen toch wel dicht. Feitelijk hadden we tijdens de nachtvlucht naar Biak een nacht overgeslagen. Maar we waren er weer. Terug op Biak. En ondanks de regen voelde dat meteen vertrouwd.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Na de heerlijke rust van Samosir eiland,is het wel weer even wennen aan de drukte en hectiek van Medan.
De temperatuur is ook een graad of 4,5, hoger dan op samosir.Ik logeer weer in hetzelfde hotel Madani,recht tegenoverde
Prachtige moskee Raya Al-Mashun,ik heb geen last van de gebedszangers,ik slaap aan de achterkant van het hotel.
De moskee is gebouwd naar de ideeën van de Nederlandse architect Dingemans.De opdracht kwam van de Sultan van Deli(die nu nog het sultanaat bewoond in Medan.
Heel leuk terwijl ik in Medan ben,krijg ik n app van onze jongste kleinzoon Sebastiaan,die op de havo zit,en bezig is met een project over de WIC(West Indische compagnie) en de VOC(Verenigde Oost-Indisch e compagnie)
Er is in Medan (nog) redelijk veel te vinden aan gebouwen,en huizen,niet direct uit de VOC tijd,maar vandaar na.
Zoals het prachtige postkantoor(kantor pos) Het is nu een soort speelhal,(gok) en eetgelegenheidjes geworden.
Hotel de Boer(heeft nu een Indonesische naam) Was vroeger rood,nu wit.hier kregen de koelies (zo werden de Indonesische werknemers genoemd)hun wekelijks geld uitgekeerd door de Nederlandse heren.Nu is er nog wel café de de Boer,waar je heerlijk kunt eten.Vanaf een portret houdt Herman de Boer je in de gaten,
Het jalan merdeka (het vrijheidsplijn) heeft echt een metamorfose ondergaan,12 jaar geleden was dit nog niets,nu is het
Een hele grote overkapping geworden,waar jaarlijks de onafhankelijkheid van Nederland gevierd wordt
Even later deze ontmoeting.
N bestuurder van een bejak vroeg of ik met hem mee wilde gaan naar zijn huis.Ik vraag waarom?
Hij wilde mij n diploma laten zien van zijn grootvader, ik dacht waarom niet,dus ik stap in de bejak.
Kom ik bij n zeer armoedig huisje in een kampong.
Hij heeft 4 zoontjes,ze zijn allemaal thuis.Ik vraag naar het diploma.En ja hoor dat komt hij met het diploma.
Zijn grootvader was n soort van verpleger in een krankzinnigen gesticht in het stadje Sabang( het noordelijkste stadje
Van Sumatra,(hoort bij de provincie Banda atjeh)net boven de evenaar,ik ben daar 12 jaar geleden geweest.
Het hele diploma is in het Nederlands opgesteld,en oh wat jammer ik heb er geen foto van gemaakt
De man bracht me netjes terug naar de stad en....vroeg toen natuurlijk geld voor de benzine voor z'n (motor)
Bejak,en natuurlijk kreeg hij dat van mij.De man was helemaal blij,leuk toch zo,n ontmoeting.
Op dinsdag 10 februari savonds met het vliegtuig van Medan naar Padang,een vlucht van 1 uur en 15 minuten
Met de bus dus meer dan 20 uur,Sumatra is zo vreselijk groot.Ik heb hier n hotel voor 7 dagen geboekt,leuk midden
In het centrum van Padang,Medan heeft 2.5.000.000 inwoners, Padang is beduidend kleiner 750.000 inwoners.
In Medan behoren de meeste inwoners tot de batak clan,In Padang tot de Minangkabau clan.
Het aparte van de Minangkabau is het matriachale stelsel,alles wordt doorgegeven,ook erfenissen via de vrouwelijke
Lijn (moeder/dochter).
Padang heeft n gezellig centrum rondom het staatsmuseum over geschiedenis en cultuur (een mooi museum)
Verder zijn er de diverse stranden,allemaal makkelijk bereikbaar,Met de gojek app op de telefoon is alles binnen handbereik.Je tikt in waar je bent,en waar je heen wilt,je krijgt direct respons met n foto wie je gaat rijden,hoe lang je moet wachten, en wat het kost,echt fantastisch! Deze gojek(voor motors/scooters) is er ook voor auto,s die heet
Go-car,dit systeem is overal in heel Indonesië,
En met je telsel kaartje in de 2e telefoon loop je via Google maps overal heen,waar je maar wilt.
Het reizen is zo veranderd,en makkelijker geworden.
Vroeger moest je voor zo,n verslag als dit eerst zoeken naar n internetcafe die altijd boordevol waren met jongelui,die
Daar hun huiswerk maakten op de PC was jij eindelijk aan de beurt,viel de stroom uit.
Nu zit je heerlijk rustig op je hotelkamer,kopje koffie onder handbereik,je verslagje te tikken.
In Padang is wel het een en ander veranderd,Voorheen was het savonds knus en gezellig bij de kleine eettentjes
Bij het Pantai Padang (het strand in de stad)die tentjes zijn allemaal weg,er is n hele grote witte moskee gekomen,en
Daar moest alles voor wijken. Heel jammer, bij navraag kreeg ik te horen van de niet-moslim wereld dat ze flink hebben geprotesteerd, maar dat ze natuurlijk maar n klein gedeelte van de stad zijn.
Op de beroemde site nurbaya bridge (de gele brug)is het savonds nog altijd druk,veel mensen nemen hun stoel mee en
Genieten van de ondergaande zon, van boven op de brug heb je een prachtig gezicht op de boten die in de mooiste
Kleuren zijn geschilderd,deze boten varen naar de eilanden die voor de kust van Padang liggen(Mentawai Nias(12jaar
Geleden geweest)
Vanmiddag een laatste tocht gemaakt door de stad.
Morgen vertrek ik om 12 uur met de minibus naar Bukkettingi,dit ligt ongeveer 100 km noordelijk van Padang.
Vandaag beginnen we met ons nieuwe verslag! Maandag 16 februari vertrekken mijn vader en ik (Jantinus en Mark) weer naar Biak. Degenen die deze site al jaren volgen, weten dat Jantinus al jaren op Biak komt, in het verleden samen met Elly (mijn moeder) en nu voor de vierde keer samen met mij (Mark). Jantinus kwam ooit via zijn werk bij de WMD (Waterleidingmaatschappij Drenthe) op Biak, en na zijn pensioen is hij blijven gaan. In de tijd dat Jantinus en Elly daar waren voor zijn werk, hebben ze zelf hulpprojecten opgestart. Dit zijn onder andere waterprojecten (het voorzien van dorpen en scholen van water), rijstprojecten (voedselhulp voor arme gezinnen), schoolgeldprojecten, hydrocultuur (zelf groenten verbouwen), naaicursussen (kleding maken voor persoonlijk gebruik of verkoop). Deze projecten worden financieel ondersteund door sponsoren. Dat zijn particulieren, vrienden en familie, veteranen, enkele hulporganisaties en mensen die wat voor manier dan ook een relatie hebben met Biak.
Terugblik op 2025
In 2025 hadden we zoals elke keer een vol programma. We bekeken verschillende lopende projecten, waarvan sommige met onze komst een laatste zet nodig hadden om afgerond te worden.
We hebben het rijstproject goed bekeken. We gingen langs bij de deelnemers om te zien hoe het met hen ging. We zagen dat veel gezinnen nog steeds afhankelijk waren van het rijstpakket, vooral gezinnen waar één of beide ouders waren overleden. Het is elke keer weer confronterend om zoveel armoede te zien. Gelukkig waren er ook deelnemers bij wie we de hulp konden stopzetten, zodat we ruimte hadden om nieuwe gezinnen op te nemen.
Daarnaast hebben we in Kampong Sundey de kas met hydrocultuursysteem bekeken die inmiddels daar draait. Op een koraaleiland als Biak is het lastig om groenten te verbouwen, dus dit is een waardevolle aanvulling. We waren aanwezig bij een voorlichting door het schoolhoofd van Kampong Sunday over de hydrocultuur aan bewoners van een andere kampong.
In Kampong Wari hebben we de hele kampong in 2024 weer van water kunnen voorzien. De helft van deze kampong, waaronder de school, had geen water meer uit de bron die aan de andere kant van de rivier ligt. We hebben daarvoor de volledige kampong van nieuwe leidingen voorzien en stopkranen aangebracht. Nu heeft de hele kampong inclusief de school weer water. Bij de school hebben we ook het toiletgebouw gerenoveerd, zodat die weer gebruikt kan worden. In 2025 had de hele kampong nog water en hebben we her en der wat kleine reparaties gedaan.
Waterproject Nermnu
In 2025 hebben we een waterbron geboord in kampong Nermnu. Samen met Winsy, de eigenaar van het boorbedrijf, onderzochten we de mogelijkheden.
Het boren verliep voorspoedig. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland bezochten we de locatie opnieuw. In de stromende regen zagen we lachende bewoners en boorders: op 53 meter diepte was water gevonden! Uiteindelijk werd doorgeboord tot 63 meter voor een stabiele toevoer.
De pomp werd direct geplaatst en kort daarna ontvingen we filmpjes van stromend water in de kampong. Inmiddels ligt er 200 meter extra leiding waardoor de hele kampong, inclusief de school, van water is voorzien.
Kampong Amyamdam
In 2024 probeerden we al water naar Amyamdam te brengen, maar zonder succes. In 2025 keerden we terug met nieuwe plannen. We vroegen de bewoners om een pomphuis te bouwen naast de rivier, waarin de buis geplaatst kon worden die schuin de rivier inloopt voor de onderwaterpomp.
Samen met Winsy, die ook in Nermnu actief was, installeerden we de pomp. De oude tyleenleiding bleek nog bruikbaar, dus die gebruikten we voor de watertoevoer naar de kampong.
Na aansluiting van de pomp, lukte het om water in de kampong te krijgen, dat 50 meter hogerop ligt. Oude leidingen in de kampong werden vervangen, lekken hersteld en de nieuwe aansluiting gerealiseerd. Toen de afsluiter werd geopend en water uit de kranen stroomde was er eindelijk weer water in kampong Amyamdam.
Wat we dit jaar gaan doen
Dit jaar hebben we weer een druk programma voor onze reis naar Biak. In de 30 dagen die we daar zullen zijn, gaan we de lopende projecten bekijken en nieuwe projecten starten.
Water blijft de basis van al onze projecten. Dit jaar gaan we kijken bij de eerder ondersteunde projecten om te zien hoe het gaat, en uiteraard zoeken we altijd naar nieuwe mogelijkheden om dorpen of scholen van water te voorzien. Ook het waterbedrijf van Biak bezoeken we, om te zien of alles nog goed functioneert. Gelukkig gaat het al een aantal jaren goed. Voor onze waterprojecten in Kampongs maken we gebruik van nabijgelegen bronnen zoals riviertjes of makkelijk toegankelijke bronnen. Dit ook dit jaar willen we de mogelijkheden bekijken om te boren naar een waterbron bij kampongs die geen andere waterbron in de buurt hebben liggen. Boren naar water is een kostbaar proces en voor ons als stichting eigenlijk niet te financieren. Met behulp van een financiële bijdrage van stichting Water is our World kunnen we ook dit jaar weer een boring realiseren.
Water is ook van belang bij toiletvoorzieningen. Ook dit jaar gaan we kijken of we bij scholen kunnen helpen om oude buiten gebruik geraakte toiletvoorzieningen kunnen renoveren. Dit is vooral voor meisjes van belang, zodat die ook op school op een veilige en schone manier naar het toilet kunnen.
Het rijstproject: We gaan ook dit jaar kijken of er gezinnen zijn waar we de hulp kunnen stopzetten, zodat we nieuwe gezinnen kunnen gaan ondersteunen.
Het hydrocultuurproject dat we in 2022 zijn gestart, is een succes in kampong Sunday. Vorig jaar is het niet gelukt om de hydrocultuur in andere kampongs te realiseren. We gaan proberen omdat het dit jaar wel te doen.
Het project met de naaicursus, waar mensen leren om kleding te maken voor eigen gebruik of voor verkoop, blijft van groot belang. Het geeft voornamelijk vrouwen de kans om zelf geld te verdienen of kosten te besparen. We zullen dit project zeker weer bezoeken en kijken of we verder kunnen ondersteunen.
We gaan ook het schoolgeldproject bekijken, om nieuwe leerlingen te ondersteunen en te zien hoe het gaat met de leerlingen die we de afgelopen jaren hebben geholpen. Helaas komt het vaak voor dat meisjes op Biak al rond hun vijftiende zwanger raken en daardoor hun school niet kunnen afmaken. Het is belangrijk om te blijven helpen waar mogelijk.
Ondersteuning van vrijwilligers op Biak
Op Biak hebben we gelukkig de steun van mensen die daar wonen, zoals Inge. Inge is voor ons een onmisbare steunpilaar, maar ze wordt ook ouder. Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf van Biak. Hij is inmiddels de directeur van het waterbedrijf van Biak stad en houdt de waterprojecten op Biak in de gaten als we er niet zijn. Hij draagt ook nieuwe projecten aan en attendeert ons op vervallen toiletten bij scholen die nodig aan een opknapbeurt toe zijn, zodat meisjes op die scholen ook weer naar het toilet kunnen. Op deze manier zorgen we ervoor dat de projecten ook doorgaan als wij niet op Biak zijn.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening: NL27 RABO 0394857178 t.n.v. Stichting Hati Bersatu.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 661474
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 328
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,biak
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => maandag-16-februari-vertrekken-we-weer-naar-biak
)
[5] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111146
[userId] => 123836
[countryId] => 88
[username] => wijnhoven
[datePublication] => 2026-02-06
[photoRevision] => 0
[title] => Een hele fijne tijd op samosir eiland
[message] =>
Vrijdag 6 februari,
Vandaag is de laatste dag van de 14 die ik op samosireiland heb doorgebracht.
Het laatste contact dat we hadden wasin Medan.Ik ben van hieruit met de minibus vertrokken naar Samosir eiland dat in het toba meer ligt.De rit duurde iets langer dan 3 uur.
De rit verliep prima,maar soms toch even de ogen dicht,als er ingehaald wordt!
De oversteekplaats met de boot naar het eiland heet parapat.En...daar is op zaterdag altijd de pasar(markt)echt het krioelt er van de mensen en wat een oraal volume.
Ik kreeg snel m'n ticket, en de boot vertrok na 10 minuten voor een tocht van 35 minuten.Bij de aanlegsteiger bij het eiland zijn wel 10 mensen die je willen helpen.Omdat je blank en grijs bent roepen ze al snel hey orang belanda!!
Prachtig natuurlijk.Mijn onderkomen was makkelijk te belopen,ik heb hier voor 10 dagen geboekt.
Het krioelt van de kinderen op de kamers die ik gehuurd heb plus het gegeven dat het homestay niet aan het meer ligt,deed me heel snel. Besluiten om hier niet te gaan logeren(ik had al wel betaald)
De baas ging uiteindelijk overstag, en begreep mij teleurstelling.
Hij gaf aan om door te geven aan booking.com dat ik al het geld terug zou krijgen,hij vroeg zelfs niet om het cancel geld.
Zo netjes,Na 2dgn stond het hele huurbedrag weer terug op mijn creditcard.
Ben toen naar Tobavillage gegaan,fijne kamer met balkon voor 14 dan gehuurd.
Het is de 3e keer dat ik op samosir eiland kom.ik was er 15,en 10 jaren geleden.maar steeds voor n dag of 4.
Nu dus 14dgn lang!!
Samosir eiland is best groot en heuvelachtig. 1000 vierkante km,er wonen zo,n 100.000 inwoners
Samosir is het middelpunt van de batak cultuur.
Het is het hoogstgelegen kratereiland vd wereld.Het tobameer is 450 meter diep.Omdat het eiland hoger ligt is de temperatuur ook fantastisch meestal tussen 23 en 26 graden(elders in Indonesië 32 graden)
Ik ben hier tijdens het regenseizoen, maar heb nog niet veel regen gehad.Toevallig gisteren een flinke tropische bui.
Het grote ontdekken van het eiland is erg moeilijk om dit alleen met je benen te doen.Zou ik het (weer)aandurven om n scooter te huren(ik deed dit voorheen waar dan ook in Indonesie),ik heb er goed over nagedacht,en besloten om zo,n ding voor 1 dag te huren.
Het duurde n paar honderd meter,en ik was er weer aan gewend,en voelde me weer net zo vrij als in vroegere jaren op mijn zondag.Ik heb gelijk een contract bij het hotel afgesloten voor de 13 dagen dat ik nog zal blijven,
Oh wat hé ik n hoop af gescooterd je bent zoveel mobieler, je kunt echt overal heen.
De wegen zijn werkelijk prima de eigen bevolking rijdt heel rustig.Op n paar dingen moet je letten...Links rijden opletten op overstekende kippen en honden(honden lopen altijd los,en er zijn er best wel veel)
Zo ben ik de hoge heuvels ingegaan,waar ik enorm kon genieten van de panorama,s,goed opletten met de vele bochten
Ik kwam n heel leuk Nederlands koppel tegen,die waren 3 maanden onderweg,haar moeder en vader hebben beide op sumatra gewoond.Vanuit Indonesië vliegen ze naar Australië, daar woont n dochter,en van daaruit naar Nieuw-Zeeland want daar woont hun zoon.Zelf hebben ze 30 jaar in Engeland gewoond,en ze wonen nu in Tsjechië.
Zo leuk zijn die ontmoetingen,het waren zulke positieve,warme mensen. En zo rijdt ik iedere dag n stuk,naar n mooie waterval,of n authentiek bataks dorp.Ben in Ambarita bij de plek geweest waar vroeger recht werd gesproken,en ook direct werd gehandeld op de uitspraak.
Kerkhoven zie je niet op het eiland,wel hele grote tombes waar hele families in rusten.
Gisteren ben ik in het Batak museum geweest.Hier staan de koningsgraven,waarin de laatste koningen rusten
Er zij prachtige echt heel authentieke batak huizen,en dit alles in een omgeving van prachtige bloemen,en grazende karbouwen,
De 14 dagen hier zijn voorbij gevlogen.De mensen ook in het dorp herkennen je,ik kan ze in hun taal gedag zeggen,vertellen wie ik ben,waar vandaan,en wat mijn gezinssamenstelling is.(kijk Barbara in Amsterdam,het beklijft dus toch!) Morgen om half 9 vaar ik terug naar parapat,ga weer met het minibusje naar Medan,daar heb ik voor 3 dagen geboekt,ga n vlucht boeken naar Padang voor 10 februari,daarna treffen we elkaar weer
Op maandag 19 januari vertrek ik voor een lange reis door Indonesië,,ben weer terug op
5 maart
Ik vlieg Van Amsterdam naar Singapore en stap daar over om door te reizen naar Medan de hoofdstad van
Sumatra.
Hier heb ik voor 4 nachten een hotel geboekt,
Van hieruit hoogstwaarschijnlijk een aantal dagen naar het zo prachtige toba meer,(het hoogst gelegen kratermeer ter wereld)dat ongeveer 150 km noordelijker
Ligt,dit alles als de infrastructuur goed is,want Noord-sumatra heeft veel wateroverlast ondervonden van de
Laatste stormen en orkanen.
Kan ik me niet naar het noorden verplaatsen dan maar naar Zuid-Sumatra.
00k de molukken(waaronder Ambon) staan op mijn wensenlijst,
As vrijdag en zaterdag nog even de laatste spulletjes pakken,
As maandag om 0.6.40 met de trein van Ede-wageningen naar Schiphol Amsterdam
Beste volgers van onze reisverslagen via Waarbenjij.nu. Allereerst de beste wensen voor 2026!
Vlak voor Kerst hebben wij een nieuwsbrief gestuurd over onze hulpprojecten op Biak. Van verschillende mensen kregen wij te horen dat die niet ontvangen werd of in de ongewenste mail terecht kwam. Vandaar dat we ons verslag van onze hulpprojecten hier op Waarbenjij.nu hebben geplaatst. We vinden het vervelend dat sommige volgers het verslag een tweede keer krijgen, maar we willen de mensen die het verslag niet hebben mogen ontvangen toch ook graag informeren over wat we gedaan hebben op Biak in 2025. Onze hulpprojecten financieren we vanuit onze stichting Hati Bersatu.
De foto's uit ons verslag komen helaas niet mee via deze website. Wil je het volledige verslag, kijk dan in de ongewenste mail of vraag ons om hem nog een keer te sturen.,
De school in Nermnu had ons gevraagd om hulp bij de watervoorziening voor onder andere de toiletten. Ook in de rest van de kampong was er dringend behoefte aan schoon water.
Er bleek een oude bron aanwezig, ver buiten de kampong, maar die gaf nauwelijks water. Twee bestaande reservoirs waren buiten gebruik en de tyleen leidingen leverden geen water meer. Daarom besloten we in Nermnu een nieuwe waterbron te boren.
Samen met Winsy, de eigenaar van het boorbedrijf, onderzochten we de mogelijkheden. Met een meet instrument, een soort wichelroede 2.0, lokaliseerde hij water op ongeveer 70 meter diepte. We spraken af onder het principe: geen water, geen betaling. Ook regelden we met de dorpsbewoners de stroomvoorziening voor de pomp.
Twee dagen later stond de boorinstallatie al in Nermnu en begon het werk. Voordat het boren startte, sprak de dominee een gebed uit een belangrijk moment, want zonder Gods zegen begint hier geen project.
Het boren verliep voorspoedig. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland bezochten we de locatie opnieuw. In de stromende regen zagen we lachende bewoners en boorders: op 53 meter diepte was water gevonden! Uiteindelijk werd doorgeboord tot 63 meter voor een stabiele toevoer.
De pomp werd direct geplaatst en kort daarna ontvingen we filmpjes van stromend water in de kampong. De blijdschap van de bewoners was onbeschrijfelijk. Inmiddels ligt er 200 meter extra leiding waardoor de hele kampong, inclusief de school, van water is voorzien.
Een prachtig resultaat, mede dankzij Stichting Water is our World.
Kampong Wari nazorg
Dankzij de financiële hulp stichting Water is our World hebben we vorig jaar de hele kampong van water kunnen voorzien.
We hebben de hele kampong geïnspecteerd op lekken. Er was een lek in de leiding die direct bij de bron vandaan komt, die hebben we gerepareerd. Ook aan de andere kant van de Wari rivier, waar de school staat hebben we lekken gerepareerd. Charles wist dat daar twee lekken waren en gelukkig had hij de materialen meegebracht om ze te repareren. We zagen dat er voldoende waterdruk was, wat geweldig nieuws is, aangezien dat jaren niet het geval is geweest. Bij de reparaties werden we geholpen door een mevrouw uit de kampong, die het doorzagen van de stalen buis gelijk overnam toen Charles even pauze nam. Ze stopte pas toen de buis volledig doorgezaagd was. We waren ontzettend blij met haar hulp.
Kampong Amyamdam
In 2024 probeerden we al water naar Amyamdam te brengen, maar zonder succes. In 2025 keerden we terug met nieuwe plannen. We vroegen de bewoners om een pomphuis te bouwen naast de rivier, waarin de buis geplaatst kon worden die schuin de rivier inloopt voor de onderwaterpomp.
De bewoners toonden grote bereidwilligheid en werkten hard mee. Toen we enkele dagen later terugkeerden, lag de fundering er al. Samen met Winsy, die ook in Nermnu actief was, installeerden we de pomp. De oude tyleenleiding bleek nog bruikbaar, dus die gebruikten we voor de watertoevoer naar de kampong.
Na aansluiting van de pomp werd het spannend: zou erboven in het dorp, dat 50 meter hoger ligt, water uit de buis komen? En ja! Dat lukte! Water stroomde eindelijk de kampong in. De vreugde was groot, bewoners stonden letterlijk onder de straal te douchen.
We bouwden vervolgens samen met de dorpsbewoners een mini-watertoren van 7 meter hoog met een reservoir van 2,2 m³, zodat er voldoende waterdruk was voor de tappunten in het dorp. Oude leidingen werden vervangen, lekken hersteld en de nieuwe aansluiting gerealiseerd. Toen de afsluiter werd geopend en water uit de kranen stroomde, wat dat fantastisch om te zien en de kampongbewoners waren hier ontzettend blij mee.
Een geweldig resultaat voor de kampongbewoners en een project om trots op te zijn. Dit project is ook met succes afgesloten.
Nazorg kampong Sundey
Enkele jaren geleden meerdere bewoners aan water geholpen, Charles heeft nu wat kleine reparaties verricht o.a. nieuw tapkranen.
Maar we doen meer
Naaicursus
We zijn 2012 gestart met een naaicursus voor Papua vrouwen. De doelstelling is eenvoudig. Door de vrouwen te leren naaien kunnen zij voor zichzelf en hun gezin kleding maken en eventueel ook zelfgemaakte kleding verkopen om in hun levensonderhoud te voorzien.
Voor de naaicursus hebben we naaimachines aangeschaft. Die variëren van de modellen die wij kennen uit de jaren 50 met trapmechanisme maar ook elektrische naaimachines. Wekelijks is er een lerares aanwezig die de cursus verzorgt. De lerares wordt betaald vanuit onze stichting. De stoffen en bij naaibenodigdheden worden merendeels door ons betaald, net als het onderhoud aan de machines.
De naaicursus heeft naast het leren naaien ook een sociale functie, als ontmoetingsplaats waar je met elkaar in gesprek kunt over allerlei onderwerpen.
De dames in hun zelf genaaide kleding.
Tuinen
In verschillende kampongs brengen we groentezaden en soms ook bemesting in de vorm van gedroogde kippenstront dit wordt door Inge in Biak behartigd.
Hydrocultuur
Biak is een koraaleiland. De ondergrond is dus hoofdzakelijk van koraal. Op koraal is het lastig gewassen te verbouwen.
Hydrocultuur is een manier om planten te laten groeien zonder aarde. In plaats daarvan wordt er water met voedingsstoffen gebruikt. Hoe werkt het:
Water en voedingsstoffen: In plaats van aarde, krijg je een mengsel van water en speciale voedingsstoffen die de planten nodig hebben om te groeien.
Enkele jaren geleden hebben we een proefopstelling gemaakt in kampong Sundey. Kampong Sundey ligt zo’n 25 km buiten Biak-stad. Het schoolhoofd van kampong Sundey is Serli. We willen dat de hydrocultuur gebruikt wordt door de gemeenschap. Bij de school hebben we een kas voor de hydrocultuur opstelling gebouwd.
Schoolhoofd Serli maakt er voor de kinderen ook iets educatiefs van. Dit is een succes gebleken, Kinderen krijgen op school regelmatig een maaltijd met groente.
We blijven kijken of we op meer plaatsen een dergelijk project kunnen starten.
Rijstproject
In 2013 zijn we een rijstproject rijstproject gestart op Biak.
Om deze gezinnen te vinden hebben we met onze lokale vrijwilligers contact gezocht met bijvoorbeeld dominees in verschillende kampongs en hen gevraagd waar de allerarmsten in de kampong woonden. Bij de bezoeken troffen ze krotwoningen aan waar eigenlijk niet meer in te leven viel. In het verleden hebben we daarom regelmatig aan woningverbetering gedaan en zelfs aan volledige nieuwbouw. Helaas zit dat er niet meer in, omdat daar geen geld meer voor beschikbaar is. Gelukkig kunnen we in voorkomende gevallen wel bijvoorbeeld een dak laten repareren of gaten in de muren te dichten. Dit hebben we al die jaren kunnen doen dankzij de KLU veteranen.
Het rijstpakket bestaat uit 15 kg rijst, handzeep, suiker, olie, thee, melk en wasmiddel. In 2024 hebben we het pakket uitgebreid met maandverband voor de vrouwen die in het project zitten. Er staan nu 33 gezinnen op de lijst die elke twee maanden een pakket ontvangen.
Voor de Kerst krijgen alle families wat extra’s zoals siroop, flesjes water, koekjes dankzij een gift van een sponsor.
Krotwoning kampong Padwa Sup
In deze woning in Padwa Sup wonen drie weesmeisjes, een jaar geleden was de oma er nog maar die is helaas overleden.
Deze familie zit al vanaf het begin in ons rijstproject.
Er is een neef van de meisjes die een nieuwe woning voor hen gaat bouwen en wij leveren de materialen.
Schoolhulp
We helpen op dit moment 10 kinderen met schoolgeld. Een van de leerlingen is Leonorce. Ze woont met haar ouders in een Kampong 15 km van de stad Biak.
De ouders van Leonorce hebben een tuin waar ze groenten verbouwen, die zij proberen ze te verkopen. Leonorce heeft 2 oudere zussen en twee jongere broers.
Maar er wonen ook kinderen in huis van andere familie, omdat de ouders niet voor hen kunnen zorgen, waarschijnlijk is een van de ouders overleden of gescheiden wat vaak voorkomt. Ze wonen met 14 personen in één huis, om alle monden te voeden valt niet mee.
Leonorce doet de lerarenopleiding basisonderwijs. Ze loopt stage op de basisschool in Biak stad en staat voor de klas.
Gezondheidszorg
Af en toe krijgen we vragen of we een familielid kunnen helpen ook dit jaar.
We hebben families geholpen door financiële bijspringen bij een operatie, maar ook voor medicijnen waarvoor betaald moest worden.
Bij deze mevrouw moest voor de operatie betaald worden, aan de operatie hebben we financiële een bijdrage geleverd omdat er niet voldoende geld voor de operatie in de familie
Waterfilters
We hebben 12 waterfilters in Bandung besteld voor scholen in Biak, en in de laatste week dat wij daar waren ontvangen.
Deze filters worden al jaren op scholen in Afrika gebruikt, dat leek ook iets voor scholen in Biak.
Irene in Biak zou dat gaan regelen met scholen maar vond het verstandig voor ingebruikname eerst het water te laten onderzoeken door laboratorium in Biak, voor dat de kinderen ervan gaan drinken.
Dat leek ons een heel goed idee, want we moeten we zeker weten dat het water betrouwbaar is.
Irene had eerst thuis een filter geplaatst en laten controleren, en er bleek volgens het lab toch coli in te zitten.
Daarna heeft Irene de filters op twee scholen neergezet en ook daar lab tests gedaan, met hetzelfde resultaat: coli.
We weten niet hoe betrouwbaar deze uitslagen zijn maar nemen geen risico. Dus hebben we contact met het bedrijf in Bandung opgenomen, die gaat nu testen opsturen, we hebben er alle vertrouwen in dat het goed komt.
Bedankt!
Dit was een overzicht van de projecten die we in Biak doen.
Onze projecten gaan gewoon door en jullie steun blijft nodig!
We willen iedereen bedanken die onze projecten financieel hebben gesteund of nog steeds steunen.
In de link hier onder vind je een afrondend filmpje van onze reis naar Biak in 2025.
Vandaag is de laatste schooldag van het kalenderjaar 2025. Vanaf morgen hebben de kinderen 2 weken lang vakantie. Het is wel bijzonder dat de scholen op Bali haast alle religieuze dagen meenemen in hun vakantie periodes. Naast natuurlijk de Hindoefeestdagen zijn de scholen ook gesloten op de belangrijkste moslim en christelijk feestdagen. Daardoor is er dus regelmatig vakantie maar aan de andere kant duurt de "zomer"-vakantie hier maar 4 weken en dat is in Nederland toch wel ietsje langer en er is ook geen herfst- of voorjaarsvakantie dus ik weet eigenlijk niet wie er het meeste aantal vrije dagen per schooljaar heeft.
Om het kalenderjaar af te sluiten en ook om de eindejaars-rapporten uit te delen, zijn de kinderen naar een zwembad in de buurt van Jasri gegaan. Het vervoer (4 busjes) en de entree voor de kinderen is door ons betaald om er zo voor te zorgen dat het kalenderjaar met een leuk uitje kon worden afgesloten.
Het is mooi dat we dankzij jullie steun voor dit soort extraatjes kunnen zorgen die de herinneringen aan de kleuterschooltijd net iets leuker maken.
Het is toch wel bijzonder dat we dankzijn jullie al vanaf eind 2009 een vaste ondersteunende waarde kunnen zijn voor onze plaatselijke kleuterschool en we merken ook dat dat ook vanuit de lokale traditionele overheid zeker gewaardeerd wordt. We hopen dankzij jullie steun dit nog jaren te kunnen blijven doen waardoor het kleuteronderwijs in Jasri voor meer kinderen toegankelijk wordt gemaakt.
Rest ons niets meer dan jullie hele fijne kerstdagen en en een mooi en gezond 2026 toe te wensen!
We staan aan de vooravond van het vertrek naar huis. Naar ons welvarende Nederland. We beseffen dat onze wieg aan de goede kant van de aardbol stond. De reis was indrukwekkend. Wat hebben we veel mogen beleven en zien van de andere culturen. Vooral de ontmoetingen met eerlijke vriendelijke mensen. Het was zo gemeend, recht uit het hart. Niet gehaast, stress-loos, vreedzaam en niet vijandig. Samenleven met respect voor ieders religie. Het is een spiegel. Het onderstreept het verlangen om in Nederland zo ook met elkaar om te gaan. Het is een grote wens voor 2026. Wij wensen jullie allemaal die 'meereisden', een gezond, gelukkig maar vooral een liefdevol Nieuwjaar toe. Dank voor alle reacties, apjes, emails in welke vorm dan ook. Ik kom daar op terug.
Het is een mooie rustige zonnige zondag. Tijd om het zuiden van Lombok te verkennen. Ik heb een route gemaakt waar het authentieke weven en het leven van het Sasak volk centraal staat. Mijn wensen geef ik te kennen aan de chauffeur. Hij, een wat oudere man, stelt zich voor als iemand die weet wat buitenlanders willen zien. Immers de man heeft jarenlang op een cruiseschip gewerkt. In het Engels, met een overdreven Amerikaans accent waar de R achter in de keel blijft hangen, bekent hij dat ie zijn familie miste. Nu rijdt hij als freelancer op Lombok rond.
In Sukarare ben ik getuige van het arbeidsintensieve Songket weven. Fraaie patronen worden op eenvoudige, maar met vele provisorische schachten, vervaardigd. Kenmerkend is de ingeweven goud- of zilverdraad. Voor een katoenen kleed van 2 meter is de maakster wel 3 maanden bezig. Ik laat de beurt aan mij voorbij gaan om een stukje verder te weven aan het imposante werk. Teleurgesteld kijken vriendelijke ogen mij aan. De zwarte wrong op haar hoofd staat in contrast met haar stille kracht. Ze heeft zich ontdaan van haar antieke weefjuk. Het ligt op haar bruin met zwarte sarong. Terwijl ze kaarsrecht-zittend op moederaarde met de benen gestrekt me aanstaart. Het risico dat ik dit handwerk met engelengeduld gemaakt in luttele seconden verpruts wil ik niet op m´n geweten hebben. "Dan katoen spinnen?" Op zo'n bekend spinnewiel waar Gandhi ook op werkte. Helaas ben ik linkshandig en wederom moet ik haar teleurstellen. Dus Jan neemt de honneurs waar. En met succes. Uit de katoenen vlok vloeit een wonderlijke fraaie draad tussen zijn vingers door. En dan worden we naar het winkeltje van de coöperatie geleid. Opgezet door en van vrouwen. Op een groot bord staat in het Bahasa Indonesia: Wij zijn sterke vrouwen! Fysiek en mentaal sterk begrijp ik. Zij zorgen voor de inkomsten van deze gemeenschap. Er hangen op wandrekken volop zware enormetafelkleden met allerlei ingenieuze bewerkelijke patronen voor 150 tot 250 euro. Niet passend bij onze smaak en leefstijl. Want eerlijk is eerlijk, het zou jammer zijn als een glas wijn het patroon zou kunnen bederven.
Dan maar eens kijken hoe ze even verder in de regio met klei omgaan. We stappen uit en constateren binnen tien seconden dat we hier weg moeten. Weer een verkooppunt maar nu met grote bloempotten en asbakken. We leggen de chauffeur uit dat dit niet de bedoeling is van ons uitstapje. Geen toeristische attracties met winkeltjes en spullen die niet in de koffer passen. Daar kwam een ad rem antwoord op: "Dan stuur je het toch op!" Tijdens een half uurtje rijden passeren we witte Vinex wijken met tiny houses. Bijna allemaal onbewoond. Opgezet door een investeerder die vergat dat de Lombokkers over weinig pecunia beschikken. In de dagen dat we op dit eiland vertoeven constateer ik dat dit de meest armoedige leefomgeving is van wat ik tot nu toe, tijdens onze reis, heb gezien. De huisjes kosten 15.000 euro en niet op te brengen door de autochtonen. Toch moeilijk te begrijpen dat er wel vier tot vijf fraaie gekleurde nieuwe moskeeën in ieder klein dorpje staan. Bij navraag blijkt dat de mensen hier zoveel mogelijk geld schenken aan de bouw ervan. Maar door de schenkingen vanuit Saoedi Arabië worden het pareltjes. Wat de uitkomst is van: 'wie betaalt bepaalt', weet ik niet. Even verder zie ik een enorme
mensenmassa en scooters voor een kantoor staan. Het is een postkantoor. Vandaag ontvangen de mensen, die onder het minimum leven en geen vast inkomen hebben, een coupon. En dat zijn er veel, heelveel. De vrouw van onze chauffeur staat ook in de rij. Met de coupon kan ze 5 kilo rijst ophalen. Eten voor 3 maanden, voor het hele gezin. Snel reken ik uit hoeveel gram rijst voor een maaltijd voor 2 personen thuis in mijn pannetje glijdt. Ik word verdrietig. De overheid is debet aan dat deze mensen een groot deel van het jaar honger lijden.
Een half uurtje later stappen we rond tussen lemen hutten met rieten daken. Ende, een traditioneel dorp waar de wereld door draait. Ik loop tussen kippen, trotse hanen en drie bruine buffels door. Die in te kleine ingevallen houten stalletjes staan. Ik hoor het verhaal van een bewoner aan en verwonder mij over de primitieve en conservatieve traditionele leefomstandigheden. Vrouwen slapen binnen, mannen voor het huis. "Behalve als er kindertjes verwekt moeten worden." Jan geeft zoals gewoonlijk een financiële bijdrage aan het einde van de rondleiding. Maar dat is niet genoeg. De man trekt ons een hut in met allerhande koopwaar. Daar staan drie vrouwen achter een doos die als kassa dient. Ik kijk wat rond of ik hun kas kan spekken. Het is allemaal ingekochte 'toeristische rommel'. Uit belangstelling en ondersteuning koop ik een rieten haarspeld ter waarde van een dagloon. Vermoedelijk made in Hong Kong. We geven aan bij onze chauffeur,laten we hem maar Mohammed noemen, dat het shoppen voor vandaag genoeg is. Hij kent een aardig eethuisje waar we kunnen lunchen. Hij daalt af richting de zee. En dan... begint het te stortregenen. Geen zachte
moessonbui. Het lijkt alsof alle kranen in de hemel tegelijkertijd worden open gedraaid. De auto's en scooters stromen met de enorme waterval mee naar beneden. Binnen luttele minuten staat alles blank. Ik denk aan thuis. De ophef over de beperkte capaciteit van het Nederlandse rioleringsstelsel. Hier stroomt gewoon alles over en langs de weg. Alles wordt meegesleurd en komt in de zee terecht.
Na ons broodje in een digitaal nomadencafeetje, wederom op advies van Mohammed, keren we terug. Het is genoeg voor vandaag. Hij heeft teveel met cruise toeristen gewerkt. Wij zijn toch een soort van een andere categorie. In de nog steeds heftige waterdropping zie ik wat voor erbarmelijke puinhoop het rond de open houten huisjes met opgerolde golfplaten daken is. Plastic zooi drijft rond terwijl kippen rondscharrelen. Het raakt mij. Bij ons in de auto is het droog.
Maar buiten zie ik mensen moeizaam op hun motors zich verplaatsen. Plotseling zie ik in de verte een figuur in een geel pak staan. De auto remt af. Oei, een aardverschuiving. Een deel van de weg is weggeslagen. Er zijn geen hulpdiensten aanwezig. Iemand, kennelijk uit de omgeving, staat daar met afgezakte schouders en hangend hoofd, in de stromende regen tot aan z'n knieën in het water langs de rand van de verdwenen weg. Als waarschuwing. Achter hem heeft de regen een diep gat met een afgrond gecreëerd. De tranen schieten in m'n ogen. In tegenovergestelde richting zie ik een motor wachten. Man, vrouw en twee kinderen, gezamenlijk zittend op een motor hebben vandaag op hun enige vrije dag van de week een uitstapje gemaakt. Ze kijken wanhopig naar de enorme water massa. Niemand weet of er meer gaten in de weg zitten. Iedereen hoopt op het beste. Ik laat niets merken. Wat was het gisteren heerlijk in de warme zee. Net alsof ik in bad lag, schiet door mijn hoofd. Het is even slikken als ik besef dat dit niet de bedoeling is van de natuur. De klimaatverandering veroorzaakt deze puinhoop. De regentijd is dit jaar vroeg begonnen. Met de nodige cyclonen die nu rondgaan. Overstromingen, aardverschuivingen en veel menselijk leed. Het is hier voelbaar. Wat een opgave voor dit land om al die mogelijke natuurrampen; aardbevingen, overstromingen en vulkaanuitbarstingen te weerstaan. Geen wonder dat de ontwikkeling hier tergend langzaam gaat. Wij hopen dat we tijdens onze reis een bijdrage hebben kunnen leveren aan het bestaan van een aantal Indonesiërs.
Maar ook dat jullie als lezers een inkijkje hebben gekregen in het leven hier. In Azië, Japan, Java, Ambon, Kei Kecil, Ternate, Tidore, Sulawesi, Bali en Lombok.
De zon kietelt de waranda van ons hoger gelegen huisje, de wind speelt zachtjes mee op deze vroege ochtend. De krekels en vogels kondigen het ochtendgloren aan. Om meheen zie ik metershoog groen. In ons huisje ligt een boekwerk met adviezen. " U bevindt zich in de jungle, dus met ‘wildlife’. Als u apen tegenkomt kijk ze niet in de ogen en laat uw tanden niet zien! Als ze iets afpakken geef het dan. Ze zijn sterker dan u. Neem als bescherming een paraplu mee.” Gisteravond ontdekte ik het heimelijke advies. Enkele uren daarvoor kreeg ik gezelschap van zo'n noaber terwijl ik op een bedje bij een zwembad lag. Wij waren daar de enige gasten hoog op de heuvel. De aap peuzelde, zittend op een ligbedje naast mij, van rode hibiscus bloempjes. Na de maaltijd zat hij weer met z'n vriendin hoog in de boom.
Het is half negen en we hebben trek in het ontbijt. Doch dit wordt beneden aan zee geserveerd. Aangezien we op een steile heuvel tussen het weelderige hoge groen verblijven moeten we via trappen zigzaggend een behoorlijke afdaling maken. De waarschuwing voor apen zit nog in mijn geheugen. Gedurende onze reis zitten twee wandelstokken in de koffer. Eigenlijk zijn het 'slangenstokken.' We gebruiken ze tijdens wandelingen door de bush om op de grond te tikken. Om zo trillingen voor deze reptielen te maken. Om ze te waarschuwen, denk ik maar met een knipoog. Ze, de wandelstokken, gaan nu mee naar het ontbijt als wapen tegen apen. In plaats van de paraplu. We dalen af, ik voorop, Jan achter mij aan. Tien stenige treden naar beneden. In de verte zie ik een jonge knul tussen de bomen. Ik loop door het gras en links volg ik weer een hoeveelheid treden. Ik kom op een plat vlak met stapstenen. Ik buig naar links en volg het pad met bruine platte leien met groen gras er tussen. Rechts van mij wuiven hoge bomen vredig door het zachte windje. Achter mij hoor ik de voetstappen van Jan. Links van mij zie ik uit mijn ooghoek struikjes van een halve meter hoog. Bij een iedere stap die ik zet kijk ik strak voor me uit. De stok om een aap op afstand te houden gaat geruisloos mee. Om te voorkomen dat ik struikel op het oneffen pad heb ik meaangeleerd om in de rimboe voor me te kijken. Zo kan ik ook adequaat reageren bij tussenkomst van onaangename passanten. Zorgvuldig zet ik mijn voeten om beurten op de stenen en niet op het gras er tussen. En dan vlak voor mijn rood gelakte teennagels in mijn sandalen ligt een bruin gestreept monster. Een drie vinger dikke meter lange slang. Ik schreeuw het uit van de schrik en angst. Draai me om en vlieg bij Jan in de armen. Die houdt me vast. Maar ik wil over de oneffen treden naar boven rennen. " Blijf staan, dadelijk val je nog.” “Laat me los”, gil ik. Ik moet zo ver mogelijk weg van dat beest. Binnen twee seconden zijn we omringd door wel zes, in het groen geklede, jongemannen. Waar komen die nu zo snel vandaan? Ze werken op het terrein om de groei van het groen in de klauwen te houden. Eén vraagt wat voor kleur het reptiel heeft. Ze gaan op de zoek naar de slang. Maar ja, die is er natuurlijk tussenuit geglipt. Ze brengen ons, zonder ontbijt, weer naar boven terug naar het huisje. Mijn maag knort en mijn knieën trillen. Het adrenalinepeil daalt. Gelukkig kunnen we, omdat we hoog en een eindje van het strand af zitten, een beroep doen op een shuttle. Even later zoeven we in een zwarte stationcar de berg af. Het restaurantje met tafeltjes op het strand is de enige eetgelegenheid in de nabijheid. De komende dagen zijn we hierop aangewezen. In stilte draait mijn brein overuren. De ratio wint het. Ik wil baas zijn over mijn eigen angst. Die middag trek ik mijn stoute schoenen weer aan. De verleiding om een frisse duik in de zee te nemen is zo sterk dat we het pad met ontberingen weer nemen. Dit keer loopt Jan voorop. De wandelstokken zijn dit keer weer ‘slangenstokken’. En die middag toosten we met bubbels op het trotseren van de angst. Twee keer per dag lopen we over het pad. De angst blijft ,maar ik ben daar de baas over.
Onlangs wees onze chauffeur ons op een komend feest: Galungan. We hadden hier al iets van gemerkt toen we afgelopen zondag even een dorpje bezochten. Het was een enorme drukte bij kleding zaakjes en de groenteboer. Dit was vanwege het festival. De Hindoestaanse vrouwen willen op hun ‘paasbest’ naar dit tempelfeest. Hier hoort een nieuwe sarong, slendang en witte kanten blouse bij. Groenten en fruit worden ingekocht en is een offer voor de drie goden. Ik zag ook verschillende stalletjes met allerlei mooie gekleurde van jonge palmblad gevlochten mandjes, bakjes, en versieringen. Met bamboe en bloemen worden de mooiste creaties gemaakt die voor de offerversieringen worden gebruikt. Het leven hier op Bali is doorspekt met rituelen. Het is zo puur dat we ons zijn gaan verdiepen in het Hindoeïsme.
Onderweg waren we getuige van een lijkverbranding. De chauffeur stopte en bood ons de gelegenheid om te kijken. Maar daar hebben we voor bedankt omdat we het volgens onze normen ongepast vonden. Voor hem en de overige gelovigen was de ziel van de overledene al weg en dus niet respectloos om te kijken. Het beeld dat ik vanuit de auto in het voorbijgaan zag, staat nog op mijn netvlies.
Vandaag is het de grote dag. Galungan is één van de meest belangrijke en kleurrijke feestdagen op Bali. Het wordt elke 210 dagen gevierd. Men eert de overwinning van dharma (het goede) over adharma (het kwade) en het herstel van het kosmische evenwicht. De geesten van voorouders keren tijdelijk terug naar de aarde om hun families te bezoeken. De Balinezen verwelkomen deze geesten met uitgebreide rituelen en offers. Na tien dagen gaan de geesten, dus van de voorouders, terug naar hun hemelse verblijfplaats.
Vlak voor Galungan versieren de Balinezen hun straten met een penjor. Dit zijn hoge bamboestokken versierd met kokosbladeren, fruit en bloemen. Het lijken een soort enorme vishengels die langs de straten staan. Het biedt bescherming tegen kwade geesten en creëert een veilige doorgang voor de goden en voorouders. De bamboestok symboliseert de heilige berg van Bali en de versieringen vertegenwoordigen overvloed en vruchtbaarheid. Er hangt koek, fruit, bloemen en rijst in. Dit is bedoeld om de goden en voorouderlijke geesten te bedanken voor hun bescherming en zegeningen en voeden de goden en voorouders tijdens hun bezoek aan de aarde.
Vanmorgen lopen we op deze hoogtijdag naar de tempel. Om mij heen zie ik fraai stijlvol geklede vrouwen, met sarong en slendang om de wespentailles. De witte kanten blouses steken opvallend af bij de kleurrijke sarong en het pikzwarte haar met verse bloemen. Met verbazing kijk ik naar hun evenwichtskunsten. Ze lopen balancerend met gevlochten mandjes, inclusief offers, op hun hoofd over vele traptreden naar de tempel. Voordat ook wij naar binnen gaan slaan we onze Nederlandse sarong om. Thuis heb ik voor ons beiden er een van zijde gemaakt. Jan slaat een paarse om en ik crème-zwarte met oker-oranje randen er in. Laat dit nu precies passen bij de kleuren waarmee de tempel vandaag is versierd. De kleuren staan symbool voor geluk. Terwijl we op afstand met respect de rituele handelingen gadeslaan worden de offers naar de tempel gebracht. Het is elf uur in de ochtend en we lopen naar de tweede tempel aan de andere kant van het dorp. Daar zie ik dezelfde rituelen. Dan stoppen twee vrouwen voor ons en reiken een zakje kroepoek aan. Ietwat verlegen kijk ik ze in de ogen. “Ja, neem het maar. Waar komen jullie vandaan?” Ik zie een zacht en allervriendelijkst gezicht. “Belanda”, stotter ik verbouwereerd. Mag je hier praten in de open tempel, vraag ik mij af. Belangstellend vragen ze naar onze plannen. Ik leg uit dat we de Indonesiërs zo ontzettend vriendelijk vinden. Met name op Bali, er zijn altijd lachende gezichten om ons heen. “Ja, dat is het enige dat we hebben.” En juist dat, dankbaarheid voor hetgeen je van de natuur ontvangt, past bij het Hindoeïsme. Ik neem hun gift in ontvangst. Later lees ik dat na hun gebed de offers deels weer mee terug naar huis worden genomen en deels worden weggegeven.Na deze ochtend is het tijd om voor ons huisje de gebeurtenissen op ons in te laten werken. De dankbaarheid voor wat de natuur ons te bieden heeft brengt me terug naar onze tradities van de Melbuul’ndagen, Bid- en Dankdag voor het gewas en Stöppelhaene. Maar dit zijn eerder volksfeesten geworden.De werkelijke betekenis en beleving is weggezakt.
Tegen 17 uur wandelen we rustig weer naar tempel één. Want hier begint vanavond het grote ritueel waarvoor het hele dorp uitloopt. We naderen het centrum van het dorp en ik zie een witte zee voor me op de grond. Ongelooflijk veelmannen in traditionele witte kleding en band om hun hoofd zitten op de grond van de geasfalteerde wegen in het centrum. Kinderen zijn eender gekleed. De vrouwen zitten aan de buitenkant. Er wordt met een vast ritme herhaaldelijk op een gong geslagen. Van links komt een draagbaar aan. Een priester zwaait met een kwast, vermoedelijk met gewijd water, over bloemen en fruit in schalen. Overal zie ik oranje bloemen liggen. Wij worden verondersteld om ook op de grond te gaan zitten. Ietwat onwennig laat ik mij zakken op het asfalt. Nee, ik kan niet zo als de autochtonen in Hindoe-sit mijn benen onder mij schuiven. Mijn metalen heupen staan dat niet toe. Dan maar de beentjes recht voor mij uit. Honderden mensen zitten nu op het afvalt. Wij gaan op in de community. Af en toe schuift een auto of een brommer tussen de menigte door. Ik kom ogen tekort om te volgen wat hier gebeurt. We wachten maar af. Om 18 uur wordt een draagbaar, met witte en gele zijden parasols, in een processiegang via een torenhoge trap naar boven gedragen. En dan volgen alle inwoners. Iedereen is ceremonieel gekleed. En wij? Dragen weer onze sarong en lopen met de menigte mee de tempel in. En dan zitten we weer tussen de mensen op de grond in de open tempel met allerlei beelden en offerplaatsen rondom ons. In afwachting van wat er gaat gebeuren. In de ene helft van het complex wordt er gebeden terwijl je niets hoort. Wij zitten daar ook stilzwijgend en kijken om ons heen. Priesters verrichten allerlei, voor mij mysterieuze, handelingen. De menigte wacht, praat wat met elkaar of tuurt op de smartphone. Na een uur kijken we elkaar aan. Wat gaat er gebeuren? Hoe lang nog? Inmiddels is het donker geworden. Wat moeten we doen? “Zullen we maar naar een ander gedeelte van de tempel lopen?” Daar gekomen zien we een dans. Het is de Barong. Deze traditionele Balinese dans symboliseert de strijd tussen de Barong en Rangda, de belichaming van adharma (het kwade). Deze optredens helpen het evenwicht tussen goed en kwaad te herstellen. We blijven vol verbazing in het donker kijken en luisteren naar de gamelan muziek. En dan is het genoeg en laten we de Balinezen achter. Na deze ceremonie in hun tempel begint voor hen het samenzijn met de familie. Daar wordt stil gestaan bij de ziel van de voorouders. Immers iedere Balinese familie heeft een eigen privé tempel thuis. Daarin wordt de ziel van hun voorouder beschermd, gekoesterd en bewaard. Zo dichtbij dat je er niet omheen kunt. Dat geeft troost maar geeft ook rust. De ziel blijft altijd dichtbij je. Dat is koesteren.
Deze ceremonie en de betekenis van het Hindoeïsme doet me wel wat. Het grootse stilstaan en het dichtbij kunnen halen van de ziel van voorouders is waardevol. De dankbaarheid voor ons voedsel en het besef dat het niet vanzelfsprekend is ben ik weer meer gaan beseffen.
Zaterdag 21 februari – Water zoeken, water zorgen en waterproblemen oplossen
Vandaag gaat de wekker vroeg. Het wordt een volle dag.
We halen eerst Charles op. Voor wie hem nog kent uit eerdere verhalen: Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf op Biak. Sinds een paar maanden is hij zelfs directeur. Fijn om zo’n betrokken man aan boord te hebben bij onze waterprojecten.
Daarna rijden we door naar Winsy. Hij is de man die vorig jaar voor ons een bron heeft geboord in Nermnu. Ook dit jaar willen we weer kijken of we een kampong van schoon water kunnen voorzien.
Kampong Warsansan – een mogelijke nieuwe bron
Charles heeft alvast wat voorwerk gedaan en stelt kampong Warsansan voor. We stoppen bij de kerk. Onze voorkeur gaat altijd uit naar een project bij een kerk of school – simpelweg omdat daar elektriciteit aanwezig is. En stroom is onmisbaar als je water omhoog wilt pompen.
Winsy haalt – net als vorig jaar – zijn ‘geavanceerde’ wiggelroede tevoorschijn om water te zoeken. Mijn nuchtere westerse brein vindt daar eerlijk gezegd nog steeds wat van. In mijn beleving zit er diep in het koraal overal water, je moet het alleen weten aan te boren.
Maar: we hebben een no cure, no pay-afspraak, dus we laten hem rustig zijn gang gaan.
Hij vindt een plek bij de kerk waar volgens hem water zit, op ongeveer 110 meter diepte.
Het probleem? Dat boren is duur. Heel duur.
·Kosten boren: ongeveer 1,5 miljoen roepia per meter
·Totale offerte: ruim 200 miljoen roepia
·Omgerekend: ongeveer €10.000
Dat is simpelweg te veel voor ons budget dit jaar.
Ons beschikbare budget voor een nieuwe boring ligt rond de 145–150 miljoen roepia (€7.500), mede dankzij een mooie bijdrage van Stichting Water is our World. Zij hebben ons de afgelopen jaren vaker geholpen bij grotere waterprojecten op Biak en daar zijn we ontzettend dankbaar voor.
Voor Warsansan gaan we dus alternatieven onderzoeken. Er ligt een rivier op ongeveer een kilometer afstand. Misschien kunnen we daar water vandaan halen. Alleen: daar is geen stroom. Dus denken we voorzichtig aan zonne-energie. Dat is hier nog vrij nieuw, dus we gaan uitzoeken of dit technisch én financieel haalbaar is.
Ondertussen zoeken we verder naar een kampong waar we minder diep hoeven te boren.
Kampong Wari – terug naar een project uit 2024
Daarna rijden we door naar kampong Wari, waar we in 2024 de hele kampong weer van water hebben voorzien. De kampong wordt gesplitst door de Wari-rivier.
Bij aankomst zien we dat bewoners zelf een tyleenleiding door de weg hebben gefreesd. Mooi initiatief!Maar de leiding steekt op sommige plekken boven de weg uit. Dat is vragen om problemen. We spreken af dat de leiding dieper wordt ingegraven en wordt afgedekt met beton. Zo voorkomen we ongelukken én leidingbreuken.
Want elke lekkage betekent minder waterdruk verderop in het systeem.
En precies dat blijkt nu het probleem. Aan de kant van de kampong waar de school staat, is momenteel geen waterdruk. We vinden geen grote lekken in het dorp zelf. Bewoners vertellen dat de leiding van de bron, hoog in de heuvels, waarschijnlijk kapot is of onvoldoende water naar het reservoir brengt.
Die bron ligt diep in het oerwoud. Dat is geen klein wandelingetje. We vragen bewoners om erheen te gaan en foto’s en video’s te maken. Aan de hand daarvan beslissen we of we de leidingen moeten vervangen.
Kortom: ook in Wari zijn we voorlopig nog niet klaar.
Amyamdam – een trots project met nieuwe uitdagingen
Dan rijden we door naar Amyamdam.
Hier hebben we vorig jaar eindelijk water in de kampong gekregen. Met een onderwaterpomp in de rivier pompen we water zo’n 50 à 60 meter omhoog naar een watertoren. Bovenop staat een reservoir van 2200 liter dat zorgt voor waterdruk in de leidingen naar verschillende tappunten in het dorp.
Toen wij vorig jaar vertrokken, werkte alles perfect. Echt een project om trots op te zijn.
Maar in januari kregen we berichten: er waren problemen.
De pvc-buis waarin de pomp hing, bleek door de kinderen als glijbaan te worden gebruikt… en is geknapt. Gelukkig zijn de inwoners van Amyamdam echte aanpakkers. Met hulp van Charles is de pvc-buis vervangen door een dikke tyleenbuis. Die kan wel tegen een stootje.
Toch kregen ze de pomp niet meer aan de praat.
We controleren alles:
·Er is stroom bij de meter.
·Er is stroom bij de rivier.
·De hoofdschakelaar blijkt niet meer goed te werken (die staat continu onder spanning – niet veilig).
·In de regelunit meten we ook stroom.
·Vermoeden: kapotte condensator.
We zetten de schakelaar en condensator op het boodschappenlijstje en spreken af de volgende dag terug te komen.
Zondag – kerk, administratie en sleutelen
Zondagochtend is hier heilig. De meeste mensen op Biak gaan naar de kerk. Daarna gaat het leven gewoon weer door. Wij gebruiken de ochtend voor verslagen en administratie.
Om 14.00 uur rijden we met Charles en Winsy terug naar Amyamdam (45 minuten rijden). We schakelen de stroom uit, vervangen de schakelaar en de condensator.
Maar… nog steeds geen draaiende pomp.
Dan halen we de pomp uit het water en nemen hem mee naar de stad om te testen. Die testen zijn inmiddels gedaan en de conclusie: de pomp én de besturingsunit werken gewoon.
Dan blijft er nog maar één verdachte over: de kabel van de kampong naar de rivier. Die is ongeveer 300 meter lang.
We zagen al dat de kabel op meerdere plekken met tape gerepareerd was. Grote kans op lekstroom door slechte verbindingen. Dat zou verklaren waarom alles stroom lijkt te hebben, maar de pomp toch niet start.
We besluiten de volledige kabel te vervangen. Komende week zoeken we een geschikte kabel, 300 meter is niet niks en volgend weekend gaan we met pomp en nieuwe kabel terug naar Amyamdam.
Wordt vervolgd…
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 661474
[pictureCount] => 7
[visitorCount] => 117
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/007_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => op-zoek-naar-een-nieuwe-bron
)
[1] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111283
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-22
[photoRevision] => 0
[title] => We zijn van start!
[message] =>
Aangekomen op Biak – meteen aan het werk
Nadat we eindelijk op Biak zijn aangekomen, willen we ook direct aan de slag. De komende dagen staan in het teken van het bekijken van mogelijke nieuwe projecten én natuurlijk het bezoeken van afgeronde projecten.
Juist die afgeronde projecten hebben onze speciale aandacht. In een jaar kan er veel gebeuren. Wij vinden het belangrijk dat deze projecten goed onderhouden blijven, zodat ze ook echt blijven functioneren. In onze verslagen nemen we jullie dit jaar weer mee langs al deze plekken.
Vrijdag 20 februari – Eindelijk echt beginnen
Vandaag gaan we écht van start. Al vroeg rijden we naar Inge, die ons vandaag zal vergezellen. De meeste lezers kennen Inge inmiddels wel, maar toch even een korte introductie. Inge woont al haar hele leven op Biak. In de Nederlandse tijd heeft ze hier op school Nederlands geleerd. Ze kent het eiland als geen ander. Voor ons is ze een enorme steun: een dierbare vriendin, een geweldige tolk en iemand die altijd klaarstaat – ook als wij weer in Nederland zijn. En niet onbelangrijk: ze gaat graag met ons op pad.
Kampong Kajasbo – Hydrocultuur
Onze eerste stop is kampong Sundey. Bij de school staat een hydrocultuurinstallatie die wij eerder hebben geplaatst. Het schoolhoofd, Serli, beheert deze.
Serli vertelt ons dat één van haar leraren inmiddels is aangesteld als schoolhoofd in kampong Kajasbo. Hij zou daar ook graag een hydrocultuurinstallatie willen plaatsen — net als in Sundey — als educatief project voor de kinderen. Hoe mooi is het dat leerlingen hun eigen groenten leren verbouwen én deze vervolgens zelf kunnen eten?
In Kajasbo treffen we een nette school aan. Op het eerste gezicht ziet ook het sanitair er goed uit. Dat is altijd het eerste waar we naar kijken bij een schoolbezoek.
Maar schijn bedriegt. De watertank blijkt omgevallen en kapot te zijn. Hierdoor kunnen de toiletten niet meer worden doorgespoeld.
Ter plekke maken we een plan:
·De kampongbewoners gaan het toiletgebouw schoonmaken en schilderen.
·Wij zorgen voor de benodigde materialen om een nieuw waterreservoir te plaatsen.
·De oude tank stond op een houten stellage van één meter hoog. Deze is doorgezakt, waardoor de tank is geknapt. Dit keer maken we een verhoging van koraal en cement. De bewoners gaan deze zelf bouwen.
·Daarop plaatsen we een watertank van 2200 liter, zodat zowel het toiletgebouw als de toekomstige hydrocultuur van water wordt voorzien.
Voor de hydrocultuur bekijken we het schoolterrein.
Naast de woning van het schoolhoofd ligt een mooie vlakke ruimte — ideaal voor de installatie. Vanuit de woning kan de stroom worden aangelegd.
Een timmerman uit Kajasbo gaat eerst in Sundey kijken hoe de constructie daar is opgebouwd. Aan de hand van zijn bevindingen bestellen wij, in overleg met hem, de materialen die vervolgens naar Kajasbo worden gebracht.
Wordt vervolgd dus.
Kampong Mandon – Geen waterprobleem, maar een elektriciteitsprobleem
Daarna rijden we door naar kampong Mandon. We hadden gehoord dat hier geen water (meer?) was, maar wat er precies speelde was onduidelijk.
Bij aankomst worden we aangesproken door de kepala kampong (dorpshoofd). Hij vertelt dat er wel watertappunten zijn, maar dat er geen water uitkomt. Hij wijst ons een bron aan waar eventueel water opgepompt zou kunnen worden.
Dat vonden we vreemd. We vragen naar de oorspronkelijke bron waarop de tappunten zijn aangesloten.
Daar treffen we een indrukwekkend systeem aan:
·Een watertoren van acht meter hoog
·Twee reservoirs van 1000 liter
·Een onderwaterpomp in een bron in een grot
Onze eerste gedachte: misschien is de pomp kapot of vastgelopen in het slib.
Maar dan horen we naast de toren de elektriciteitsmeter piepen. Hier werkt stroom prepaid: is het tegoed op, dan stopt alles. Serli zet wat tegoed op de meter en we starten het systeem opnieuw op. De pomp begint te draaien. De reservoirs vullen zich.
En in de kampong begint het water weer te stromen.
Er is hier dus geen waterprobleem — maar een elektriciteits- en betaalprobleem. De installatie is prachtig en kostbaar. Onze hulp is hier niet nodig. Hoe de bewoners onderling de elektriciteitsrekening regelen, is iets waar wij ons niet in mengen. Wel hebben we gezegd dat het zonde is om zo’n mooie installatie ongebruikt te laten.
Wie dit systeem ooit heeft aangelegd, weten wij overigens niet.
Lapan – De moeders van Wamena
Onze laatste stop is Lapan, een wijk van Biak-stad. Hier wonen de “moeders van Wamena”: een groep vrouwen afkomstig uit het binnenland van West-Papua. In Wamena hebben zij geleerd groenten te verbouwen. Dat proberen ze hier op Biak ook, al is dat niet eenvoudig.
Biak bestaat grotendeels uit koraalgrond — niet bepaald ideale landbouwgrond. Toch slagen deze vrouwen erin gewassen te verbouwen. Wij hebben hen de afgelopen jaren voorzien van zaden, waarmee zij groenten kweken en verkopen op de pasar.
Omdat we niet precies wisten hoe zij wonen, en Serli had geopperd dat een hydrocultuur hier misschien een goed idee zou zijn, zijn we gaan kijken.
Serli brengt ons naar het huis van de vrouw aan wie zij namens ons de zaden overhandigt. Daar zou eventueel een hydrocultuur kunnen komen.
Maar bij aankomst blijkt dat de moeders verspreid wonen. En wij plaatsen geen hydrocultuur bij particulieren — alleen wanneer het een gemeenschap dient.
Dat plan laten we dus direct los.
Wat ons echter diep raakt, is de krotwoning waarin deze vrouw met haar man en vijf kinderen woont. Er wordt nog gekookt op hout, binnen in de kleine woning. We zijn inmiddels wel wat gewend hier, maar zo kort na aankomst uit Nederland is het toch weer even schakelen.
Geen hydrocultuur hier.
Maar we gaan wél helpen om dit huis op te knappen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Maandag 16 februari vertrokken we om 9:00 uur met de trein uit Assen. Het contrast kon niet groter zijn. Er lag verse sneeuw en wij reisden richting een plek waar het gemiddeld 28 à 29 graden is: Biak. Terwijl Nederland wit kleurde, zaten wij met onze winterjas in de trein op weg naar de tropen.
Op Schiphol verliep alles voorspoedig. We vlogen dit keer met Garuda Indonesia. Geen gedoe met overstappen in het Midden-Oosten, maar een rechtstreekse vlucht naar Jakarta – dat is toch wel heerlijk reizen.
Op Schiphol kwamen we nog een collega en zijn vrouw tegen, die een weekje naar Edinburgh gingen. Even gezellig bijpraten voordat ieder zijn eigen kant op vloog.
Om 14:00 uur konden we boarden en om 14:45 uur zaten we al in de lucht. Op naar Indonesië.
Dinsdag 17 februari – Aankomst in Jakarta
Dinsdag 17 februari om 10:30 uur landden we in Jakarta op Soekarno-Hatta International Airport. Omdat we onze visa en douaneaangifte allemaal online hadden geregeld, stonden we verrassend snel buiten. Dat scheelt echt enorm.
Het plan was om dezelfde dag door te vliegen naar Biak met Lion Air. Helaas kregen we in Nederland al bericht dat deze vlucht was gecanceld. In plaats van dinsdag konden we pas woensdag 18 februari verder vliegen. Dat was even schakelen, maar gelukkig hadden we snel een hotel geboekt in het oude Batavia, het historische hart van Jakarta.
Nadat we in het hotel waren aangekomen, liepen we naar het bekende Café Batavia, gelegen aan Taman Fatahillah. Een echte toeristische trekpleister, maar wat een prachtig café – helemaal in oude koloniale stijl. We dronken een Bintang en aten wat. Daarna terug naar het hotel en vroeg onder de wol. De reis begon toch zijn tol te eisen.
Woensdag 18 februari – Nog een dag Jakarta
Onze vlucht naar Biak vertrok pas om 21:30 uur (via Makassar), dus we hadden nog een hele dag in Jakarta. Geen straf.
We liepen naar Batavia Marina, een prachtig oud gebouw uit de Nederlandse tijd. Daar dronken we koffie en bekeken de jachten in de haven. Jetset heb je overal ter wereld.
Daarna bezochten we het Museum Bahari Jakarta, een mooi maritiem museum vol historie. Vanaf een uitzichtpunt zagen we het enorme contrast tussen het oude Jakarta en het moderne Jakarta vol wolkenkrabbers. Bijzonder hoe die werelden naast elkaar bestaan.
Vervolgens liepen we terug richting het plein waar ook Café Batavia ligt. In die omgeving staan indrukwekkende historische gebouwen zoals het Bank Indonesia Museum, Museum Mandiri en het oude stationsgebouw Jakarta Kota railway station. Prachtige architectuur en een tastbare geschiedenis.
Na alle indrukken gingen we nog één keer naar Café Batavia voor wat te drinken en te eten. Daarna was het tijd om richting het vliegveld te gaan. Rond 19:00 uur waren we op de luchthaven. Koffers afgegeven, nog een kop koffie, en wachten bij de gate.
Daar kwamen we ook nog Peter van de Berg tegen, die we vorig jaar op Biak hadden ontmoet. Hij was onderweg naar Jayapura. Grappig hoe wegen zich soms weer kruisen.
Om 21:30 uur vertrokken we naar Makassar, waar we om 00:45 landden. Daar moesten we overstappen op de vlucht naar Biak. Die vertrok om 03:00 uur. Na nog eens 2 uur en 50 minuten vliegen landden we donderdag 19 februari om 06:50 uur lokale tijd eindelijk op Biak.
Donderdag 19 februari – Aankomst op Biak
We werden verwelkomd door regen. Heel veel regen. Normaal staan Inge en Chris ons op te wachten op het vliegveld, maar met deze stortbuien was dat met de motor geen doen. Via WhatsApp spraken we af dat wij naar hen toe zouden komen – we hadden immers een auto gehuurd. Veel droger en een stuk veiliger.
Eerst gingen we naar ons vertrouwde onderkomen: Hotel Insia in Biak-stad. Het is net alsof we niet weggeweest zijn. Er stond een ontbijtje voor ons klaar en onze kamer was al ingericht.
Hotel Insia is extreem eenvoudig. Het ligt direct aan zee, maar faciliteiten zijn er nauwelijks. Omdat we hier een maand blijven, regelen ze altijd brood voor het ontbijt en is er iemand die de was voor ons doet. De kamer heeft airco, een koelkast en warm water in de douche. Daarmee is alle luxe wel zo’n beetje beschreven.
Toch komen we hier graag. De mensen kennen ons, zijn gastvrij en we kunnen lekker buiten zitten. ’s Avonds lopen we zo de stad in voor een kop koffie. De andere hotels liggen verder uit het centrum en zijn nauwelijks beter. Er is een Swiss-Belhotel in het centrum – van alle gemakken voorzien – maar duur en je zit daar vooral binnen. Geen plek om buiten te zitten. Dan toch liever de eenvoud van Insia.
In de middag gingen we naar Inge om onze plannen voor de komende tijd door te spreken. Ook brachten we spullen langs bij de ouders van Margriet – zij woont in Nederland en had wat meegegeven.
Nadat we Inge weer thuis hadden afgezet, dronken we nog een biertje bij het voormalige KLM-hotel (nu Asana). Daarna gingen we de stad in om wat te eten.
Toen vielen onze ogen toch wel dicht. Feitelijk hadden we tijdens de nachtvlucht naar Biak een nacht overgeslagen. Maar we waren er weer. Terug op Biak. En ondanks de regen voelde dat meteen vertrouwd.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Na de heerlijke rust van Samosir eiland,is het wel weer even wennen aan de drukte en hectiek van Medan.
De temperatuur is ook een graad of 4,5, hoger dan op samosir.Ik logeer weer in hetzelfde hotel Madani,recht tegenoverde
Prachtige moskee Raya Al-Mashun,ik heb geen last van de gebedszangers,ik slaap aan de achterkant van het hotel.
De moskee is gebouwd naar de ideeën van de Nederlandse architect Dingemans.De opdracht kwam van de Sultan van Deli(die nu nog het sultanaat bewoond in Medan.
Heel leuk terwijl ik in Medan ben,krijg ik n app van onze jongste kleinzoon Sebastiaan,die op de havo zit,en bezig is met een project over de WIC(West Indische compagnie) en de VOC(Verenigde Oost-Indisch e compagnie)
Er is in Medan (nog) redelijk veel te vinden aan gebouwen,en huizen,niet direct uit de VOC tijd,maar vandaar na.
Zoals het prachtige postkantoor(kantor pos) Het is nu een soort speelhal,(gok) en eetgelegenheidjes geworden.
Hotel de Boer(heeft nu een Indonesische naam) Was vroeger rood,nu wit.hier kregen de koelies (zo werden de Indonesische werknemers genoemd)hun wekelijks geld uitgekeerd door de Nederlandse heren.Nu is er nog wel café de de Boer,waar je heerlijk kunt eten.Vanaf een portret houdt Herman de Boer je in de gaten,
Het jalan merdeka (het vrijheidsplijn) heeft echt een metamorfose ondergaan,12 jaar geleden was dit nog niets,nu is het
Een hele grote overkapping geworden,waar jaarlijks de onafhankelijkheid van Nederland gevierd wordt
Even later deze ontmoeting.
N bestuurder van een bejak vroeg of ik met hem mee wilde gaan naar zijn huis.Ik vraag waarom?
Hij wilde mij n diploma laten zien van zijn grootvader, ik dacht waarom niet,dus ik stap in de bejak.
Kom ik bij n zeer armoedig huisje in een kampong.
Hij heeft 4 zoontjes,ze zijn allemaal thuis.Ik vraag naar het diploma.En ja hoor dat komt hij met het diploma.
Zijn grootvader was n soort van verpleger in een krankzinnigen gesticht in het stadje Sabang( het noordelijkste stadje
Van Sumatra,(hoort bij de provincie Banda atjeh)net boven de evenaar,ik ben daar 12 jaar geleden geweest.
Het hele diploma is in het Nederlands opgesteld,en oh wat jammer ik heb er geen foto van gemaakt
De man bracht me netjes terug naar de stad en....vroeg toen natuurlijk geld voor de benzine voor z'n (motor)
Bejak,en natuurlijk kreeg hij dat van mij.De man was helemaal blij,leuk toch zo,n ontmoeting.
Op dinsdag 10 februari savonds met het vliegtuig van Medan naar Padang,een vlucht van 1 uur en 15 minuten
Met de bus dus meer dan 20 uur,Sumatra is zo vreselijk groot.Ik heb hier n hotel voor 7 dagen geboekt,leuk midden
In het centrum van Padang,Medan heeft 2.5.000.000 inwoners, Padang is beduidend kleiner 750.000 inwoners.
In Medan behoren de meeste inwoners tot de batak clan,In Padang tot de Minangkabau clan.
Het aparte van de Minangkabau is het matriachale stelsel,alles wordt doorgegeven,ook erfenissen via de vrouwelijke
Lijn (moeder/dochter).
Padang heeft n gezellig centrum rondom het staatsmuseum over geschiedenis en cultuur (een mooi museum)
Verder zijn er de diverse stranden,allemaal makkelijk bereikbaar,Met de gojek app op de telefoon is alles binnen handbereik.Je tikt in waar je bent,en waar je heen wilt,je krijgt direct respons met n foto wie je gaat rijden,hoe lang je moet wachten, en wat het kost,echt fantastisch! Deze gojek(voor motors/scooters) is er ook voor auto,s die heet
Go-car,dit systeem is overal in heel Indonesië,
En met je telsel kaartje in de 2e telefoon loop je via Google maps overal heen,waar je maar wilt.
Het reizen is zo veranderd,en makkelijker geworden.
Vroeger moest je voor zo,n verslag als dit eerst zoeken naar n internetcafe die altijd boordevol waren met jongelui,die
Daar hun huiswerk maakten op de PC was jij eindelijk aan de beurt,viel de stroom uit.
Nu zit je heerlijk rustig op je hotelkamer,kopje koffie onder handbereik,je verslagje te tikken.
In Padang is wel het een en ander veranderd,Voorheen was het savonds knus en gezellig bij de kleine eettentjes
Bij het Pantai Padang (het strand in de stad)die tentjes zijn allemaal weg,er is n hele grote witte moskee gekomen,en
Daar moest alles voor wijken. Heel jammer, bij navraag kreeg ik te horen van de niet-moslim wereld dat ze flink hebben geprotesteerd, maar dat ze natuurlijk maar n klein gedeelte van de stad zijn.
Op de beroemde site nurbaya bridge (de gele brug)is het savonds nog altijd druk,veel mensen nemen hun stoel mee en
Genieten van de ondergaande zon, van boven op de brug heb je een prachtig gezicht op de boten die in de mooiste
Kleuren zijn geschilderd,deze boten varen naar de eilanden die voor de kust van Padang liggen(Mentawai Nias(12jaar
Geleden geweest)
Vanmiddag een laatste tocht gemaakt door de stad.
Morgen vertrek ik om 12 uur met de minibus naar Bukkettingi,dit ligt ongeveer 100 km noordelijk van Padang.
Vandaag beginnen we met ons nieuwe verslag! Maandag 16 februari vertrekken mijn vader en ik (Jantinus en Mark) weer naar Biak. Degenen die deze site al jaren volgen, weten dat Jantinus al jaren op Biak komt, in het verleden samen met Elly (mijn moeder) en nu voor de vierde keer samen met mij (Mark). Jantinus kwam ooit via zijn werk bij de WMD (Waterleidingmaatschappij Drenthe) op Biak, en na zijn pensioen is hij blijven gaan. In de tijd dat Jantinus en Elly daar waren voor zijn werk, hebben ze zelf hulpprojecten opgestart. Dit zijn onder andere waterprojecten (het voorzien van dorpen en scholen van water), rijstprojecten (voedselhulp voor arme gezinnen), schoolgeldprojecten, hydrocultuur (zelf groenten verbouwen), naaicursussen (kleding maken voor persoonlijk gebruik of verkoop). Deze projecten worden financieel ondersteund door sponsoren. Dat zijn particulieren, vrienden en familie, veteranen, enkele hulporganisaties en mensen die wat voor manier dan ook een relatie hebben met Biak.
Terugblik op 2025
In 2025 hadden we zoals elke keer een vol programma. We bekeken verschillende lopende projecten, waarvan sommige met onze komst een laatste zet nodig hadden om afgerond te worden.
We hebben het rijstproject goed bekeken. We gingen langs bij de deelnemers om te zien hoe het met hen ging. We zagen dat veel gezinnen nog steeds afhankelijk waren van het rijstpakket, vooral gezinnen waar één of beide ouders waren overleden. Het is elke keer weer confronterend om zoveel armoede te zien. Gelukkig waren er ook deelnemers bij wie we de hulp konden stopzetten, zodat we ruimte hadden om nieuwe gezinnen op te nemen.
Daarnaast hebben we in Kampong Sundey de kas met hydrocultuursysteem bekeken die inmiddels daar draait. Op een koraaleiland als Biak is het lastig om groenten te verbouwen, dus dit is een waardevolle aanvulling. We waren aanwezig bij een voorlichting door het schoolhoofd van Kampong Sunday over de hydrocultuur aan bewoners van een andere kampong.
In Kampong Wari hebben we de hele kampong in 2024 weer van water kunnen voorzien. De helft van deze kampong, waaronder de school, had geen water meer uit de bron die aan de andere kant van de rivier ligt. We hebben daarvoor de volledige kampong van nieuwe leidingen voorzien en stopkranen aangebracht. Nu heeft de hele kampong inclusief de school weer water. Bij de school hebben we ook het toiletgebouw gerenoveerd, zodat die weer gebruikt kan worden. In 2025 had de hele kampong nog water en hebben we her en der wat kleine reparaties gedaan.
Waterproject Nermnu
In 2025 hebben we een waterbron geboord in kampong Nermnu. Samen met Winsy, de eigenaar van het boorbedrijf, onderzochten we de mogelijkheden.
Het boren verliep voorspoedig. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland bezochten we de locatie opnieuw. In de stromende regen zagen we lachende bewoners en boorders: op 53 meter diepte was water gevonden! Uiteindelijk werd doorgeboord tot 63 meter voor een stabiele toevoer.
De pomp werd direct geplaatst en kort daarna ontvingen we filmpjes van stromend water in de kampong. Inmiddels ligt er 200 meter extra leiding waardoor de hele kampong, inclusief de school, van water is voorzien.
Kampong Amyamdam
In 2024 probeerden we al water naar Amyamdam te brengen, maar zonder succes. In 2025 keerden we terug met nieuwe plannen. We vroegen de bewoners om een pomphuis te bouwen naast de rivier, waarin de buis geplaatst kon worden die schuin de rivier inloopt voor de onderwaterpomp.
Samen met Winsy, die ook in Nermnu actief was, installeerden we de pomp. De oude tyleenleiding bleek nog bruikbaar, dus die gebruikten we voor de watertoevoer naar de kampong.
Na aansluiting van de pomp, lukte het om water in de kampong te krijgen, dat 50 meter hogerop ligt. Oude leidingen in de kampong werden vervangen, lekken hersteld en de nieuwe aansluiting gerealiseerd. Toen de afsluiter werd geopend en water uit de kranen stroomde was er eindelijk weer water in kampong Amyamdam.
Wat we dit jaar gaan doen
Dit jaar hebben we weer een druk programma voor onze reis naar Biak. In de 30 dagen die we daar zullen zijn, gaan we de lopende projecten bekijken en nieuwe projecten starten.
Water blijft de basis van al onze projecten. Dit jaar gaan we kijken bij de eerder ondersteunde projecten om te zien hoe het gaat, en uiteraard zoeken we altijd naar nieuwe mogelijkheden om dorpen of scholen van water te voorzien. Ook het waterbedrijf van Biak bezoeken we, om te zien of alles nog goed functioneert. Gelukkig gaat het al een aantal jaren goed. Voor onze waterprojecten in Kampongs maken we gebruik van nabijgelegen bronnen zoals riviertjes of makkelijk toegankelijke bronnen. Dit ook dit jaar willen we de mogelijkheden bekijken om te boren naar een waterbron bij kampongs die geen andere waterbron in de buurt hebben liggen. Boren naar water is een kostbaar proces en voor ons als stichting eigenlijk niet te financieren. Met behulp van een financiële bijdrage van stichting Water is our World kunnen we ook dit jaar weer een boring realiseren.
Water is ook van belang bij toiletvoorzieningen. Ook dit jaar gaan we kijken of we bij scholen kunnen helpen om oude buiten gebruik geraakte toiletvoorzieningen kunnen renoveren. Dit is vooral voor meisjes van belang, zodat die ook op school op een veilige en schone manier naar het toilet kunnen.
Het rijstproject: We gaan ook dit jaar kijken of er gezinnen zijn waar we de hulp kunnen stopzetten, zodat we nieuwe gezinnen kunnen gaan ondersteunen.
Het hydrocultuurproject dat we in 2022 zijn gestart, is een succes in kampong Sunday. Vorig jaar is het niet gelukt om de hydrocultuur in andere kampongs te realiseren. We gaan proberen omdat het dit jaar wel te doen.
Het project met de naaicursus, waar mensen leren om kleding te maken voor eigen gebruik of voor verkoop, blijft van groot belang. Het geeft voornamelijk vrouwen de kans om zelf geld te verdienen of kosten te besparen. We zullen dit project zeker weer bezoeken en kijken of we verder kunnen ondersteunen.
We gaan ook het schoolgeldproject bekijken, om nieuwe leerlingen te ondersteunen en te zien hoe het gaat met de leerlingen die we de afgelopen jaren hebben geholpen. Helaas komt het vaak voor dat meisjes op Biak al rond hun vijftiende zwanger raken en daardoor hun school niet kunnen afmaken. Het is belangrijk om te blijven helpen waar mogelijk.
Ondersteuning van vrijwilligers op Biak
Op Biak hebben we gelukkig de steun van mensen die daar wonen, zoals Inge. Inge is voor ons een onmisbare steunpilaar, maar ze wordt ook ouder. Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf van Biak. Hij is inmiddels de directeur van het waterbedrijf van Biak stad en houdt de waterprojecten op Biak in de gaten als we er niet zijn. Hij draagt ook nieuwe projecten aan en attendeert ons op vervallen toiletten bij scholen die nodig aan een opknapbeurt toe zijn, zodat meisjes op die scholen ook weer naar het toilet kunnen. Op deze manier zorgen we ervoor dat de projecten ook doorgaan als wij niet op Biak zijn.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening: NL27 RABO 0394857178 t.n.v. Stichting Hati Bersatu.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 661474
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 328
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,biak
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => maandag-16-februari-vertrekken-we-weer-naar-biak
)
[5] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111146
[userId] => 123836
[countryId] => 88
[username] => wijnhoven
[datePublication] => 2026-02-06
[photoRevision] => 0
[title] => Een hele fijne tijd op samosir eiland
[message] =>
Vrijdag 6 februari,
Vandaag is de laatste dag van de 14 die ik op samosireiland heb doorgebracht.
Het laatste contact dat we hadden wasin Medan.Ik ben van hieruit met de minibus vertrokken naar Samosir eiland dat in het toba meer ligt.De rit duurde iets langer dan 3 uur.
De rit verliep prima,maar soms toch even de ogen dicht,als er ingehaald wordt!
De oversteekplaats met de boot naar het eiland heet parapat.En...daar is op zaterdag altijd de pasar(markt)echt het krioelt er van de mensen en wat een oraal volume.
Ik kreeg snel m'n ticket, en de boot vertrok na 10 minuten voor een tocht van 35 minuten.Bij de aanlegsteiger bij het eiland zijn wel 10 mensen die je willen helpen.Omdat je blank en grijs bent roepen ze al snel hey orang belanda!!
Prachtig natuurlijk.Mijn onderkomen was makkelijk te belopen,ik heb hier voor 10 dagen geboekt.
Het krioelt van de kinderen op de kamers die ik gehuurd heb plus het gegeven dat het homestay niet aan het meer ligt,deed me heel snel. Besluiten om hier niet te gaan logeren(ik had al wel betaald)
De baas ging uiteindelijk overstag, en begreep mij teleurstelling.
Hij gaf aan om door te geven aan booking.com dat ik al het geld terug zou krijgen,hij vroeg zelfs niet om het cancel geld.
Zo netjes,Na 2dgn stond het hele huurbedrag weer terug op mijn creditcard.
Ben toen naar Tobavillage gegaan,fijne kamer met balkon voor 14 dan gehuurd.
Het is de 3e keer dat ik op samosir eiland kom.ik was er 15,en 10 jaren geleden.maar steeds voor n dag of 4.
Nu dus 14dgn lang!!
Samosir eiland is best groot en heuvelachtig. 1000 vierkante km,er wonen zo,n 100.000 inwoners
Samosir is het middelpunt van de batak cultuur.
Het is het hoogstgelegen kratereiland vd wereld.Het tobameer is 450 meter diep.Omdat het eiland hoger ligt is de temperatuur ook fantastisch meestal tussen 23 en 26 graden(elders in Indonesië 32 graden)
Ik ben hier tijdens het regenseizoen, maar heb nog niet veel regen gehad.Toevallig gisteren een flinke tropische bui.
Het grote ontdekken van het eiland is erg moeilijk om dit alleen met je benen te doen.Zou ik het (weer)aandurven om n scooter te huren(ik deed dit voorheen waar dan ook in Indonesie),ik heb er goed over nagedacht,en besloten om zo,n ding voor 1 dag te huren.
Het duurde n paar honderd meter,en ik was er weer aan gewend,en voelde me weer net zo vrij als in vroegere jaren op mijn zondag.Ik heb gelijk een contract bij het hotel afgesloten voor de 13 dagen dat ik nog zal blijven,
Oh wat hé ik n hoop af gescooterd je bent zoveel mobieler, je kunt echt overal heen.
De wegen zijn werkelijk prima de eigen bevolking rijdt heel rustig.Op n paar dingen moet je letten...Links rijden opletten op overstekende kippen en honden(honden lopen altijd los,en er zijn er best wel veel)
Zo ben ik de hoge heuvels ingegaan,waar ik enorm kon genieten van de panorama,s,goed opletten met de vele bochten
Ik kwam n heel leuk Nederlands koppel tegen,die waren 3 maanden onderweg,haar moeder en vader hebben beide op sumatra gewoond.Vanuit Indonesië vliegen ze naar Australië, daar woont n dochter,en van daaruit naar Nieuw-Zeeland want daar woont hun zoon.Zelf hebben ze 30 jaar in Engeland gewoond,en ze wonen nu in Tsjechië.
Zo leuk zijn die ontmoetingen,het waren zulke positieve,warme mensen. En zo rijdt ik iedere dag n stuk,naar n mooie waterval,of n authentiek bataks dorp.Ben in Ambarita bij de plek geweest waar vroeger recht werd gesproken,en ook direct werd gehandeld op de uitspraak.
Kerkhoven zie je niet op het eiland,wel hele grote tombes waar hele families in rusten.
Gisteren ben ik in het Batak museum geweest.Hier staan de koningsgraven,waarin de laatste koningen rusten
Er zij prachtige echt heel authentieke batak huizen,en dit alles in een omgeving van prachtige bloemen,en grazende karbouwen,
De 14 dagen hier zijn voorbij gevlogen.De mensen ook in het dorp herkennen je,ik kan ze in hun taal gedag zeggen,vertellen wie ik ben,waar vandaan,en wat mijn gezinssamenstelling is.(kijk Barbara in Amsterdam,het beklijft dus toch!) Morgen om half 9 vaar ik terug naar parapat,ga weer met het minibusje naar Medan,daar heb ik voor 3 dagen geboekt,ga n vlucht boeken naar Padang voor 10 februari,daarna treffen we elkaar weer
Op maandag 19 januari vertrek ik voor een lange reis door Indonesië,,ben weer terug op
5 maart
Ik vlieg Van Amsterdam naar Singapore en stap daar over om door te reizen naar Medan de hoofdstad van
Sumatra.
Hier heb ik voor 4 nachten een hotel geboekt,
Van hieruit hoogstwaarschijnlijk een aantal dagen naar het zo prachtige toba meer,(het hoogst gelegen kratermeer ter wereld)dat ongeveer 150 km noordelijker
Ligt,dit alles als de infrastructuur goed is,want Noord-sumatra heeft veel wateroverlast ondervonden van de
Laatste stormen en orkanen.
Kan ik me niet naar het noorden verplaatsen dan maar naar Zuid-Sumatra.
00k de molukken(waaronder Ambon) staan op mijn wensenlijst,
As vrijdag en zaterdag nog even de laatste spulletjes pakken,
As maandag om 0.6.40 met de trein van Ede-wageningen naar Schiphol Amsterdam
Beste volgers van onze reisverslagen via Waarbenjij.nu. Allereerst de beste wensen voor 2026!
Vlak voor Kerst hebben wij een nieuwsbrief gestuurd over onze hulpprojecten op Biak. Van verschillende mensen kregen wij te horen dat die niet ontvangen werd of in de ongewenste mail terecht kwam. Vandaar dat we ons verslag van onze hulpprojecten hier op Waarbenjij.nu hebben geplaatst. We vinden het vervelend dat sommige volgers het verslag een tweede keer krijgen, maar we willen de mensen die het verslag niet hebben mogen ontvangen toch ook graag informeren over wat we gedaan hebben op Biak in 2025. Onze hulpprojecten financieren we vanuit onze stichting Hati Bersatu.
De foto's uit ons verslag komen helaas niet mee via deze website. Wil je het volledige verslag, kijk dan in de ongewenste mail of vraag ons om hem nog een keer te sturen.,
De school in Nermnu had ons gevraagd om hulp bij de watervoorziening voor onder andere de toiletten. Ook in de rest van de kampong was er dringend behoefte aan schoon water.
Er bleek een oude bron aanwezig, ver buiten de kampong, maar die gaf nauwelijks water. Twee bestaande reservoirs waren buiten gebruik en de tyleen leidingen leverden geen water meer. Daarom besloten we in Nermnu een nieuwe waterbron te boren.
Samen met Winsy, de eigenaar van het boorbedrijf, onderzochten we de mogelijkheden. Met een meet instrument, een soort wichelroede 2.0, lokaliseerde hij water op ongeveer 70 meter diepte. We spraken af onder het principe: geen water, geen betaling. Ook regelden we met de dorpsbewoners de stroomvoorziening voor de pomp.
Twee dagen later stond de boorinstallatie al in Nermnu en begon het werk. Voordat het boren startte, sprak de dominee een gebed uit een belangrijk moment, want zonder Gods zegen begint hier geen project.
Het boren verliep voorspoedig. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland bezochten we de locatie opnieuw. In de stromende regen zagen we lachende bewoners en boorders: op 53 meter diepte was water gevonden! Uiteindelijk werd doorgeboord tot 63 meter voor een stabiele toevoer.
De pomp werd direct geplaatst en kort daarna ontvingen we filmpjes van stromend water in de kampong. De blijdschap van de bewoners was onbeschrijfelijk. Inmiddels ligt er 200 meter extra leiding waardoor de hele kampong, inclusief de school, van water is voorzien.
Een prachtig resultaat, mede dankzij Stichting Water is our World.
Kampong Wari nazorg
Dankzij de financiële hulp stichting Water is our World hebben we vorig jaar de hele kampong van water kunnen voorzien.
We hebben de hele kampong geïnspecteerd op lekken. Er was een lek in de leiding die direct bij de bron vandaan komt, die hebben we gerepareerd. Ook aan de andere kant van de Wari rivier, waar de school staat hebben we lekken gerepareerd. Charles wist dat daar twee lekken waren en gelukkig had hij de materialen meegebracht om ze te repareren. We zagen dat er voldoende waterdruk was, wat geweldig nieuws is, aangezien dat jaren niet het geval is geweest. Bij de reparaties werden we geholpen door een mevrouw uit de kampong, die het doorzagen van de stalen buis gelijk overnam toen Charles even pauze nam. Ze stopte pas toen de buis volledig doorgezaagd was. We waren ontzettend blij met haar hulp.
Kampong Amyamdam
In 2024 probeerden we al water naar Amyamdam te brengen, maar zonder succes. In 2025 keerden we terug met nieuwe plannen. We vroegen de bewoners om een pomphuis te bouwen naast de rivier, waarin de buis geplaatst kon worden die schuin de rivier inloopt voor de onderwaterpomp.
De bewoners toonden grote bereidwilligheid en werkten hard mee. Toen we enkele dagen later terugkeerden, lag de fundering er al. Samen met Winsy, die ook in Nermnu actief was, installeerden we de pomp. De oude tyleenleiding bleek nog bruikbaar, dus die gebruikten we voor de watertoevoer naar de kampong.
Na aansluiting van de pomp werd het spannend: zou erboven in het dorp, dat 50 meter hoger ligt, water uit de buis komen? En ja! Dat lukte! Water stroomde eindelijk de kampong in. De vreugde was groot, bewoners stonden letterlijk onder de straal te douchen.
We bouwden vervolgens samen met de dorpsbewoners een mini-watertoren van 7 meter hoog met een reservoir van 2,2 m³, zodat er voldoende waterdruk was voor de tappunten in het dorp. Oude leidingen werden vervangen, lekken hersteld en de nieuwe aansluiting gerealiseerd. Toen de afsluiter werd geopend en water uit de kranen stroomde, wat dat fantastisch om te zien en de kampongbewoners waren hier ontzettend blij mee.
Een geweldig resultaat voor de kampongbewoners en een project om trots op te zijn. Dit project is ook met succes afgesloten.
Nazorg kampong Sundey
Enkele jaren geleden meerdere bewoners aan water geholpen, Charles heeft nu wat kleine reparaties verricht o.a. nieuw tapkranen.
Maar we doen meer
Naaicursus
We zijn 2012 gestart met een naaicursus voor Papua vrouwen. De doelstelling is eenvoudig. Door de vrouwen te leren naaien kunnen zij voor zichzelf en hun gezin kleding maken en eventueel ook zelfgemaakte kleding verkopen om in hun levensonderhoud te voorzien.
Voor de naaicursus hebben we naaimachines aangeschaft. Die variëren van de modellen die wij kennen uit de jaren 50 met trapmechanisme maar ook elektrische naaimachines. Wekelijks is er een lerares aanwezig die de cursus verzorgt. De lerares wordt betaald vanuit onze stichting. De stoffen en bij naaibenodigdheden worden merendeels door ons betaald, net als het onderhoud aan de machines.
De naaicursus heeft naast het leren naaien ook een sociale functie, als ontmoetingsplaats waar je met elkaar in gesprek kunt over allerlei onderwerpen.
De dames in hun zelf genaaide kleding.
Tuinen
In verschillende kampongs brengen we groentezaden en soms ook bemesting in de vorm van gedroogde kippenstront dit wordt door Inge in Biak behartigd.
Hydrocultuur
Biak is een koraaleiland. De ondergrond is dus hoofdzakelijk van koraal. Op koraal is het lastig gewassen te verbouwen.
Hydrocultuur is een manier om planten te laten groeien zonder aarde. In plaats daarvan wordt er water met voedingsstoffen gebruikt. Hoe werkt het:
Water en voedingsstoffen: In plaats van aarde, krijg je een mengsel van water en speciale voedingsstoffen die de planten nodig hebben om te groeien.
Enkele jaren geleden hebben we een proefopstelling gemaakt in kampong Sundey. Kampong Sundey ligt zo’n 25 km buiten Biak-stad. Het schoolhoofd van kampong Sundey is Serli. We willen dat de hydrocultuur gebruikt wordt door de gemeenschap. Bij de school hebben we een kas voor de hydrocultuur opstelling gebouwd.
Schoolhoofd Serli maakt er voor de kinderen ook iets educatiefs van. Dit is een succes gebleken, Kinderen krijgen op school regelmatig een maaltijd met groente.
We blijven kijken of we op meer plaatsen een dergelijk project kunnen starten.
Rijstproject
In 2013 zijn we een rijstproject rijstproject gestart op Biak.
Om deze gezinnen te vinden hebben we met onze lokale vrijwilligers contact gezocht met bijvoorbeeld dominees in verschillende kampongs en hen gevraagd waar de allerarmsten in de kampong woonden. Bij de bezoeken troffen ze krotwoningen aan waar eigenlijk niet meer in te leven viel. In het verleden hebben we daarom regelmatig aan woningverbetering gedaan en zelfs aan volledige nieuwbouw. Helaas zit dat er niet meer in, omdat daar geen geld meer voor beschikbaar is. Gelukkig kunnen we in voorkomende gevallen wel bijvoorbeeld een dak laten repareren of gaten in de muren te dichten. Dit hebben we al die jaren kunnen doen dankzij de KLU veteranen.
Het rijstpakket bestaat uit 15 kg rijst, handzeep, suiker, olie, thee, melk en wasmiddel. In 2024 hebben we het pakket uitgebreid met maandverband voor de vrouwen die in het project zitten. Er staan nu 33 gezinnen op de lijst die elke twee maanden een pakket ontvangen.
Voor de Kerst krijgen alle families wat extra’s zoals siroop, flesjes water, koekjes dankzij een gift van een sponsor.
Krotwoning kampong Padwa Sup
In deze woning in Padwa Sup wonen drie weesmeisjes, een jaar geleden was de oma er nog maar die is helaas overleden.
Deze familie zit al vanaf het begin in ons rijstproject.
Er is een neef van de meisjes die een nieuwe woning voor hen gaat bouwen en wij leveren de materialen.
Schoolhulp
We helpen op dit moment 10 kinderen met schoolgeld. Een van de leerlingen is Leonorce. Ze woont met haar ouders in een Kampong 15 km van de stad Biak.
De ouders van Leonorce hebben een tuin waar ze groenten verbouwen, die zij proberen ze te verkopen. Leonorce heeft 2 oudere zussen en twee jongere broers.
Maar er wonen ook kinderen in huis van andere familie, omdat de ouders niet voor hen kunnen zorgen, waarschijnlijk is een van de ouders overleden of gescheiden wat vaak voorkomt. Ze wonen met 14 personen in één huis, om alle monden te voeden valt niet mee.
Leonorce doet de lerarenopleiding basisonderwijs. Ze loopt stage op de basisschool in Biak stad en staat voor de klas.
Gezondheidszorg
Af en toe krijgen we vragen of we een familielid kunnen helpen ook dit jaar.
We hebben families geholpen door financiële bijspringen bij een operatie, maar ook voor medicijnen waarvoor betaald moest worden.
Bij deze mevrouw moest voor de operatie betaald worden, aan de operatie hebben we financiële een bijdrage geleverd omdat er niet voldoende geld voor de operatie in de familie
Waterfilters
We hebben 12 waterfilters in Bandung besteld voor scholen in Biak, en in de laatste week dat wij daar waren ontvangen.
Deze filters worden al jaren op scholen in Afrika gebruikt, dat leek ook iets voor scholen in Biak.
Irene in Biak zou dat gaan regelen met scholen maar vond het verstandig voor ingebruikname eerst het water te laten onderzoeken door laboratorium in Biak, voor dat de kinderen ervan gaan drinken.
Dat leek ons een heel goed idee, want we moeten we zeker weten dat het water betrouwbaar is.
Irene had eerst thuis een filter geplaatst en laten controleren, en er bleek volgens het lab toch coli in te zitten.
Daarna heeft Irene de filters op twee scholen neergezet en ook daar lab tests gedaan, met hetzelfde resultaat: coli.
We weten niet hoe betrouwbaar deze uitslagen zijn maar nemen geen risico. Dus hebben we contact met het bedrijf in Bandung opgenomen, die gaat nu testen opsturen, we hebben er alle vertrouwen in dat het goed komt.
Bedankt!
Dit was een overzicht van de projecten die we in Biak doen.
Onze projecten gaan gewoon door en jullie steun blijft nodig!
We willen iedereen bedanken die onze projecten financieel hebben gesteund of nog steeds steunen.
In de link hier onder vind je een afrondend filmpje van onze reis naar Biak in 2025.
Vandaag is de laatste schooldag van het kalenderjaar 2025. Vanaf morgen hebben de kinderen 2 weken lang vakantie. Het is wel bijzonder dat de scholen op Bali haast alle religieuze dagen meenemen in hun vakantie periodes. Naast natuurlijk de Hindoefeestdagen zijn de scholen ook gesloten op de belangrijkste moslim en christelijk feestdagen. Daardoor is er dus regelmatig vakantie maar aan de andere kant duurt de "zomer"-vakantie hier maar 4 weken en dat is in Nederland toch wel ietsje langer en er is ook geen herfst- of voorjaarsvakantie dus ik weet eigenlijk niet wie er het meeste aantal vrije dagen per schooljaar heeft.
Om het kalenderjaar af te sluiten en ook om de eindejaars-rapporten uit te delen, zijn de kinderen naar een zwembad in de buurt van Jasri gegaan. Het vervoer (4 busjes) en de entree voor de kinderen is door ons betaald om er zo voor te zorgen dat het kalenderjaar met een leuk uitje kon worden afgesloten.
Het is mooi dat we dankzij jullie steun voor dit soort extraatjes kunnen zorgen die de herinneringen aan de kleuterschooltijd net iets leuker maken.
Het is toch wel bijzonder dat we dankzijn jullie al vanaf eind 2009 een vaste ondersteunende waarde kunnen zijn voor onze plaatselijke kleuterschool en we merken ook dat dat ook vanuit de lokale traditionele overheid zeker gewaardeerd wordt. We hopen dankzij jullie steun dit nog jaren te kunnen blijven doen waardoor het kleuteronderwijs in Jasri voor meer kinderen toegankelijk wordt gemaakt.
Rest ons niets meer dan jullie hele fijne kerstdagen en en een mooi en gezond 2026 toe te wensen!
We staan aan de vooravond van het vertrek naar huis. Naar ons welvarende Nederland. We beseffen dat onze wieg aan de goede kant van de aardbol stond. De reis was indrukwekkend. Wat hebben we veel mogen beleven en zien van de andere culturen. Vooral de ontmoetingen met eerlijke vriendelijke mensen. Het was zo gemeend, recht uit het hart. Niet gehaast, stress-loos, vreedzaam en niet vijandig. Samenleven met respect voor ieders religie. Het is een spiegel. Het onderstreept het verlangen om in Nederland zo ook met elkaar om te gaan. Het is een grote wens voor 2026. Wij wensen jullie allemaal die 'meereisden', een gezond, gelukkig maar vooral een liefdevol Nieuwjaar toe. Dank voor alle reacties, apjes, emails in welke vorm dan ook. Ik kom daar op terug.
Het is een mooie rustige zonnige zondag. Tijd om het zuiden van Lombok te verkennen. Ik heb een route gemaakt waar het authentieke weven en het leven van het Sasak volk centraal staat. Mijn wensen geef ik te kennen aan de chauffeur. Hij, een wat oudere man, stelt zich voor als iemand die weet wat buitenlanders willen zien. Immers de man heeft jarenlang op een cruiseschip gewerkt. In het Engels, met een overdreven Amerikaans accent waar de R achter in de keel blijft hangen, bekent hij dat ie zijn familie miste. Nu rijdt hij als freelancer op Lombok rond.
In Sukarare ben ik getuige van het arbeidsintensieve Songket weven. Fraaie patronen worden op eenvoudige, maar met vele provisorische schachten, vervaardigd. Kenmerkend is de ingeweven goud- of zilverdraad. Voor een katoenen kleed van 2 meter is de maakster wel 3 maanden bezig. Ik laat de beurt aan mij voorbij gaan om een stukje verder te weven aan het imposante werk. Teleurgesteld kijken vriendelijke ogen mij aan. De zwarte wrong op haar hoofd staat in contrast met haar stille kracht. Ze heeft zich ontdaan van haar antieke weefjuk. Het ligt op haar bruin met zwarte sarong. Terwijl ze kaarsrecht-zittend op moederaarde met de benen gestrekt me aanstaart. Het risico dat ik dit handwerk met engelengeduld gemaakt in luttele seconden verpruts wil ik niet op m´n geweten hebben. "Dan katoen spinnen?" Op zo'n bekend spinnewiel waar Gandhi ook op werkte. Helaas ben ik linkshandig en wederom moet ik haar teleurstellen. Dus Jan neemt de honneurs waar. En met succes. Uit de katoenen vlok vloeit een wonderlijke fraaie draad tussen zijn vingers door. En dan worden we naar het winkeltje van de coöperatie geleid. Opgezet door en van vrouwen. Op een groot bord staat in het Bahasa Indonesia: Wij zijn sterke vrouwen! Fysiek en mentaal sterk begrijp ik. Zij zorgen voor de inkomsten van deze gemeenschap. Er hangen op wandrekken volop zware enormetafelkleden met allerlei ingenieuze bewerkelijke patronen voor 150 tot 250 euro. Niet passend bij onze smaak en leefstijl. Want eerlijk is eerlijk, het zou jammer zijn als een glas wijn het patroon zou kunnen bederven.
Dan maar eens kijken hoe ze even verder in de regio met klei omgaan. We stappen uit en constateren binnen tien seconden dat we hier weg moeten. Weer een verkooppunt maar nu met grote bloempotten en asbakken. We leggen de chauffeur uit dat dit niet de bedoeling is van ons uitstapje. Geen toeristische attracties met winkeltjes en spullen die niet in de koffer passen. Daar kwam een ad rem antwoord op: "Dan stuur je het toch op!" Tijdens een half uurtje rijden passeren we witte Vinex wijken met tiny houses. Bijna allemaal onbewoond. Opgezet door een investeerder die vergat dat de Lombokkers over weinig pecunia beschikken. In de dagen dat we op dit eiland vertoeven constateer ik dat dit de meest armoedige leefomgeving is van wat ik tot nu toe, tijdens onze reis, heb gezien. De huisjes kosten 15.000 euro en niet op te brengen door de autochtonen. Toch moeilijk te begrijpen dat er wel vier tot vijf fraaie gekleurde nieuwe moskeeën in ieder klein dorpje staan. Bij navraag blijkt dat de mensen hier zoveel mogelijk geld schenken aan de bouw ervan. Maar door de schenkingen vanuit Saoedi Arabië worden het pareltjes. Wat de uitkomst is van: 'wie betaalt bepaalt', weet ik niet. Even verder zie ik een enorme
mensenmassa en scooters voor een kantoor staan. Het is een postkantoor. Vandaag ontvangen de mensen, die onder het minimum leven en geen vast inkomen hebben, een coupon. En dat zijn er veel, heelveel. De vrouw van onze chauffeur staat ook in de rij. Met de coupon kan ze 5 kilo rijst ophalen. Eten voor 3 maanden, voor het hele gezin. Snel reken ik uit hoeveel gram rijst voor een maaltijd voor 2 personen thuis in mijn pannetje glijdt. Ik word verdrietig. De overheid is debet aan dat deze mensen een groot deel van het jaar honger lijden.
Een half uurtje later stappen we rond tussen lemen hutten met rieten daken. Ende, een traditioneel dorp waar de wereld door draait. Ik loop tussen kippen, trotse hanen en drie bruine buffels door. Die in te kleine ingevallen houten stalletjes staan. Ik hoor het verhaal van een bewoner aan en verwonder mij over de primitieve en conservatieve traditionele leefomstandigheden. Vrouwen slapen binnen, mannen voor het huis. "Behalve als er kindertjes verwekt moeten worden." Jan geeft zoals gewoonlijk een financiële bijdrage aan het einde van de rondleiding. Maar dat is niet genoeg. De man trekt ons een hut in met allerhande koopwaar. Daar staan drie vrouwen achter een doos die als kassa dient. Ik kijk wat rond of ik hun kas kan spekken. Het is allemaal ingekochte 'toeristische rommel'. Uit belangstelling en ondersteuning koop ik een rieten haarspeld ter waarde van een dagloon. Vermoedelijk made in Hong Kong. We geven aan bij onze chauffeur,laten we hem maar Mohammed noemen, dat het shoppen voor vandaag genoeg is. Hij kent een aardig eethuisje waar we kunnen lunchen. Hij daalt af richting de zee. En dan... begint het te stortregenen. Geen zachte
moessonbui. Het lijkt alsof alle kranen in de hemel tegelijkertijd worden open gedraaid. De auto's en scooters stromen met de enorme waterval mee naar beneden. Binnen luttele minuten staat alles blank. Ik denk aan thuis. De ophef over de beperkte capaciteit van het Nederlandse rioleringsstelsel. Hier stroomt gewoon alles over en langs de weg. Alles wordt meegesleurd en komt in de zee terecht.
Na ons broodje in een digitaal nomadencafeetje, wederom op advies van Mohammed, keren we terug. Het is genoeg voor vandaag. Hij heeft teveel met cruise toeristen gewerkt. Wij zijn toch een soort van een andere categorie. In de nog steeds heftige waterdropping zie ik wat voor erbarmelijke puinhoop het rond de open houten huisjes met opgerolde golfplaten daken is. Plastic zooi drijft rond terwijl kippen rondscharrelen. Het raakt mij. Bij ons in de auto is het droog.
Maar buiten zie ik mensen moeizaam op hun motors zich verplaatsen. Plotseling zie ik in de verte een figuur in een geel pak staan. De auto remt af. Oei, een aardverschuiving. Een deel van de weg is weggeslagen. Er zijn geen hulpdiensten aanwezig. Iemand, kennelijk uit de omgeving, staat daar met afgezakte schouders en hangend hoofd, in de stromende regen tot aan z'n knieën in het water langs de rand van de verdwenen weg. Als waarschuwing. Achter hem heeft de regen een diep gat met een afgrond gecreëerd. De tranen schieten in m'n ogen. In tegenovergestelde richting zie ik een motor wachten. Man, vrouw en twee kinderen, gezamenlijk zittend op een motor hebben vandaag op hun enige vrije dag van de week een uitstapje gemaakt. Ze kijken wanhopig naar de enorme water massa. Niemand weet of er meer gaten in de weg zitten. Iedereen hoopt op het beste. Ik laat niets merken. Wat was het gisteren heerlijk in de warme zee. Net alsof ik in bad lag, schiet door mijn hoofd. Het is even slikken als ik besef dat dit niet de bedoeling is van de natuur. De klimaatverandering veroorzaakt deze puinhoop. De regentijd is dit jaar vroeg begonnen. Met de nodige cyclonen die nu rondgaan. Overstromingen, aardverschuivingen en veel menselijk leed. Het is hier voelbaar. Wat een opgave voor dit land om al die mogelijke natuurrampen; aardbevingen, overstromingen en vulkaanuitbarstingen te weerstaan. Geen wonder dat de ontwikkeling hier tergend langzaam gaat. Wij hopen dat we tijdens onze reis een bijdrage hebben kunnen leveren aan het bestaan van een aantal Indonesiërs.
Maar ook dat jullie als lezers een inkijkje hebben gekregen in het leven hier. In Azië, Japan, Java, Ambon, Kei Kecil, Ternate, Tidore, Sulawesi, Bali en Lombok.
De zon kietelt de waranda van ons hoger gelegen huisje, de wind speelt zachtjes mee op deze vroege ochtend. De krekels en vogels kondigen het ochtendgloren aan. Om meheen zie ik metershoog groen. In ons huisje ligt een boekwerk met adviezen. " U bevindt zich in de jungle, dus met ‘wildlife’. Als u apen tegenkomt kijk ze niet in de ogen en laat uw tanden niet zien! Als ze iets afpakken geef het dan. Ze zijn sterker dan u. Neem als bescherming een paraplu mee.” Gisteravond ontdekte ik het heimelijke advies. Enkele uren daarvoor kreeg ik gezelschap van zo'n noaber terwijl ik op een bedje bij een zwembad lag. Wij waren daar de enige gasten hoog op de heuvel. De aap peuzelde, zittend op een ligbedje naast mij, van rode hibiscus bloempjes. Na de maaltijd zat hij weer met z'n vriendin hoog in de boom.
Het is half negen en we hebben trek in het ontbijt. Doch dit wordt beneden aan zee geserveerd. Aangezien we op een steile heuvel tussen het weelderige hoge groen verblijven moeten we via trappen zigzaggend een behoorlijke afdaling maken. De waarschuwing voor apen zit nog in mijn geheugen. Gedurende onze reis zitten twee wandelstokken in de koffer. Eigenlijk zijn het 'slangenstokken.' We gebruiken ze tijdens wandelingen door de bush om op de grond te tikken. Om zo trillingen voor deze reptielen te maken. Om ze te waarschuwen, denk ik maar met een knipoog. Ze, de wandelstokken, gaan nu mee naar het ontbijt als wapen tegen apen. In plaats van de paraplu. We dalen af, ik voorop, Jan achter mij aan. Tien stenige treden naar beneden. In de verte zie ik een jonge knul tussen de bomen. Ik loop door het gras en links volg ik weer een hoeveelheid treden. Ik kom op een plat vlak met stapstenen. Ik buig naar links en volg het pad met bruine platte leien met groen gras er tussen. Rechts van mij wuiven hoge bomen vredig door het zachte windje. Achter mij hoor ik de voetstappen van Jan. Links van mij zie ik uit mijn ooghoek struikjes van een halve meter hoog. Bij een iedere stap die ik zet kijk ik strak voor me uit. De stok om een aap op afstand te houden gaat geruisloos mee. Om te voorkomen dat ik struikel op het oneffen pad heb ik meaangeleerd om in de rimboe voor me te kijken. Zo kan ik ook adequaat reageren bij tussenkomst van onaangename passanten. Zorgvuldig zet ik mijn voeten om beurten op de stenen en niet op het gras er tussen. En dan vlak voor mijn rood gelakte teennagels in mijn sandalen ligt een bruin gestreept monster. Een drie vinger dikke meter lange slang. Ik schreeuw het uit van de schrik en angst. Draai me om en vlieg bij Jan in de armen. Die houdt me vast. Maar ik wil over de oneffen treden naar boven rennen. " Blijf staan, dadelijk val je nog.” “Laat me los”, gil ik. Ik moet zo ver mogelijk weg van dat beest. Binnen twee seconden zijn we omringd door wel zes, in het groen geklede, jongemannen. Waar komen die nu zo snel vandaan? Ze werken op het terrein om de groei van het groen in de klauwen te houden. Eén vraagt wat voor kleur het reptiel heeft. Ze gaan op de zoek naar de slang. Maar ja, die is er natuurlijk tussenuit geglipt. Ze brengen ons, zonder ontbijt, weer naar boven terug naar het huisje. Mijn maag knort en mijn knieën trillen. Het adrenalinepeil daalt. Gelukkig kunnen we, omdat we hoog en een eindje van het strand af zitten, een beroep doen op een shuttle. Even later zoeven we in een zwarte stationcar de berg af. Het restaurantje met tafeltjes op het strand is de enige eetgelegenheid in de nabijheid. De komende dagen zijn we hierop aangewezen. In stilte draait mijn brein overuren. De ratio wint het. Ik wil baas zijn over mijn eigen angst. Die middag trek ik mijn stoute schoenen weer aan. De verleiding om een frisse duik in de zee te nemen is zo sterk dat we het pad met ontberingen weer nemen. Dit keer loopt Jan voorop. De wandelstokken zijn dit keer weer ‘slangenstokken’. En die middag toosten we met bubbels op het trotseren van de angst. Twee keer per dag lopen we over het pad. De angst blijft ,maar ik ben daar de baas over.
Onlangs wees onze chauffeur ons op een komend feest: Galungan. We hadden hier al iets van gemerkt toen we afgelopen zondag even een dorpje bezochten. Het was een enorme drukte bij kleding zaakjes en de groenteboer. Dit was vanwege het festival. De Hindoestaanse vrouwen willen op hun ‘paasbest’ naar dit tempelfeest. Hier hoort een nieuwe sarong, slendang en witte kanten blouse bij. Groenten en fruit worden ingekocht en is een offer voor de drie goden. Ik zag ook verschillende stalletjes met allerlei mooie gekleurde van jonge palmblad gevlochten mandjes, bakjes, en versieringen. Met bamboe en bloemen worden de mooiste creaties gemaakt die voor de offerversieringen worden gebruikt. Het leven hier op Bali is doorspekt met rituelen. Het is zo puur dat we ons zijn gaan verdiepen in het Hindoeïsme.
Onderweg waren we getuige van een lijkverbranding. De chauffeur stopte en bood ons de gelegenheid om te kijken. Maar daar hebben we voor bedankt omdat we het volgens onze normen ongepast vonden. Voor hem en de overige gelovigen was de ziel van de overledene al weg en dus niet respectloos om te kijken. Het beeld dat ik vanuit de auto in het voorbijgaan zag, staat nog op mijn netvlies.
Vandaag is het de grote dag. Galungan is één van de meest belangrijke en kleurrijke feestdagen op Bali. Het wordt elke 210 dagen gevierd. Men eert de overwinning van dharma (het goede) over adharma (het kwade) en het herstel van het kosmische evenwicht. De geesten van voorouders keren tijdelijk terug naar de aarde om hun families te bezoeken. De Balinezen verwelkomen deze geesten met uitgebreide rituelen en offers. Na tien dagen gaan de geesten, dus van de voorouders, terug naar hun hemelse verblijfplaats.
Vlak voor Galungan versieren de Balinezen hun straten met een penjor. Dit zijn hoge bamboestokken versierd met kokosbladeren, fruit en bloemen. Het lijken een soort enorme vishengels die langs de straten staan. Het biedt bescherming tegen kwade geesten en creëert een veilige doorgang voor de goden en voorouders. De bamboestok symboliseert de heilige berg van Bali en de versieringen vertegenwoordigen overvloed en vruchtbaarheid. Er hangt koek, fruit, bloemen en rijst in. Dit is bedoeld om de goden en voorouderlijke geesten te bedanken voor hun bescherming en zegeningen en voeden de goden en voorouders tijdens hun bezoek aan de aarde.
Vanmorgen lopen we op deze hoogtijdag naar de tempel. Om mij heen zie ik fraai stijlvol geklede vrouwen, met sarong en slendang om de wespentailles. De witte kanten blouses steken opvallend af bij de kleurrijke sarong en het pikzwarte haar met verse bloemen. Met verbazing kijk ik naar hun evenwichtskunsten. Ze lopen balancerend met gevlochten mandjes, inclusief offers, op hun hoofd over vele traptreden naar de tempel. Voordat ook wij naar binnen gaan slaan we onze Nederlandse sarong om. Thuis heb ik voor ons beiden er een van zijde gemaakt. Jan slaat een paarse om en ik crème-zwarte met oker-oranje randen er in. Laat dit nu precies passen bij de kleuren waarmee de tempel vandaag is versierd. De kleuren staan symbool voor geluk. Terwijl we op afstand met respect de rituele handelingen gadeslaan worden de offers naar de tempel gebracht. Het is elf uur in de ochtend en we lopen naar de tweede tempel aan de andere kant van het dorp. Daar zie ik dezelfde rituelen. Dan stoppen twee vrouwen voor ons en reiken een zakje kroepoek aan. Ietwat verlegen kijk ik ze in de ogen. “Ja, neem het maar. Waar komen jullie vandaan?” Ik zie een zacht en allervriendelijkst gezicht. “Belanda”, stotter ik verbouwereerd. Mag je hier praten in de open tempel, vraag ik mij af. Belangstellend vragen ze naar onze plannen. Ik leg uit dat we de Indonesiërs zo ontzettend vriendelijk vinden. Met name op Bali, er zijn altijd lachende gezichten om ons heen. “Ja, dat is het enige dat we hebben.” En juist dat, dankbaarheid voor hetgeen je van de natuur ontvangt, past bij het Hindoeïsme. Ik neem hun gift in ontvangst. Later lees ik dat na hun gebed de offers deels weer mee terug naar huis worden genomen en deels worden weggegeven.Na deze ochtend is het tijd om voor ons huisje de gebeurtenissen op ons in te laten werken. De dankbaarheid voor wat de natuur ons te bieden heeft brengt me terug naar onze tradities van de Melbuul’ndagen, Bid- en Dankdag voor het gewas en Stöppelhaene. Maar dit zijn eerder volksfeesten geworden.De werkelijke betekenis en beleving is weggezakt.
Tegen 17 uur wandelen we rustig weer naar tempel één. Want hier begint vanavond het grote ritueel waarvoor het hele dorp uitloopt. We naderen het centrum van het dorp en ik zie een witte zee voor me op de grond. Ongelooflijk veelmannen in traditionele witte kleding en band om hun hoofd zitten op de grond van de geasfalteerde wegen in het centrum. Kinderen zijn eender gekleed. De vrouwen zitten aan de buitenkant. Er wordt met een vast ritme herhaaldelijk op een gong geslagen. Van links komt een draagbaar aan. Een priester zwaait met een kwast, vermoedelijk met gewijd water, over bloemen en fruit in schalen. Overal zie ik oranje bloemen liggen. Wij worden verondersteld om ook op de grond te gaan zitten. Ietwat onwennig laat ik mij zakken op het asfalt. Nee, ik kan niet zo als de autochtonen in Hindoe-sit mijn benen onder mij schuiven. Mijn metalen heupen staan dat niet toe. Dan maar de beentjes recht voor mij uit. Honderden mensen zitten nu op het afvalt. Wij gaan op in de community. Af en toe schuift een auto of een brommer tussen de menigte door. Ik kom ogen tekort om te volgen wat hier gebeurt. We wachten maar af. Om 18 uur wordt een draagbaar, met witte en gele zijden parasols, in een processiegang via een torenhoge trap naar boven gedragen. En dan volgen alle inwoners. Iedereen is ceremonieel gekleed. En wij? Dragen weer onze sarong en lopen met de menigte mee de tempel in. En dan zitten we weer tussen de mensen op de grond in de open tempel met allerlei beelden en offerplaatsen rondom ons. In afwachting van wat er gaat gebeuren. In de ene helft van het complex wordt er gebeden terwijl je niets hoort. Wij zitten daar ook stilzwijgend en kijken om ons heen. Priesters verrichten allerlei, voor mij mysterieuze, handelingen. De menigte wacht, praat wat met elkaar of tuurt op de smartphone. Na een uur kijken we elkaar aan. Wat gaat er gebeuren? Hoe lang nog? Inmiddels is het donker geworden. Wat moeten we doen? “Zullen we maar naar een ander gedeelte van de tempel lopen?” Daar gekomen zien we een dans. Het is de Barong. Deze traditionele Balinese dans symboliseert de strijd tussen de Barong en Rangda, de belichaming van adharma (het kwade). Deze optredens helpen het evenwicht tussen goed en kwaad te herstellen. We blijven vol verbazing in het donker kijken en luisteren naar de gamelan muziek. En dan is het genoeg en laten we de Balinezen achter. Na deze ceremonie in hun tempel begint voor hen het samenzijn met de familie. Daar wordt stil gestaan bij de ziel van de voorouders. Immers iedere Balinese familie heeft een eigen privé tempel thuis. Daarin wordt de ziel van hun voorouder beschermd, gekoesterd en bewaard. Zo dichtbij dat je er niet omheen kunt. Dat geeft troost maar geeft ook rust. De ziel blijft altijd dichtbij je. Dat is koesteren.
Deze ceremonie en de betekenis van het Hindoeïsme doet me wel wat. Het grootse stilstaan en het dichtbij kunnen halen van de ziel van voorouders is waardevol. De dankbaarheid voor ons voedsel en het besef dat het niet vanzelfsprekend is ben ik weer meer gaan beseffen.
De foto’s worden binnenkort op de site gezet.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2011-09-11 11:37:44
[totalVisitorCount] => 397326
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 110
[author] => Yvonne
[cityName] => Sidemen
[travelId] => 530726
[travelTitle] => De archipel van smaragd en de rijzende zon.
[travelTitleSlugified] => de-archipel-van-smaragd-en-de-rijzende-zon
[dateDepart] => 2025-08-26
[dateReturn] => 2025-12-02
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,sidemen
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/314/516_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => ontmoeting-met-de-geesten-van-onze-voorouders
)
)
)
[_currentItemCount:protected] => 15
[_currentItems:protected] => ArrayIterator Object
(
[storage:ArrayIterator:private] => Array
(
[0] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111304
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-24
[photoRevision] => 0
[title] => Op zoek naar een nieuwe bron
[message] =>
Zaterdag 21 februari – Water zoeken, water zorgen en waterproblemen oplossen
Vandaag gaat de wekker vroeg. Het wordt een volle dag.
We halen eerst Charles op. Voor wie hem nog kent uit eerdere verhalen: Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf op Biak. Sinds een paar maanden is hij zelfs directeur. Fijn om zo’n betrokken man aan boord te hebben bij onze waterprojecten.
Daarna rijden we door naar Winsy. Hij is de man die vorig jaar voor ons een bron heeft geboord in Nermnu. Ook dit jaar willen we weer kijken of we een kampong van schoon water kunnen voorzien.
Kampong Warsansan – een mogelijke nieuwe bron
Charles heeft alvast wat voorwerk gedaan en stelt kampong Warsansan voor. We stoppen bij de kerk. Onze voorkeur gaat altijd uit naar een project bij een kerk of school – simpelweg omdat daar elektriciteit aanwezig is. En stroom is onmisbaar als je water omhoog wilt pompen.
Winsy haalt – net als vorig jaar – zijn ‘geavanceerde’ wiggelroede tevoorschijn om water te zoeken. Mijn nuchtere westerse brein vindt daar eerlijk gezegd nog steeds wat van. In mijn beleving zit er diep in het koraal overal water, je moet het alleen weten aan te boren.
Maar: we hebben een no cure, no pay-afspraak, dus we laten hem rustig zijn gang gaan.
Hij vindt een plek bij de kerk waar volgens hem water zit, op ongeveer 110 meter diepte.
Het probleem? Dat boren is duur. Heel duur.
·Kosten boren: ongeveer 1,5 miljoen roepia per meter
·Totale offerte: ruim 200 miljoen roepia
·Omgerekend: ongeveer €10.000
Dat is simpelweg te veel voor ons budget dit jaar.
Ons beschikbare budget voor een nieuwe boring ligt rond de 145–150 miljoen roepia (€7.500), mede dankzij een mooie bijdrage van Stichting Water is our World. Zij hebben ons de afgelopen jaren vaker geholpen bij grotere waterprojecten op Biak en daar zijn we ontzettend dankbaar voor.
Voor Warsansan gaan we dus alternatieven onderzoeken. Er ligt een rivier op ongeveer een kilometer afstand. Misschien kunnen we daar water vandaan halen. Alleen: daar is geen stroom. Dus denken we voorzichtig aan zonne-energie. Dat is hier nog vrij nieuw, dus we gaan uitzoeken of dit technisch én financieel haalbaar is.
Ondertussen zoeken we verder naar een kampong waar we minder diep hoeven te boren.
Kampong Wari – terug naar een project uit 2024
Daarna rijden we door naar kampong Wari, waar we in 2024 de hele kampong weer van water hebben voorzien. De kampong wordt gesplitst door de Wari-rivier.
Bij aankomst zien we dat bewoners zelf een tyleenleiding door de weg hebben gefreesd. Mooi initiatief!Maar de leiding steekt op sommige plekken boven de weg uit. Dat is vragen om problemen. We spreken af dat de leiding dieper wordt ingegraven en wordt afgedekt met beton. Zo voorkomen we ongelukken én leidingbreuken.
Want elke lekkage betekent minder waterdruk verderop in het systeem.
En precies dat blijkt nu het probleem. Aan de kant van de kampong waar de school staat, is momenteel geen waterdruk. We vinden geen grote lekken in het dorp zelf. Bewoners vertellen dat de leiding van de bron, hoog in de heuvels, waarschijnlijk kapot is of onvoldoende water naar het reservoir brengt.
Die bron ligt diep in het oerwoud. Dat is geen klein wandelingetje. We vragen bewoners om erheen te gaan en foto’s en video’s te maken. Aan de hand daarvan beslissen we of we de leidingen moeten vervangen.
Kortom: ook in Wari zijn we voorlopig nog niet klaar.
Amyamdam – een trots project met nieuwe uitdagingen
Dan rijden we door naar Amyamdam.
Hier hebben we vorig jaar eindelijk water in de kampong gekregen. Met een onderwaterpomp in de rivier pompen we water zo’n 50 à 60 meter omhoog naar een watertoren. Bovenop staat een reservoir van 2200 liter dat zorgt voor waterdruk in de leidingen naar verschillende tappunten in het dorp.
Toen wij vorig jaar vertrokken, werkte alles perfect. Echt een project om trots op te zijn.
Maar in januari kregen we berichten: er waren problemen.
De pvc-buis waarin de pomp hing, bleek door de kinderen als glijbaan te worden gebruikt… en is geknapt. Gelukkig zijn de inwoners van Amyamdam echte aanpakkers. Met hulp van Charles is de pvc-buis vervangen door een dikke tyleenbuis. Die kan wel tegen een stootje.
Toch kregen ze de pomp niet meer aan de praat.
We controleren alles:
·Er is stroom bij de meter.
·Er is stroom bij de rivier.
·De hoofdschakelaar blijkt niet meer goed te werken (die staat continu onder spanning – niet veilig).
·In de regelunit meten we ook stroom.
·Vermoeden: kapotte condensator.
We zetten de schakelaar en condensator op het boodschappenlijstje en spreken af de volgende dag terug te komen.
Zondag – kerk, administratie en sleutelen
Zondagochtend is hier heilig. De meeste mensen op Biak gaan naar de kerk. Daarna gaat het leven gewoon weer door. Wij gebruiken de ochtend voor verslagen en administratie.
Om 14.00 uur rijden we met Charles en Winsy terug naar Amyamdam (45 minuten rijden). We schakelen de stroom uit, vervangen de schakelaar en de condensator.
Maar… nog steeds geen draaiende pomp.
Dan halen we de pomp uit het water en nemen hem mee naar de stad om te testen. Die testen zijn inmiddels gedaan en de conclusie: de pomp én de besturingsunit werken gewoon.
Dan blijft er nog maar één verdachte over: de kabel van de kampong naar de rivier. Die is ongeveer 300 meter lang.
We zagen al dat de kabel op meerdere plekken met tape gerepareerd was. Grote kans op lekstroom door slechte verbindingen. Dat zou verklaren waarom alles stroom lijkt te hebben, maar de pomp toch niet start.
We besluiten de volledige kabel te vervangen. Komende week zoeken we een geschikte kabel, 300 meter is niet niks en volgend weekend gaan we met pomp en nieuwe kabel terug naar Amyamdam.
Wordt vervolgd…
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 661474
[pictureCount] => 7
[visitorCount] => 117
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/252/007_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => op-zoek-naar-een-nieuwe-bron
)
[1] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111283
[userId] => 174380
[countryId] => 88
[username] => ellyenjantinus
[datePublication] => 2026-02-22
[photoRevision] => 0
[title] => We zijn van start!
[message] =>
Aangekomen op Biak – meteen aan het werk
Nadat we eindelijk op Biak zijn aangekomen, willen we ook direct aan de slag. De komende dagen staan in het teken van het bekijken van mogelijke nieuwe projecten én natuurlijk het bezoeken van afgeronde projecten.
Juist die afgeronde projecten hebben onze speciale aandacht. In een jaar kan er veel gebeuren. Wij vinden het belangrijk dat deze projecten goed onderhouden blijven, zodat ze ook echt blijven functioneren. In onze verslagen nemen we jullie dit jaar weer mee langs al deze plekken.
Vrijdag 20 februari – Eindelijk echt beginnen
Vandaag gaan we écht van start. Al vroeg rijden we naar Inge, die ons vandaag zal vergezellen. De meeste lezers kennen Inge inmiddels wel, maar toch even een korte introductie. Inge woont al haar hele leven op Biak. In de Nederlandse tijd heeft ze hier op school Nederlands geleerd. Ze kent het eiland als geen ander. Voor ons is ze een enorme steun: een dierbare vriendin, een geweldige tolk en iemand die altijd klaarstaat – ook als wij weer in Nederland zijn. En niet onbelangrijk: ze gaat graag met ons op pad.
Kampong Kajasbo – Hydrocultuur
Onze eerste stop is kampong Sundey. Bij de school staat een hydrocultuurinstallatie die wij eerder hebben geplaatst. Het schoolhoofd, Serli, beheert deze.
Serli vertelt ons dat één van haar leraren inmiddels is aangesteld als schoolhoofd in kampong Kajasbo. Hij zou daar ook graag een hydrocultuurinstallatie willen plaatsen — net als in Sundey — als educatief project voor de kinderen. Hoe mooi is het dat leerlingen hun eigen groenten leren verbouwen én deze vervolgens zelf kunnen eten?
In Kajasbo treffen we een nette school aan. Op het eerste gezicht ziet ook het sanitair er goed uit. Dat is altijd het eerste waar we naar kijken bij een schoolbezoek.
Maar schijn bedriegt. De watertank blijkt omgevallen en kapot te zijn. Hierdoor kunnen de toiletten niet meer worden doorgespoeld.
Ter plekke maken we een plan:
·De kampongbewoners gaan het toiletgebouw schoonmaken en schilderen.
·Wij zorgen voor de benodigde materialen om een nieuw waterreservoir te plaatsen.
·De oude tank stond op een houten stellage van één meter hoog. Deze is doorgezakt, waardoor de tank is geknapt. Dit keer maken we een verhoging van koraal en cement. De bewoners gaan deze zelf bouwen.
·Daarop plaatsen we een watertank van 2200 liter, zodat zowel het toiletgebouw als de toekomstige hydrocultuur van water wordt voorzien.
Voor de hydrocultuur bekijken we het schoolterrein.
Naast de woning van het schoolhoofd ligt een mooie vlakke ruimte — ideaal voor de installatie. Vanuit de woning kan de stroom worden aangelegd.
Een timmerman uit Kajasbo gaat eerst in Sundey kijken hoe de constructie daar is opgebouwd. Aan de hand van zijn bevindingen bestellen wij, in overleg met hem, de materialen die vervolgens naar Kajasbo worden gebracht.
Wordt vervolgd dus.
Kampong Mandon – Geen waterprobleem, maar een elektriciteitsprobleem
Daarna rijden we door naar kampong Mandon. We hadden gehoord dat hier geen water (meer?) was, maar wat er precies speelde was onduidelijk.
Bij aankomst worden we aangesproken door de kepala kampong (dorpshoofd). Hij vertelt dat er wel watertappunten zijn, maar dat er geen water uitkomt. Hij wijst ons een bron aan waar eventueel water opgepompt zou kunnen worden.
Dat vonden we vreemd. We vragen naar de oorspronkelijke bron waarop de tappunten zijn aangesloten.
Daar treffen we een indrukwekkend systeem aan:
·Een watertoren van acht meter hoog
·Twee reservoirs van 1000 liter
·Een onderwaterpomp in een bron in een grot
Onze eerste gedachte: misschien is de pomp kapot of vastgelopen in het slib.
Maar dan horen we naast de toren de elektriciteitsmeter piepen. Hier werkt stroom prepaid: is het tegoed op, dan stopt alles. Serli zet wat tegoed op de meter en we starten het systeem opnieuw op. De pomp begint te draaien. De reservoirs vullen zich.
En in de kampong begint het water weer te stromen.
Er is hier dus geen waterprobleem — maar een elektriciteits- en betaalprobleem. De installatie is prachtig en kostbaar. Onze hulp is hier niet nodig. Hoe de bewoners onderling de elektriciteitsrekening regelen, is iets waar wij ons niet in mengen. Wel hebben we gezegd dat het zonde is om zo’n mooie installatie ongebruikt te laten.
Wie dit systeem ooit heeft aangelegd, weten wij overigens niet.
Lapan – De moeders van Wamena
Onze laatste stop is Lapan, een wijk van Biak-stad. Hier wonen de “moeders van Wamena”: een groep vrouwen afkomstig uit het binnenland van West-Papua. In Wamena hebben zij geleerd groenten te verbouwen. Dat proberen ze hier op Biak ook, al is dat niet eenvoudig.
Biak bestaat grotendeels uit koraalgrond — niet bepaald ideale landbouwgrond. Toch slagen deze vrouwen erin gewassen te verbouwen. Wij hebben hen de afgelopen jaren voorzien van zaden, waarmee zij groenten kweken en verkopen op de pasar.
Omdat we niet precies wisten hoe zij wonen, en Serli had geopperd dat een hydrocultuur hier misschien een goed idee zou zijn, zijn we gaan kijken.
Serli brengt ons naar het huis van de vrouw aan wie zij namens ons de zaden overhandigt. Daar zou eventueel een hydrocultuur kunnen komen.
Maar bij aankomst blijkt dat de moeders verspreid wonen. En wij plaatsen geen hydrocultuur bij particulieren — alleen wanneer het een gemeenschap dient.
Dat plan laten we dus direct los.
Wat ons echter diep raakt, is de krotwoning waarin deze vrouw met haar man en vijf kinderen woont. Er wordt nog gekookt op hout, binnen in de kleine woning. We zijn inmiddels wel wat gewend hier, maar zo kort na aankomst uit Nederland is het toch weer even schakelen.
Geen hydrocultuur hier.
Maar we gaan wél helpen om dit huis op te knappen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Maandag 16 februari vertrokken we om 9:00 uur met de trein uit Assen. Het contrast kon niet groter zijn. Er lag verse sneeuw en wij reisden richting een plek waar het gemiddeld 28 à 29 graden is: Biak. Terwijl Nederland wit kleurde, zaten wij met onze winterjas in de trein op weg naar de tropen.
Op Schiphol verliep alles voorspoedig. We vlogen dit keer met Garuda Indonesia. Geen gedoe met overstappen in het Midden-Oosten, maar een rechtstreekse vlucht naar Jakarta – dat is toch wel heerlijk reizen.
Op Schiphol kwamen we nog een collega en zijn vrouw tegen, die een weekje naar Edinburgh gingen. Even gezellig bijpraten voordat ieder zijn eigen kant op vloog.
Om 14:00 uur konden we boarden en om 14:45 uur zaten we al in de lucht. Op naar Indonesië.
Dinsdag 17 februari – Aankomst in Jakarta
Dinsdag 17 februari om 10:30 uur landden we in Jakarta op Soekarno-Hatta International Airport. Omdat we onze visa en douaneaangifte allemaal online hadden geregeld, stonden we verrassend snel buiten. Dat scheelt echt enorm.
Het plan was om dezelfde dag door te vliegen naar Biak met Lion Air. Helaas kregen we in Nederland al bericht dat deze vlucht was gecanceld. In plaats van dinsdag konden we pas woensdag 18 februari verder vliegen. Dat was even schakelen, maar gelukkig hadden we snel een hotel geboekt in het oude Batavia, het historische hart van Jakarta.
Nadat we in het hotel waren aangekomen, liepen we naar het bekende Café Batavia, gelegen aan Taman Fatahillah. Een echte toeristische trekpleister, maar wat een prachtig café – helemaal in oude koloniale stijl. We dronken een Bintang en aten wat. Daarna terug naar het hotel en vroeg onder de wol. De reis begon toch zijn tol te eisen.
Woensdag 18 februari – Nog een dag Jakarta
Onze vlucht naar Biak vertrok pas om 21:30 uur (via Makassar), dus we hadden nog een hele dag in Jakarta. Geen straf.
We liepen naar Batavia Marina, een prachtig oud gebouw uit de Nederlandse tijd. Daar dronken we koffie en bekeken de jachten in de haven. Jetset heb je overal ter wereld.
Daarna bezochten we het Museum Bahari Jakarta, een mooi maritiem museum vol historie. Vanaf een uitzichtpunt zagen we het enorme contrast tussen het oude Jakarta en het moderne Jakarta vol wolkenkrabbers. Bijzonder hoe die werelden naast elkaar bestaan.
Vervolgens liepen we terug richting het plein waar ook Café Batavia ligt. In die omgeving staan indrukwekkende historische gebouwen zoals het Bank Indonesia Museum, Museum Mandiri en het oude stationsgebouw Jakarta Kota railway station. Prachtige architectuur en een tastbare geschiedenis.
Na alle indrukken gingen we nog één keer naar Café Batavia voor wat te drinken en te eten. Daarna was het tijd om richting het vliegveld te gaan. Rond 19:00 uur waren we op de luchthaven. Koffers afgegeven, nog een kop koffie, en wachten bij de gate.
Daar kwamen we ook nog Peter van de Berg tegen, die we vorig jaar op Biak hadden ontmoet. Hij was onderweg naar Jayapura. Grappig hoe wegen zich soms weer kruisen.
Om 21:30 uur vertrokken we naar Makassar, waar we om 00:45 landden. Daar moesten we overstappen op de vlucht naar Biak. Die vertrok om 03:00 uur. Na nog eens 2 uur en 50 minuten vliegen landden we donderdag 19 februari om 06:50 uur lokale tijd eindelijk op Biak.
Donderdag 19 februari – Aankomst op Biak
We werden verwelkomd door regen. Heel veel regen. Normaal staan Inge en Chris ons op te wachten op het vliegveld, maar met deze stortbuien was dat met de motor geen doen. Via WhatsApp spraken we af dat wij naar hen toe zouden komen – we hadden immers een auto gehuurd. Veel droger en een stuk veiliger.
Eerst gingen we naar ons vertrouwde onderkomen: Hotel Insia in Biak-stad. Het is net alsof we niet weggeweest zijn. Er stond een ontbijtje voor ons klaar en onze kamer was al ingericht.
Hotel Insia is extreem eenvoudig. Het ligt direct aan zee, maar faciliteiten zijn er nauwelijks. Omdat we hier een maand blijven, regelen ze altijd brood voor het ontbijt en is er iemand die de was voor ons doet. De kamer heeft airco, een koelkast en warm water in de douche. Daarmee is alle luxe wel zo’n beetje beschreven.
Toch komen we hier graag. De mensen kennen ons, zijn gastvrij en we kunnen lekker buiten zitten. ’s Avonds lopen we zo de stad in voor een kop koffie. De andere hotels liggen verder uit het centrum en zijn nauwelijks beter. Er is een Swiss-Belhotel in het centrum – van alle gemakken voorzien – maar duur en je zit daar vooral binnen. Geen plek om buiten te zitten. Dan toch liever de eenvoud van Insia.
In de middag gingen we naar Inge om onze plannen voor de komende tijd door te spreken. Ook brachten we spullen langs bij de ouders van Margriet – zij woont in Nederland en had wat meegegeven.
Nadat we Inge weer thuis hadden afgezet, dronken we nog een biertje bij het voormalige KLM-hotel (nu Asana). Daarna gingen we de stad in om wat te eten.
Toen vielen onze ogen toch wel dicht. Feitelijk hadden we tijdens de nachtvlucht naar Biak een nacht overgeslagen. Maar we waren er weer. Terug op Biak. En ondanks de regen voelde dat meteen vertrouwd.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:
Na de heerlijke rust van Samosir eiland,is het wel weer even wennen aan de drukte en hectiek van Medan.
De temperatuur is ook een graad of 4,5, hoger dan op samosir.Ik logeer weer in hetzelfde hotel Madani,recht tegenoverde
Prachtige moskee Raya Al-Mashun,ik heb geen last van de gebedszangers,ik slaap aan de achterkant van het hotel.
De moskee is gebouwd naar de ideeën van de Nederlandse architect Dingemans.De opdracht kwam van de Sultan van Deli(die nu nog het sultanaat bewoond in Medan.
Heel leuk terwijl ik in Medan ben,krijg ik n app van onze jongste kleinzoon Sebastiaan,die op de havo zit,en bezig is met een project over de WIC(West Indische compagnie) en de VOC(Verenigde Oost-Indisch e compagnie)
Er is in Medan (nog) redelijk veel te vinden aan gebouwen,en huizen,niet direct uit de VOC tijd,maar vandaar na.
Zoals het prachtige postkantoor(kantor pos) Het is nu een soort speelhal,(gok) en eetgelegenheidjes geworden.
Hotel de Boer(heeft nu een Indonesische naam) Was vroeger rood,nu wit.hier kregen de koelies (zo werden de Indonesische werknemers genoemd)hun wekelijks geld uitgekeerd door de Nederlandse heren.Nu is er nog wel café de de Boer,waar je heerlijk kunt eten.Vanaf een portret houdt Herman de Boer je in de gaten,
Het jalan merdeka (het vrijheidsplijn) heeft echt een metamorfose ondergaan,12 jaar geleden was dit nog niets,nu is het
Een hele grote overkapping geworden,waar jaarlijks de onafhankelijkheid van Nederland gevierd wordt
Even later deze ontmoeting.
N bestuurder van een bejak vroeg of ik met hem mee wilde gaan naar zijn huis.Ik vraag waarom?
Hij wilde mij n diploma laten zien van zijn grootvader, ik dacht waarom niet,dus ik stap in de bejak.
Kom ik bij n zeer armoedig huisje in een kampong.
Hij heeft 4 zoontjes,ze zijn allemaal thuis.Ik vraag naar het diploma.En ja hoor dat komt hij met het diploma.
Zijn grootvader was n soort van verpleger in een krankzinnigen gesticht in het stadje Sabang( het noordelijkste stadje
Van Sumatra,(hoort bij de provincie Banda atjeh)net boven de evenaar,ik ben daar 12 jaar geleden geweest.
Het hele diploma is in het Nederlands opgesteld,en oh wat jammer ik heb er geen foto van gemaakt
De man bracht me netjes terug naar de stad en....vroeg toen natuurlijk geld voor de benzine voor z'n (motor)
Bejak,en natuurlijk kreeg hij dat van mij.De man was helemaal blij,leuk toch zo,n ontmoeting.
Op dinsdag 10 februari savonds met het vliegtuig van Medan naar Padang,een vlucht van 1 uur en 15 minuten
Met de bus dus meer dan 20 uur,Sumatra is zo vreselijk groot.Ik heb hier n hotel voor 7 dagen geboekt,leuk midden
In het centrum van Padang,Medan heeft 2.5.000.000 inwoners, Padang is beduidend kleiner 750.000 inwoners.
In Medan behoren de meeste inwoners tot de batak clan,In Padang tot de Minangkabau clan.
Het aparte van de Minangkabau is het matriachale stelsel,alles wordt doorgegeven,ook erfenissen via de vrouwelijke
Lijn (moeder/dochter).
Padang heeft n gezellig centrum rondom het staatsmuseum over geschiedenis en cultuur (een mooi museum)
Verder zijn er de diverse stranden,allemaal makkelijk bereikbaar,Met de gojek app op de telefoon is alles binnen handbereik.Je tikt in waar je bent,en waar je heen wilt,je krijgt direct respons met n foto wie je gaat rijden,hoe lang je moet wachten, en wat het kost,echt fantastisch! Deze gojek(voor motors/scooters) is er ook voor auto,s die heet
Go-car,dit systeem is overal in heel Indonesië,
En met je telsel kaartje in de 2e telefoon loop je via Google maps overal heen,waar je maar wilt.
Het reizen is zo veranderd,en makkelijker geworden.
Vroeger moest je voor zo,n verslag als dit eerst zoeken naar n internetcafe die altijd boordevol waren met jongelui,die
Daar hun huiswerk maakten op de PC was jij eindelijk aan de beurt,viel de stroom uit.
Nu zit je heerlijk rustig op je hotelkamer,kopje koffie onder handbereik,je verslagje te tikken.
In Padang is wel het een en ander veranderd,Voorheen was het savonds knus en gezellig bij de kleine eettentjes
Bij het Pantai Padang (het strand in de stad)die tentjes zijn allemaal weg,er is n hele grote witte moskee gekomen,en
Daar moest alles voor wijken. Heel jammer, bij navraag kreeg ik te horen van de niet-moslim wereld dat ze flink hebben geprotesteerd, maar dat ze natuurlijk maar n klein gedeelte van de stad zijn.
Op de beroemde site nurbaya bridge (de gele brug)is het savonds nog altijd druk,veel mensen nemen hun stoel mee en
Genieten van de ondergaande zon, van boven op de brug heb je een prachtig gezicht op de boten die in de mooiste
Kleuren zijn geschilderd,deze boten varen naar de eilanden die voor de kust van Padang liggen(Mentawai Nias(12jaar
Geleden geweest)
Vanmiddag een laatste tocht gemaakt door de stad.
Morgen vertrek ik om 12 uur met de minibus naar Bukkettingi,dit ligt ongeveer 100 km noordelijk van Padang.
Vandaag beginnen we met ons nieuwe verslag! Maandag 16 februari vertrekken mijn vader en ik (Jantinus en Mark) weer naar Biak. Degenen die deze site al jaren volgen, weten dat Jantinus al jaren op Biak komt, in het verleden samen met Elly (mijn moeder) en nu voor de vierde keer samen met mij (Mark). Jantinus kwam ooit via zijn werk bij de WMD (Waterleidingmaatschappij Drenthe) op Biak, en na zijn pensioen is hij blijven gaan. In de tijd dat Jantinus en Elly daar waren voor zijn werk, hebben ze zelf hulpprojecten opgestart. Dit zijn onder andere waterprojecten (het voorzien van dorpen en scholen van water), rijstprojecten (voedselhulp voor arme gezinnen), schoolgeldprojecten, hydrocultuur (zelf groenten verbouwen), naaicursussen (kleding maken voor persoonlijk gebruik of verkoop). Deze projecten worden financieel ondersteund door sponsoren. Dat zijn particulieren, vrienden en familie, veteranen, enkele hulporganisaties en mensen die wat voor manier dan ook een relatie hebben met Biak.
Terugblik op 2025
In 2025 hadden we zoals elke keer een vol programma. We bekeken verschillende lopende projecten, waarvan sommige met onze komst een laatste zet nodig hadden om afgerond te worden.
We hebben het rijstproject goed bekeken. We gingen langs bij de deelnemers om te zien hoe het met hen ging. We zagen dat veel gezinnen nog steeds afhankelijk waren van het rijstpakket, vooral gezinnen waar één of beide ouders waren overleden. Het is elke keer weer confronterend om zoveel armoede te zien. Gelukkig waren er ook deelnemers bij wie we de hulp konden stopzetten, zodat we ruimte hadden om nieuwe gezinnen op te nemen.
Daarnaast hebben we in Kampong Sundey de kas met hydrocultuursysteem bekeken die inmiddels daar draait. Op een koraaleiland als Biak is het lastig om groenten te verbouwen, dus dit is een waardevolle aanvulling. We waren aanwezig bij een voorlichting door het schoolhoofd van Kampong Sunday over de hydrocultuur aan bewoners van een andere kampong.
In Kampong Wari hebben we de hele kampong in 2024 weer van water kunnen voorzien. De helft van deze kampong, waaronder de school, had geen water meer uit de bron die aan de andere kant van de rivier ligt. We hebben daarvoor de volledige kampong van nieuwe leidingen voorzien en stopkranen aangebracht. Nu heeft de hele kampong inclusief de school weer water. Bij de school hebben we ook het toiletgebouw gerenoveerd, zodat die weer gebruikt kan worden. In 2025 had de hele kampong nog water en hebben we her en der wat kleine reparaties gedaan.
Waterproject Nermnu
In 2025 hebben we een waterbron geboord in kampong Nermnu. Samen met Winsy, de eigenaar van het boorbedrijf, onderzochten we de mogelijkheden.
Het boren verliep voorspoedig. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland bezochten we de locatie opnieuw. In de stromende regen zagen we lachende bewoners en boorders: op 53 meter diepte was water gevonden! Uiteindelijk werd doorgeboord tot 63 meter voor een stabiele toevoer.
De pomp werd direct geplaatst en kort daarna ontvingen we filmpjes van stromend water in de kampong. Inmiddels ligt er 200 meter extra leiding waardoor de hele kampong, inclusief de school, van water is voorzien.
Kampong Amyamdam
In 2024 probeerden we al water naar Amyamdam te brengen, maar zonder succes. In 2025 keerden we terug met nieuwe plannen. We vroegen de bewoners om een pomphuis te bouwen naast de rivier, waarin de buis geplaatst kon worden die schuin de rivier inloopt voor de onderwaterpomp.
Samen met Winsy, die ook in Nermnu actief was, installeerden we de pomp. De oude tyleenleiding bleek nog bruikbaar, dus die gebruikten we voor de watertoevoer naar de kampong.
Na aansluiting van de pomp, lukte het om water in de kampong te krijgen, dat 50 meter hogerop ligt. Oude leidingen in de kampong werden vervangen, lekken hersteld en de nieuwe aansluiting gerealiseerd. Toen de afsluiter werd geopend en water uit de kranen stroomde was er eindelijk weer water in kampong Amyamdam.
Wat we dit jaar gaan doen
Dit jaar hebben we weer een druk programma voor onze reis naar Biak. In de 30 dagen die we daar zullen zijn, gaan we de lopende projecten bekijken en nieuwe projecten starten.
Water blijft de basis van al onze projecten. Dit jaar gaan we kijken bij de eerder ondersteunde projecten om te zien hoe het gaat, en uiteraard zoeken we altijd naar nieuwe mogelijkheden om dorpen of scholen van water te voorzien. Ook het waterbedrijf van Biak bezoeken we, om te zien of alles nog goed functioneert. Gelukkig gaat het al een aantal jaren goed. Voor onze waterprojecten in Kampongs maken we gebruik van nabijgelegen bronnen zoals riviertjes of makkelijk toegankelijke bronnen. Dit ook dit jaar willen we de mogelijkheden bekijken om te boren naar een waterbron bij kampongs die geen andere waterbron in de buurt hebben liggen. Boren naar water is een kostbaar proces en voor ons als stichting eigenlijk niet te financieren. Met behulp van een financiële bijdrage van stichting Water is our World kunnen we ook dit jaar weer een boring realiseren.
Water is ook van belang bij toiletvoorzieningen. Ook dit jaar gaan we kijken of we bij scholen kunnen helpen om oude buiten gebruik geraakte toiletvoorzieningen kunnen renoveren. Dit is vooral voor meisjes van belang, zodat die ook op school op een veilige en schone manier naar het toilet kunnen.
Het rijstproject: We gaan ook dit jaar kijken of er gezinnen zijn waar we de hulp kunnen stopzetten, zodat we nieuwe gezinnen kunnen gaan ondersteunen.
Het hydrocultuurproject dat we in 2022 zijn gestart, is een succes in kampong Sunday. Vorig jaar is het niet gelukt om de hydrocultuur in andere kampongs te realiseren. We gaan proberen omdat het dit jaar wel te doen.
Het project met de naaicursus, waar mensen leren om kleding te maken voor eigen gebruik of voor verkoop, blijft van groot belang. Het geeft voornamelijk vrouwen de kans om zelf geld te verdienen of kosten te besparen. We zullen dit project zeker weer bezoeken en kijken of we verder kunnen ondersteunen.
We gaan ook het schoolgeldproject bekijken, om nieuwe leerlingen te ondersteunen en te zien hoe het gaat met de leerlingen die we de afgelopen jaren hebben geholpen. Helaas komt het vaak voor dat meisjes op Biak al rond hun vijftiende zwanger raken en daardoor hun school niet kunnen afmaken. Het is belangrijk om te blijven helpen waar mogelijk.
Ondersteuning van vrijwilligers op Biak
Op Biak hebben we gelukkig de steun van mensen die daar wonen, zoals Inge. Inge is voor ons een onmisbare steunpilaar, maar ze wordt ook ouder. Charles is een oud-collega van Jantinus bij het waterbedrijf van Biak. Hij is inmiddels de directeur van het waterbedrijf van Biak stad en houdt de waterprojecten op Biak in de gaten als we er niet zijn. Hij draagt ook nieuwe projecten aan en attendeert ons op vervallen toiletten bij scholen die nodig aan een opknapbeurt toe zijn, zodat meisjes op die scholen ook weer naar het toilet kunnen. Op deze manier zorgen we ervoor dat de projecten ook doorgaan als wij niet op Biak zijn.
Stichting Hati Bersatu
Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.
Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening: NL27 RABO 0394857178 t.n.v. Stichting Hati Bersatu.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-01-11 07:41:11
[totalVisitorCount] => 661474
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 328
[author] => Jantinus en Mark
[cityName] => Biak
[travelId] => 530940
[travelTitle] => Biak 2026
[travelTitleSlugified] => biak-2026
[dateDepart] => 2026-02-16
[dateReturn] => 2026-03-19
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,biak
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/174/380_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => maandag-16-februari-vertrekken-we-weer-naar-biak
)
[5] => stdClass Object
(
[reportId] => 5111146
[userId] => 123836
[countryId] => 88
[username] => wijnhoven
[datePublication] => 2026-02-06
[photoRevision] => 0
[title] => Een hele fijne tijd op samosir eiland
[message] =>
Vrijdag 6 februari,
Vandaag is de laatste dag van de 14 die ik op samosireiland heb doorgebracht.
Het laatste contact dat we hadden wasin Medan.Ik ben van hieruit met de minibus vertrokken naar Samosir eiland dat in het toba meer ligt.De rit duurde iets langer dan 3 uur.
De rit verliep prima,maar soms toch even de ogen dicht,als er ingehaald wordt!
De oversteekplaats met de boot naar het eiland heet parapat.En...daar is op zaterdag altijd de pasar(markt)echt het krioelt er van de mensen en wat een oraal volume.
Ik kreeg snel m'n ticket, en de boot vertrok na 10 minuten voor een tocht van 35 minuten.Bij de aanlegsteiger bij het eiland zijn wel 10 mensen die je willen helpen.Omdat je blank en grijs bent roepen ze al snel hey orang belanda!!
Prachtig natuurlijk.Mijn onderkomen was makkelijk te belopen,ik heb hier voor 10 dagen geboekt.
Het krioelt van de kinderen op de kamers die ik gehuurd heb plus het gegeven dat het homestay niet aan het meer ligt,deed me heel snel. Besluiten om hier niet te gaan logeren(ik had al wel betaald)
De baas ging uiteindelijk overstag, en begreep mij teleurstelling.
Hij gaf aan om door te geven aan booking.com dat ik al het geld terug zou krijgen,hij vroeg zelfs niet om het cancel geld.
Zo netjes,Na 2dgn stond het hele huurbedrag weer terug op mijn creditcard.
Ben toen naar Tobavillage gegaan,fijne kamer met balkon voor 14 dan gehuurd.
Het is de 3e keer dat ik op samosir eiland kom.ik was er 15,en 10 jaren geleden.maar steeds voor n dag of 4.
Nu dus 14dgn lang!!
Samosir eiland is best groot en heuvelachtig. 1000 vierkante km,er wonen zo,n 100.000 inwoners
Samosir is het middelpunt van de batak cultuur.
Het is het hoogstgelegen kratereiland vd wereld.Het tobameer is 450 meter diep.Omdat het eiland hoger ligt is de temperatuur ook fantastisch meestal tussen 23 en 26 graden(elders in Indonesië 32 graden)
Ik ben hier tijdens het regenseizoen, maar heb nog niet veel regen gehad.Toevallig gisteren een flinke tropische bui.
Het grote ontdekken van het eiland is erg moeilijk om dit alleen met je benen te doen.Zou ik het (weer)aandurven om n scooter te huren(ik deed dit voorheen waar dan ook in Indonesie),ik heb er goed over nagedacht,en besloten om zo,n ding voor 1 dag te huren.
Het duurde n paar honderd meter,en ik was er weer aan gewend,en voelde me weer net zo vrij als in vroegere jaren op mijn zondag.Ik heb gelijk een contract bij het hotel afgesloten voor de 13 dagen dat ik nog zal blijven,
Oh wat hé ik n hoop af gescooterd je bent zoveel mobieler, je kunt echt overal heen.
De wegen zijn werkelijk prima de eigen bevolking rijdt heel rustig.Op n paar dingen moet je letten...Links rijden opletten op overstekende kippen en honden(honden lopen altijd los,en er zijn er best wel veel)
Zo ben ik de hoge heuvels ingegaan,waar ik enorm kon genieten van de panorama,s,goed opletten met de vele bochten
Ik kwam n heel leuk Nederlands koppel tegen,die waren 3 maanden onderweg,haar moeder en vader hebben beide op sumatra gewoond.Vanuit Indonesië vliegen ze naar Australië, daar woont n dochter,en van daaruit naar Nieuw-Zeeland want daar woont hun zoon.Zelf hebben ze 30 jaar in Engeland gewoond,en ze wonen nu in Tsjechië.
Zo leuk zijn die ontmoetingen,het waren zulke positieve,warme mensen. En zo rijdt ik iedere dag n stuk,naar n mooie waterval,of n authentiek bataks dorp.Ben in Ambarita bij de plek geweest waar vroeger recht werd gesproken,en ook direct werd gehandeld op de uitspraak.
Kerkhoven zie je niet op het eiland,wel hele grote tombes waar hele families in rusten.
Gisteren ben ik in het Batak museum geweest.Hier staan de koningsgraven,waarin de laatste koningen rusten
Er zij prachtige echt heel authentieke batak huizen,en dit alles in een omgeving van prachtige bloemen,en grazende karbouwen,
De 14 dagen hier zijn voorbij gevlogen.De mensen ook in het dorp herkennen je,ik kan ze in hun taal gedag zeggen,vertellen wie ik ben,waar vandaan,en wat mijn gezinssamenstelling is.(kijk Barbara in Amsterdam,het beklijft dus toch!) Morgen om half 9 vaar ik terug naar parapat,ga weer met het minibusje naar Medan,daar heb ik voor 3 dagen geboekt,ga n vlucht boeken naar Padang voor 10 februari,daarna treffen we elkaar weer
Op maandag 19 januari vertrek ik voor een lange reis door Indonesië,,ben weer terug op
5 maart
Ik vlieg Van Amsterdam naar Singapore en stap daar over om door te reizen naar Medan de hoofdstad van
Sumatra.
Hier heb ik voor 4 nachten een hotel geboekt,
Van hieruit hoogstwaarschijnlijk een aantal dagen naar het zo prachtige toba meer,(het hoogst gelegen kratermeer ter wereld)dat ongeveer 150 km noordelijker
Ligt,dit alles als de infrastructuur goed is,want Noord-sumatra heeft veel wateroverlast ondervonden van de
Laatste stormen en orkanen.
Kan ik me niet naar het noorden verplaatsen dan maar naar Zuid-Sumatra.
00k de molukken(waaronder Ambon) staan op mijn wensenlijst,
As vrijdag en zaterdag nog even de laatste spulletjes pakken,
As maandag om 0.6.40 met de trein van Ede-wageningen naar Schiphol Amsterdam
Beste volgers van onze reisverslagen via Waarbenjij.nu. Allereerst de beste wensen voor 2026!
Vlak voor Kerst hebben wij een nieuwsbrief gestuurd over onze hulpprojecten op Biak. Van verschillende mensen kregen wij te horen dat die niet ontvangen werd of in de ongewenste mail terecht kwam. Vandaar dat we ons verslag van onze hulpprojecten hier op Waarbenjij.nu hebben geplaatst. We vinden het vervelend dat sommige volgers het verslag een tweede keer krijgen, maar we willen de mensen die het verslag niet hebben mogen ontvangen toch ook graag informeren over wat we gedaan hebben op Biak in 2025. Onze hulpprojecten financieren we vanuit onze stichting Hati Bersatu.
De foto's uit ons verslag komen helaas niet mee via deze website. Wil je het volledige verslag, kijk dan in de ongewenste mail of vraag ons om hem nog een keer te sturen.,
De school in Nermnu had ons gevraagd om hulp bij de watervoorziening voor onder andere de toiletten. Ook in de rest van de kampong was er dringend behoefte aan schoon water.
Er bleek een oude bron aanwezig, ver buiten de kampong, maar die gaf nauwelijks water. Twee bestaande reservoirs waren buiten gebruik en de tyleen leidingen leverden geen water meer. Daarom besloten we in Nermnu een nieuwe waterbron te boren.
Samen met Winsy, de eigenaar van het boorbedrijf, onderzochten we de mogelijkheden. Met een meet instrument, een soort wichelroede 2.0, lokaliseerde hij water op ongeveer 70 meter diepte. We spraken af onder het principe: geen water, geen betaling. Ook regelden we met de dorpsbewoners de stroomvoorziening voor de pomp.
Twee dagen later stond de boorinstallatie al in Nermnu en begon het werk. Voordat het boren startte, sprak de dominee een gebed uit een belangrijk moment, want zonder Gods zegen begint hier geen project.
Het boren verliep voorspoedig. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland bezochten we de locatie opnieuw. In de stromende regen zagen we lachende bewoners en boorders: op 53 meter diepte was water gevonden! Uiteindelijk werd doorgeboord tot 63 meter voor een stabiele toevoer.
De pomp werd direct geplaatst en kort daarna ontvingen we filmpjes van stromend water in de kampong. De blijdschap van de bewoners was onbeschrijfelijk. Inmiddels ligt er 200 meter extra leiding waardoor de hele kampong, inclusief de school, van water is voorzien.
Een prachtig resultaat, mede dankzij Stichting Water is our World.
Kampong Wari nazorg
Dankzij de financiële hulp stichting Water is our World hebben we vorig jaar de hele kampong van water kunnen voorzien.
We hebben de hele kampong geïnspecteerd op lekken. Er was een lek in de leiding die direct bij de bron vandaan komt, die hebben we gerepareerd. Ook aan de andere kant van de Wari rivier, waar de school staat hebben we lekken gerepareerd. Charles wist dat daar twee lekken waren en gelukkig had hij de materialen meegebracht om ze te repareren. We zagen dat er voldoende waterdruk was, wat geweldig nieuws is, aangezien dat jaren niet het geval is geweest. Bij de reparaties werden we geholpen door een mevrouw uit de kampong, die het doorzagen van de stalen buis gelijk overnam toen Charles even pauze nam. Ze stopte pas toen de buis volledig doorgezaagd was. We waren ontzettend blij met haar hulp.
Kampong Amyamdam
In 2024 probeerden we al water naar Amyamdam te brengen, maar zonder succes. In 2025 keerden we terug met nieuwe plannen. We vroegen de bewoners om een pomphuis te bouwen naast de rivier, waarin de buis geplaatst kon worden die schuin de rivier inloopt voor de onderwaterpomp.
De bewoners toonden grote bereidwilligheid en werkten hard mee. Toen we enkele dagen later terugkeerden, lag de fundering er al. Samen met Winsy, die ook in Nermnu actief was, installeerden we de pomp. De oude tyleenleiding bleek nog bruikbaar, dus die gebruikten we voor de watertoevoer naar de kampong.
Na aansluiting van de pomp werd het spannend: zou erboven in het dorp, dat 50 meter hoger ligt, water uit de buis komen? En ja! Dat lukte! Water stroomde eindelijk de kampong in. De vreugde was groot, bewoners stonden letterlijk onder de straal te douchen.
We bouwden vervolgens samen met de dorpsbewoners een mini-watertoren van 7 meter hoog met een reservoir van 2,2 m³, zodat er voldoende waterdruk was voor de tappunten in het dorp. Oude leidingen werden vervangen, lekken hersteld en de nieuwe aansluiting gerealiseerd. Toen de afsluiter werd geopend en water uit de kranen stroomde, wat dat fantastisch om te zien en de kampongbewoners waren hier ontzettend blij mee.
Een geweldig resultaat voor de kampongbewoners en een project om trots op te zijn. Dit project is ook met succes afgesloten.
Nazorg kampong Sundey
Enkele jaren geleden meerdere bewoners aan water geholpen, Charles heeft nu wat kleine reparaties verricht o.a. nieuw tapkranen.
Maar we doen meer
Naaicursus
We zijn 2012 gestart met een naaicursus voor Papua vrouwen. De doelstelling is eenvoudig. Door de vrouwen te leren naaien kunnen zij voor zichzelf en hun gezin kleding maken en eventueel ook zelfgemaakte kleding verkopen om in hun levensonderhoud te voorzien.
Voor de naaicursus hebben we naaimachines aangeschaft. Die variëren van de modellen die wij kennen uit de jaren 50 met trapmechanisme maar ook elektrische naaimachines. Wekelijks is er een lerares aanwezig die de cursus verzorgt. De lerares wordt betaald vanuit onze stichting. De stoffen en bij naaibenodigdheden worden merendeels door ons betaald, net als het onderhoud aan de machines.
De naaicursus heeft naast het leren naaien ook een sociale functie, als ontmoetingsplaats waar je met elkaar in gesprek kunt over allerlei onderwerpen.
De dames in hun zelf genaaide kleding.
Tuinen
In verschillende kampongs brengen we groentezaden en soms ook bemesting in de vorm van gedroogde kippenstront dit wordt door Inge in Biak behartigd.
Hydrocultuur
Biak is een koraaleiland. De ondergrond is dus hoofdzakelijk van koraal. Op koraal is het lastig gewassen te verbouwen.
Hydrocultuur is een manier om planten te laten groeien zonder aarde. In plaats daarvan wordt er water met voedingsstoffen gebruikt. Hoe werkt het:
Water en voedingsstoffen: In plaats van aarde, krijg je een mengsel van water en speciale voedingsstoffen die de planten nodig hebben om te groeien.
Enkele jaren geleden hebben we een proefopstelling gemaakt in kampong Sundey. Kampong Sundey ligt zo’n 25 km buiten Biak-stad. Het schoolhoofd van kampong Sundey is Serli. We willen dat de hydrocultuur gebruikt wordt door de gemeenschap. Bij de school hebben we een kas voor de hydrocultuur opstelling gebouwd.
Schoolhoofd Serli maakt er voor de kinderen ook iets educatiefs van. Dit is een succes gebleken, Kinderen krijgen op school regelmatig een maaltijd met groente.
We blijven kijken of we op meer plaatsen een dergelijk project kunnen starten.
Rijstproject
In 2013 zijn we een rijstproject rijstproject gestart op Biak.
Om deze gezinnen te vinden hebben we met onze lokale vrijwilligers contact gezocht met bijvoorbeeld dominees in verschillende kampongs en hen gevraagd waar de allerarmsten in de kampong woonden. Bij de bezoeken troffen ze krotwoningen aan waar eigenlijk niet meer in te leven viel. In het verleden hebben we daarom regelmatig aan woningverbetering gedaan en zelfs aan volledige nieuwbouw. Helaas zit dat er niet meer in, omdat daar geen geld meer voor beschikbaar is. Gelukkig kunnen we in voorkomende gevallen wel bijvoorbeeld een dak laten repareren of gaten in de muren te dichten. Dit hebben we al die jaren kunnen doen dankzij de KLU veteranen.
Het rijstpakket bestaat uit 15 kg rijst, handzeep, suiker, olie, thee, melk en wasmiddel. In 2024 hebben we het pakket uitgebreid met maandverband voor de vrouwen die in het project zitten. Er staan nu 33 gezinnen op de lijst die elke twee maanden een pakket ontvangen.
Voor de Kerst krijgen alle families wat extra’s zoals siroop, flesjes water, koekjes dankzij een gift van een sponsor.
Krotwoning kampong Padwa Sup
In deze woning in Padwa Sup wonen drie weesmeisjes, een jaar geleden was de oma er nog maar die is helaas overleden.
Deze familie zit al vanaf het begin in ons rijstproject.
Er is een neef van de meisjes die een nieuwe woning voor hen gaat bouwen en wij leveren de materialen.
Schoolhulp
We helpen op dit moment 10 kinderen met schoolgeld. Een van de leerlingen is Leonorce. Ze woont met haar ouders in een Kampong 15 km van de stad Biak.
De ouders van Leonorce hebben een tuin waar ze groenten verbouwen, die zij proberen ze te verkopen. Leonorce heeft 2 oudere zussen en twee jongere broers.
Maar er wonen ook kinderen in huis van andere familie, omdat de ouders niet voor hen kunnen zorgen, waarschijnlijk is een van de ouders overleden of gescheiden wat vaak voorkomt. Ze wonen met 14 personen in één huis, om alle monden te voeden valt niet mee.
Leonorce doet de lerarenopleiding basisonderwijs. Ze loopt stage op de basisschool in Biak stad en staat voor de klas.
Gezondheidszorg
Af en toe krijgen we vragen of we een familielid kunnen helpen ook dit jaar.
We hebben families geholpen door financiële bijspringen bij een operatie, maar ook voor medicijnen waarvoor betaald moest worden.
Bij deze mevrouw moest voor de operatie betaald worden, aan de operatie hebben we financiële een bijdrage geleverd omdat er niet voldoende geld voor de operatie in de familie
Waterfilters
We hebben 12 waterfilters in Bandung besteld voor scholen in Biak, en in de laatste week dat wij daar waren ontvangen.
Deze filters worden al jaren op scholen in Afrika gebruikt, dat leek ook iets voor scholen in Biak.
Irene in Biak zou dat gaan regelen met scholen maar vond het verstandig voor ingebruikname eerst het water te laten onderzoeken door laboratorium in Biak, voor dat de kinderen ervan gaan drinken.
Dat leek ons een heel goed idee, want we moeten we zeker weten dat het water betrouwbaar is.
Irene had eerst thuis een filter geplaatst en laten controleren, en er bleek volgens het lab toch coli in te zitten.
Daarna heeft Irene de filters op twee scholen neergezet en ook daar lab tests gedaan, met hetzelfde resultaat: coli.
We weten niet hoe betrouwbaar deze uitslagen zijn maar nemen geen risico. Dus hebben we contact met het bedrijf in Bandung opgenomen, die gaat nu testen opsturen, we hebben er alle vertrouwen in dat het goed komt.
Bedankt!
Dit was een overzicht van de projecten die we in Biak doen.
Onze projecten gaan gewoon door en jullie steun blijft nodig!
We willen iedereen bedanken die onze projecten financieel hebben gesteund of nog steeds steunen.
In de link hier onder vind je een afrondend filmpje van onze reis naar Biak in 2025.
Vandaag is de laatste schooldag van het kalenderjaar 2025. Vanaf morgen hebben de kinderen 2 weken lang vakantie. Het is wel bijzonder dat de scholen op Bali haast alle religieuze dagen meenemen in hun vakantie periodes. Naast natuurlijk de Hindoefeestdagen zijn de scholen ook gesloten op de belangrijkste moslim en christelijk feestdagen. Daardoor is er dus regelmatig vakantie maar aan de andere kant duurt de "zomer"-vakantie hier maar 4 weken en dat is in Nederland toch wel ietsje langer en er is ook geen herfst- of voorjaarsvakantie dus ik weet eigenlijk niet wie er het meeste aantal vrije dagen per schooljaar heeft.
Om het kalenderjaar af te sluiten en ook om de eindejaars-rapporten uit te delen, zijn de kinderen naar een zwembad in de buurt van Jasri gegaan. Het vervoer (4 busjes) en de entree voor de kinderen is door ons betaald om er zo voor te zorgen dat het kalenderjaar met een leuk uitje kon worden afgesloten.
Het is mooi dat we dankzij jullie steun voor dit soort extraatjes kunnen zorgen die de herinneringen aan de kleuterschooltijd net iets leuker maken.
Het is toch wel bijzonder dat we dankzijn jullie al vanaf eind 2009 een vaste ondersteunende waarde kunnen zijn voor onze plaatselijke kleuterschool en we merken ook dat dat ook vanuit de lokale traditionele overheid zeker gewaardeerd wordt. We hopen dankzij jullie steun dit nog jaren te kunnen blijven doen waardoor het kleuteronderwijs in Jasri voor meer kinderen toegankelijk wordt gemaakt.
Rest ons niets meer dan jullie hele fijne kerstdagen en en een mooi en gezond 2026 toe te wensen!
We staan aan de vooravond van het vertrek naar huis. Naar ons welvarende Nederland. We beseffen dat onze wieg aan de goede kant van de aardbol stond. De reis was indrukwekkend. Wat hebben we veel mogen beleven en zien van de andere culturen. Vooral de ontmoetingen met eerlijke vriendelijke mensen. Het was zo gemeend, recht uit het hart. Niet gehaast, stress-loos, vreedzaam en niet vijandig. Samenleven met respect voor ieders religie. Het is een spiegel. Het onderstreept het verlangen om in Nederland zo ook met elkaar om te gaan. Het is een grote wens voor 2026. Wij wensen jullie allemaal die 'meereisden', een gezond, gelukkig maar vooral een liefdevol Nieuwjaar toe. Dank voor alle reacties, apjes, emails in welke vorm dan ook. Ik kom daar op terug.
Het is een mooie rustige zonnige zondag. Tijd om het zuiden van Lombok te verkennen. Ik heb een route gemaakt waar het authentieke weven en het leven van het Sasak volk centraal staat. Mijn wensen geef ik te kennen aan de chauffeur. Hij, een wat oudere man, stelt zich voor als iemand die weet wat buitenlanders willen zien. Immers de man heeft jarenlang op een cruiseschip gewerkt. In het Engels, met een overdreven Amerikaans accent waar de R achter in de keel blijft hangen, bekent hij dat ie zijn familie miste. Nu rijdt hij als freelancer op Lombok rond.
In Sukarare ben ik getuige van het arbeidsintensieve Songket weven. Fraaie patronen worden op eenvoudige, maar met vele provisorische schachten, vervaardigd. Kenmerkend is de ingeweven goud- of zilverdraad. Voor een katoenen kleed van 2 meter is de maakster wel 3 maanden bezig. Ik laat de beurt aan mij voorbij gaan om een stukje verder te weven aan het imposante werk. Teleurgesteld kijken vriendelijke ogen mij aan. De zwarte wrong op haar hoofd staat in contrast met haar stille kracht. Ze heeft zich ontdaan van haar antieke weefjuk. Het ligt op haar bruin met zwarte sarong. Terwijl ze kaarsrecht-zittend op moederaarde met de benen gestrekt me aanstaart. Het risico dat ik dit handwerk met engelengeduld gemaakt in luttele seconden verpruts wil ik niet op m´n geweten hebben. "Dan katoen spinnen?" Op zo'n bekend spinnewiel waar Gandhi ook op werkte. Helaas ben ik linkshandig en wederom moet ik haar teleurstellen. Dus Jan neemt de honneurs waar. En met succes. Uit de katoenen vlok vloeit een wonderlijke fraaie draad tussen zijn vingers door. En dan worden we naar het winkeltje van de coöperatie geleid. Opgezet door en van vrouwen. Op een groot bord staat in het Bahasa Indonesia: Wij zijn sterke vrouwen! Fysiek en mentaal sterk begrijp ik. Zij zorgen voor de inkomsten van deze gemeenschap. Er hangen op wandrekken volop zware enormetafelkleden met allerlei ingenieuze bewerkelijke patronen voor 150 tot 250 euro. Niet passend bij onze smaak en leefstijl. Want eerlijk is eerlijk, het zou jammer zijn als een glas wijn het patroon zou kunnen bederven.
Dan maar eens kijken hoe ze even verder in de regio met klei omgaan. We stappen uit en constateren binnen tien seconden dat we hier weg moeten. Weer een verkooppunt maar nu met grote bloempotten en asbakken. We leggen de chauffeur uit dat dit niet de bedoeling is van ons uitstapje. Geen toeristische attracties met winkeltjes en spullen die niet in de koffer passen. Daar kwam een ad rem antwoord op: "Dan stuur je het toch op!" Tijdens een half uurtje rijden passeren we witte Vinex wijken met tiny houses. Bijna allemaal onbewoond. Opgezet door een investeerder die vergat dat de Lombokkers over weinig pecunia beschikken. In de dagen dat we op dit eiland vertoeven constateer ik dat dit de meest armoedige leefomgeving is van wat ik tot nu toe, tijdens onze reis, heb gezien. De huisjes kosten 15.000 euro en niet op te brengen door de autochtonen. Toch moeilijk te begrijpen dat er wel vier tot vijf fraaie gekleurde nieuwe moskeeën in ieder klein dorpje staan. Bij navraag blijkt dat de mensen hier zoveel mogelijk geld schenken aan de bouw ervan. Maar door de schenkingen vanuit Saoedi Arabië worden het pareltjes. Wat de uitkomst is van: 'wie betaalt bepaalt', weet ik niet. Even verder zie ik een enorme
mensenmassa en scooters voor een kantoor staan. Het is een postkantoor. Vandaag ontvangen de mensen, die onder het minimum leven en geen vast inkomen hebben, een coupon. En dat zijn er veel, heelveel. De vrouw van onze chauffeur staat ook in de rij. Met de coupon kan ze 5 kilo rijst ophalen. Eten voor 3 maanden, voor het hele gezin. Snel reken ik uit hoeveel gram rijst voor een maaltijd voor 2 personen thuis in mijn pannetje glijdt. Ik word verdrietig. De overheid is debet aan dat deze mensen een groot deel van het jaar honger lijden.
Een half uurtje later stappen we rond tussen lemen hutten met rieten daken. Ende, een traditioneel dorp waar de wereld door draait. Ik loop tussen kippen, trotse hanen en drie bruine buffels door. Die in te kleine ingevallen houten stalletjes staan. Ik hoor het verhaal van een bewoner aan en verwonder mij over de primitieve en conservatieve traditionele leefomstandigheden. Vrouwen slapen binnen, mannen voor het huis. "Behalve als er kindertjes verwekt moeten worden." Jan geeft zoals gewoonlijk een financiële bijdrage aan het einde van de rondleiding. Maar dat is niet genoeg. De man trekt ons een hut in met allerhande koopwaar. Daar staan drie vrouwen achter een doos die als kassa dient. Ik kijk wat rond of ik hun kas kan spekken. Het is allemaal ingekochte 'toeristische rommel'. Uit belangstelling en ondersteuning koop ik een rieten haarspeld ter waarde van een dagloon. Vermoedelijk made in Hong Kong. We geven aan bij onze chauffeur,laten we hem maar Mohammed noemen, dat het shoppen voor vandaag genoeg is. Hij kent een aardig eethuisje waar we kunnen lunchen. Hij daalt af richting de zee. En dan... begint het te stortregenen. Geen zachte
moessonbui. Het lijkt alsof alle kranen in de hemel tegelijkertijd worden open gedraaid. De auto's en scooters stromen met de enorme waterval mee naar beneden. Binnen luttele minuten staat alles blank. Ik denk aan thuis. De ophef over de beperkte capaciteit van het Nederlandse rioleringsstelsel. Hier stroomt gewoon alles over en langs de weg. Alles wordt meegesleurd en komt in de zee terecht.
Na ons broodje in een digitaal nomadencafeetje, wederom op advies van Mohammed, keren we terug. Het is genoeg voor vandaag. Hij heeft teveel met cruise toeristen gewerkt. Wij zijn toch een soort van een andere categorie. In de nog steeds heftige waterdropping zie ik wat voor erbarmelijke puinhoop het rond de open houten huisjes met opgerolde golfplaten daken is. Plastic zooi drijft rond terwijl kippen rondscharrelen. Het raakt mij. Bij ons in de auto is het droog.
Maar buiten zie ik mensen moeizaam op hun motors zich verplaatsen. Plotseling zie ik in de verte een figuur in een geel pak staan. De auto remt af. Oei, een aardverschuiving. Een deel van de weg is weggeslagen. Er zijn geen hulpdiensten aanwezig. Iemand, kennelijk uit de omgeving, staat daar met afgezakte schouders en hangend hoofd, in de stromende regen tot aan z'n knieën in het water langs de rand van de verdwenen weg. Als waarschuwing. Achter hem heeft de regen een diep gat met een afgrond gecreëerd. De tranen schieten in m'n ogen. In tegenovergestelde richting zie ik een motor wachten. Man, vrouw en twee kinderen, gezamenlijk zittend op een motor hebben vandaag op hun enige vrije dag van de week een uitstapje gemaakt. Ze kijken wanhopig naar de enorme water massa. Niemand weet of er meer gaten in de weg zitten. Iedereen hoopt op het beste. Ik laat niets merken. Wat was het gisteren heerlijk in de warme zee. Net alsof ik in bad lag, schiet door mijn hoofd. Het is even slikken als ik besef dat dit niet de bedoeling is van de natuur. De klimaatverandering veroorzaakt deze puinhoop. De regentijd is dit jaar vroeg begonnen. Met de nodige cyclonen die nu rondgaan. Overstromingen, aardverschuivingen en veel menselijk leed. Het is hier voelbaar. Wat een opgave voor dit land om al die mogelijke natuurrampen; aardbevingen, overstromingen en vulkaanuitbarstingen te weerstaan. Geen wonder dat de ontwikkeling hier tergend langzaam gaat. Wij hopen dat we tijdens onze reis een bijdrage hebben kunnen leveren aan het bestaan van een aantal Indonesiërs.
Maar ook dat jullie als lezers een inkijkje hebben gekregen in het leven hier. In Azië, Japan, Java, Ambon, Kei Kecil, Ternate, Tidore, Sulawesi, Bali en Lombok.
De zon kietelt de waranda van ons hoger gelegen huisje, de wind speelt zachtjes mee op deze vroege ochtend. De krekels en vogels kondigen het ochtendgloren aan. Om meheen zie ik metershoog groen. In ons huisje ligt een boekwerk met adviezen. " U bevindt zich in de jungle, dus met ‘wildlife’. Als u apen tegenkomt kijk ze niet in de ogen en laat uw tanden niet zien! Als ze iets afpakken geef het dan. Ze zijn sterker dan u. Neem als bescherming een paraplu mee.” Gisteravond ontdekte ik het heimelijke advies. Enkele uren daarvoor kreeg ik gezelschap van zo'n noaber terwijl ik op een bedje bij een zwembad lag. Wij waren daar de enige gasten hoog op de heuvel. De aap peuzelde, zittend op een ligbedje naast mij, van rode hibiscus bloempjes. Na de maaltijd zat hij weer met z'n vriendin hoog in de boom.
Het is half negen en we hebben trek in het ontbijt. Doch dit wordt beneden aan zee geserveerd. Aangezien we op een steile heuvel tussen het weelderige hoge groen verblijven moeten we via trappen zigzaggend een behoorlijke afdaling maken. De waarschuwing voor apen zit nog in mijn geheugen. Gedurende onze reis zitten twee wandelstokken in de koffer. Eigenlijk zijn het 'slangenstokken.' We gebruiken ze tijdens wandelingen door de bush om op de grond te tikken. Om zo trillingen voor deze reptielen te maken. Om ze te waarschuwen, denk ik maar met een knipoog. Ze, de wandelstokken, gaan nu mee naar het ontbijt als wapen tegen apen. In plaats van de paraplu. We dalen af, ik voorop, Jan achter mij aan. Tien stenige treden naar beneden. In de verte zie ik een jonge knul tussen de bomen. Ik loop door het gras en links volg ik weer een hoeveelheid treden. Ik kom op een plat vlak met stapstenen. Ik buig naar links en volg het pad met bruine platte leien met groen gras er tussen. Rechts van mij wuiven hoge bomen vredig door het zachte windje. Achter mij hoor ik de voetstappen van Jan. Links van mij zie ik uit mijn ooghoek struikjes van een halve meter hoog. Bij een iedere stap die ik zet kijk ik strak voor me uit. De stok om een aap op afstand te houden gaat geruisloos mee. Om te voorkomen dat ik struikel op het oneffen pad heb ik meaangeleerd om in de rimboe voor me te kijken. Zo kan ik ook adequaat reageren bij tussenkomst van onaangename passanten. Zorgvuldig zet ik mijn voeten om beurten op de stenen en niet op het gras er tussen. En dan vlak voor mijn rood gelakte teennagels in mijn sandalen ligt een bruin gestreept monster. Een drie vinger dikke meter lange slang. Ik schreeuw het uit van de schrik en angst. Draai me om en vlieg bij Jan in de armen. Die houdt me vast. Maar ik wil over de oneffen treden naar boven rennen. " Blijf staan, dadelijk val je nog.” “Laat me los”, gil ik. Ik moet zo ver mogelijk weg van dat beest. Binnen twee seconden zijn we omringd door wel zes, in het groen geklede, jongemannen. Waar komen die nu zo snel vandaan? Ze werken op het terrein om de groei van het groen in de klauwen te houden. Eén vraagt wat voor kleur het reptiel heeft. Ze gaan op de zoek naar de slang. Maar ja, die is er natuurlijk tussenuit geglipt. Ze brengen ons, zonder ontbijt, weer naar boven terug naar het huisje. Mijn maag knort en mijn knieën trillen. Het adrenalinepeil daalt. Gelukkig kunnen we, omdat we hoog en een eindje van het strand af zitten, een beroep doen op een shuttle. Even later zoeven we in een zwarte stationcar de berg af. Het restaurantje met tafeltjes op het strand is de enige eetgelegenheid in de nabijheid. De komende dagen zijn we hierop aangewezen. In stilte draait mijn brein overuren. De ratio wint het. Ik wil baas zijn over mijn eigen angst. Die middag trek ik mijn stoute schoenen weer aan. De verleiding om een frisse duik in de zee te nemen is zo sterk dat we het pad met ontberingen weer nemen. Dit keer loopt Jan voorop. De wandelstokken zijn dit keer weer ‘slangenstokken’. En die middag toosten we met bubbels op het trotseren van de angst. Twee keer per dag lopen we over het pad. De angst blijft ,maar ik ben daar de baas over.
Onlangs wees onze chauffeur ons op een komend feest: Galungan. We hadden hier al iets van gemerkt toen we afgelopen zondag even een dorpje bezochten. Het was een enorme drukte bij kleding zaakjes en de groenteboer. Dit was vanwege het festival. De Hindoestaanse vrouwen willen op hun ‘paasbest’ naar dit tempelfeest. Hier hoort een nieuwe sarong, slendang en witte kanten blouse bij. Groenten en fruit worden ingekocht en is een offer voor de drie goden. Ik zag ook verschillende stalletjes met allerlei mooie gekleurde van jonge palmblad gevlochten mandjes, bakjes, en versieringen. Met bamboe en bloemen worden de mooiste creaties gemaakt die voor de offerversieringen worden gebruikt. Het leven hier op Bali is doorspekt met rituelen. Het is zo puur dat we ons zijn gaan verdiepen in het Hindoeïsme.
Onderweg waren we getuige van een lijkverbranding. De chauffeur stopte en bood ons de gelegenheid om te kijken. Maar daar hebben we voor bedankt omdat we het volgens onze normen ongepast vonden. Voor hem en de overige gelovigen was de ziel van de overledene al weg en dus niet respectloos om te kijken. Het beeld dat ik vanuit de auto in het voorbijgaan zag, staat nog op mijn netvlies.
Vandaag is het de grote dag. Galungan is één van de meest belangrijke en kleurrijke feestdagen op Bali. Het wordt elke 210 dagen gevierd. Men eert de overwinning van dharma (het goede) over adharma (het kwade) en het herstel van het kosmische evenwicht. De geesten van voorouders keren tijdelijk terug naar de aarde om hun families te bezoeken. De Balinezen verwelkomen deze geesten met uitgebreide rituelen en offers. Na tien dagen gaan de geesten, dus van de voorouders, terug naar hun hemelse verblijfplaats.
Vlak voor Galungan versieren de Balinezen hun straten met een penjor. Dit zijn hoge bamboestokken versierd met kokosbladeren, fruit en bloemen. Het lijken een soort enorme vishengels die langs de straten staan. Het biedt bescherming tegen kwade geesten en creëert een veilige doorgang voor de goden en voorouders. De bamboestok symboliseert de heilige berg van Bali en de versieringen vertegenwoordigen overvloed en vruchtbaarheid. Er hangt koek, fruit, bloemen en rijst in. Dit is bedoeld om de goden en voorouderlijke geesten te bedanken voor hun bescherming en zegeningen en voeden de goden en voorouders tijdens hun bezoek aan de aarde.
Vanmorgen lopen we op deze hoogtijdag naar de tempel. Om mij heen zie ik fraai stijlvol geklede vrouwen, met sarong en slendang om de wespentailles. De witte kanten blouses steken opvallend af bij de kleurrijke sarong en het pikzwarte haar met verse bloemen. Met verbazing kijk ik naar hun evenwichtskunsten. Ze lopen balancerend met gevlochten mandjes, inclusief offers, op hun hoofd over vele traptreden naar de tempel. Voordat ook wij naar binnen gaan slaan we onze Nederlandse sarong om. Thuis heb ik voor ons beiden er een van zijde gemaakt. Jan slaat een paarse om en ik crème-zwarte met oker-oranje randen er in. Laat dit nu precies passen bij de kleuren waarmee de tempel vandaag is versierd. De kleuren staan symbool voor geluk. Terwijl we op afstand met respect de rituele handelingen gadeslaan worden de offers naar de tempel gebracht. Het is elf uur in de ochtend en we lopen naar de tweede tempel aan de andere kant van het dorp. Daar zie ik dezelfde rituelen. Dan stoppen twee vrouwen voor ons en reiken een zakje kroepoek aan. Ietwat verlegen kijk ik ze in de ogen. “Ja, neem het maar. Waar komen jullie vandaan?” Ik zie een zacht en allervriendelijkst gezicht. “Belanda”, stotter ik verbouwereerd. Mag je hier praten in de open tempel, vraag ik mij af. Belangstellend vragen ze naar onze plannen. Ik leg uit dat we de Indonesiërs zo ontzettend vriendelijk vinden. Met name op Bali, er zijn altijd lachende gezichten om ons heen. “Ja, dat is het enige dat we hebben.” En juist dat, dankbaarheid voor hetgeen je van de natuur ontvangt, past bij het Hindoeïsme. Ik neem hun gift in ontvangst. Later lees ik dat na hun gebed de offers deels weer mee terug naar huis worden genomen en deels worden weggegeven.Na deze ochtend is het tijd om voor ons huisje de gebeurtenissen op ons in te laten werken. De dankbaarheid voor wat de natuur ons te bieden heeft brengt me terug naar onze tradities van de Melbuul’ndagen, Bid- en Dankdag voor het gewas en Stöppelhaene. Maar dit zijn eerder volksfeesten geworden.De werkelijke betekenis en beleving is weggezakt.
Tegen 17 uur wandelen we rustig weer naar tempel één. Want hier begint vanavond het grote ritueel waarvoor het hele dorp uitloopt. We naderen het centrum van het dorp en ik zie een witte zee voor me op de grond. Ongelooflijk veelmannen in traditionele witte kleding en band om hun hoofd zitten op de grond van de geasfalteerde wegen in het centrum. Kinderen zijn eender gekleed. De vrouwen zitten aan de buitenkant. Er wordt met een vast ritme herhaaldelijk op een gong geslagen. Van links komt een draagbaar aan. Een priester zwaait met een kwast, vermoedelijk met gewijd water, over bloemen en fruit in schalen. Overal zie ik oranje bloemen liggen. Wij worden verondersteld om ook op de grond te gaan zitten. Ietwat onwennig laat ik mij zakken op het asfalt. Nee, ik kan niet zo als de autochtonen in Hindoe-sit mijn benen onder mij schuiven. Mijn metalen heupen staan dat niet toe. Dan maar de beentjes recht voor mij uit. Honderden mensen zitten nu op het afvalt. Wij gaan op in de community. Af en toe schuift een auto of een brommer tussen de menigte door. Ik kom ogen tekort om te volgen wat hier gebeurt. We wachten maar af. Om 18 uur wordt een draagbaar, met witte en gele zijden parasols, in een processiegang via een torenhoge trap naar boven gedragen. En dan volgen alle inwoners. Iedereen is ceremonieel gekleed. En wij? Dragen weer onze sarong en lopen met de menigte mee de tempel in. En dan zitten we weer tussen de mensen op de grond in de open tempel met allerlei beelden en offerplaatsen rondom ons. In afwachting van wat er gaat gebeuren. In de ene helft van het complex wordt er gebeden terwijl je niets hoort. Wij zitten daar ook stilzwijgend en kijken om ons heen. Priesters verrichten allerlei, voor mij mysterieuze, handelingen. De menigte wacht, praat wat met elkaar of tuurt op de smartphone. Na een uur kijken we elkaar aan. Wat gaat er gebeuren? Hoe lang nog? Inmiddels is het donker geworden. Wat moeten we doen? “Zullen we maar naar een ander gedeelte van de tempel lopen?” Daar gekomen zien we een dans. Het is de Barong. Deze traditionele Balinese dans symboliseert de strijd tussen de Barong en Rangda, de belichaming van adharma (het kwade). Deze optredens helpen het evenwicht tussen goed en kwaad te herstellen. We blijven vol verbazing in het donker kijken en luisteren naar de gamelan muziek. En dan is het genoeg en laten we de Balinezen achter. Na deze ceremonie in hun tempel begint voor hen het samenzijn met de familie. Daar wordt stil gestaan bij de ziel van de voorouders. Immers iedere Balinese familie heeft een eigen privé tempel thuis. Daarin wordt de ziel van hun voorouder beschermd, gekoesterd en bewaard. Zo dichtbij dat je er niet omheen kunt. Dat geeft troost maar geeft ook rust. De ziel blijft altijd dichtbij je. Dat is koesteren.
Deze ceremonie en de betekenis van het Hindoeïsme doet me wel wat. Het grootse stilstaan en het dichtbij kunnen halen van de ziel van voorouders is waardevol. De dankbaarheid voor ons voedsel en het besef dat het niet vanzelfsprekend is ben ik weer meer gaan beseffen.
Wij leveren de mooiste reis albums af. Koffietafel boeken van 29 bij 29 cm. Als je de bestelling plaatst ontvang je vrijblijvend een offerte met een preview. Wijzigingen zijn eenvoudig door te voeren. Het boek is een geweldig aandenken aan je onvergetelijke reis. Probeer het uit!.
Praktische tips voor een ontspannen autoreis
Met de auto op reis gaan blijft één van de fijnste manieren om vrijheid te voelen. Je bepaalt zelf je tempo, je route en je stops. Geen wachtrijen, geen bagagelimieten, geen vaste schema’s. Maar die vrijheid werkt alleen echt als ...
Van droom naar bezit: hoe je verantwoord een boot of tweede huis koopt
Stel: je bent al jaren fan van reizen, van vrijheid op het water of de geur van dennen in een bos en je overweegt om een boot of vakantiehuis te kopen. Het klinkt als de ultieme droom: een eigen stekkie voor weekends en vakanties, zonder telkens ...
Vrijheid onderweg begint met overzicht
De paradox van vrijheidReizen staat voor vrijheid. Geen vaste routine, geen agenda, alleen jij en de weg die zich ontvouwt. Toch weet elke reiziger dat echte vrijheid niet ontstaat uit chaos, maar uit overzicht. Wanneer je weet waar je bent, wat je ...
Momenteel maken wij geen gebruik van advertenties. Dit willen wij graag zo houden maar helaas kost het onderhoud van deze site veel geld. Wij hopen dan ook dat dagboekhouders snel overstappen naar een VIP abonnement of dat vaste lezers een VIP abonnement cadeau doen aan hun favoriete reizigers.
Als VIP steun je WaarBenJij.nu en krijg je als dank 25% korting op een foto-album. Deze korting is bij een uitgebreid boek veelal groter dan de kosten van een VIP-abonnement dus alleen hierdoor is het al de moeite waard
Wij leveren de mooiste fotoalbums met persoonlijke aandacht. Bundel je verslagen en foto's en maak een tastbare herinnering van een onvergetelijk avontuur.
Stichting Hati Bersatu
Biak - Indonesië 
