Met de auto op reis gaan blijft één van de fijnste manieren om vrijheid te voelen. Je bepaalt zelf je tempo, je route en je stops. Geen wachtrijen, geen bagagelimieten, geen vaste schema’s. Maar die vrijheid werkt alleen echt als je je reis goed aanpakt. Zonder voorbereiding wordt een roadtrip al snel vermoeiend in plaats van ontspannend. Met de juiste mindset en een paar slimme keuzes maak je van elke rit een onvergetelijke ervaring.
Begin met een realistische planning
Veel stress ontstaat al vóór vertrek. Te veel kilometers per dag, te weinig rustmomenten en te hoge verwachtingen.
Probeer je reisdagen niet voller te proppen dan nodig. Vier tot zes uur rijden per dag is voor de meeste mensen meer dan genoeg. Zo hou je tijd over om onderweg te stoppen, iets te eten, een wandeling te maken of gewoon even niets te doen.
Plan je grote lijnen, maar laat ruimte voor spontaniteit. Soms is het net die onverwachte afslag die je bij het mooiste uitzicht brengt.
Comfort is belangrijker dan snelheid
Op lange ritten merk je snel wat echt telt: een goede zithouding, weinig rijgeluid en een stabiel gevoel op de weg. Niet hoe snel je gaat, maar hoe ontspannen je aankomt.
Daarom kiezen sommige reizigers bewust voor een tweedehands Audi. Niet om indruk te maken, maar omdat die bekendstaan om hun rustige rijervaring en degelijke afwerking. Zeker op lange snelwegtrajecten kan dat het verschil maken tussen uitgeput aankomen of fris uitstappen.
Elektrisch reizen
Elektrisch rijden op vakantie klinkt voor sommigen nog spannend, maar in de praktijk valt het goed mee.
Met een tweedehands elektrische auto rijd je stil, soepel en zonder schakelmomenten. Je pauzes worden automatisch rustmomenten: even stoppen om te laden, iets drinken, benen strekken. Dat natuurlijke ritme zorgt ervoor dat je minder gehaast bent en meer in het moment zit.
Bovendien ontdek je onderweg vaak leuke plekken bij laadstations: parkjes, cafés, kleine dorpen waar je anders gewoon voorbij zou rijden.
Check je auto voor vertrek
Een korte controle kan veel ellende voorkomen: – Bandenspanning – Olie en koelvloeistof – Ruitensproeiervloeistof – Verlichting – Remmen
Het kost je tien minuten en kan uren stress besparen.
Een goede auto maakt het verschil
Wie nog op zoek is naar een betrouwbare auto, vindt vandaag veel opties online. Zo is Touring CarSelect een platform waar je rustig kunt kijken naar recente tweedehandswagens met garantie, zonder de typische showroomdruk. Dat is handig als je zonder zorgen wil vertrekken.
[picture] => no
[pic1title] =>
[pic2title] =>
[pic3title] =>
[pic4title] =>
[pic5title] =>
[titleSlugified] => praktische-tips-voor-een-ontspannen-autoreis
[imageLink105x105] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/icons/news_105x105.jpg
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/icons/news_50x50.png
[imageUrl] => https://cdn.easyapps.nl/578/img/slideshow/reisinspiratie/137/137_1.jpg
)
[1] => stdClass Object
(
[newsId] => 135
[date] => 2026-01-28
[title] => Van droom naar bezit: hoe je verantwoord een boot of tweede huis koopt
[text] =>
Stel: je bent al jaren fan van reizen, van vrijheid op het water of de geur van dennen in een bos en je overweegt om een boot of vakantiehuis te kopen. Het klinkt als de ultieme droom: een eigen stekkie voor weekends en vakanties, zonder telkens iets te huren of in een druk hotel te zitten. Maar voordat je die stap zet, is het slim om eerst goed na te denken.
Waarom een eigen boot of vakantiehuis aantrekkelijk is
Een eigen boot of vakantiehuis heeft veel aantrekkingskracht: het is jouw eigen plek om tot rust te komen, weg van dagelijkse beslommeringen. Je bepaalt zelf wanneer je gaat, met wie, en hoe lang je blijft. Voor veel reizigers voelt het als een rustpunt.
Tegelijkertijd is bezit geen vanzelfsprekendheid: het brengt verplichtingen en kosten mee die je niet moet onderschatten. Een vakantiehuis of boot is geen hotel of huurwoning. Je bent verantwoordelijk voor onderhoud, stalling, verzekering en alle bijkomende lasten. Denk bijvoorbeeld aan onvoorziene uitgaven voor reparaties, extra kosten bij verhuur of seizoensgebonden beperkingen die het gebruik beïnvloeden.
Waar je vooraf op moet letten
Locatie en gebruiksfrequentie
Of je nu kiest voor een boot of vakantiehuis: de locatie bepaalt veel. Hoe ver is het van je ‘thuis’? Hoe vaak ga je echt? Als je slechts één of twee weekenden per jaar kunt gaan, is het de vraag of de investering de moeite waard is.
De meeste experts raden aan om vóór aankoop te huren of te logeren op een vergelijkbare plek, om te ervaren of het écht bij je past.
Bij een vakantiehuis moet je ook uitzoeken wat de lokale regels zijn. In Nederland is permanente bewoning van een recreatiewoning bijvoorbeeld niet altijd toegestaan.
Ook kan de omgeving of het seizoen invloed hebben op het gebruiksgemak. Bij een boot spelen zaken als vaargebied, ligplaatsen en bereikbaarheid een rol.
Aankoopkosten en terugkerende lasten
De koopprijs is vaak nog maar het begin. Denk aan overdrachtsbelasting, notariskosten en soms advieskosten. Daarna komen de vaste lasten: energie, belastingen, verzekeringen, onderhoud en eventuele park- of ligplaatskosten.
Bij een boot moet je bijvoorbeeld rekenen op:
Winterstalling en antifouling
Periodiek motoronderhoud en keuring
Brandstof, waterkaarten, havengelden
Een recreatiewoning vraagt om structureel onderhoud van zowel binnen- als buitenzijde, denk aan schilderwerk, dakonderhoud, cv-installaties of tuinbeheer. Vergeet ook niet de kosten voor schoonmaak bij verhuur of een lokale beheerder.
Kostenvoorbeeld
Reken voor een bescheiden vakantiewoning op €3.000–€6.000 vaste lasten per jaar. Voor een middelgrote boot al snel €2.500–€4.000, afhankelijk van gebruik en stalling.
Wat past beter bij jou: boot of vakantiehuis?
Een boot biedt ultieme flexibiliteit. Je kunt meerdere locaties aandoen, je ‘verplaatst’ je vakantieplek als het ware. Dat is perfect voor mensen die houden van avontuur op het water en zich makkelijk kunnen aanpassen. Tegelijkertijd vraagt een boot intensief onderhoud, en zijn de jaarlijkse kosten vaak hoger dan verwacht. Zeker als je er niet zelf veel aan doet.
Een vakantiehuis is stabieler qua investering. Je kiest voor een vaste plek die je naar eigen smaak kunt inrichten en verbeteren. Bovendien kun je het huis mogelijk (deels) verhuren als je er zelf niet bent. De keerzijde: minder mobiliteit, en ook hier zijn er terugkerende kosten die vaak onderschat worden.
Let op: De waardeontwikkeling van een vakantiehuis kan aantrekkelijk zijn, maar dit is sterk afhankelijk van locatie, onderhoud en regelgeving.
Een slimme investering bescherm je met een goede verzekering
Welke keuze je ook maakt, je koopt geen luxeproduct maar een bezit met waarde. En waarde vraagt om bescherming. Het risico op schade door brand, storm, inbraak of ongelukjes is niet te vermijden maar je kunt je er wel goed tegen wapenen.
Daarom is het verstandig om je vanaf het begin goed te laten adviseren over passende verzekeringen. Eerdmans is verzekeringsspecialist voor recreatie die precies weet wat belangrijk is bij het verzekeren van een boot of vakantiehuis. Denk aan dekking voor schade, aansprakelijkheid, inboedel of milieuschade.
Wat als je droom verandert?
Een boot of vakantiehuis koop je vaak met het idee om er jarenlang van te genieten. Maar levens veranderen. Misschien gebruik je het minder dan gedacht, wil je overstappen op een ander type vaartuig of woning, of komt er een moment dat je de investering liever liquide maakt. Dan is het goed om een plan B te hebben.
Restwaarde en marktvraag: Boten schrijven doorgaans sneller af dan recreatiewoningen. Een goed onderhouden huis op een gewilde locatie kan zijn waarde behouden of zelfs stijgen, zeker bij schaarste.
Verkoopproces: Bij een vakantiehuis moet je denken aan een verkoopmakelaar, juridische afhandeling (zeker in het buitenland), en eventueel het afkopen van erfpacht of parkcontracten. Voor een boot: registratie, keuring en mogelijk btw-status.
Verhuren als tussenstap: Als verkoop nog geen optie is, kun je overwegen om (tijdelijk) te verhuren om kosten te dekken. Let dan wel op extra regels, vergunningen en verzekeringseisen.
Tip: Bepaal bij aankoop al wat je ideale gebruikstermijn is. Zo kun je tijdig inspelen op veranderingen en voorkom je dat het bezit een last wordt.
Maak van jouw droom een doordacht plan
Een eigen boot of vakantiehuis kopen is fantastisch. Het kan jouw reislust en behoefte aan vrijheid vervullen. Maar de droom wordt pas echt duurzaam als je realistisch bent over kosten, tijd, onderhoud en verzekeringen.
Neem de tijd om te rekenen, plannen en vergelijken. Kijk of de investering bij je levensstijl past, en maak gebruik van de juiste expertise. Zo wordt je vakantiedroom geen zorgenpost, maar een plek waar je jaar na jaar van kunt genieten.
Reizen staat voor vrijheid. Geen vaste routine, geen agenda, alleen jij en de weg die zich ontvouwt. Toch weet elke reiziger dat echte vrijheid niet ontstaat uit chaos, maar uit overzicht. Wanneer je weet waar je bent, wat je nodig hebt en hoe je keuzes maakt, wordt reizen pas echt zorgeloos. Dat geldt voor alles onderweg: je route, je bagage, je geld en zelfs de manier waarop je met technologie omgaat. In een wereld waarin innovatie snel vooruitgaat draait vrijheid steeds meer om inzicht.
De voorbereiding als fundament
Spontaan reizen klinkt romantisch, maar zelfs de meest vrije avonturier plant bewust. Een goede voorbereiding betekent niet dat je alles vastlegt, maar dat je ruimte creëert voor improvisatie. Door inzicht te hebben in je budget, je documenten en je route, kun je met vertrouwen loslaten. Overzicht is geen beperking, maar een hulpmiddel. Het maakt dat je keuzes kunt maken zonder stress, omdat je weet wat je achterlaat en waar je naartoe wilt.
Rust in plaats van controle
Overzicht geeft rust. Niet omdat alles voorspelbaar wordt, maar omdat je beter weet hoe je kunt omgaan met het onverwachte. Een gemiste trein, een omweg of een vertraging voelt minder zwaar als je grip houdt op het geheel.
Digitale vrijheid onderweg
Reizen anno nu is digitaal. Van tickets tot navigatie, van reserveringen tot communicatie: bijna alles gebeurt online. Dat brengt gemak, maar ook verantwoordelijkheid. De moderne reiziger kiest bewust hoe hij technologie gebruikt. Digitale innovaties laten zien hoe transparantie en flexibiliteit hand in hand kunnen gaan. Ze helpen ons niet om méér vast te leggen, maar om slimmer te plannen.
Balans tussen plannen en genieten
De kunst van reizen is weten wanneer je moet plannen en wanneer je moet loslaten. Te veel voorbereiding kan spontaniteit doden, maar te weinig overzicht zorgt voor onrust. De balans ligt ergens in het midden. Door vooraf te bedenken wat belangrijk is, of dat nu je budget, vervoer of gezondheid is, maak je ruimte om onderweg te genieten.
Een reis zonder zorgen is een reis met aandacht
Vrijheid is niet hetzelfde als impulsiviteit. Wie met aandacht reist, ziet meer, voelt meer en beleeft meer. Overzicht helpt om dat bewustzijn vast te houden, ook in een wereld vol prikkels en keuzes.
Slim omgaan met middelen
Wie reist, weet dat geld niet alleen een praktisch hulpmiddel is, maar ook invloed heeft op rust en vrijheid. Een overzicht van wat je hebt en wat je uitgeeft voorkomt onnodige stress. Door bewust te kiezen hoe je je middelen beheert, digitaal of contant, houd je de regie. Ook nieuwe vormen van technologie, zoals ethereum, maken het makkelijker om inzicht te krijgen in waarde, transacties en mogelijkheden, waar ter wereld je ook bent.
Vrijheid is weten wat genoeg is
Een van de mooiste lessen van reizen is leren wat je écht nodig hebt. Vaak blijkt dat veel minder te zijn dan je denkt. Overzicht helpt om dat te ontdekken. Niet alleen in spullen, maar ook in keuzes. Wanneer je weet wat belangrijk is, kun je de rest loslaten. Dat geldt voor bagage, maar ook voor verwachtingen.
Inzicht als kompas
Inzicht vervangt geen avontuur, maar maakt het dieper. Het helpt je bewuster te reizen en beter te begrijpen wat je onderweg zoekt. Of het nu gaat om een lange roadtrip, een wereldreis of een weekend in eigen land: inzicht is je kompas. Het laat zien waar je vandaan komt, waar je nu bent en waar je naartoe wilt.
Vrijheid door bewust leven
Vrijheid onderweg is meer dan bewegen, het is leven met intentie. Wie bewust reist, kiest niet voor het drukste schema, maar voor het rijkste moment. Overzicht maakt dat mogelijk. In een tijd waarin reizen, technologie en financiën steeds meer met elkaar verweven zijn, wordt inzicht de sleutel tot rust. Ethereum is daar een mooi symbool van: een systeem dat draait om transparantie en autonomie, net als reizen zelf. Want echte vrijheid is niet weglopen van structuur, maar het bewust kiezen van richting.
Ha die lezers en trouwe ondersteuners van TK Bina Purwaka,
Vandaag naar de kleuterschool geweest om het lesgeld dat wij maandelijks betalen, af te geven. Van alle 45 leerlingen betalen we de helft van het maandelijkse schoolgeld en daarmee maken we de kleuterschool dankzij jullie steun toegankelijker voor de kinderen uit Jasri. Het was heerlijk om al die nieuwe en nieuwsgierige koppies te zien. Het was voor mij de 1e keer dit schooljaar dat ik de kinderen in het echt kon zien want we zijn nog maar net aangekomen op Bali. De aankomende maanden ga ik zeker vaker langs want het is altijd heerlijk om de kinderen te zien genieten van hun schooltijd.
Een van de leerlingen kende ik al want haar ouders hebben een warung aan het strand recht tegenover ons huis. Dat klinkt indrukwekkend dat ze een warung hebben maar het is een hele simpele warung waar alleen de lokale mensen wat te eten en te drinken kopen en de winstmarges zijn bijzonder laag anders koopt niemand er wat. Door de jaren heen hebben we dit meisje en haar oudere zus die in middels 10 is op zien groeien en ze groeten ons altijd met veel enthousiasme. Wij, maar ook gasten van ons hebben het gezin regelmatig blij kunnen maken met kleding waar kinderen in NL uitgegroeid waren. Het is mooi dat we nu de jongste ook op deze manier kunnen helpen en dat dus dankzij jullie, de trouwe donateurs.
Onze hulp voor de kleuterschool is begonnen eind 2009 en inmiddels zijn we zowat 16 jaar verder en kunnen we dankzij veel donateurs die er al vanaf het begin bij zijn een vaste waarde vormen voor dit schooltje.
We hopen en verwachten dat we dit nog jaren mogen voortzetten.
Salam hangat (warme groet),
Ad en Brenda
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 5
[visitorCount] => 318
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/241/065_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => de-nieuwe-koppies-in-het-echt-bekeken
)
[46] => stdClass Object
(
[reportId] => 5109588
[userId] => 314516
[countryId] => 88
[username] => Janyvonne
[datePublication] => 2025-09-15
[photoRevision] => 16
[title] => Wat maakt het verschil?
[message] =>
Wat maakt het verschil?
Onze tocht van drie weken door Centraal en West Java is bijna ten einde. Japan staat voor de deur. Maar eerst een terugblik. We startten in Jakarta, vlogen naar Yogyakarta en verbleven in Pleret op het platteland. Reisden via Magelang, in de nabijheid van de Borobudur, naar Wonosobo bij het Dieng plateau. Vervolgens hadden we een speeddate in de vissersplaats Cilacap. Eindelijk in Pangandaran aan de Indische Oceaan aangekomen stond een bezoek aan natuurfenomenen gepland. Het stortregende, het bezoek viel letterlijk in het water. Ook dit land ontkomt niet aan de klimaatverandering. Het begin van het regenseizoen is onvoorspelbaar geworden. Het is net zoals thuis: buienradar is van de ´wap´ en enige flexibiliteit van voorgenomen plannen is vereist. De tocht ging verder via Garut, Bandung en terug naar Jakarta.
Het verkeer is hier hectisch en chaotisch, veroorzaakt door de vele scooters en lichte motoren. Het is net een mierenhoop. Iedereen kijkt alleen voor zich en let niet op achteropkomend verkeer. Er staan weinig verkeerslichten. Vrijwillige verkeersregelaars regelen voor een roepie dat je voorrang krijgt. Het zijn het mannen zonder baan en inkomsten. Op deze manier kunnen ze nog eten kopen voor hun gezin. De economie draait hier slecht en het werkloosheidspercentage is hoog. Japan is de belangrijkste investeerder in deze archipel. De scooter is een multifunctioneel voertuig. Vaak volgepakt met gezinnen, borstels, groentes, vissen, kippen en ander koopwaar. Het zijn net gemotoriseerde marskramers. En er zijn zelfs keukentjes opgebouwd. Want in dit land kun je de hele dag voedsel bereiden en eten. De straten vormen een keten van kleine eetkraampjes, gammele karretjes met op hout stookte soep en venters met een juk waar kastjes met gebakken tofu in zit. Langs de weg wordt nog uitbundig gevlagd. Want 80 jaar bevrijding wordt hier nadrukkelijker, met rood/witte versieringen, gevierd dan bij ons. Het is geen wonder want de bevrijding van de Jappen en uiteindelijke de eeuwen van koloniale overheersing wordt hier echt als bevrijding gevoeld. Het is de start van een eigen natie. Van wrok tegen Nederlanders merken we niets. Integendeel, waar ter wereld zijn de mensen zo vriendelijk als hier? Er zijn momenteel groepen die kritische kanttekeningen plaatsen bij een door hen genoemde nieuwe overheersing. Er is kritiek op de huidige president die de politiek van Soeharto lijkt voort te zetten. Ze betichten de parlementsleden ervan dat ze zich verrijken met overheidsgelden en stellen de corruptie aan de kaak. We verblijven nu in het centrum van Jakarta. Bij aankomst werd de onderzijde van onze auto met spiegels gescand. Want we zouden explosieven mee kunnen smokkelen. Tja, dan zouden we ons koloniale verblijf op kunnen blazen! In de nabijgelegen parken zijn legerkampementen opgeslagen. Om eventuele demonstraties de kop in te drukken staan ze paraat. Terwijl dit beschrijf realiseer ik dat m’n woorden zorgvuldig moet kiezen.
Er heerst veel armoede. Het land is overbevolkt. Om dat tegen te gaan heeft men een twee-kind politiek. Dit betekent dat je alleen voor 2 kinderen een kind toeslag en vergoeding voor hoger onderwijs van de overheid ontvangt. De koers van de huidige en voorgaande regeringsleiders is er ook op gericht om het islamitische geloof leidend te laten zijn. 95% van de bevolking is onderhand moslim. Er staan ongelofelijk veel moskeeën die tegelijk 5x per dag luid in gebed gaan. ’s Nachts om 4 uur krijgen we een ‘wake-up call’. Want er staan er altijd wel wat in de buurt. Zelfs als je denkt dat je hoog en droog in de bergen zit. Vergeet het maar, want achter de gemoedelijk uitziende jungle staat voor de kleinste gemeenschap een gebedshuis. De vrouwen lopen hier bijna allemaal met een hoofddoek op. Daaronder wordt jeans en t-shirt getolereerd. De mannen dragen niets wat op de islam duidt. Daarentegen zijn de schoolmeisjes streng islamitisch gekleed; lange jurken met lange mouwen en hoofddoek cape op. Er wordt gezegd dat de jeugd op school geïndoctrineerd wordt.
Omdat je zelf niet hoeft te rijden zoeft de omgeving aan je voorbij. Op de talloze rijstvelden werken mensen. Geen machine komt er aan te pas bij het binnen halen van de rijst. De wat vermogende boer kan na het oogsten de rijst door een machine halen om de korrels op te vangen en van het vliesje te ontdoen. Maar menig landarbeider slaat nog zelf met de hand de kostbare rijstkorrels uit rijsthalmen. De iets grotere rijstboeren zijn verenigt in een corporatie en kunnen een machine huren. Ieder stukje vlak land in Centraal en West Java is bebouwd met rijst, groente of een huisje. Maar wat overheerst is het groene landschap met sawa’s, palmen, bananenbomen en gigantische ‘kamerplanten’. Het is niet voor niets de gordel van smaragd.
Morgen reizen we door naar Japan. Over drie weken zijn we weer terug in Indonesië. Maar dan in de Molukken.
Wauw, wat een droomervaring. Bij de receptie van een eenvoudig hotel valt mijn oog op een rekje in de hoek. Ik zie iets bekends! Hoe kan dat? Want daar hangen sjaals met ecoprints. Het zijn afdrukken van lokale bladeren op stof. Verbaast vraag ik aan de jonge vrouwen achter de balie waar de ecoprints gemaakt zijn. Vriendelijk, zoals de Indonesiërs zijn, kijken ze op het label en vervolgens op hun telefoon. “Kom morgen maar terug dan zoeken we het voor je op.” Het beeld liet me niet los. De volgende ochtend voor ons vertrek naar Cilacap, een nieuwe verblijfplaats, informeer ik weer bij de balie. Dit keer staat Yuli, de chauffeur, naast me. De dames wisselen met hem informatie uit. Helaas kan ik het niet volgen. Yuli belt, en belt nog eens. Dan stappen we met onze bagage in de zwart geblindeerde Toyota. Op weg naar? “You are lucky”, roept Yuli. Elf kilometer buiten de bewoonde wereld stoppen we bij een moskee. Ik stap opgewonden uit en twee vrouwen staan ons op te wachten. Onze chauffeur is nu ook tolk. Hij weet inmiddels dat ik graag hun werkproces wil zien. Gezamenlijk lopen we bergopwaarts over smalle paadjes tussen allerlei kniehoog groene planten. Over smalle richeltjes van irrigatie kanaaltjes langs sawa’s. Het is even slikken want hier leven ook dieren die ik liever niet tegen kom. En dan duiken we langs palmbomen de jungle in. We komen bij twee povere huisjes uit. Het ene is, in ons jargon, een atelier. De glasloze ramen staan open. De vloer is leemachtig. Op de tafel staan gebutste pannen, plastic bakken en in mijn ogen rommel. Hier wordt gewerkt met van alles wat de aarde te bieden heeft. In de ruimte hangen geverfde doeken te drogen. Ik ben verbijsterd. De vrouwen vragen of ik aan het werk wil. Maar natuurlijk! In een hoek ligt een grote baal witte katoen. Het wordt in een emmer met water en verpulverde lotuswortel gedoopt. En dan gaan we met elkaar aan het werk. Een twee meter lange doek leggen we op tafel. Met z’n drieën duiken we achter het huisje de jungle in. We plukken bladeren van de teakboom, cassave, en andere onbekende bomen. Gezamenlijke leggen we de bladeren in een mooie compositie op het nog vochtige katoen. Een wasketel met water wordt flink opgestookt en het opgerolde doek met bladeren verdwijnt er in. Het duurt even voordat het geheel op stoom komt. In tussentijd komt een bakje met eigen gekweekte koffiebonen tevoorschijn. We zitten even later op een laag soort meditatie krukje met een verrukkelijke kop koffie. Dan komt een kleine wadjang tevoorschijn. Daar waar normaal was voor het batikken op wordt verwarmd, wordt nu olie op verhit. Een andere bak wordt trots getoond. Hier zit zelf gemaakte kleurige cassave kroepoek in. De verschillende wortels van die plant zorgen voor een kleurenpalet van rood, groen en geel. En dan zitten we beiden koffie te drinken met verse kroepoek erbij. Verrassend genoeg smaakt smaakt dat ’s morgens om 10 uur. Ik loop wat rond. De doek moet twee uur stomen. Tussendoor zijn de vrouwen op een houtvuurtje planten aan het koken. Niet voor de maaltijd maar om een verfbad te maken. Voor het plantaardig verven van katoen. Om dit daarna weer te gebruiken voor het batikken. En wij maar denken in Nederland dat we bijzonder zijn met de hype van ecoprinten en plantaardig verven. De traditioneel, in sarong, kabaja en hoofddoek, geklede dames merken dat ik enthousiast ben. We proberen met de chauffeur-tolk ervaringen van het verven uit te wisselen. Gelukkig heb ik nog wat foto’s van mijn werk op mijn smartphone staan. Ook zij worden enthousiaster. En ik wordt weer naar buiten meegenomen. Opnieuw bladeren plukken. Nu met een nieuwe lap en met een ander procedé aan het werk. Jan en Yuli lopen buiten zich te vermaken in de overweldigende natuur. Kijkend op afstand naar boeren die op het land werken. En wat praten met oudere tandeloze mannen. Waarschijnlijk familie van de vrouwen. Ik verontschuldig mij dat het zo lang duurt. Maar nee geen probleem: ada waktu. Neem je tijd. Als de doeken uit het bad komen en uitgerold worden zijn zelfs de mannen verwonderd over het resultaat. Het is adembenemend. Het is een confrontatie met wat de natuur je geeft en hoe je het kan gebruiken. Voor hen is het de gewoonste zaak van de wereld. Misschien ooit uit nood geboren. Gebruik wat je voor handen hebt. Na vier uur in deze primitieve waardevolle omgeving te hebben gewerkt en rondgedoold voert ons pad ons weer terug naar de bewoonde wereld. Dit avontuur nemen ze mij niet meer af. Gelukzalig droom ik en knijp in mijn arm. Zo’n waardevolle authentieke, primitieve ervaring. Door samen met handwerk bezig te zijn vervagen grenzen tussen culturenen talen. Je staat met respect dicht bij de natuur en dicht bij elkaar. Vier meter bijzondere ecoprint ligt nu onder in de koffer als waardevolle herinnering. Als een diamantje. (de foto’s verschijnen over enkele dagen op waarbenjenu)
Inmiddels zijn we in Wonosobo bij het Dieng plateau gearriveerd. Vandaag verkennen we de omgeving. Op 2500 m. hoogte blaast een vulkaan z’n adem uit. We kijken ernaar en ademen de penetrante zwavellucht in. Maar vandaag zijn we niet de enigen. Wel die met een blanke huid en blauwe ogen, westerlingen. We ‘vieren’ samen met duizenden anderen de verjaardag van Mohammed. Het betekent voor de lokalen een dagje vrij. Busladingen toeristen uit verschillende delen van Java bezoeken het natuurfenomeen: de vulkaan. We worden meegezogen door de menigte langs de geplande route. Doch met veel oponthoud. Want naast de vulkaan zijn wij het bezichtigen waard. Menig influencer zou jaloers op ons zijn. Links en rechts wordt ons gevraagd om samen op de foto te komen staan. Met name Jan is met z’n grijze baard populair bij de vrouwen. Uiteindelijk bereiken we het einde van de route. Althans dat denken we. Zigzaggend lopen we verplicht, wel vijftien minuten, langs kleine kraampjes met eten. Er is geen ontkomen aan. Naast de carica, een papaja die alleen op het Dieng plateau groeit, worden aardappels in alle varianten aangeboden. Want deze groente wordt in Indonesië op koele hoogtes verbouwd. Zelfs krieltjes en gebakken staafjes liggen klaar om mensen te verleiden. Alles is bedoeld als aandenken, een souvenir, voor thuis.
Arie, de host van Ada Waktu hoort het verhaal over de Sayur Lodeh aan. Hij schudt zijn hoofd. “Drie ingrediënten zijn zo Indonesisch, die kun je niet in Nederland kopen. Ik weet wel wat beters. Kom mij vanavond in de keuken helpen.” Het is zes uur en donker. We staan in de verlichte moderne goed georganiseerde keuken. De componenten voor het diner liggen op het granieten aanrecht klaar. Trots staat de kok met z’n Javaanse hoofddeksel op achter de gaspitten. “Vanavond maken we snelle kip klaar, kip koriander.” Ook de overige gerechten moeten binnen drie kwartier op tafel staan. Zijn mis en place is die van een ervaren kok. Jan en Arie roeren in de pannen en ik ben voor het vastleggen van de recepten. Die wil ik jullie niet onthouden. Het is verrukkelijk, snel en makkelijk klaar te maken. Met natuurlijk ook gerechten voor de vegetariërs onder ons.
Kip koriander:
Meng ketoembar, 1 kemirienoot, 2 teentjes knoflook, 1 sjalot en een theelepel zout en wrijf dit tot een boemboe.
Meng dit met dunne plakjes kipfilet. Voeg een scheut ketjap manis en oestersaus toe.
Breng olie en wat boter in een wadjang op temperatuur en bak hierin de kip. Schep het er uit en laat het afkoelen. Later als je gaat eten warm je het weer op.
Tahu sambal ketjap- vegetarisch
Dit gerecht is niet scherp. Kerf de tofu met een mes iets in. Marineer tofu in een klein beetje water met knoflook, zout en oestersaus. De marinade dringt in de kerven.
Bak in olie 1 sjalot en 1 teentje knoflook met de in blokjes gesneden tofu. Een scheutje oestersaus toevoegen en kort de taugé. De hoeveelheden kun je naar eigen believen bepalen.
Tempé-vegetarisch
Je kunt hetzelfde recept volgen als voor de tofu. Als variant kun je tijdens het bakken iets sambal oelek en ketjap manis toevoegen.
Sambal oelek
Wie eens zelf sambal wil maken zonder conserveringsmiddelen vindt hieronder een recept.
Bak in olie 1 tomaat, 2 tenen knoflook, 1 sjalot, 1 grote rode peper. Deksel op de wok en een tijdje laten sudderen. Tot het zacht is geworden. Dan mengsel zonder olie fijn wrijven in een vijzel of stop het in een blender. Zout en gula djawa (Javaanse bruine suiker) toevoegen. En klaar is Arie.
Snelle slabonen
Kook eerst de boontjes. Zorg nog voor een bite van de boontjes. Snijd 2 tenen knoflook in schijfjes en bak ze met een sjalot en de bonen in olie met boter. Voeg na enkele minuten wat kippenbouillonpoeder toe. Laat sudderen. Voeg als laatste taugé toe maar neem het wel direct van het vuur. Opdienen maar.
Al de ingrediënten zijn in een Nederlandse toko verkrijgbaar.
De zonnestralen proberen een plaats te veroveren tussen de overheersende wolken. De temperatuur is aangenaam om een fietstocht over het platteland te gaan maken. Arie en Willie zetten hun mountainbikes klaar. Nu,heb ik nog nooit op zo´n ding gereden. Gelukkig had ik een vooruitziende blik en draag m’n hike-broek met dito blouse. Geen korte rok of broek in dit overwegend Islamitische land. Stoer fiets ik voorop over smalle paden tussen de rijstvelden door. Maar al ras rijdt Jan voorop. Bij ieder achteropkomend onbekend landbouwvoertuig zwaai ik mijn been over de stang en stap van de fiets. Uit overdreven voorzichtigheid maar ook om naar dat merkwaardige apparaat te kijken. Het blijkt een eenvoudige rijstsplitsmachine te zijn. Mijn tocht gaat verder. Jan is gestopt en verontrust. Hij mist me. Hijgend kom ik aangeracet en zie daar twee zittende vrouwen met lange groene struiken in de hand. Ze lachen vriendelijk en wenken. De nieuwsgierigheid wint het. Ze tonen hun waardevolle waar: katjang. Er zijn nog weinig woorden van het Bahasa Indonesia die ik ken. Maar dit is er één. De vrouwen halen pinda’s van het groen die ze geoogst hebben. Zíj zijn aan het werk en hun mannen zitten op twee passen afstand achter hen te keuvelen en te roken. Later horen we dat ze met het plukken van de pinda’s € 1,50 per dag verdienen. Voordat we opstappen wordt er een familiefoto gemaakt. Want toeristen komen hier weinig. Die blijven in Yogya bij het paleis van de sultan hangen.
Over zandpaadjes, keien en betonnen platen fietsend, genieten we van mooie uitzichten en de overweldigend groene natuur. Wadi’s, rivierbeddingen en vooral het dagelijkse leven boeien. Tussen de sawa’s staat een groepje mannen met vogels in hun handen. Eén is er blijkbaar aan de beurt en zwaait met een duif op en neer. Hij staat op een groen veldje omgeven door vier metershoge wit-rood gekleurde palen. Uit het niets komt er een vogel aangevlogen. Wat gebeurt er toch? Het blijft een raadsel. Terwijl we verder fietsen intrigeert het beeld me. Bij thuiskomst leg ik het vogelavontuur voor. Het is mannenvertier. De man in het midden houdt een duivin stevig vast. Daarmee lokt hij een doffer. Deze komt snel aangevlogen uit de groene velden om te ‘tortelen’. Degene die het snelst de doffer kan lokken wint het vluggertje!
Vandaag ga ik met Yuli op pad. Jan laat ik zitten. Die blijft met z’n kranten in de homestay. We rijden al vroeg op de ochtend in een half uurtje, in een grote zwarte geblindeerde auto, naar de batikwijk in Yogyakarta. Yuli reist de komende twintig dagen met ons mee. Of rijden wij met hem mee? Vanuit Nederland hebben we online bij een Indonesisch kleinschalig bedrijf een auto inclusief chauffeur gehuurd. Een route vanuit Yogyakarta naar Jakarta hebben we zelf samengesteld, inclusief het programma en de overnachtingsplekken. Al snel wordt duidelijk dat het onmogelijk is om zelf te rijden in dit hectische verkeer. We hebben dus een goede beslissing genomen. Vandaag moet het gebeuren: batikken.
Enkele dagen geleden hebben we in een wat troosteloos gebouw het batikproces gaande geslagen. Op drie vrouwen na was iedereen tijdens de coronaperiode ontslagen. De werkplaats lag er verlaten bij. Het gebruik van natuurlijke materialen voor het verven van de batik is financieel niet meer haalbaar. Nu worden alleen nog chemische verven gebruikt. We laten dit atelier nu links liggen.
Yuli zigzagt door smalle steegjes en stopt. Ik spring enthousiast, met mijn ontwerpen die ik thuis heb gemaakt, uit de auto. Enigszins opgewonden en nieuwsgierig, terwijl de waslucht mijn neus binnendringt, loop ik de werkplaats in. Twee minuten later ligt er een wit stuk katoen voor me en teken ik met potlood mijn beoogde tafereeltje op het doek. Het doek wordt op een houten raam gespannen en ik verdwijn dieper in het met wasdampen gevulde atelier. Daar zitten op twee decimeterhoge krukjes drie gesluierde vrouwen in bruin gekleurde gebatikte sarongs geconcentreerdte batikken. Behendig tekenen ze met de was gevulde tjanting hun afbeelding op een doek. Het is een bamboe steeltje met een klein koperen potje met tuutje eraan. Omdat ik linkshandig ben wordt eerst de werkplaats verbouwd. In het Javaans geeft een dame wat aanwijzingen. Met als doel mij vakkundig op te leiden. Nu is dat met handwerk en nadoen op een proeflap niet zo’n probleem. Je begrijpt elkaar al snel. Met veel zorg en liefde voorkomen ze dat ik mijn tengels en blote knieën aan de hete was brand. Had ik nu ook maar zo’n lange sarong aan. Het pannetje bijenwas met paraffine naast mij is heet en vloeibaar. Mijn tjanting doop ik in het pannetje. Vloeiend verschijnt mijn tekening, olifanten in een Afrikaans landschap, op het doek. Na zo’n drie kwartier is het verfproces aangebroken. De ‘nyonya’ neemt mij mee naar een trog met talloze bekertjes verf. Omdat ik ooit thuis heb gebatikt met emmers verfwater verwacht ik geen kleine bekertjes. Tja, hier blijkt sprake te zijn van voortschrijdend inzicht. Dit nieuwe procedé wordt voor schilderijen gebruikt. Grote lappen verdwijnen wel in emmers. Het is de bedoeling om een stukje tissue in een bekertje verf te dompelen en met de vinger uit te vegen. Niet alleen mijn achtergrond wordt oranje, geel en rood om een avondlucht te creëren, maar ook mijn vingers. De sarongdame knikt goedkeurend en gaat met het werkstuk aan de haal. Ze legt dit in het midden van de open werkplaats. Nota bene in de felle zon. Na twee minuten blijkt dat dit niet is om te drogen maar om de verf te ontwikkelen. Het is solar dye. Ze pakt het weer op en vervolgens zit ik met mijn olifanten en mijn handen in een emmer met azijn en water. Heel eventjes maar, het is voor de fixatie. Zo wordt er in iedere nieuwe ronde een nieuwe kleur aangebracht. De gesluierde vrouw scheidt het houten raampje van het doek vol was en verf. Slik, nu verdwijnt het in een bad met kokend water en vloeibaar glas. De was verdwijnt als sneeuw voor de zon. Wat resteert is een fraaie witte tekening met daaromheen heldere kleuren. Ik praat nog even na en probeer wat geheimpjes te ontfutselen. Want dit wil ik natuurlijk ook wel thuis proberen.
Tien minuten later brengt Yuli, de ‘driver’, mij naar een winkeltje met verven, kwasten, tjantings en andere spullen. En nu… zit er poeder voor wel tien liter verf onder in mijn koffer. Om thuis nog eens onder de Nederlandse zon wat ‘batik-fun’ te hebben.
Ik vis theeblaadjes uit mijn zak. Stiekem geplukt op een theeplantage op het Dieng Plateau in Centraal Java. Niet om daar op de kamer thee van te zetten. Maar om daar op een zonnige bestemming afdrukken van te maken. Want hier valt het momenteel met bakken uit de lucht. Nee geen thee, maar hemelwater. Dat brengt mij naar een bijzondere kookervaring afgelopen week. We zitten niet stil maar laten de handjes wapperen in de Javaanse keuken.
Met Tika gaan we gedrieën naar de lokale markt. Vandaag verzamelen we de ingrediënten voor een uitgebreide Javaanse maaltijd. Bekende en onbekende groenten , kruiden, tempé, tofu en fruit van boeren uit de omgeving, worden ingeslagen. Tika staat stil voor de kraam met kippen en vliegen. Ze kijkt ons vragend aan. ”Willen jullie deze kip of een diepvrieskip uit de supermarkt?” Daar is geen twijfel over mogelijk. Rap roepen wij in koor “bevroren kip!” Even later staat Jan buiten onder een golfplaten afdak bij haar huis zeven soorten groenten te snijden. Want sultan VII heeft deze sayur bedacht. En natuurlijk horen er dan zeven soorten groenten in. Ere wie ere toekomt. Bijzonder is dat iedere groente voor een positieve helende deugd staat. Dus niet zo maar wat bij elkaar in gooien. De huidige sultan heeft tijdens de coronatijd de bevolking geadviseerd dit regelmatig te eten. Ik sta tegelijkertijd in een cobek de rode pepers, knoflook, sjalot, kemerienoten en gedroogde garnalen fijn te wrijven tot een pittige boemboe. De basis voor de vegetarische sayur lodeh. In de keuken staat de wadjang met olie te pruttelen op het tweepits gasstel. Jan wordt weer aan het werk gezet. Nu mag hij de vijf dagen oude tahoe in kerven. Door het nog volop gaande fermentatieproces voelt de tahoe warm aan. Diagonaal brengt hij snedes aan zodat de marinade goed kan binnendringen. En ik sta vervolgens met m’n handen in de kokos te kneden. Want Tika is was streng. We kopen geen kant en klare kokosmelk! Vers gemalen kokos in een vergiet waar water over heen wordt gegoten. En dan maar kneden totdat je kramp in je klauwen krijgt. Zo wordt je wel één met je product. De gastvrouw staat in de keuken de bevroren kip op te warmen. De rijstkoker staat te stomen en de boemboe wordt aangebakken. Ik hang boven de wok. Prompt begin ik te hoesten. De damp van de rode pepers doen een aanval. Ik sla terug en werp de kousenband in de strijd. Gevolgd door de kalebas en het jackfruit. De strijd is gestreden en nu mogen de zachte groenten het terrein in de wok verkennen. Om alles lekker te laten zwemmen en te garen verdwijnt mijn zorgvuldig geprepareerde kokosmelk in de pan. Gevolgd door water en specerijen. Op het vuurtje ernaast ontfermd Tika zich over de kipfiletjes. De lapjes worden aangebakken met een aantalingrediënten die over gebleven zijn. Het moet immers wel matchen. De ingekerfde tempé en tahoe verdwijnen in een ruime wadjang met overvloedig veel hete olie. De geuren en dampen vullen de open keuken. De climax van dit kookspektakel nadert. En jullie raden het al. De borden komen op tafel . We hebben zoveel klaargemaakt dat de hele kampung wel mee kan eten. Maar lekker dat het was! We willen jullie dat niet onthouden. Hieronder vind je het recept van de sayur lodeh. Selamat Makan!
Recept:
Snij in stukjes. Dit zijn de groenten die je uiteindelijk opeet.
1. Eggplant
2. Squash- een sort kalebos die je eerst schilt
3. Long bean (8 - 10 pcs) = kousenband
4. Young jackfruit
5. Mlinjo skin (lastig te verkrijgen in Nederland)
6. So leaves (The leaves of Mlinjo) idem
7. Tempe
Boemboe. Wrijf de onderstaande ingrediënten in een vijzel fijn.
1. Shallots 5 pcs
2. Garlic 3 pcs
3. Candlenuts 3 pcs
4. Dried little shrimps 1 tbsp
5. Chilli 2 pcs (optional)
Toevoegingen voor het gaar koken van de groenten:
1. Coconut milk (made by squeezing grated coconut with 1 L water)
2. Water 1 L
3. Salt 1 tsp
4. Palm sugar 2 tbsp
5. Bouillonpoeder 1 sachet
6. Petai 1 (Petehboon)
7. Salam leaves 2
8. Laos (vers stukje)
Bereiding:
1. Add 3 tbsp of oil to the pan, add the seasoning paste (=bomboe), add petai, salam leaves, and laos. Saute until we can smell the scent
2. Add 1 L water
3. Add kluwih and mlinjo skin into the pan. ( als je dit niet kunt krijgen dan sla je het gewoon over)Wait for a bit then add the vegetables (except mlinjo leaves)
4. Boil them until they’re softer
5. After all the ingredients almost soft, add the strained coconut milk
6. Add tempe and mlinjo leaves, mix them slowly
7. Add salt, palm sugar, “Royco”. Mix slowly until all the ingredients are soft
8. Sayur Lodeh is ready to be served
9. Better served with kerupuk and other side dishes like fried eggs or fried chicken.
Na amper een dag van de rust genoten te hebben kriebelde bij mij de nieuwsgierigheid. In het walhalla van batik- en weefcultuur wilde ik op zoek naar het Javaanse textiele ambacht. Met de bemiddeling van Willy stap ik in de vroege ochtend door smalle koele steegjes in een buurt waar de textiel handnijverheid al eeuwen thuis hoort. Een jonge man, Arie 2 de ‘driver´ van de homestay, Jan en ik sjouwen tussen de langpotige kippen door alsof het doodgewoon is. In een schaarsverlicht schuurtje zie ik een oude vrouw voorover gebogen achter een fietswiel zonder band zitten. Het garen glijdt soepeltjes door haar vingers. Het blijkt een spinnewiel te zijn. Ik passeer schuurtjes zonder ramen met troosteloze grijze muren. Regelmatig hoor ik het voor mij bekende geluid. De schietspoel als lawaaischopper van een weefgetouw. En dan stappen we door openstaande deuren een door slecht daglicht verlichte kleine ruimte binnen. De jonge man en Arie 2 spreken gebrekkig Engels. Maar met handen en voeten komen we een heel eind. Tot mijn grote verbazing zie ik steenrode katoen hangen. “Geverfd met mahonie” is het antwoord op met vragende ogen. Uit een hoekje verschijnt een warboel. Even later ligt er een dradenpalet geverfd met indigo en allerlei boomschors te schitteren in mijn handen. Mijn enthousiasme slaat over op twee wevers die een boom opzetten met diverse kleuren garens in een vast Javaans patroon. Geweven lengte strepen met vooral blauw en naturel tinten zijn authentiek in dit deel van Java. In de donkere oude schuur van 10x4 meter staan drie houten doorleefde weefgetouwen. Een is nog afkomstig uit Nederland. Voor ons is dat een museumstuk. Ik keer me om en daar zie ik een opgespannen weefwerk met kwetsbare dunne draden in pasteltinten. De aardige werknemer, waarvan ik de naam niet zo snel kan verstaan, vraagt of ik zijn werk wil zien. Maar natuurlijk. Zijn slippers gaan uit en behendig kruipt hij op de kruk en zet zijn voeten op de pendalen onder het weefgetouw. Alsof hij op een orgel speelt. Hij schiet de spoel van links naar rechts. Mijn mond valt open en bewonder hoe hij met een vast ritme de stof laat groeien. Hij staat op een geeft aan dat het nu mijn beurt is. Olala, dit heb ik nog niet eerder gedaan. Eerst droog oefenen met de voetjes op en neer op de pendalen. En dan is het zover. De aanslag van voor naar achteren, de voeten op en neer en de spoel schiet weg. De drie wevers beginnen luidkeels te lachen. “Like a gym.” Zeker weten, wat is daar een armkracht voor nodig. Dat valt me vies tegen. De schietspoel is halverwege blijven hangen. Ze dagen me uit. Dat laat ik niet op me zitten. Nog een poging. En ik denk aan mijn pilates oefeningen. Na drie pogingen schiet de spoel met een rot vaart naar het andere uiteinde. Hè, hè mijn eer is gered.
De schemering is ingevallen, het is 17.30 uur. Het verkeer buiten met de ontelbare knetterende bromfietsen maken de straten onveilig. Ik zit op bed en denk terug aan de afgelopen week. Na drie dagen reizen, wachten en vliegen via Jeddah in Saoedi Arabië, kwamen we ´s avonds in het donker ergens aan. Anderhalf uur zoefde de chauffeur met ons door onbekende straten, langs talloze eetkraampjes vanaf het vliegveld van Yogyakarta. Links en rechts schoten brommertjes als dikke bromvliegen voorbij. En dan slaan we plotseling af. Een smalle weg met hier en daar een bungelende lamp aan een misvormde paal leidt ons langs donkergroene rijstvelden. De taxi stopt en rijdt langzaam over een zanderige weggetje. Wat later bij daglicht de oprit van onze homestay bleek. Arie, een zeer sociaal betrokken kleine Indonesiër, die 19 jaar als kok in België werkte, verwelkomt ons hartelijk. Even later schudt zijn vriend Willy, een gepensioneerde leraar uit België, ons de hand. Mijn maag rammelt en ik snak naar een heerlijke bord nasi goreng. Ik nam me voor om snel een plekje, in de ruime authentieke eenvoudige kamer, voor de bagage te zoeken. Zonder daar later over te struikelen en in het schemer de toilettas kwijt te zijn. Onze vriendelijke gastheren remden ons af ´ada waktu´. Hmm, wat bedoelen jullie? Is dat een soort nasi vraag ik mij af . “Take your time”, legt Arie uit. Het is Bahasa Indonesia, onze taal. Aha, glimlach ik, voor ons is het “doo mer heanig an!” En dat hebben we in onze oren geknoopt. Deze eerste week hebben we heerlijk relaxed in de kleinschalige homestay. Dit fantastische plekje voelde als een tweede thuis door de enorme gastvrijheid. De vele tips van de heren leidden ons naar bijzondere plekjes. Maar daarover later meer.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2011-09-11 11:37:44
[totalVisitorCount] => 399013
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 130
[author] => Yvonne
[cityName] => Jogjakarta
[travelId] => 530726
[travelTitle] => De archipel van smaragd en de rijzende zon.
[travelTitleSlugified] => de-archipel-van-smaragd-en-de-rijzende-zon
[dateDepart] => 2025-08-26
[dateReturn] => 2025-12-02
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,jogjakarta
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/314/516_50x50.jpg?r=16
[titleSlugified] => ada-waktu
)
[55] => stdClass Object
(
[reportId] => 5108988
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-08-09
[photoRevision] => 0
[title] => We gaan dankzij jullie ook dit schooljaar helpen!
[message] =>
Beste vrienden van Bina Purwaka,
Gelukkig hebben we veel positieve respons gehad op de oproep om extra donaties om daarmee ook de hulp voor dit schooljaar te kunnen continueren. We zijn daar erg dankbaar voor en kunnen jullie alleen maar bedanken voor deze steun en alle trouwe steun die we door de jaren heen van jullie hebben mogen ontvangen [e-1f64f].
Totaal zijn er voor dit schooljaar 47 leerlingen ingeschreven en hebben er 36 een aanvraag voor hulp gedaan. Om voor die hulp in aanmerking te komen moeten de ouders een verklaring van onvermogen van de plaatselijke overheid indienen maar ook gaan de juffen op huisbezoek bij de aanvragers om zelf ook te beoordelen in welke mate hulp nodig is. Inmiddels zijn de juffen op zoek geweest bij de 36 mensen die voor dit jaar een aanvraag voor hulp hadden gedaan.
Op basis van die bezoeken hebben de juffen in overleg met ons besloten om voor 26 van de 36 aanvragers de kleding, boekengeld en inschrijfkosten volledig te betalen en van de 10 overige aanvragers de helft van deze kosten te betalen. Van alle 47 leerlingen zullen we het hele schooljaar de helft van het schoolgeld en de helft van de kosten van een maandblad die ook voor de lessen wordt gebruikt, bekostigen.
Bij dit verslag heb ik van een 10-tal huizen foto´s geplaatst en daaraan kun je ook zien dat er wel onderscheid is in de woonomstandigheden van de verschillende aanvragers en dat is mede de basis geweest van het besluit om de volledige kosten of de helft van de kosten te gaan betalen.
We zijn er van overtuigd dat dit een goed besluit is geweest en we zijn heel blij dat we dankzij jullie steun het kleuteronderwijs in Jasri ook dit schooljaar weer een stuk toegankelijker hebben kunnen maken.
Volgende maand gaan we weer richting Jasri en dan kunnen we de nieuwe leerlingen persoonlijk ontmoeten en natuurlijk zullen we ook daarvan verslag doen via deze website.
Nogmaals ontzettend bedankt voor alle steun[e-1f64f]!!!
In Nederland zijn alle scholen wel zo´n beetje met vakantie terwijl op Bali de scholen sinds afgelopen maandag weer open zijn. Voor onze kleuterschool betekent dat echt wel een wisseling van de wacht omdat de meeste leerlingen maar 1 schooljaar naar de kleuterschool gaan en ze daarna doorstromen naar de lagere school. Dat lijkt kort dat ene schooljaar maar het is wel heel belangrijk omdat ze in dat ene jaar op school Indonesisch spreken terwijl er thuis voornamelijk Balinees gesproken wordt en er op de lagere school vanuit wordt gegaan dat de kinderen Indonesisch spreken (de lessen zijn daar ook voornamelijk in het Indonesisch omdat de overheid dat voorschrijft). Inmiddels zijn er 45 leerlingen ingeschreven op school en in de aankomende weken gaan de juffen door middel van huisbezoek en door middel van een door de plaatselijke overheid af te geven "verklaring van onvermogen" vaststellen welke kinderen er in aanmerking komen voor extra hulp.
Sowieso betalen we voor alle leerlingen de helft van het schoolgeld om het kleuteronderwijs zo toegankelijk mogelijk te maken maar daarnaast betalen we voor de leerlingen die daarvoor uitgekozen worden ook hun uniformen, boeken en inschrijfgeld. Dat is ieder jaar weer een flinke uitgave. jaarlijks geven we aan de kinderen zo'n €40,- uit aan schoolgelden maar de kosten voor de uniformen e.d. zijn ook zo'n €40,- en die moeten dan in 1 keer betaald worden. Vorig jaar hebben we die kosten voor 36 kinderen betaald en dan heb je het dus over een uitgave van een kleine €1500,- in 1 keer.
In het verleden beschikten we over ruimere reserves maar omdat we dit nu al weer zo'n 15 jaar doen, is het niet gek dat er hier en daar donateurs af vallen en dat reserves dus langzaam opdrogen. Wanneer u dit leest en denkt ons te kunnen helpen door een (extra) donatie, dan zou u ons (maar vooral de kinderen) daar een heel groot plezier mee doen zodat we op die manier een vaste waarde kunnen blijven voor onze plaatselijke kleuterschool.
Wanneer u wilt doneren, dan kunt u dat doen op op rekeningnummer NL21INGB0001978830 t.n.v. D.van Dommelen en/of A.H. Landheer.
We vinden het vervelend om te bedelen maar omdat het voor een goed doel is waar we volledig achterstaan, doen we dit onbeschaamd[e-1f601]!
Bedankt voor jullie trouwe steun en eventueel extra bedankt voor jullie extra steun.
Salam hangat (warme groet),
Ad en Brenda
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 5
[visitorCount] => 179
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/232/842_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => schooljaar-2025-2026-is-begonnen
)
[57] => stdClass Object
(
[reportId] => 5107314
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-05-11
[photoRevision] => 0
[title] => gaat alles wel goed met de verslagen?
[message] =>
Beste lezers,
Van mijn vriend Marcel v/d Velden hoor ik dat ons verslag dat hem door waarbenjij.nu is toegestuurd genaamd "en dan is het alweer mei' hele vreemde fouten en misplaatste woorden bevat. Het verslag ziet er anders uit dan hetgeen ik heb aangeleverd en ook als de back-up die ik heb teruggekregen. Ook de reacties onder het verslag bevatten fouten, zo wordt bij mijn reactie mij naam Ad veranderd in Advertentie en waar ik zwager schrijf staat bij Marcel "zwaar". Komt dit bij 1 van jullie die het verslag ook via de mail krijgen toegestuurd bekend voor dat er zeker 6 zinnen of meer helemaal niet lopen en onlogische woorden bevatten? Zo ja, laat het ons even weten in een reactie, zo nee laat het dan ook even weten in een reactie. Als het om een fout in de instellingen van Marcels apparatuur gaat is dat vervelend maar te overzien. Als iedereen dit zo te zien krijgt, moet ik waarbenjij.nu gaan benaderen om e.e.a. op te lossen. Alvast bedankt voor jullie medewerking.
groetjes,
Ad
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 273
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,amlapura
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => gaat-alles-wel-goed-met-de-verslagen
)
[58] => stdClass Object
(
[reportId] => 5107292
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-05-10
[photoRevision] => 0
[title] => en dan is het alweer mei
[message] =>
Beste lezers en vrienden van Bina Purwaka,
We zijn al weer sinds eind februari hier op Bali en voordat je het weet is het dan gewoon alweer mei. In de tussenliggende periode waren er een paar schoolvakanties van ieder zo'n 10 dagen. De 1e vanwege de stilte dag op Bali (Nyepi) die zowat samenviel met idul fitre dus dat was een gecombineerde vakantie van 2 godsdiensten en niet lang daarna was er de vakantie vanwege de Balinese Hindoe feestdagen Galungan en Kuningan. Nu blijft de school open tot half juni wat het einde van het schooljaar 2024/2025 is en half juli zal het nieuwe schooljaar zijn aanvang hebben. Inmiddels is het inschrijven voor het nieuwe schooljaar weer begonnen. De afgelopen 2 schooljaren hebben we voor alle leerlingen de helft van het schoolgeld betaald en voor de kinderen die het niet kunnen betalen hun uniformen, inschrijfgeld en boekengeld. Met voor iedereen een lager maandbedrag aan schoolgeld wordt het kleuteronderwijs voor iedereen toegankelijker en ik denk dat we het het volgende schooljaar weer op dezelfde manier gaan doen.
Het is mooi om te zien dat het team van onderwijzeressen in al die jaren haast niet van samenstelling is gewijzigd en de huidige samenstelling is denk ik al zeker 7 schooljaren ongewijzigd. Betekent dat de juffen het dus naar hun zin hebben en dat merk je ook als je op school bent, de sfeer is goed, er wordt samen ook lol gemaakt maar ook samen aangepakt als het nodig is. Dat geeft ook vertrouwen voor de aankomende schooljaren waarvan ik hoop dat wij de kleuterschool met jullie hulp en donaties kunnen blijven ondersteunen.
Het is iedere keer weer erg leuk om op de school te zijn en te zien hoeveel lol de kinderen hebben maar ook hoe serieus ze met opdrachten en/of vragen in de klas omgaan. We hebben het al eerder gezegd maar kinderen die naar de kleuterschool kunnen gaan hebben echt een stapje voor op de kinderen die vanuit het niets naar de lagere school gaan. Die 1 of 2 kleuterschooljaren bereidt ze goed voor op de lagere school.
Wat nieuw is dit schooljaar, is dat er door de landelijke overheid op 5 dagen per week een goede maaltijd wordt verstrekt aan alle kinderen op de kleuterschool. Alleen op zaterdag krijgen ze dat niet. De kinderen gaan hier 6 dagen per week naar school en zijn alleen op zondag vrij.
Wij zijn heel benieuwd hoeveel inschrijvingen er voor het nieuwe schooljaar gaan binnenkomen en we hopen dat we met jullie hulp de school ook in het nieuwe schooljaar kunnen ondersteunen.
Met dit laatste verslag sluiten we onze reis naar Biak in 2025 af. We zijn weer thuis en kijken terug op een mooie reis waar we weer heel veel hebben kunnen doen.
Op 12 februari vertrokken we naar Biak om diverse projecten te bezoeken en uit te voeren. Na een lange reis via Jakarta en Jayapura, kwamen we op 15 februari aan in Biak. Daar werden we verwelkomd door bekenden en begon de voorbereiding op de geplande projecten.
Waterprojecten
Waterproject in Amyamdam
In Amyamdam is na jaren van mislukte pogingen eindelijk een werkend watersysteem gerealiseerd. Vorig jaar hebben wij gepoogd met de pompen die er door een andere organisatie waren geplaatst water in kampong Amyamdam te krijgen. Na veel testen lukte ons dat niet, omdat de pompen niet geschikt bleken te zijn. We ging zelf teleurgesteld terug naar Nederland en deden de belofte dat we zouden gaan nadenken over een wel werkende oplossing.
Dit jaar hebben we door de aanleg van een onderwaterpomp en een mini-watertoren met een reservoir van 2,2 kuub, stromend water naar de kampong gebracht. Tijdens het aanleggen zagen we al hoe blij mensen kunnen zijn met stromend water dichtbij huis. Het project is succesvol afgerond en er stroomt water uit de tappunten in de kampong. De resterende kleine aanpassingen worden door Charles opgepakt.
Boren naar water in Nermnu
Een belangrijk nieuw initiatief was het boren naar een waterbron in kampong Nermnu. Door de financiering van stichting Water is our World is het mogelijk geworden om naar water te boren. Het aanboren van waterbronnen is erg duur en hebben we daarom niet eerder gedaan. In Nermnu ligt al een heel leidingen systeem, maar de waterbron een behoorlijk eind uit de kampong levert niet genoeg water meer. We zijn er zelf gaan kijken en dat zag er inderdaad niet goed meer uit. Omdat er in deze kampong al een leiding netwerk is, kunnen we met een nieuw te boren bron, vrij snel weer water krijgen voor deze kampong. Samen met een lokaal boorbedrijf werd begonnen aan een boring tot 70 meter diepte. Het boren in het keiharde koraal gaat erg langzaam. Er werd ons voordat de boring startte een schatting gegeven dat het makkelijk twee tot drie weken zou kunnen duren. De eigenaar van het boorbedrijf, Winsy, houdt ons goed op de hoogte van de vorderingen. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland rijden we nog even naar Nermnu. Als we aan komen in Nermnu zien we de boorders en wat mensen van de kampong onder een zeiltje bij de boorinstallatie staan met grote glimlachen op hun gezicht! De duimen gaan om hoog. Ze hebben water aangeboord!Wat een mooi resultaat! Hier zijn de kampongbewoners en wij heel erg blij mee. Tijdens onze reis terug naar Nederland ontvangen we van Winsy verschillende filmpjes dat het water uit de bron komt. De bewoners van de kampong staan onder de straal te genieten van het water. Ze zijn er duidelijk heel blij mee! Dat maakt ons ook heel blij. We kijken de filmpjes tijdens onze tussenstop in Makassar. Wat fantastisch en wat hadden we daar graag bij willen zijn. De pomp zal nu worden aangesloten op de waterreservoirs die al in de kampong zijn. Charles zal zorgen dat het water verder de kampong in gedistribueerd zal worden.
Reparaties en inspecties in Wari
Vorig jaar hebben we in kampong Wari 3,5 km nieuw leiding gelegd. Deze kampong is opgedeeld in tweeën door de Wari rivier. De kant waar de waterbron van de kampong ligt had water. Doordat de leiding die over de rivier lag naar de andere kant van de kampong door een storm kapot was geslagen had die kant geen water meer. De school had ook al jaren geen water meer. Tijdens dit grote waterproject vorig jaar hebben we een nieuwe leiding over de brug naar kant van de kampong gebracht waar geen water meer was. Dit was een van onze kostbaarste projecten hier op Biak en werd mede door de steun van stichting Water is our World mogelijk gemaakt. Een groot deel van het werk was al verricht tijdens onze aanwezigheid in 2024. Het project werd in 2024 helemaal afgerond toen wij alweer in Nederland waren. Daarom zijn we samen met Charels dit jaar in Wari gaan kijken. We zag inderdaad waterdruk in het deel van de kampong waar voorheen geen water was. Mooi om te zien. We hebben een aantal lekken gerepareerd, zodat de druk optimaal blijft. Tijdens ons verblijf werd Jantinus via facebook benaderd door een kampongbewoner die klaagde dat ze al sinds december geen water meer hadden. Daar zijn we gaan kijken en constateerden we dat ongeveer 5 huizen geen water meer hadden. Na onderzoek bleek dat er een afsluiter kapot was. Die hebben we twee dagen later laten repareren en via facebook hoorden we dat er weer water op de adressen was. Charles zal de komende tijd nog zo’n 30 meter buis vervangen bij de aanvoer van de bron naar de kampong, zodat de druk verder omhoog kan. Een mooi succes!
Rijstproject
Het rijstproject, dat al 14 jaar loopt, hebben we ook dit jaar weer bekeken. De gezinnen in kampong Sundey, Yafdas en Inggiri zijn bezocht en enkele huishoudens zijn vervangen door nieuwe arme huishoudens. Het blijft elke keer weer heel confronterend om armoede te zien die echt niet voor te stellen is. Ouderen en kinderen die ziek zijn. Geen fatsoenlijk bed hebben om op te slapen. Geen stoelen om op te zitten en koken op hout. Huishoudens waar oude mensen voor kleine kinderen zorgen omdat de ouders overleden zijn. Gelukkig kunnen we met ons rijstproject een aantal van deze mensen een beetje helpen en we zien ook elk jaar dat er huishoudens van de lijft kunnen omdat het daar beter gaat. Bij de oude vrouw in Inggiri, waar we vorig jaar voor een nieuw dak haar huis hebben gezorgd, hebben we dit jaar ook de wanden aangepakt zodat het huis helemaal water en wind dicht wordt. De financiering van dit project staat onder druk doordat de Koninklijke Luchtmacht Veteranen hun sponsoring mogelijk stoppen. Deze groep mensen wordt steeds kleiner en ze zijn aan het kijken of ze hun activiteiten bij een andere veteranen vereniging kunnen onderbrengen. De veteranen sponsorden het rijst project voor ongeveer twee derde deel. We wachten af wat er uit de besprekingen komt die de KLu veteranen voeren met de andere veteranen vereniging. We hopen uiteraard dat we onze lange samenwerking met de KLu veteranen kunnen blijven doorzetten. Dit bericht leidde tot de actie Koffie voor Rijst, waarbij lokale koffie wordt verkocht om de financiering van de rijstpakketten te ondersteunen. We zijn uitverkocht dus dat is geslaagd.
Waterfilters voor scholen
In Nederland krijgen we contact met een bedrijf in Bandung dat waterfiltersystemen maakt. Deze waterfiltersystemen zijn geschikt om van onzuiver water door een zuiveringsproces drinkbaar water te maken. Het bedrijf verkoopt deze filtersystemen hier in Indonesië maar bijvoorbeeld ook in Afrika.
We hebben deze waterfiltersystemen besteld om te gaan gebruiken op scholen.
We hebben Irene, de vrouw die voor ons op Biak het scholingsproject behartigt, gevraagd om deze waterfilters te gaan testen op scholen. Irene weet wel een aantal scholen. Als de filters op Biak zijn aangekomen, zetten we een filter in elkaar bij Irene thuis. Irene zal thuis een aantal keren water filteren het gefilterde water daarna naar een laboratorium brengen. We gaan namelijk wel het gefilterde water laten testen in een laboratorium, voordat we de filters op scholen neergaan zetten.
In ons hotel zetten we zelf ook een filter in elkaar. Het in elkaar zetten is super eenvoudig. Dit is een heel simpel systeem waar bijna niks mis mee kan gaan. Iedereen zou dit moeten kunnen gebruiken. We vullen onze filter met water uit de douchekraan en het water hier is direct uit de kraan absoluut niet drinkbaar. Zelf hebben we het gefilterde water al gedronken.
Kleinschalige projecten
Naast de grotere water- en voedselprojecten werd ook aandacht besteed aan:
Naaicursus: De naaicursus voor vrouwen draait nog steeds goed. De dames hebben er plezier in. Ze kunnen hier kleren voor zichzelf, hun familie of voor de verkoop maken.
Hydrocultuur: In Sundey werd de voortgang van een hydrocultuursysteem bekeken. Dat draait nog steeds heel goed. De kinderen van de school worden er intensief bij betrokken en eten van de groenten als ze klaar zijn.
Kampong Mardori: Tijdens een bezoek aan Kampong Mardori werd een traditionele ceremonie voor ons gehouden. Hier hebben we gekeken naar de watervoorziening, omdat ze hier erg weinig waterdruk ervaren. We zagen al snel dat er heel veel lekken zijn in het leidingsysteem. We hebben de afspraak gemaakt dat ze die met behulp van ons gaan repareren. We verwachten dat er daarna weer voldoende waterdruk is in kampong Mardori. De school vroeg ons of we een printer konden bekostigen. Die printer inclusief scanner hebben we voor ze gekocht in Biak Stad en zal door Inge en Charles naar Mardori gebracht worden.
Deze reis zit erop! Bedankt voor jullie steun!
De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol. Water in Amyamdam, het boren naar water in Nermnu. Het rijstproject dat zo belangrijk voor de mensen hier is. En al die andere grote en kleine projecten die we hebben gedaan om de lokale bevolking te proberen te ondersteunen.
Bedankt!!
Onze projecten gaan gewoon door en jullie steun blijft nodig!
We willen iedereen bedanken voor jullie reacties hier op deze website of naar ons persoonlijk. Onze allergrootste dank gaat natuurlijk naar degenen die ons financieel ondersteunen. Onze grote sponsoren, de sponsoren die elke maand bijdragen, iedereen die via de donatielink op deze website een bijdrage heeft overgemaakt en de koffiekopers. Hopelijk hebben we door onze verslagen laten zien dat met jullie steun het mogelijk is om mensen, die het beduidend minder hebben dan wij, een stukje verder te helpen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Ha die lezers en trouwe ondersteuners van TK Bina Purwaka,
Vandaag naar de kleuterschool geweest om het lesgeld dat wij maandelijks betalen, af te geven. Van alle 45 leerlingen betalen we de helft van het maandelijkse schoolgeld en daarmee maken we de kleuterschool dankzij jullie steun toegankelijker voor de kinderen uit Jasri. Het was heerlijk om al die nieuwe en nieuwsgierige koppies te zien. Het was voor mij de 1e keer dit schooljaar dat ik de kinderen in het echt kon zien want we zijn nog maar net aangekomen op Bali. De aankomende maanden ga ik zeker vaker langs want het is altijd heerlijk om de kinderen te zien genieten van hun schooltijd.
Een van de leerlingen kende ik al want haar ouders hebben een warung aan het strand recht tegenover ons huis. Dat klinkt indrukwekkend dat ze een warung hebben maar het is een hele simpele warung waar alleen de lokale mensen wat te eten en te drinken kopen en de winstmarges zijn bijzonder laag anders koopt niemand er wat. Door de jaren heen hebben we dit meisje en haar oudere zus die in middels 10 is op zien groeien en ze groeten ons altijd met veel enthousiasme. Wij, maar ook gasten van ons hebben het gezin regelmatig blij kunnen maken met kleding waar kinderen in NL uitgegroeid waren. Het is mooi dat we nu de jongste ook op deze manier kunnen helpen en dat dus dankzij jullie, de trouwe donateurs.
Onze hulp voor de kleuterschool is begonnen eind 2009 en inmiddels zijn we zowat 16 jaar verder en kunnen we dankzij veel donateurs die er al vanaf het begin bij zijn een vaste waarde vormen voor dit schooltje.
We hopen en verwachten dat we dit nog jaren mogen voortzetten.
Salam hangat (warme groet),
Ad en Brenda
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 5
[visitorCount] => 318
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/241/065_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => de-nieuwe-koppies-in-het-echt-bekeken
)
[46] => stdClass Object
(
[reportId] => 5109588
[userId] => 314516
[countryId] => 88
[username] => Janyvonne
[datePublication] => 2025-09-15
[photoRevision] => 16
[title] => Wat maakt het verschil?
[message] =>
Wat maakt het verschil?
Onze tocht van drie weken door Centraal en West Java is bijna ten einde. Japan staat voor de deur. Maar eerst een terugblik. We startten in Jakarta, vlogen naar Yogyakarta en verbleven in Pleret op het platteland. Reisden via Magelang, in de nabijheid van de Borobudur, naar Wonosobo bij het Dieng plateau. Vervolgens hadden we een speeddate in de vissersplaats Cilacap. Eindelijk in Pangandaran aan de Indische Oceaan aangekomen stond een bezoek aan natuurfenomenen gepland. Het stortregende, het bezoek viel letterlijk in het water. Ook dit land ontkomt niet aan de klimaatverandering. Het begin van het regenseizoen is onvoorspelbaar geworden. Het is net zoals thuis: buienradar is van de ´wap´ en enige flexibiliteit van voorgenomen plannen is vereist. De tocht ging verder via Garut, Bandung en terug naar Jakarta.
Het verkeer is hier hectisch en chaotisch, veroorzaakt door de vele scooters en lichte motoren. Het is net een mierenhoop. Iedereen kijkt alleen voor zich en let niet op achteropkomend verkeer. Er staan weinig verkeerslichten. Vrijwillige verkeersregelaars regelen voor een roepie dat je voorrang krijgt. Het zijn het mannen zonder baan en inkomsten. Op deze manier kunnen ze nog eten kopen voor hun gezin. De economie draait hier slecht en het werkloosheidspercentage is hoog. Japan is de belangrijkste investeerder in deze archipel. De scooter is een multifunctioneel voertuig. Vaak volgepakt met gezinnen, borstels, groentes, vissen, kippen en ander koopwaar. Het zijn net gemotoriseerde marskramers. En er zijn zelfs keukentjes opgebouwd. Want in dit land kun je de hele dag voedsel bereiden en eten. De straten vormen een keten van kleine eetkraampjes, gammele karretjes met op hout stookte soep en venters met een juk waar kastjes met gebakken tofu in zit. Langs de weg wordt nog uitbundig gevlagd. Want 80 jaar bevrijding wordt hier nadrukkelijker, met rood/witte versieringen, gevierd dan bij ons. Het is geen wonder want de bevrijding van de Jappen en uiteindelijke de eeuwen van koloniale overheersing wordt hier echt als bevrijding gevoeld. Het is de start van een eigen natie. Van wrok tegen Nederlanders merken we niets. Integendeel, waar ter wereld zijn de mensen zo vriendelijk als hier? Er zijn momenteel groepen die kritische kanttekeningen plaatsen bij een door hen genoemde nieuwe overheersing. Er is kritiek op de huidige president die de politiek van Soeharto lijkt voort te zetten. Ze betichten de parlementsleden ervan dat ze zich verrijken met overheidsgelden en stellen de corruptie aan de kaak. We verblijven nu in het centrum van Jakarta. Bij aankomst werd de onderzijde van onze auto met spiegels gescand. Want we zouden explosieven mee kunnen smokkelen. Tja, dan zouden we ons koloniale verblijf op kunnen blazen! In de nabijgelegen parken zijn legerkampementen opgeslagen. Om eventuele demonstraties de kop in te drukken staan ze paraat. Terwijl dit beschrijf realiseer ik dat m’n woorden zorgvuldig moet kiezen.
Er heerst veel armoede. Het land is overbevolkt. Om dat tegen te gaan heeft men een twee-kind politiek. Dit betekent dat je alleen voor 2 kinderen een kind toeslag en vergoeding voor hoger onderwijs van de overheid ontvangt. De koers van de huidige en voorgaande regeringsleiders is er ook op gericht om het islamitische geloof leidend te laten zijn. 95% van de bevolking is onderhand moslim. Er staan ongelofelijk veel moskeeën die tegelijk 5x per dag luid in gebed gaan. ’s Nachts om 4 uur krijgen we een ‘wake-up call’. Want er staan er altijd wel wat in de buurt. Zelfs als je denkt dat je hoog en droog in de bergen zit. Vergeet het maar, want achter de gemoedelijk uitziende jungle staat voor de kleinste gemeenschap een gebedshuis. De vrouwen lopen hier bijna allemaal met een hoofddoek op. Daaronder wordt jeans en t-shirt getolereerd. De mannen dragen niets wat op de islam duidt. Daarentegen zijn de schoolmeisjes streng islamitisch gekleed; lange jurken met lange mouwen en hoofddoek cape op. Er wordt gezegd dat de jeugd op school geïndoctrineerd wordt.
Omdat je zelf niet hoeft te rijden zoeft de omgeving aan je voorbij. Op de talloze rijstvelden werken mensen. Geen machine komt er aan te pas bij het binnen halen van de rijst. De wat vermogende boer kan na het oogsten de rijst door een machine halen om de korrels op te vangen en van het vliesje te ontdoen. Maar menig landarbeider slaat nog zelf met de hand de kostbare rijstkorrels uit rijsthalmen. De iets grotere rijstboeren zijn verenigt in een corporatie en kunnen een machine huren. Ieder stukje vlak land in Centraal en West Java is bebouwd met rijst, groente of een huisje. Maar wat overheerst is het groene landschap met sawa’s, palmen, bananenbomen en gigantische ‘kamerplanten’. Het is niet voor niets de gordel van smaragd.
Morgen reizen we door naar Japan. Over drie weken zijn we weer terug in Indonesië. Maar dan in de Molukken.
Wauw, wat een droomervaring. Bij de receptie van een eenvoudig hotel valt mijn oog op een rekje in de hoek. Ik zie iets bekends! Hoe kan dat? Want daar hangen sjaals met ecoprints. Het zijn afdrukken van lokale bladeren op stof. Verbaast vraag ik aan de jonge vrouwen achter de balie waar de ecoprints gemaakt zijn. Vriendelijk, zoals de Indonesiërs zijn, kijken ze op het label en vervolgens op hun telefoon. “Kom morgen maar terug dan zoeken we het voor je op.” Het beeld liet me niet los. De volgende ochtend voor ons vertrek naar Cilacap, een nieuwe verblijfplaats, informeer ik weer bij de balie. Dit keer staat Yuli, de chauffeur, naast me. De dames wisselen met hem informatie uit. Helaas kan ik het niet volgen. Yuli belt, en belt nog eens. Dan stappen we met onze bagage in de zwart geblindeerde Toyota. Op weg naar? “You are lucky”, roept Yuli. Elf kilometer buiten de bewoonde wereld stoppen we bij een moskee. Ik stap opgewonden uit en twee vrouwen staan ons op te wachten. Onze chauffeur is nu ook tolk. Hij weet inmiddels dat ik graag hun werkproces wil zien. Gezamenlijk lopen we bergopwaarts over smalle paadjes tussen allerlei kniehoog groene planten. Over smalle richeltjes van irrigatie kanaaltjes langs sawa’s. Het is even slikken want hier leven ook dieren die ik liever niet tegen kom. En dan duiken we langs palmbomen de jungle in. We komen bij twee povere huisjes uit. Het ene is, in ons jargon, een atelier. De glasloze ramen staan open. De vloer is leemachtig. Op de tafel staan gebutste pannen, plastic bakken en in mijn ogen rommel. Hier wordt gewerkt met van alles wat de aarde te bieden heeft. In de ruimte hangen geverfde doeken te drogen. Ik ben verbijsterd. De vrouwen vragen of ik aan het werk wil. Maar natuurlijk! In een hoek ligt een grote baal witte katoen. Het wordt in een emmer met water en verpulverde lotuswortel gedoopt. En dan gaan we met elkaar aan het werk. Een twee meter lange doek leggen we op tafel. Met z’n drieën duiken we achter het huisje de jungle in. We plukken bladeren van de teakboom, cassave, en andere onbekende bomen. Gezamenlijke leggen we de bladeren in een mooie compositie op het nog vochtige katoen. Een wasketel met water wordt flink opgestookt en het opgerolde doek met bladeren verdwijnt er in. Het duurt even voordat het geheel op stoom komt. In tussentijd komt een bakje met eigen gekweekte koffiebonen tevoorschijn. We zitten even later op een laag soort meditatie krukje met een verrukkelijke kop koffie. Dan komt een kleine wadjang tevoorschijn. Daar waar normaal was voor het batikken op wordt verwarmd, wordt nu olie op verhit. Een andere bak wordt trots getoond. Hier zit zelf gemaakte kleurige cassave kroepoek in. De verschillende wortels van die plant zorgen voor een kleurenpalet van rood, groen en geel. En dan zitten we beiden koffie te drinken met verse kroepoek erbij. Verrassend genoeg smaakt smaakt dat ’s morgens om 10 uur. Ik loop wat rond. De doek moet twee uur stomen. Tussendoor zijn de vrouwen op een houtvuurtje planten aan het koken. Niet voor de maaltijd maar om een verfbad te maken. Voor het plantaardig verven van katoen. Om dit daarna weer te gebruiken voor het batikken. En wij maar denken in Nederland dat we bijzonder zijn met de hype van ecoprinten en plantaardig verven. De traditioneel, in sarong, kabaja en hoofddoek, geklede dames merken dat ik enthousiast ben. We proberen met de chauffeur-tolk ervaringen van het verven uit te wisselen. Gelukkig heb ik nog wat foto’s van mijn werk op mijn smartphone staan. Ook zij worden enthousiaster. En ik wordt weer naar buiten meegenomen. Opnieuw bladeren plukken. Nu met een nieuwe lap en met een ander procedé aan het werk. Jan en Yuli lopen buiten zich te vermaken in de overweldigende natuur. Kijkend op afstand naar boeren die op het land werken. En wat praten met oudere tandeloze mannen. Waarschijnlijk familie van de vrouwen. Ik verontschuldig mij dat het zo lang duurt. Maar nee geen probleem: ada waktu. Neem je tijd. Als de doeken uit het bad komen en uitgerold worden zijn zelfs de mannen verwonderd over het resultaat. Het is adembenemend. Het is een confrontatie met wat de natuur je geeft en hoe je het kan gebruiken. Voor hen is het de gewoonste zaak van de wereld. Misschien ooit uit nood geboren. Gebruik wat je voor handen hebt. Na vier uur in deze primitieve waardevolle omgeving te hebben gewerkt en rondgedoold voert ons pad ons weer terug naar de bewoonde wereld. Dit avontuur nemen ze mij niet meer af. Gelukzalig droom ik en knijp in mijn arm. Zo’n waardevolle authentieke, primitieve ervaring. Door samen met handwerk bezig te zijn vervagen grenzen tussen culturenen talen. Je staat met respect dicht bij de natuur en dicht bij elkaar. Vier meter bijzondere ecoprint ligt nu onder in de koffer als waardevolle herinnering. Als een diamantje. (de foto’s verschijnen over enkele dagen op waarbenjenu)
Inmiddels zijn we in Wonosobo bij het Dieng plateau gearriveerd. Vandaag verkennen we de omgeving. Op 2500 m. hoogte blaast een vulkaan z’n adem uit. We kijken ernaar en ademen de penetrante zwavellucht in. Maar vandaag zijn we niet de enigen. Wel die met een blanke huid en blauwe ogen, westerlingen. We ‘vieren’ samen met duizenden anderen de verjaardag van Mohammed. Het betekent voor de lokalen een dagje vrij. Busladingen toeristen uit verschillende delen van Java bezoeken het natuurfenomeen: de vulkaan. We worden meegezogen door de menigte langs de geplande route. Doch met veel oponthoud. Want naast de vulkaan zijn wij het bezichtigen waard. Menig influencer zou jaloers op ons zijn. Links en rechts wordt ons gevraagd om samen op de foto te komen staan. Met name Jan is met z’n grijze baard populair bij de vrouwen. Uiteindelijk bereiken we het einde van de route. Althans dat denken we. Zigzaggend lopen we verplicht, wel vijftien minuten, langs kleine kraampjes met eten. Er is geen ontkomen aan. Naast de carica, een papaja die alleen op het Dieng plateau groeit, worden aardappels in alle varianten aangeboden. Want deze groente wordt in Indonesië op koele hoogtes verbouwd. Zelfs krieltjes en gebakken staafjes liggen klaar om mensen te verleiden. Alles is bedoeld als aandenken, een souvenir, voor thuis.
Arie, de host van Ada Waktu hoort het verhaal over de Sayur Lodeh aan. Hij schudt zijn hoofd. “Drie ingrediënten zijn zo Indonesisch, die kun je niet in Nederland kopen. Ik weet wel wat beters. Kom mij vanavond in de keuken helpen.” Het is zes uur en donker. We staan in de verlichte moderne goed georganiseerde keuken. De componenten voor het diner liggen op het granieten aanrecht klaar. Trots staat de kok met z’n Javaanse hoofddeksel op achter de gaspitten. “Vanavond maken we snelle kip klaar, kip koriander.” Ook de overige gerechten moeten binnen drie kwartier op tafel staan. Zijn mis en place is die van een ervaren kok. Jan en Arie roeren in de pannen en ik ben voor het vastleggen van de recepten. Die wil ik jullie niet onthouden. Het is verrukkelijk, snel en makkelijk klaar te maken. Met natuurlijk ook gerechten voor de vegetariërs onder ons.
Kip koriander:
Meng ketoembar, 1 kemirienoot, 2 teentjes knoflook, 1 sjalot en een theelepel zout en wrijf dit tot een boemboe.
Meng dit met dunne plakjes kipfilet. Voeg een scheut ketjap manis en oestersaus toe.
Breng olie en wat boter in een wadjang op temperatuur en bak hierin de kip. Schep het er uit en laat het afkoelen. Later als je gaat eten warm je het weer op.
Tahu sambal ketjap- vegetarisch
Dit gerecht is niet scherp. Kerf de tofu met een mes iets in. Marineer tofu in een klein beetje water met knoflook, zout en oestersaus. De marinade dringt in de kerven.
Bak in olie 1 sjalot en 1 teentje knoflook met de in blokjes gesneden tofu. Een scheutje oestersaus toevoegen en kort de taugé. De hoeveelheden kun je naar eigen believen bepalen.
Tempé-vegetarisch
Je kunt hetzelfde recept volgen als voor de tofu. Als variant kun je tijdens het bakken iets sambal oelek en ketjap manis toevoegen.
Sambal oelek
Wie eens zelf sambal wil maken zonder conserveringsmiddelen vindt hieronder een recept.
Bak in olie 1 tomaat, 2 tenen knoflook, 1 sjalot, 1 grote rode peper. Deksel op de wok en een tijdje laten sudderen. Tot het zacht is geworden. Dan mengsel zonder olie fijn wrijven in een vijzel of stop het in een blender. Zout en gula djawa (Javaanse bruine suiker) toevoegen. En klaar is Arie.
Snelle slabonen
Kook eerst de boontjes. Zorg nog voor een bite van de boontjes. Snijd 2 tenen knoflook in schijfjes en bak ze met een sjalot en de bonen in olie met boter. Voeg na enkele minuten wat kippenbouillonpoeder toe. Laat sudderen. Voeg als laatste taugé toe maar neem het wel direct van het vuur. Opdienen maar.
Al de ingrediënten zijn in een Nederlandse toko verkrijgbaar.
De zonnestralen proberen een plaats te veroveren tussen de overheersende wolken. De temperatuur is aangenaam om een fietstocht over het platteland te gaan maken. Arie en Willie zetten hun mountainbikes klaar. Nu,heb ik nog nooit op zo´n ding gereden. Gelukkig had ik een vooruitziende blik en draag m’n hike-broek met dito blouse. Geen korte rok of broek in dit overwegend Islamitische land. Stoer fiets ik voorop over smalle paden tussen de rijstvelden door. Maar al ras rijdt Jan voorop. Bij ieder achteropkomend onbekend landbouwvoertuig zwaai ik mijn been over de stang en stap van de fiets. Uit overdreven voorzichtigheid maar ook om naar dat merkwaardige apparaat te kijken. Het blijkt een eenvoudige rijstsplitsmachine te zijn. Mijn tocht gaat verder. Jan is gestopt en verontrust. Hij mist me. Hijgend kom ik aangeracet en zie daar twee zittende vrouwen met lange groene struiken in de hand. Ze lachen vriendelijk en wenken. De nieuwsgierigheid wint het. Ze tonen hun waardevolle waar: katjang. Er zijn nog weinig woorden van het Bahasa Indonesia die ik ken. Maar dit is er één. De vrouwen halen pinda’s van het groen die ze geoogst hebben. Zíj zijn aan het werk en hun mannen zitten op twee passen afstand achter hen te keuvelen en te roken. Later horen we dat ze met het plukken van de pinda’s € 1,50 per dag verdienen. Voordat we opstappen wordt er een familiefoto gemaakt. Want toeristen komen hier weinig. Die blijven in Yogya bij het paleis van de sultan hangen.
Over zandpaadjes, keien en betonnen platen fietsend, genieten we van mooie uitzichten en de overweldigend groene natuur. Wadi’s, rivierbeddingen en vooral het dagelijkse leven boeien. Tussen de sawa’s staat een groepje mannen met vogels in hun handen. Eén is er blijkbaar aan de beurt en zwaait met een duif op en neer. Hij staat op een groen veldje omgeven door vier metershoge wit-rood gekleurde palen. Uit het niets komt er een vogel aangevlogen. Wat gebeurt er toch? Het blijft een raadsel. Terwijl we verder fietsen intrigeert het beeld me. Bij thuiskomst leg ik het vogelavontuur voor. Het is mannenvertier. De man in het midden houdt een duivin stevig vast. Daarmee lokt hij een doffer. Deze komt snel aangevlogen uit de groene velden om te ‘tortelen’. Degene die het snelst de doffer kan lokken wint het vluggertje!
Vandaag ga ik met Yuli op pad. Jan laat ik zitten. Die blijft met z’n kranten in de homestay. We rijden al vroeg op de ochtend in een half uurtje, in een grote zwarte geblindeerde auto, naar de batikwijk in Yogyakarta. Yuli reist de komende twintig dagen met ons mee. Of rijden wij met hem mee? Vanuit Nederland hebben we online bij een Indonesisch kleinschalig bedrijf een auto inclusief chauffeur gehuurd. Een route vanuit Yogyakarta naar Jakarta hebben we zelf samengesteld, inclusief het programma en de overnachtingsplekken. Al snel wordt duidelijk dat het onmogelijk is om zelf te rijden in dit hectische verkeer. We hebben dus een goede beslissing genomen. Vandaag moet het gebeuren: batikken.
Enkele dagen geleden hebben we in een wat troosteloos gebouw het batikproces gaande geslagen. Op drie vrouwen na was iedereen tijdens de coronaperiode ontslagen. De werkplaats lag er verlaten bij. Het gebruik van natuurlijke materialen voor het verven van de batik is financieel niet meer haalbaar. Nu worden alleen nog chemische verven gebruikt. We laten dit atelier nu links liggen.
Yuli zigzagt door smalle steegjes en stopt. Ik spring enthousiast, met mijn ontwerpen die ik thuis heb gemaakt, uit de auto. Enigszins opgewonden en nieuwsgierig, terwijl de waslucht mijn neus binnendringt, loop ik de werkplaats in. Twee minuten later ligt er een wit stuk katoen voor me en teken ik met potlood mijn beoogde tafereeltje op het doek. Het doek wordt op een houten raam gespannen en ik verdwijn dieper in het met wasdampen gevulde atelier. Daar zitten op twee decimeterhoge krukjes drie gesluierde vrouwen in bruin gekleurde gebatikte sarongs geconcentreerdte batikken. Behendig tekenen ze met de was gevulde tjanting hun afbeelding op een doek. Het is een bamboe steeltje met een klein koperen potje met tuutje eraan. Omdat ik linkshandig ben wordt eerst de werkplaats verbouwd. In het Javaans geeft een dame wat aanwijzingen. Met als doel mij vakkundig op te leiden. Nu is dat met handwerk en nadoen op een proeflap niet zo’n probleem. Je begrijpt elkaar al snel. Met veel zorg en liefde voorkomen ze dat ik mijn tengels en blote knieën aan de hete was brand. Had ik nu ook maar zo’n lange sarong aan. Het pannetje bijenwas met paraffine naast mij is heet en vloeibaar. Mijn tjanting doop ik in het pannetje. Vloeiend verschijnt mijn tekening, olifanten in een Afrikaans landschap, op het doek. Na zo’n drie kwartier is het verfproces aangebroken. De ‘nyonya’ neemt mij mee naar een trog met talloze bekertjes verf. Omdat ik ooit thuis heb gebatikt met emmers verfwater verwacht ik geen kleine bekertjes. Tja, hier blijkt sprake te zijn van voortschrijdend inzicht. Dit nieuwe procedé wordt voor schilderijen gebruikt. Grote lappen verdwijnen wel in emmers. Het is de bedoeling om een stukje tissue in een bekertje verf te dompelen en met de vinger uit te vegen. Niet alleen mijn achtergrond wordt oranje, geel en rood om een avondlucht te creëren, maar ook mijn vingers. De sarongdame knikt goedkeurend en gaat met het werkstuk aan de haal. Ze legt dit in het midden van de open werkplaats. Nota bene in de felle zon. Na twee minuten blijkt dat dit niet is om te drogen maar om de verf te ontwikkelen. Het is solar dye. Ze pakt het weer op en vervolgens zit ik met mijn olifanten en mijn handen in een emmer met azijn en water. Heel eventjes maar, het is voor de fixatie. Zo wordt er in iedere nieuwe ronde een nieuwe kleur aangebracht. De gesluierde vrouw scheidt het houten raampje van het doek vol was en verf. Slik, nu verdwijnt het in een bad met kokend water en vloeibaar glas. De was verdwijnt als sneeuw voor de zon. Wat resteert is een fraaie witte tekening met daaromheen heldere kleuren. Ik praat nog even na en probeer wat geheimpjes te ontfutselen. Want dit wil ik natuurlijk ook wel thuis proberen.
Tien minuten later brengt Yuli, de ‘driver’, mij naar een winkeltje met verven, kwasten, tjantings en andere spullen. En nu… zit er poeder voor wel tien liter verf onder in mijn koffer. Om thuis nog eens onder de Nederlandse zon wat ‘batik-fun’ te hebben.
Ik vis theeblaadjes uit mijn zak. Stiekem geplukt op een theeplantage op het Dieng Plateau in Centraal Java. Niet om daar op de kamer thee van te zetten. Maar om daar op een zonnige bestemming afdrukken van te maken. Want hier valt het momenteel met bakken uit de lucht. Nee geen thee, maar hemelwater. Dat brengt mij naar een bijzondere kookervaring afgelopen week. We zitten niet stil maar laten de handjes wapperen in de Javaanse keuken.
Met Tika gaan we gedrieën naar de lokale markt. Vandaag verzamelen we de ingrediënten voor een uitgebreide Javaanse maaltijd. Bekende en onbekende groenten , kruiden, tempé, tofu en fruit van boeren uit de omgeving, worden ingeslagen. Tika staat stil voor de kraam met kippen en vliegen. Ze kijkt ons vragend aan. ”Willen jullie deze kip of een diepvrieskip uit de supermarkt?” Daar is geen twijfel over mogelijk. Rap roepen wij in koor “bevroren kip!” Even later staat Jan buiten onder een golfplaten afdak bij haar huis zeven soorten groenten te snijden. Want sultan VII heeft deze sayur bedacht. En natuurlijk horen er dan zeven soorten groenten in. Ere wie ere toekomt. Bijzonder is dat iedere groente voor een positieve helende deugd staat. Dus niet zo maar wat bij elkaar in gooien. De huidige sultan heeft tijdens de coronatijd de bevolking geadviseerd dit regelmatig te eten. Ik sta tegelijkertijd in een cobek de rode pepers, knoflook, sjalot, kemerienoten en gedroogde garnalen fijn te wrijven tot een pittige boemboe. De basis voor de vegetarische sayur lodeh. In de keuken staat de wadjang met olie te pruttelen op het tweepits gasstel. Jan wordt weer aan het werk gezet. Nu mag hij de vijf dagen oude tahoe in kerven. Door het nog volop gaande fermentatieproces voelt de tahoe warm aan. Diagonaal brengt hij snedes aan zodat de marinade goed kan binnendringen. En ik sta vervolgens met m’n handen in de kokos te kneden. Want Tika is was streng. We kopen geen kant en klare kokosmelk! Vers gemalen kokos in een vergiet waar water over heen wordt gegoten. En dan maar kneden totdat je kramp in je klauwen krijgt. Zo wordt je wel één met je product. De gastvrouw staat in de keuken de bevroren kip op te warmen. De rijstkoker staat te stomen en de boemboe wordt aangebakken. Ik hang boven de wok. Prompt begin ik te hoesten. De damp van de rode pepers doen een aanval. Ik sla terug en werp de kousenband in de strijd. Gevolgd door de kalebas en het jackfruit. De strijd is gestreden en nu mogen de zachte groenten het terrein in de wok verkennen. Om alles lekker te laten zwemmen en te garen verdwijnt mijn zorgvuldig geprepareerde kokosmelk in de pan. Gevolgd door water en specerijen. Op het vuurtje ernaast ontfermd Tika zich over de kipfiletjes. De lapjes worden aangebakken met een aantalingrediënten die over gebleven zijn. Het moet immers wel matchen. De ingekerfde tempé en tahoe verdwijnen in een ruime wadjang met overvloedig veel hete olie. De geuren en dampen vullen de open keuken. De climax van dit kookspektakel nadert. En jullie raden het al. De borden komen op tafel . We hebben zoveel klaargemaakt dat de hele kampung wel mee kan eten. Maar lekker dat het was! We willen jullie dat niet onthouden. Hieronder vind je het recept van de sayur lodeh. Selamat Makan!
Recept:
Snij in stukjes. Dit zijn de groenten die je uiteindelijk opeet.
1. Eggplant
2. Squash- een sort kalebos die je eerst schilt
3. Long bean (8 - 10 pcs) = kousenband
4. Young jackfruit
5. Mlinjo skin (lastig te verkrijgen in Nederland)
6. So leaves (The leaves of Mlinjo) idem
7. Tempe
Boemboe. Wrijf de onderstaande ingrediënten in een vijzel fijn.
1. Shallots 5 pcs
2. Garlic 3 pcs
3. Candlenuts 3 pcs
4. Dried little shrimps 1 tbsp
5. Chilli 2 pcs (optional)
Toevoegingen voor het gaar koken van de groenten:
1. Coconut milk (made by squeezing grated coconut with 1 L water)
2. Water 1 L
3. Salt 1 tsp
4. Palm sugar 2 tbsp
5. Bouillonpoeder 1 sachet
6. Petai 1 (Petehboon)
7. Salam leaves 2
8. Laos (vers stukje)
Bereiding:
1. Add 3 tbsp of oil to the pan, add the seasoning paste (=bomboe), add petai, salam leaves, and laos. Saute until we can smell the scent
2. Add 1 L water
3. Add kluwih and mlinjo skin into the pan. ( als je dit niet kunt krijgen dan sla je het gewoon over)Wait for a bit then add the vegetables (except mlinjo leaves)
4. Boil them until they’re softer
5. After all the ingredients almost soft, add the strained coconut milk
6. Add tempe and mlinjo leaves, mix them slowly
7. Add salt, palm sugar, “Royco”. Mix slowly until all the ingredients are soft
8. Sayur Lodeh is ready to be served
9. Better served with kerupuk and other side dishes like fried eggs or fried chicken.
Na amper een dag van de rust genoten te hebben kriebelde bij mij de nieuwsgierigheid. In het walhalla van batik- en weefcultuur wilde ik op zoek naar het Javaanse textiele ambacht. Met de bemiddeling van Willy stap ik in de vroege ochtend door smalle koele steegjes in een buurt waar de textiel handnijverheid al eeuwen thuis hoort. Een jonge man, Arie 2 de ‘driver´ van de homestay, Jan en ik sjouwen tussen de langpotige kippen door alsof het doodgewoon is. In een schaarsverlicht schuurtje zie ik een oude vrouw voorover gebogen achter een fietswiel zonder band zitten. Het garen glijdt soepeltjes door haar vingers. Het blijkt een spinnewiel te zijn. Ik passeer schuurtjes zonder ramen met troosteloze grijze muren. Regelmatig hoor ik het voor mij bekende geluid. De schietspoel als lawaaischopper van een weefgetouw. En dan stappen we door openstaande deuren een door slecht daglicht verlichte kleine ruimte binnen. De jonge man en Arie 2 spreken gebrekkig Engels. Maar met handen en voeten komen we een heel eind. Tot mijn grote verbazing zie ik steenrode katoen hangen. “Geverfd met mahonie” is het antwoord op met vragende ogen. Uit een hoekje verschijnt een warboel. Even later ligt er een dradenpalet geverfd met indigo en allerlei boomschors te schitteren in mijn handen. Mijn enthousiasme slaat over op twee wevers die een boom opzetten met diverse kleuren garens in een vast Javaans patroon. Geweven lengte strepen met vooral blauw en naturel tinten zijn authentiek in dit deel van Java. In de donkere oude schuur van 10x4 meter staan drie houten doorleefde weefgetouwen. Een is nog afkomstig uit Nederland. Voor ons is dat een museumstuk. Ik keer me om en daar zie ik een opgespannen weefwerk met kwetsbare dunne draden in pasteltinten. De aardige werknemer, waarvan ik de naam niet zo snel kan verstaan, vraagt of ik zijn werk wil zien. Maar natuurlijk. Zijn slippers gaan uit en behendig kruipt hij op de kruk en zet zijn voeten op de pendalen onder het weefgetouw. Alsof hij op een orgel speelt. Hij schiet de spoel van links naar rechts. Mijn mond valt open en bewonder hoe hij met een vast ritme de stof laat groeien. Hij staat op een geeft aan dat het nu mijn beurt is. Olala, dit heb ik nog niet eerder gedaan. Eerst droog oefenen met de voetjes op en neer op de pendalen. En dan is het zover. De aanslag van voor naar achteren, de voeten op en neer en de spoel schiet weg. De drie wevers beginnen luidkeels te lachen. “Like a gym.” Zeker weten, wat is daar een armkracht voor nodig. Dat valt me vies tegen. De schietspoel is halverwege blijven hangen. Ze dagen me uit. Dat laat ik niet op me zitten. Nog een poging. En ik denk aan mijn pilates oefeningen. Na drie pogingen schiet de spoel met een rot vaart naar het andere uiteinde. Hè, hè mijn eer is gered.
De schemering is ingevallen, het is 17.30 uur. Het verkeer buiten met de ontelbare knetterende bromfietsen maken de straten onveilig. Ik zit op bed en denk terug aan de afgelopen week. Na drie dagen reizen, wachten en vliegen via Jeddah in Saoedi Arabië, kwamen we ´s avonds in het donker ergens aan. Anderhalf uur zoefde de chauffeur met ons door onbekende straten, langs talloze eetkraampjes vanaf het vliegveld van Yogyakarta. Links en rechts schoten brommertjes als dikke bromvliegen voorbij. En dan slaan we plotseling af. Een smalle weg met hier en daar een bungelende lamp aan een misvormde paal leidt ons langs donkergroene rijstvelden. De taxi stopt en rijdt langzaam over een zanderige weggetje. Wat later bij daglicht de oprit van onze homestay bleek. Arie, een zeer sociaal betrokken kleine Indonesiër, die 19 jaar als kok in België werkte, verwelkomt ons hartelijk. Even later schudt zijn vriend Willy, een gepensioneerde leraar uit België, ons de hand. Mijn maag rammelt en ik snak naar een heerlijke bord nasi goreng. Ik nam me voor om snel een plekje, in de ruime authentieke eenvoudige kamer, voor de bagage te zoeken. Zonder daar later over te struikelen en in het schemer de toilettas kwijt te zijn. Onze vriendelijke gastheren remden ons af ´ada waktu´. Hmm, wat bedoelen jullie? Is dat een soort nasi vraag ik mij af . “Take your time”, legt Arie uit. Het is Bahasa Indonesia, onze taal. Aha, glimlach ik, voor ons is het “doo mer heanig an!” En dat hebben we in onze oren geknoopt. Deze eerste week hebben we heerlijk relaxed in de kleinschalige homestay. Dit fantastische plekje voelde als een tweede thuis door de enorme gastvrijheid. De vele tips van de heren leidden ons naar bijzondere plekjes. Maar daarover later meer.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2011-09-11 11:37:44
[totalVisitorCount] => 399013
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 130
[author] => Yvonne
[cityName] => Jogjakarta
[travelId] => 530726
[travelTitle] => De archipel van smaragd en de rijzende zon.
[travelTitleSlugified] => de-archipel-van-smaragd-en-de-rijzende-zon
[dateDepart] => 2025-08-26
[dateReturn] => 2025-12-02
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,jogjakarta
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/314/516_50x50.jpg?r=16
[titleSlugified] => ada-waktu
)
[55] => stdClass Object
(
[reportId] => 5108988
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-08-09
[photoRevision] => 0
[title] => We gaan dankzij jullie ook dit schooljaar helpen!
[message] =>
Beste vrienden van Bina Purwaka,
Gelukkig hebben we veel positieve respons gehad op de oproep om extra donaties om daarmee ook de hulp voor dit schooljaar te kunnen continueren. We zijn daar erg dankbaar voor en kunnen jullie alleen maar bedanken voor deze steun en alle trouwe steun die we door de jaren heen van jullie hebben mogen ontvangen [e-1f64f].
Totaal zijn er voor dit schooljaar 47 leerlingen ingeschreven en hebben er 36 een aanvraag voor hulp gedaan. Om voor die hulp in aanmerking te komen moeten de ouders een verklaring van onvermogen van de plaatselijke overheid indienen maar ook gaan de juffen op huisbezoek bij de aanvragers om zelf ook te beoordelen in welke mate hulp nodig is. Inmiddels zijn de juffen op zoek geweest bij de 36 mensen die voor dit jaar een aanvraag voor hulp hadden gedaan.
Op basis van die bezoeken hebben de juffen in overleg met ons besloten om voor 26 van de 36 aanvragers de kleding, boekengeld en inschrijfkosten volledig te betalen en van de 10 overige aanvragers de helft van deze kosten te betalen. Van alle 47 leerlingen zullen we het hele schooljaar de helft van het schoolgeld en de helft van de kosten van een maandblad die ook voor de lessen wordt gebruikt, bekostigen.
Bij dit verslag heb ik van een 10-tal huizen foto´s geplaatst en daaraan kun je ook zien dat er wel onderscheid is in de woonomstandigheden van de verschillende aanvragers en dat is mede de basis geweest van het besluit om de volledige kosten of de helft van de kosten te gaan betalen.
We zijn er van overtuigd dat dit een goed besluit is geweest en we zijn heel blij dat we dankzij jullie steun het kleuteronderwijs in Jasri ook dit schooljaar weer een stuk toegankelijker hebben kunnen maken.
Volgende maand gaan we weer richting Jasri en dan kunnen we de nieuwe leerlingen persoonlijk ontmoeten en natuurlijk zullen we ook daarvan verslag doen via deze website.
Nogmaals ontzettend bedankt voor alle steun[e-1f64f]!!!
In Nederland zijn alle scholen wel zo´n beetje met vakantie terwijl op Bali de scholen sinds afgelopen maandag weer open zijn. Voor onze kleuterschool betekent dat echt wel een wisseling van de wacht omdat de meeste leerlingen maar 1 schooljaar naar de kleuterschool gaan en ze daarna doorstromen naar de lagere school. Dat lijkt kort dat ene schooljaar maar het is wel heel belangrijk omdat ze in dat ene jaar op school Indonesisch spreken terwijl er thuis voornamelijk Balinees gesproken wordt en er op de lagere school vanuit wordt gegaan dat de kinderen Indonesisch spreken (de lessen zijn daar ook voornamelijk in het Indonesisch omdat de overheid dat voorschrijft). Inmiddels zijn er 45 leerlingen ingeschreven op school en in de aankomende weken gaan de juffen door middel van huisbezoek en door middel van een door de plaatselijke overheid af te geven "verklaring van onvermogen" vaststellen welke kinderen er in aanmerking komen voor extra hulp.
Sowieso betalen we voor alle leerlingen de helft van het schoolgeld om het kleuteronderwijs zo toegankelijk mogelijk te maken maar daarnaast betalen we voor de leerlingen die daarvoor uitgekozen worden ook hun uniformen, boeken en inschrijfgeld. Dat is ieder jaar weer een flinke uitgave. jaarlijks geven we aan de kinderen zo'n €40,- uit aan schoolgelden maar de kosten voor de uniformen e.d. zijn ook zo'n €40,- en die moeten dan in 1 keer betaald worden. Vorig jaar hebben we die kosten voor 36 kinderen betaald en dan heb je het dus over een uitgave van een kleine €1500,- in 1 keer.
In het verleden beschikten we over ruimere reserves maar omdat we dit nu al weer zo'n 15 jaar doen, is het niet gek dat er hier en daar donateurs af vallen en dat reserves dus langzaam opdrogen. Wanneer u dit leest en denkt ons te kunnen helpen door een (extra) donatie, dan zou u ons (maar vooral de kinderen) daar een heel groot plezier mee doen zodat we op die manier een vaste waarde kunnen blijven voor onze plaatselijke kleuterschool.
Wanneer u wilt doneren, dan kunt u dat doen op op rekeningnummer NL21INGB0001978830 t.n.v. D.van Dommelen en/of A.H. Landheer.
We vinden het vervelend om te bedelen maar omdat het voor een goed doel is waar we volledig achterstaan, doen we dit onbeschaamd[e-1f601]!
Bedankt voor jullie trouwe steun en eventueel extra bedankt voor jullie extra steun.
Salam hangat (warme groet),
Ad en Brenda
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 5
[visitorCount] => 179
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/232/842_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => schooljaar-2025-2026-is-begonnen
)
[57] => stdClass Object
(
[reportId] => 5107314
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-05-11
[photoRevision] => 0
[title] => gaat alles wel goed met de verslagen?
[message] =>
Beste lezers,
Van mijn vriend Marcel v/d Velden hoor ik dat ons verslag dat hem door waarbenjij.nu is toegestuurd genaamd "en dan is het alweer mei' hele vreemde fouten en misplaatste woorden bevat. Het verslag ziet er anders uit dan hetgeen ik heb aangeleverd en ook als de back-up die ik heb teruggekregen. Ook de reacties onder het verslag bevatten fouten, zo wordt bij mijn reactie mij naam Ad veranderd in Advertentie en waar ik zwager schrijf staat bij Marcel "zwaar". Komt dit bij 1 van jullie die het verslag ook via de mail krijgen toegestuurd bekend voor dat er zeker 6 zinnen of meer helemaal niet lopen en onlogische woorden bevatten? Zo ja, laat het ons even weten in een reactie, zo nee laat het dan ook even weten in een reactie. Als het om een fout in de instellingen van Marcels apparatuur gaat is dat vervelend maar te overzien. Als iedereen dit zo te zien krijgt, moet ik waarbenjij.nu gaan benaderen om e.e.a. op te lossen. Alvast bedankt voor jullie medewerking.
groetjes,
Ad
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 273
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,amlapura
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => gaat-alles-wel-goed-met-de-verslagen
)
[58] => stdClass Object
(
[reportId] => 5107292
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-05-10
[photoRevision] => 0
[title] => en dan is het alweer mei
[message] =>
Beste lezers en vrienden van Bina Purwaka,
We zijn al weer sinds eind februari hier op Bali en voordat je het weet is het dan gewoon alweer mei. In de tussenliggende periode waren er een paar schoolvakanties van ieder zo'n 10 dagen. De 1e vanwege de stilte dag op Bali (Nyepi) die zowat samenviel met idul fitre dus dat was een gecombineerde vakantie van 2 godsdiensten en niet lang daarna was er de vakantie vanwege de Balinese Hindoe feestdagen Galungan en Kuningan. Nu blijft de school open tot half juni wat het einde van het schooljaar 2024/2025 is en half juli zal het nieuwe schooljaar zijn aanvang hebben. Inmiddels is het inschrijven voor het nieuwe schooljaar weer begonnen. De afgelopen 2 schooljaren hebben we voor alle leerlingen de helft van het schoolgeld betaald en voor de kinderen die het niet kunnen betalen hun uniformen, inschrijfgeld en boekengeld. Met voor iedereen een lager maandbedrag aan schoolgeld wordt het kleuteronderwijs voor iedereen toegankelijker en ik denk dat we het het volgende schooljaar weer op dezelfde manier gaan doen.
Het is mooi om te zien dat het team van onderwijzeressen in al die jaren haast niet van samenstelling is gewijzigd en de huidige samenstelling is denk ik al zeker 7 schooljaren ongewijzigd. Betekent dat de juffen het dus naar hun zin hebben en dat merk je ook als je op school bent, de sfeer is goed, er wordt samen ook lol gemaakt maar ook samen aangepakt als het nodig is. Dat geeft ook vertrouwen voor de aankomende schooljaren waarvan ik hoop dat wij de kleuterschool met jullie hulp en donaties kunnen blijven ondersteunen.
Het is iedere keer weer erg leuk om op de school te zijn en te zien hoeveel lol de kinderen hebben maar ook hoe serieus ze met opdrachten en/of vragen in de klas omgaan. We hebben het al eerder gezegd maar kinderen die naar de kleuterschool kunnen gaan hebben echt een stapje voor op de kinderen die vanuit het niets naar de lagere school gaan. Die 1 of 2 kleuterschooljaren bereidt ze goed voor op de lagere school.
Wat nieuw is dit schooljaar, is dat er door de landelijke overheid op 5 dagen per week een goede maaltijd wordt verstrekt aan alle kinderen op de kleuterschool. Alleen op zaterdag krijgen ze dat niet. De kinderen gaan hier 6 dagen per week naar school en zijn alleen op zondag vrij.
Wij zijn heel benieuwd hoeveel inschrijvingen er voor het nieuwe schooljaar gaan binnenkomen en we hopen dat we met jullie hulp de school ook in het nieuwe schooljaar kunnen ondersteunen.
Met dit laatste verslag sluiten we onze reis naar Biak in 2025 af. We zijn weer thuis en kijken terug op een mooie reis waar we weer heel veel hebben kunnen doen.
Op 12 februari vertrokken we naar Biak om diverse projecten te bezoeken en uit te voeren. Na een lange reis via Jakarta en Jayapura, kwamen we op 15 februari aan in Biak. Daar werden we verwelkomd door bekenden en begon de voorbereiding op de geplande projecten.
Waterprojecten
Waterproject in Amyamdam
In Amyamdam is na jaren van mislukte pogingen eindelijk een werkend watersysteem gerealiseerd. Vorig jaar hebben wij gepoogd met de pompen die er door een andere organisatie waren geplaatst water in kampong Amyamdam te krijgen. Na veel testen lukte ons dat niet, omdat de pompen niet geschikt bleken te zijn. We ging zelf teleurgesteld terug naar Nederland en deden de belofte dat we zouden gaan nadenken over een wel werkende oplossing.
Dit jaar hebben we door de aanleg van een onderwaterpomp en een mini-watertoren met een reservoir van 2,2 kuub, stromend water naar de kampong gebracht. Tijdens het aanleggen zagen we al hoe blij mensen kunnen zijn met stromend water dichtbij huis. Het project is succesvol afgerond en er stroomt water uit de tappunten in de kampong. De resterende kleine aanpassingen worden door Charles opgepakt.
Boren naar water in Nermnu
Een belangrijk nieuw initiatief was het boren naar een waterbron in kampong Nermnu. Door de financiering van stichting Water is our World is het mogelijk geworden om naar water te boren. Het aanboren van waterbronnen is erg duur en hebben we daarom niet eerder gedaan. In Nermnu ligt al een heel leidingen systeem, maar de waterbron een behoorlijk eind uit de kampong levert niet genoeg water meer. We zijn er zelf gaan kijken en dat zag er inderdaad niet goed meer uit. Omdat er in deze kampong al een leiding netwerk is, kunnen we met een nieuw te boren bron, vrij snel weer water krijgen voor deze kampong. Samen met een lokaal boorbedrijf werd begonnen aan een boring tot 70 meter diepte. Het boren in het keiharde koraal gaat erg langzaam. Er werd ons voordat de boring startte een schatting gegeven dat het makkelijk twee tot drie weken zou kunnen duren. De eigenaar van het boorbedrijf, Winsy, houdt ons goed op de hoogte van de vorderingen. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland rijden we nog even naar Nermnu. Als we aan komen in Nermnu zien we de boorders en wat mensen van de kampong onder een zeiltje bij de boorinstallatie staan met grote glimlachen op hun gezicht! De duimen gaan om hoog. Ze hebben water aangeboord!Wat een mooi resultaat! Hier zijn de kampongbewoners en wij heel erg blij mee. Tijdens onze reis terug naar Nederland ontvangen we van Winsy verschillende filmpjes dat het water uit de bron komt. De bewoners van de kampong staan onder de straal te genieten van het water. Ze zijn er duidelijk heel blij mee! Dat maakt ons ook heel blij. We kijken de filmpjes tijdens onze tussenstop in Makassar. Wat fantastisch en wat hadden we daar graag bij willen zijn. De pomp zal nu worden aangesloten op de waterreservoirs die al in de kampong zijn. Charles zal zorgen dat het water verder de kampong in gedistribueerd zal worden.
Reparaties en inspecties in Wari
Vorig jaar hebben we in kampong Wari 3,5 km nieuw leiding gelegd. Deze kampong is opgedeeld in tweeën door de Wari rivier. De kant waar de waterbron van de kampong ligt had water. Doordat de leiding die over de rivier lag naar de andere kant van de kampong door een storm kapot was geslagen had die kant geen water meer. De school had ook al jaren geen water meer. Tijdens dit grote waterproject vorig jaar hebben we een nieuwe leiding over de brug naar kant van de kampong gebracht waar geen water meer was. Dit was een van onze kostbaarste projecten hier op Biak en werd mede door de steun van stichting Water is our World mogelijk gemaakt. Een groot deel van het werk was al verricht tijdens onze aanwezigheid in 2024. Het project werd in 2024 helemaal afgerond toen wij alweer in Nederland waren. Daarom zijn we samen met Charels dit jaar in Wari gaan kijken. We zag inderdaad waterdruk in het deel van de kampong waar voorheen geen water was. Mooi om te zien. We hebben een aantal lekken gerepareerd, zodat de druk optimaal blijft. Tijdens ons verblijf werd Jantinus via facebook benaderd door een kampongbewoner die klaagde dat ze al sinds december geen water meer hadden. Daar zijn we gaan kijken en constateerden we dat ongeveer 5 huizen geen water meer hadden. Na onderzoek bleek dat er een afsluiter kapot was. Die hebben we twee dagen later laten repareren en via facebook hoorden we dat er weer water op de adressen was. Charles zal de komende tijd nog zo’n 30 meter buis vervangen bij de aanvoer van de bron naar de kampong, zodat de druk verder omhoog kan. Een mooi succes!
Rijstproject
Het rijstproject, dat al 14 jaar loopt, hebben we ook dit jaar weer bekeken. De gezinnen in kampong Sundey, Yafdas en Inggiri zijn bezocht en enkele huishoudens zijn vervangen door nieuwe arme huishoudens. Het blijft elke keer weer heel confronterend om armoede te zien die echt niet voor te stellen is. Ouderen en kinderen die ziek zijn. Geen fatsoenlijk bed hebben om op te slapen. Geen stoelen om op te zitten en koken op hout. Huishoudens waar oude mensen voor kleine kinderen zorgen omdat de ouders overleden zijn. Gelukkig kunnen we met ons rijstproject een aantal van deze mensen een beetje helpen en we zien ook elk jaar dat er huishoudens van de lijft kunnen omdat het daar beter gaat. Bij de oude vrouw in Inggiri, waar we vorig jaar voor een nieuw dak haar huis hebben gezorgd, hebben we dit jaar ook de wanden aangepakt zodat het huis helemaal water en wind dicht wordt. De financiering van dit project staat onder druk doordat de Koninklijke Luchtmacht Veteranen hun sponsoring mogelijk stoppen. Deze groep mensen wordt steeds kleiner en ze zijn aan het kijken of ze hun activiteiten bij een andere veteranen vereniging kunnen onderbrengen. De veteranen sponsorden het rijst project voor ongeveer twee derde deel. We wachten af wat er uit de besprekingen komt die de KLu veteranen voeren met de andere veteranen vereniging. We hopen uiteraard dat we onze lange samenwerking met de KLu veteranen kunnen blijven doorzetten. Dit bericht leidde tot de actie Koffie voor Rijst, waarbij lokale koffie wordt verkocht om de financiering van de rijstpakketten te ondersteunen. We zijn uitverkocht dus dat is geslaagd.
Waterfilters voor scholen
In Nederland krijgen we contact met een bedrijf in Bandung dat waterfiltersystemen maakt. Deze waterfiltersystemen zijn geschikt om van onzuiver water door een zuiveringsproces drinkbaar water te maken. Het bedrijf verkoopt deze filtersystemen hier in Indonesië maar bijvoorbeeld ook in Afrika.
We hebben deze waterfiltersystemen besteld om te gaan gebruiken op scholen.
We hebben Irene, de vrouw die voor ons op Biak het scholingsproject behartigt, gevraagd om deze waterfilters te gaan testen op scholen. Irene weet wel een aantal scholen. Als de filters op Biak zijn aangekomen, zetten we een filter in elkaar bij Irene thuis. Irene zal thuis een aantal keren water filteren het gefilterde water daarna naar een laboratorium brengen. We gaan namelijk wel het gefilterde water laten testen in een laboratorium, voordat we de filters op scholen neergaan zetten.
In ons hotel zetten we zelf ook een filter in elkaar. Het in elkaar zetten is super eenvoudig. Dit is een heel simpel systeem waar bijna niks mis mee kan gaan. Iedereen zou dit moeten kunnen gebruiken. We vullen onze filter met water uit de douchekraan en het water hier is direct uit de kraan absoluut niet drinkbaar. Zelf hebben we het gefilterde water al gedronken.
Kleinschalige projecten
Naast de grotere water- en voedselprojecten werd ook aandacht besteed aan:
Naaicursus: De naaicursus voor vrouwen draait nog steeds goed. De dames hebben er plezier in. Ze kunnen hier kleren voor zichzelf, hun familie of voor de verkoop maken.
Hydrocultuur: In Sundey werd de voortgang van een hydrocultuursysteem bekeken. Dat draait nog steeds heel goed. De kinderen van de school worden er intensief bij betrokken en eten van de groenten als ze klaar zijn.
Kampong Mardori: Tijdens een bezoek aan Kampong Mardori werd een traditionele ceremonie voor ons gehouden. Hier hebben we gekeken naar de watervoorziening, omdat ze hier erg weinig waterdruk ervaren. We zagen al snel dat er heel veel lekken zijn in het leidingsysteem. We hebben de afspraak gemaakt dat ze die met behulp van ons gaan repareren. We verwachten dat er daarna weer voldoende waterdruk is in kampong Mardori. De school vroeg ons of we een printer konden bekostigen. Die printer inclusief scanner hebben we voor ze gekocht in Biak Stad en zal door Inge en Charles naar Mardori gebracht worden.
Deze reis zit erop! Bedankt voor jullie steun!
De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol. Water in Amyamdam, het boren naar water in Nermnu. Het rijstproject dat zo belangrijk voor de mensen hier is. En al die andere grote en kleine projecten die we hebben gedaan om de lokale bevolking te proberen te ondersteunen.
Bedankt!!
Onze projecten gaan gewoon door en jullie steun blijft nodig!
We willen iedereen bedanken voor jullie reacties hier op deze website of naar ons persoonlijk. Onze allergrootste dank gaat natuurlijk naar degenen die ons financieel ondersteunen. Onze grote sponsoren, de sponsoren die elke maand bijdragen, iedereen die via de donatielink op deze website een bijdrage heeft overgemaakt en de koffiekopers. Hopelijk hebben we door onze verslagen laten zien dat met jullie steun het mogelijk is om mensen, die het beduidend minder hebben dan wij, een stukje verder te helpen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Ha die lezers en trouwe ondersteuners van TK Bina Purwaka,
Vandaag naar de kleuterschool geweest om het lesgeld dat wij maandelijks betalen, af te geven. Van alle 45 leerlingen betalen we de helft van het maandelijkse schoolgeld en daarmee maken we de kleuterschool dankzij jullie steun toegankelijker voor de kinderen uit Jasri. Het was heerlijk om al die nieuwe en nieuwsgierige koppies te zien. Het was voor mij de 1e keer dit schooljaar dat ik de kinderen in het echt kon zien want we zijn nog maar net aangekomen op Bali. De aankomende maanden ga ik zeker vaker langs want het is altijd heerlijk om de kinderen te zien genieten van hun schooltijd.
Een van de leerlingen kende ik al want haar ouders hebben een warung aan het strand recht tegenover ons huis. Dat klinkt indrukwekkend dat ze een warung hebben maar het is een hele simpele warung waar alleen de lokale mensen wat te eten en te drinken kopen en de winstmarges zijn bijzonder laag anders koopt niemand er wat. Door de jaren heen hebben we dit meisje en haar oudere zus die in middels 10 is op zien groeien en ze groeten ons altijd met veel enthousiasme. Wij, maar ook gasten van ons hebben het gezin regelmatig blij kunnen maken met kleding waar kinderen in NL uitgegroeid waren. Het is mooi dat we nu de jongste ook op deze manier kunnen helpen en dat dus dankzij jullie, de trouwe donateurs.
Onze hulp voor de kleuterschool is begonnen eind 2009 en inmiddels zijn we zowat 16 jaar verder en kunnen we dankzij veel donateurs die er al vanaf het begin bij zijn een vaste waarde vormen voor dit schooltje.
We hopen en verwachten dat we dit nog jaren mogen voortzetten.
Salam hangat (warme groet),
Ad en Brenda
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 5
[visitorCount] => 318
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/241/065_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => de-nieuwe-koppies-in-het-echt-bekeken
)
[46] => stdClass Object
(
[reportId] => 5109588
[userId] => 314516
[countryId] => 88
[username] => Janyvonne
[datePublication] => 2025-09-15
[photoRevision] => 16
[title] => Wat maakt het verschil?
[message] =>
Wat maakt het verschil?
Onze tocht van drie weken door Centraal en West Java is bijna ten einde. Japan staat voor de deur. Maar eerst een terugblik. We startten in Jakarta, vlogen naar Yogyakarta en verbleven in Pleret op het platteland. Reisden via Magelang, in de nabijheid van de Borobudur, naar Wonosobo bij het Dieng plateau. Vervolgens hadden we een speeddate in de vissersplaats Cilacap. Eindelijk in Pangandaran aan de Indische Oceaan aangekomen stond een bezoek aan natuurfenomenen gepland. Het stortregende, het bezoek viel letterlijk in het water. Ook dit land ontkomt niet aan de klimaatverandering. Het begin van het regenseizoen is onvoorspelbaar geworden. Het is net zoals thuis: buienradar is van de ´wap´ en enige flexibiliteit van voorgenomen plannen is vereist. De tocht ging verder via Garut, Bandung en terug naar Jakarta.
Het verkeer is hier hectisch en chaotisch, veroorzaakt door de vele scooters en lichte motoren. Het is net een mierenhoop. Iedereen kijkt alleen voor zich en let niet op achteropkomend verkeer. Er staan weinig verkeerslichten. Vrijwillige verkeersregelaars regelen voor een roepie dat je voorrang krijgt. Het zijn het mannen zonder baan en inkomsten. Op deze manier kunnen ze nog eten kopen voor hun gezin. De economie draait hier slecht en het werkloosheidspercentage is hoog. Japan is de belangrijkste investeerder in deze archipel. De scooter is een multifunctioneel voertuig. Vaak volgepakt met gezinnen, borstels, groentes, vissen, kippen en ander koopwaar. Het zijn net gemotoriseerde marskramers. En er zijn zelfs keukentjes opgebouwd. Want in dit land kun je de hele dag voedsel bereiden en eten. De straten vormen een keten van kleine eetkraampjes, gammele karretjes met op hout stookte soep en venters met een juk waar kastjes met gebakken tofu in zit. Langs de weg wordt nog uitbundig gevlagd. Want 80 jaar bevrijding wordt hier nadrukkelijker, met rood/witte versieringen, gevierd dan bij ons. Het is geen wonder want de bevrijding van de Jappen en uiteindelijke de eeuwen van koloniale overheersing wordt hier echt als bevrijding gevoeld. Het is de start van een eigen natie. Van wrok tegen Nederlanders merken we niets. Integendeel, waar ter wereld zijn de mensen zo vriendelijk als hier? Er zijn momenteel groepen die kritische kanttekeningen plaatsen bij een door hen genoemde nieuwe overheersing. Er is kritiek op de huidige president die de politiek van Soeharto lijkt voort te zetten. Ze betichten de parlementsleden ervan dat ze zich verrijken met overheidsgelden en stellen de corruptie aan de kaak. We verblijven nu in het centrum van Jakarta. Bij aankomst werd de onderzijde van onze auto met spiegels gescand. Want we zouden explosieven mee kunnen smokkelen. Tja, dan zouden we ons koloniale verblijf op kunnen blazen! In de nabijgelegen parken zijn legerkampementen opgeslagen. Om eventuele demonstraties de kop in te drukken staan ze paraat. Terwijl dit beschrijf realiseer ik dat m’n woorden zorgvuldig moet kiezen.
Er heerst veel armoede. Het land is overbevolkt. Om dat tegen te gaan heeft men een twee-kind politiek. Dit betekent dat je alleen voor 2 kinderen een kind toeslag en vergoeding voor hoger onderwijs van de overheid ontvangt. De koers van de huidige en voorgaande regeringsleiders is er ook op gericht om het islamitische geloof leidend te laten zijn. 95% van de bevolking is onderhand moslim. Er staan ongelofelijk veel moskeeën die tegelijk 5x per dag luid in gebed gaan. ’s Nachts om 4 uur krijgen we een ‘wake-up call’. Want er staan er altijd wel wat in de buurt. Zelfs als je denkt dat je hoog en droog in de bergen zit. Vergeet het maar, want achter de gemoedelijk uitziende jungle staat voor de kleinste gemeenschap een gebedshuis. De vrouwen lopen hier bijna allemaal met een hoofddoek op. Daaronder wordt jeans en t-shirt getolereerd. De mannen dragen niets wat op de islam duidt. Daarentegen zijn de schoolmeisjes streng islamitisch gekleed; lange jurken met lange mouwen en hoofddoek cape op. Er wordt gezegd dat de jeugd op school geïndoctrineerd wordt.
Omdat je zelf niet hoeft te rijden zoeft de omgeving aan je voorbij. Op de talloze rijstvelden werken mensen. Geen machine komt er aan te pas bij het binnen halen van de rijst. De wat vermogende boer kan na het oogsten de rijst door een machine halen om de korrels op te vangen en van het vliesje te ontdoen. Maar menig landarbeider slaat nog zelf met de hand de kostbare rijstkorrels uit rijsthalmen. De iets grotere rijstboeren zijn verenigt in een corporatie en kunnen een machine huren. Ieder stukje vlak land in Centraal en West Java is bebouwd met rijst, groente of een huisje. Maar wat overheerst is het groene landschap met sawa’s, palmen, bananenbomen en gigantische ‘kamerplanten’. Het is niet voor niets de gordel van smaragd.
Morgen reizen we door naar Japan. Over drie weken zijn we weer terug in Indonesië. Maar dan in de Molukken.
Wauw, wat een droomervaring. Bij de receptie van een eenvoudig hotel valt mijn oog op een rekje in de hoek. Ik zie iets bekends! Hoe kan dat? Want daar hangen sjaals met ecoprints. Het zijn afdrukken van lokale bladeren op stof. Verbaast vraag ik aan de jonge vrouwen achter de balie waar de ecoprints gemaakt zijn. Vriendelijk, zoals de Indonesiërs zijn, kijken ze op het label en vervolgens op hun telefoon. “Kom morgen maar terug dan zoeken we het voor je op.” Het beeld liet me niet los. De volgende ochtend voor ons vertrek naar Cilacap, een nieuwe verblijfplaats, informeer ik weer bij de balie. Dit keer staat Yuli, de chauffeur, naast me. De dames wisselen met hem informatie uit. Helaas kan ik het niet volgen. Yuli belt, en belt nog eens. Dan stappen we met onze bagage in de zwart geblindeerde Toyota. Op weg naar? “You are lucky”, roept Yuli. Elf kilometer buiten de bewoonde wereld stoppen we bij een moskee. Ik stap opgewonden uit en twee vrouwen staan ons op te wachten. Onze chauffeur is nu ook tolk. Hij weet inmiddels dat ik graag hun werkproces wil zien. Gezamenlijk lopen we bergopwaarts over smalle paadjes tussen allerlei kniehoog groene planten. Over smalle richeltjes van irrigatie kanaaltjes langs sawa’s. Het is even slikken want hier leven ook dieren die ik liever niet tegen kom. En dan duiken we langs palmbomen de jungle in. We komen bij twee povere huisjes uit. Het ene is, in ons jargon, een atelier. De glasloze ramen staan open. De vloer is leemachtig. Op de tafel staan gebutste pannen, plastic bakken en in mijn ogen rommel. Hier wordt gewerkt met van alles wat de aarde te bieden heeft. In de ruimte hangen geverfde doeken te drogen. Ik ben verbijsterd. De vrouwen vragen of ik aan het werk wil. Maar natuurlijk! In een hoek ligt een grote baal witte katoen. Het wordt in een emmer met water en verpulverde lotuswortel gedoopt. En dan gaan we met elkaar aan het werk. Een twee meter lange doek leggen we op tafel. Met z’n drieën duiken we achter het huisje de jungle in. We plukken bladeren van de teakboom, cassave, en andere onbekende bomen. Gezamenlijke leggen we de bladeren in een mooie compositie op het nog vochtige katoen. Een wasketel met water wordt flink opgestookt en het opgerolde doek met bladeren verdwijnt er in. Het duurt even voordat het geheel op stoom komt. In tussentijd komt een bakje met eigen gekweekte koffiebonen tevoorschijn. We zitten even later op een laag soort meditatie krukje met een verrukkelijke kop koffie. Dan komt een kleine wadjang tevoorschijn. Daar waar normaal was voor het batikken op wordt verwarmd, wordt nu olie op verhit. Een andere bak wordt trots getoond. Hier zit zelf gemaakte kleurige cassave kroepoek in. De verschillende wortels van die plant zorgen voor een kleurenpalet van rood, groen en geel. En dan zitten we beiden koffie te drinken met verse kroepoek erbij. Verrassend genoeg smaakt smaakt dat ’s morgens om 10 uur. Ik loop wat rond. De doek moet twee uur stomen. Tussendoor zijn de vrouwen op een houtvuurtje planten aan het koken. Niet voor de maaltijd maar om een verfbad te maken. Voor het plantaardig verven van katoen. Om dit daarna weer te gebruiken voor het batikken. En wij maar denken in Nederland dat we bijzonder zijn met de hype van ecoprinten en plantaardig verven. De traditioneel, in sarong, kabaja en hoofddoek, geklede dames merken dat ik enthousiast ben. We proberen met de chauffeur-tolk ervaringen van het verven uit te wisselen. Gelukkig heb ik nog wat foto’s van mijn werk op mijn smartphone staan. Ook zij worden enthousiaster. En ik wordt weer naar buiten meegenomen. Opnieuw bladeren plukken. Nu met een nieuwe lap en met een ander procedé aan het werk. Jan en Yuli lopen buiten zich te vermaken in de overweldigende natuur. Kijkend op afstand naar boeren die op het land werken. En wat praten met oudere tandeloze mannen. Waarschijnlijk familie van de vrouwen. Ik verontschuldig mij dat het zo lang duurt. Maar nee geen probleem: ada waktu. Neem je tijd. Als de doeken uit het bad komen en uitgerold worden zijn zelfs de mannen verwonderd over het resultaat. Het is adembenemend. Het is een confrontatie met wat de natuur je geeft en hoe je het kan gebruiken. Voor hen is het de gewoonste zaak van de wereld. Misschien ooit uit nood geboren. Gebruik wat je voor handen hebt. Na vier uur in deze primitieve waardevolle omgeving te hebben gewerkt en rondgedoold voert ons pad ons weer terug naar de bewoonde wereld. Dit avontuur nemen ze mij niet meer af. Gelukzalig droom ik en knijp in mijn arm. Zo’n waardevolle authentieke, primitieve ervaring. Door samen met handwerk bezig te zijn vervagen grenzen tussen culturenen talen. Je staat met respect dicht bij de natuur en dicht bij elkaar. Vier meter bijzondere ecoprint ligt nu onder in de koffer als waardevolle herinnering. Als een diamantje. (de foto’s verschijnen over enkele dagen op waarbenjenu)
Inmiddels zijn we in Wonosobo bij het Dieng plateau gearriveerd. Vandaag verkennen we de omgeving. Op 2500 m. hoogte blaast een vulkaan z’n adem uit. We kijken ernaar en ademen de penetrante zwavellucht in. Maar vandaag zijn we niet de enigen. Wel die met een blanke huid en blauwe ogen, westerlingen. We ‘vieren’ samen met duizenden anderen de verjaardag van Mohammed. Het betekent voor de lokalen een dagje vrij. Busladingen toeristen uit verschillende delen van Java bezoeken het natuurfenomeen: de vulkaan. We worden meegezogen door de menigte langs de geplande route. Doch met veel oponthoud. Want naast de vulkaan zijn wij het bezichtigen waard. Menig influencer zou jaloers op ons zijn. Links en rechts wordt ons gevraagd om samen op de foto te komen staan. Met name Jan is met z’n grijze baard populair bij de vrouwen. Uiteindelijk bereiken we het einde van de route. Althans dat denken we. Zigzaggend lopen we verplicht, wel vijftien minuten, langs kleine kraampjes met eten. Er is geen ontkomen aan. Naast de carica, een papaja die alleen op het Dieng plateau groeit, worden aardappels in alle varianten aangeboden. Want deze groente wordt in Indonesië op koele hoogtes verbouwd. Zelfs krieltjes en gebakken staafjes liggen klaar om mensen te verleiden. Alles is bedoeld als aandenken, een souvenir, voor thuis.
Arie, de host van Ada Waktu hoort het verhaal over de Sayur Lodeh aan. Hij schudt zijn hoofd. “Drie ingrediënten zijn zo Indonesisch, die kun je niet in Nederland kopen. Ik weet wel wat beters. Kom mij vanavond in de keuken helpen.” Het is zes uur en donker. We staan in de verlichte moderne goed georganiseerde keuken. De componenten voor het diner liggen op het granieten aanrecht klaar. Trots staat de kok met z’n Javaanse hoofddeksel op achter de gaspitten. “Vanavond maken we snelle kip klaar, kip koriander.” Ook de overige gerechten moeten binnen drie kwartier op tafel staan. Zijn mis en place is die van een ervaren kok. Jan en Arie roeren in de pannen en ik ben voor het vastleggen van de recepten. Die wil ik jullie niet onthouden. Het is verrukkelijk, snel en makkelijk klaar te maken. Met natuurlijk ook gerechten voor de vegetariërs onder ons.
Kip koriander:
Meng ketoembar, 1 kemirienoot, 2 teentjes knoflook, 1 sjalot en een theelepel zout en wrijf dit tot een boemboe.
Meng dit met dunne plakjes kipfilet. Voeg een scheut ketjap manis en oestersaus toe.
Breng olie en wat boter in een wadjang op temperatuur en bak hierin de kip. Schep het er uit en laat het afkoelen. Later als je gaat eten warm je het weer op.
Tahu sambal ketjap- vegetarisch
Dit gerecht is niet scherp. Kerf de tofu met een mes iets in. Marineer tofu in een klein beetje water met knoflook, zout en oestersaus. De marinade dringt in de kerven.
Bak in olie 1 sjalot en 1 teentje knoflook met de in blokjes gesneden tofu. Een scheutje oestersaus toevoegen en kort de taugé. De hoeveelheden kun je naar eigen believen bepalen.
Tempé-vegetarisch
Je kunt hetzelfde recept volgen als voor de tofu. Als variant kun je tijdens het bakken iets sambal oelek en ketjap manis toevoegen.
Sambal oelek
Wie eens zelf sambal wil maken zonder conserveringsmiddelen vindt hieronder een recept.
Bak in olie 1 tomaat, 2 tenen knoflook, 1 sjalot, 1 grote rode peper. Deksel op de wok en een tijdje laten sudderen. Tot het zacht is geworden. Dan mengsel zonder olie fijn wrijven in een vijzel of stop het in een blender. Zout en gula djawa (Javaanse bruine suiker) toevoegen. En klaar is Arie.
Snelle slabonen
Kook eerst de boontjes. Zorg nog voor een bite van de boontjes. Snijd 2 tenen knoflook in schijfjes en bak ze met een sjalot en de bonen in olie met boter. Voeg na enkele minuten wat kippenbouillonpoeder toe. Laat sudderen. Voeg als laatste taugé toe maar neem het wel direct van het vuur. Opdienen maar.
Al de ingrediënten zijn in een Nederlandse toko verkrijgbaar.
De zonnestralen proberen een plaats te veroveren tussen de overheersende wolken. De temperatuur is aangenaam om een fietstocht over het platteland te gaan maken. Arie en Willie zetten hun mountainbikes klaar. Nu,heb ik nog nooit op zo´n ding gereden. Gelukkig had ik een vooruitziende blik en draag m’n hike-broek met dito blouse. Geen korte rok of broek in dit overwegend Islamitische land. Stoer fiets ik voorop over smalle paden tussen de rijstvelden door. Maar al ras rijdt Jan voorop. Bij ieder achteropkomend onbekend landbouwvoertuig zwaai ik mijn been over de stang en stap van de fiets. Uit overdreven voorzichtigheid maar ook om naar dat merkwaardige apparaat te kijken. Het blijkt een eenvoudige rijstsplitsmachine te zijn. Mijn tocht gaat verder. Jan is gestopt en verontrust. Hij mist me. Hijgend kom ik aangeracet en zie daar twee zittende vrouwen met lange groene struiken in de hand. Ze lachen vriendelijk en wenken. De nieuwsgierigheid wint het. Ze tonen hun waardevolle waar: katjang. Er zijn nog weinig woorden van het Bahasa Indonesia die ik ken. Maar dit is er één. De vrouwen halen pinda’s van het groen die ze geoogst hebben. Zíj zijn aan het werk en hun mannen zitten op twee passen afstand achter hen te keuvelen en te roken. Later horen we dat ze met het plukken van de pinda’s € 1,50 per dag verdienen. Voordat we opstappen wordt er een familiefoto gemaakt. Want toeristen komen hier weinig. Die blijven in Yogya bij het paleis van de sultan hangen.
Over zandpaadjes, keien en betonnen platen fietsend, genieten we van mooie uitzichten en de overweldigend groene natuur. Wadi’s, rivierbeddingen en vooral het dagelijkse leven boeien. Tussen de sawa’s staat een groepje mannen met vogels in hun handen. Eén is er blijkbaar aan de beurt en zwaait met een duif op en neer. Hij staat op een groen veldje omgeven door vier metershoge wit-rood gekleurde palen. Uit het niets komt er een vogel aangevlogen. Wat gebeurt er toch? Het blijft een raadsel. Terwijl we verder fietsen intrigeert het beeld me. Bij thuiskomst leg ik het vogelavontuur voor. Het is mannenvertier. De man in het midden houdt een duivin stevig vast. Daarmee lokt hij een doffer. Deze komt snel aangevlogen uit de groene velden om te ‘tortelen’. Degene die het snelst de doffer kan lokken wint het vluggertje!
Vandaag ga ik met Yuli op pad. Jan laat ik zitten. Die blijft met z’n kranten in de homestay. We rijden al vroeg op de ochtend in een half uurtje, in een grote zwarte geblindeerde auto, naar de batikwijk in Yogyakarta. Yuli reist de komende twintig dagen met ons mee. Of rijden wij met hem mee? Vanuit Nederland hebben we online bij een Indonesisch kleinschalig bedrijf een auto inclusief chauffeur gehuurd. Een route vanuit Yogyakarta naar Jakarta hebben we zelf samengesteld, inclusief het programma en de overnachtingsplekken. Al snel wordt duidelijk dat het onmogelijk is om zelf te rijden in dit hectische verkeer. We hebben dus een goede beslissing genomen. Vandaag moet het gebeuren: batikken.
Enkele dagen geleden hebben we in een wat troosteloos gebouw het batikproces gaande geslagen. Op drie vrouwen na was iedereen tijdens de coronaperiode ontslagen. De werkplaats lag er verlaten bij. Het gebruik van natuurlijke materialen voor het verven van de batik is financieel niet meer haalbaar. Nu worden alleen nog chemische verven gebruikt. We laten dit atelier nu links liggen.
Yuli zigzagt door smalle steegjes en stopt. Ik spring enthousiast, met mijn ontwerpen die ik thuis heb gemaakt, uit de auto. Enigszins opgewonden en nieuwsgierig, terwijl de waslucht mijn neus binnendringt, loop ik de werkplaats in. Twee minuten later ligt er een wit stuk katoen voor me en teken ik met potlood mijn beoogde tafereeltje op het doek. Het doek wordt op een houten raam gespannen en ik verdwijn dieper in het met wasdampen gevulde atelier. Daar zitten op twee decimeterhoge krukjes drie gesluierde vrouwen in bruin gekleurde gebatikte sarongs geconcentreerdte batikken. Behendig tekenen ze met de was gevulde tjanting hun afbeelding op een doek. Het is een bamboe steeltje met een klein koperen potje met tuutje eraan. Omdat ik linkshandig ben wordt eerst de werkplaats verbouwd. In het Javaans geeft een dame wat aanwijzingen. Met als doel mij vakkundig op te leiden. Nu is dat met handwerk en nadoen op een proeflap niet zo’n probleem. Je begrijpt elkaar al snel. Met veel zorg en liefde voorkomen ze dat ik mijn tengels en blote knieën aan de hete was brand. Had ik nu ook maar zo’n lange sarong aan. Het pannetje bijenwas met paraffine naast mij is heet en vloeibaar. Mijn tjanting doop ik in het pannetje. Vloeiend verschijnt mijn tekening, olifanten in een Afrikaans landschap, op het doek. Na zo’n drie kwartier is het verfproces aangebroken. De ‘nyonya’ neemt mij mee naar een trog met talloze bekertjes verf. Omdat ik ooit thuis heb gebatikt met emmers verfwater verwacht ik geen kleine bekertjes. Tja, hier blijkt sprake te zijn van voortschrijdend inzicht. Dit nieuwe procedé wordt voor schilderijen gebruikt. Grote lappen verdwijnen wel in emmers. Het is de bedoeling om een stukje tissue in een bekertje verf te dompelen en met de vinger uit te vegen. Niet alleen mijn achtergrond wordt oranje, geel en rood om een avondlucht te creëren, maar ook mijn vingers. De sarongdame knikt goedkeurend en gaat met het werkstuk aan de haal. Ze legt dit in het midden van de open werkplaats. Nota bene in de felle zon. Na twee minuten blijkt dat dit niet is om te drogen maar om de verf te ontwikkelen. Het is solar dye. Ze pakt het weer op en vervolgens zit ik met mijn olifanten en mijn handen in een emmer met azijn en water. Heel eventjes maar, het is voor de fixatie. Zo wordt er in iedere nieuwe ronde een nieuwe kleur aangebracht. De gesluierde vrouw scheidt het houten raampje van het doek vol was en verf. Slik, nu verdwijnt het in een bad met kokend water en vloeibaar glas. De was verdwijnt als sneeuw voor de zon. Wat resteert is een fraaie witte tekening met daaromheen heldere kleuren. Ik praat nog even na en probeer wat geheimpjes te ontfutselen. Want dit wil ik natuurlijk ook wel thuis proberen.
Tien minuten later brengt Yuli, de ‘driver’, mij naar een winkeltje met verven, kwasten, tjantings en andere spullen. En nu… zit er poeder voor wel tien liter verf onder in mijn koffer. Om thuis nog eens onder de Nederlandse zon wat ‘batik-fun’ te hebben.
Ik vis theeblaadjes uit mijn zak. Stiekem geplukt op een theeplantage op het Dieng Plateau in Centraal Java. Niet om daar op de kamer thee van te zetten. Maar om daar op een zonnige bestemming afdrukken van te maken. Want hier valt het momenteel met bakken uit de lucht. Nee geen thee, maar hemelwater. Dat brengt mij naar een bijzondere kookervaring afgelopen week. We zitten niet stil maar laten de handjes wapperen in de Javaanse keuken.
Met Tika gaan we gedrieën naar de lokale markt. Vandaag verzamelen we de ingrediënten voor een uitgebreide Javaanse maaltijd. Bekende en onbekende groenten , kruiden, tempé, tofu en fruit van boeren uit de omgeving, worden ingeslagen. Tika staat stil voor de kraam met kippen en vliegen. Ze kijkt ons vragend aan. ”Willen jullie deze kip of een diepvrieskip uit de supermarkt?” Daar is geen twijfel over mogelijk. Rap roepen wij in koor “bevroren kip!” Even later staat Jan buiten onder een golfplaten afdak bij haar huis zeven soorten groenten te snijden. Want sultan VII heeft deze sayur bedacht. En natuurlijk horen er dan zeven soorten groenten in. Ere wie ere toekomt. Bijzonder is dat iedere groente voor een positieve helende deugd staat. Dus niet zo maar wat bij elkaar in gooien. De huidige sultan heeft tijdens de coronatijd de bevolking geadviseerd dit regelmatig te eten. Ik sta tegelijkertijd in een cobek de rode pepers, knoflook, sjalot, kemerienoten en gedroogde garnalen fijn te wrijven tot een pittige boemboe. De basis voor de vegetarische sayur lodeh. In de keuken staat de wadjang met olie te pruttelen op het tweepits gasstel. Jan wordt weer aan het werk gezet. Nu mag hij de vijf dagen oude tahoe in kerven. Door het nog volop gaande fermentatieproces voelt de tahoe warm aan. Diagonaal brengt hij snedes aan zodat de marinade goed kan binnendringen. En ik sta vervolgens met m’n handen in de kokos te kneden. Want Tika is was streng. We kopen geen kant en klare kokosmelk! Vers gemalen kokos in een vergiet waar water over heen wordt gegoten. En dan maar kneden totdat je kramp in je klauwen krijgt. Zo wordt je wel één met je product. De gastvrouw staat in de keuken de bevroren kip op te warmen. De rijstkoker staat te stomen en de boemboe wordt aangebakken. Ik hang boven de wok. Prompt begin ik te hoesten. De damp van de rode pepers doen een aanval. Ik sla terug en werp de kousenband in de strijd. Gevolgd door de kalebas en het jackfruit. De strijd is gestreden en nu mogen de zachte groenten het terrein in de wok verkennen. Om alles lekker te laten zwemmen en te garen verdwijnt mijn zorgvuldig geprepareerde kokosmelk in de pan. Gevolgd door water en specerijen. Op het vuurtje ernaast ontfermd Tika zich over de kipfiletjes. De lapjes worden aangebakken met een aantalingrediënten die over gebleven zijn. Het moet immers wel matchen. De ingekerfde tempé en tahoe verdwijnen in een ruime wadjang met overvloedig veel hete olie. De geuren en dampen vullen de open keuken. De climax van dit kookspektakel nadert. En jullie raden het al. De borden komen op tafel . We hebben zoveel klaargemaakt dat de hele kampung wel mee kan eten. Maar lekker dat het was! We willen jullie dat niet onthouden. Hieronder vind je het recept van de sayur lodeh. Selamat Makan!
Recept:
Snij in stukjes. Dit zijn de groenten die je uiteindelijk opeet.
1. Eggplant
2. Squash- een sort kalebos die je eerst schilt
3. Long bean (8 - 10 pcs) = kousenband
4. Young jackfruit
5. Mlinjo skin (lastig te verkrijgen in Nederland)
6. So leaves (The leaves of Mlinjo) idem
7. Tempe
Boemboe. Wrijf de onderstaande ingrediënten in een vijzel fijn.
1. Shallots 5 pcs
2. Garlic 3 pcs
3. Candlenuts 3 pcs
4. Dried little shrimps 1 tbsp
5. Chilli 2 pcs (optional)
Toevoegingen voor het gaar koken van de groenten:
1. Coconut milk (made by squeezing grated coconut with 1 L water)
2. Water 1 L
3. Salt 1 tsp
4. Palm sugar 2 tbsp
5. Bouillonpoeder 1 sachet
6. Petai 1 (Petehboon)
7. Salam leaves 2
8. Laos (vers stukje)
Bereiding:
1. Add 3 tbsp of oil to the pan, add the seasoning paste (=bomboe), add petai, salam leaves, and laos. Saute until we can smell the scent
2. Add 1 L water
3. Add kluwih and mlinjo skin into the pan. ( als je dit niet kunt krijgen dan sla je het gewoon over)Wait for a bit then add the vegetables (except mlinjo leaves)
4. Boil them until they’re softer
5. After all the ingredients almost soft, add the strained coconut milk
6. Add tempe and mlinjo leaves, mix them slowly
7. Add salt, palm sugar, “Royco”. Mix slowly until all the ingredients are soft
8. Sayur Lodeh is ready to be served
9. Better served with kerupuk and other side dishes like fried eggs or fried chicken.
Na amper een dag van de rust genoten te hebben kriebelde bij mij de nieuwsgierigheid. In het walhalla van batik- en weefcultuur wilde ik op zoek naar het Javaanse textiele ambacht. Met de bemiddeling van Willy stap ik in de vroege ochtend door smalle koele steegjes in een buurt waar de textiel handnijverheid al eeuwen thuis hoort. Een jonge man, Arie 2 de ‘driver´ van de homestay, Jan en ik sjouwen tussen de langpotige kippen door alsof het doodgewoon is. In een schaarsverlicht schuurtje zie ik een oude vrouw voorover gebogen achter een fietswiel zonder band zitten. Het garen glijdt soepeltjes door haar vingers. Het blijkt een spinnewiel te zijn. Ik passeer schuurtjes zonder ramen met troosteloze grijze muren. Regelmatig hoor ik het voor mij bekende geluid. De schietspoel als lawaaischopper van een weefgetouw. En dan stappen we door openstaande deuren een door slecht daglicht verlichte kleine ruimte binnen. De jonge man en Arie 2 spreken gebrekkig Engels. Maar met handen en voeten komen we een heel eind. Tot mijn grote verbazing zie ik steenrode katoen hangen. “Geverfd met mahonie” is het antwoord op met vragende ogen. Uit een hoekje verschijnt een warboel. Even later ligt er een dradenpalet geverfd met indigo en allerlei boomschors te schitteren in mijn handen. Mijn enthousiasme slaat over op twee wevers die een boom opzetten met diverse kleuren garens in een vast Javaans patroon. Geweven lengte strepen met vooral blauw en naturel tinten zijn authentiek in dit deel van Java. In de donkere oude schuur van 10x4 meter staan drie houten doorleefde weefgetouwen. Een is nog afkomstig uit Nederland. Voor ons is dat een museumstuk. Ik keer me om en daar zie ik een opgespannen weefwerk met kwetsbare dunne draden in pasteltinten. De aardige werknemer, waarvan ik de naam niet zo snel kan verstaan, vraagt of ik zijn werk wil zien. Maar natuurlijk. Zijn slippers gaan uit en behendig kruipt hij op de kruk en zet zijn voeten op de pendalen onder het weefgetouw. Alsof hij op een orgel speelt. Hij schiet de spoel van links naar rechts. Mijn mond valt open en bewonder hoe hij met een vast ritme de stof laat groeien. Hij staat op een geeft aan dat het nu mijn beurt is. Olala, dit heb ik nog niet eerder gedaan. Eerst droog oefenen met de voetjes op en neer op de pendalen. En dan is het zover. De aanslag van voor naar achteren, de voeten op en neer en de spoel schiet weg. De drie wevers beginnen luidkeels te lachen. “Like a gym.” Zeker weten, wat is daar een armkracht voor nodig. Dat valt me vies tegen. De schietspoel is halverwege blijven hangen. Ze dagen me uit. Dat laat ik niet op me zitten. Nog een poging. En ik denk aan mijn pilates oefeningen. Na drie pogingen schiet de spoel met een rot vaart naar het andere uiteinde. Hè, hè mijn eer is gered.
De schemering is ingevallen, het is 17.30 uur. Het verkeer buiten met de ontelbare knetterende bromfietsen maken de straten onveilig. Ik zit op bed en denk terug aan de afgelopen week. Na drie dagen reizen, wachten en vliegen via Jeddah in Saoedi Arabië, kwamen we ´s avonds in het donker ergens aan. Anderhalf uur zoefde de chauffeur met ons door onbekende straten, langs talloze eetkraampjes vanaf het vliegveld van Yogyakarta. Links en rechts schoten brommertjes als dikke bromvliegen voorbij. En dan slaan we plotseling af. Een smalle weg met hier en daar een bungelende lamp aan een misvormde paal leidt ons langs donkergroene rijstvelden. De taxi stopt en rijdt langzaam over een zanderige weggetje. Wat later bij daglicht de oprit van onze homestay bleek. Arie, een zeer sociaal betrokken kleine Indonesiër, die 19 jaar als kok in België werkte, verwelkomt ons hartelijk. Even later schudt zijn vriend Willy, een gepensioneerde leraar uit België, ons de hand. Mijn maag rammelt en ik snak naar een heerlijke bord nasi goreng. Ik nam me voor om snel een plekje, in de ruime authentieke eenvoudige kamer, voor de bagage te zoeken. Zonder daar later over te struikelen en in het schemer de toilettas kwijt te zijn. Onze vriendelijke gastheren remden ons af ´ada waktu´. Hmm, wat bedoelen jullie? Is dat een soort nasi vraag ik mij af . “Take your time”, legt Arie uit. Het is Bahasa Indonesia, onze taal. Aha, glimlach ik, voor ons is het “doo mer heanig an!” En dat hebben we in onze oren geknoopt. Deze eerste week hebben we heerlijk relaxed in de kleinschalige homestay. Dit fantastische plekje voelde als een tweede thuis door de enorme gastvrijheid. De vele tips van de heren leidden ons naar bijzondere plekjes. Maar daarover later meer.
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2011-09-11 11:37:44
[totalVisitorCount] => 399013
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 130
[author] => Yvonne
[cityName] => Jogjakarta
[travelId] => 530726
[travelTitle] => De archipel van smaragd en de rijzende zon.
[travelTitleSlugified] => de-archipel-van-smaragd-en-de-rijzende-zon
[dateDepart] => 2025-08-26
[dateReturn] => 2025-12-02
[showDate] => yes
[goalId] => 4
[goalName] => Een verre reis
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,jogjakarta
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/314/516_50x50.jpg?r=16
[titleSlugified] => ada-waktu
)
[55] => stdClass Object
(
[reportId] => 5108988
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-08-09
[photoRevision] => 0
[title] => We gaan dankzij jullie ook dit schooljaar helpen!
[message] =>
Beste vrienden van Bina Purwaka,
Gelukkig hebben we veel positieve respons gehad op de oproep om extra donaties om daarmee ook de hulp voor dit schooljaar te kunnen continueren. We zijn daar erg dankbaar voor en kunnen jullie alleen maar bedanken voor deze steun en alle trouwe steun die we door de jaren heen van jullie hebben mogen ontvangen [e-1f64f].
Totaal zijn er voor dit schooljaar 47 leerlingen ingeschreven en hebben er 36 een aanvraag voor hulp gedaan. Om voor die hulp in aanmerking te komen moeten de ouders een verklaring van onvermogen van de plaatselijke overheid indienen maar ook gaan de juffen op huisbezoek bij de aanvragers om zelf ook te beoordelen in welke mate hulp nodig is. Inmiddels zijn de juffen op zoek geweest bij de 36 mensen die voor dit jaar een aanvraag voor hulp hadden gedaan.
Op basis van die bezoeken hebben de juffen in overleg met ons besloten om voor 26 van de 36 aanvragers de kleding, boekengeld en inschrijfkosten volledig te betalen en van de 10 overige aanvragers de helft van deze kosten te betalen. Van alle 47 leerlingen zullen we het hele schooljaar de helft van het schoolgeld en de helft van de kosten van een maandblad die ook voor de lessen wordt gebruikt, bekostigen.
Bij dit verslag heb ik van een 10-tal huizen foto´s geplaatst en daaraan kun je ook zien dat er wel onderscheid is in de woonomstandigheden van de verschillende aanvragers en dat is mede de basis geweest van het besluit om de volledige kosten of de helft van de kosten te gaan betalen.
We zijn er van overtuigd dat dit een goed besluit is geweest en we zijn heel blij dat we dankzij jullie steun het kleuteronderwijs in Jasri ook dit schooljaar weer een stuk toegankelijker hebben kunnen maken.
Volgende maand gaan we weer richting Jasri en dan kunnen we de nieuwe leerlingen persoonlijk ontmoeten en natuurlijk zullen we ook daarvan verslag doen via deze website.
Nogmaals ontzettend bedankt voor alle steun[e-1f64f]!!!
In Nederland zijn alle scholen wel zo´n beetje met vakantie terwijl op Bali de scholen sinds afgelopen maandag weer open zijn. Voor onze kleuterschool betekent dat echt wel een wisseling van de wacht omdat de meeste leerlingen maar 1 schooljaar naar de kleuterschool gaan en ze daarna doorstromen naar de lagere school. Dat lijkt kort dat ene schooljaar maar het is wel heel belangrijk omdat ze in dat ene jaar op school Indonesisch spreken terwijl er thuis voornamelijk Balinees gesproken wordt en er op de lagere school vanuit wordt gegaan dat de kinderen Indonesisch spreken (de lessen zijn daar ook voornamelijk in het Indonesisch omdat de overheid dat voorschrijft). Inmiddels zijn er 45 leerlingen ingeschreven op school en in de aankomende weken gaan de juffen door middel van huisbezoek en door middel van een door de plaatselijke overheid af te geven "verklaring van onvermogen" vaststellen welke kinderen er in aanmerking komen voor extra hulp.
Sowieso betalen we voor alle leerlingen de helft van het schoolgeld om het kleuteronderwijs zo toegankelijk mogelijk te maken maar daarnaast betalen we voor de leerlingen die daarvoor uitgekozen worden ook hun uniformen, boeken en inschrijfgeld. Dat is ieder jaar weer een flinke uitgave. jaarlijks geven we aan de kinderen zo'n €40,- uit aan schoolgelden maar de kosten voor de uniformen e.d. zijn ook zo'n €40,- en die moeten dan in 1 keer betaald worden. Vorig jaar hebben we die kosten voor 36 kinderen betaald en dan heb je het dus over een uitgave van een kleine €1500,- in 1 keer.
In het verleden beschikten we over ruimere reserves maar omdat we dit nu al weer zo'n 15 jaar doen, is het niet gek dat er hier en daar donateurs af vallen en dat reserves dus langzaam opdrogen. Wanneer u dit leest en denkt ons te kunnen helpen door een (extra) donatie, dan zou u ons (maar vooral de kinderen) daar een heel groot plezier mee doen zodat we op die manier een vaste waarde kunnen blijven voor onze plaatselijke kleuterschool.
Wanneer u wilt doneren, dan kunt u dat doen op op rekeningnummer NL21INGB0001978830 t.n.v. D.van Dommelen en/of A.H. Landheer.
We vinden het vervelend om te bedelen maar omdat het voor een goed doel is waar we volledig achterstaan, doen we dit onbeschaamd[e-1f601]!
Bedankt voor jullie trouwe steun en eventueel extra bedankt voor jullie extra steun.
Salam hangat (warme groet),
Ad en Brenda
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 5
[visitorCount] => 179
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://cdn.easyapps.nl/pictures/000/000/000/123/232/842_640x480.jpg?r=0
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => schooljaar-2025-2026-is-begonnen
)
[57] => stdClass Object
(
[reportId] => 5107314
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-05-11
[photoRevision] => 0
[title] => gaat alles wel goed met de verslagen?
[message] =>
Beste lezers,
Van mijn vriend Marcel v/d Velden hoor ik dat ons verslag dat hem door waarbenjij.nu is toegestuurd genaamd "en dan is het alweer mei' hele vreemde fouten en misplaatste woorden bevat. Het verslag ziet er anders uit dan hetgeen ik heb aangeleverd en ook als de back-up die ik heb teruggekregen. Ook de reacties onder het verslag bevatten fouten, zo wordt bij mijn reactie mij naam Ad veranderd in Advertentie en waar ik zwager schrijf staat bij Marcel "zwaar". Komt dit bij 1 van jullie die het verslag ook via de mail krijgen toegestuurd bekend voor dat er zeker 6 zinnen of meer helemaal niet lopen en onlogische woorden bevatten? Zo ja, laat het ons even weten in een reactie, zo nee laat het dan ook even weten in een reactie. Als het om een fout in de instellingen van Marcels apparatuur gaat is dat vervelend maar te overzien. Als iedereen dit zo te zien krijgt, moet ik waarbenjij.nu gaan benaderen om e.e.a. op te lossen. Alvast bedankt voor jullie medewerking.
groetjes,
Ad
[vip] =>
[userRegistrationDate] => 2009-10-07 06:45:00
[totalVisitorCount] => 206386
[pictureCount] => 0
[visitorCount] => 273
[author] => ad
[cityName] => Amlapura
[travelId] => 220213
[travelTitle] => help de school
[travelTitleSlugified] => help-de-school
[dateDepart] => 2009-10-17
[dateReturn] => 2023-12-04
[showDate] => yes
[goalId] => 11
[goalName] => Vrijwilligerswerk in het buitenland
[countryName] => Indonesië
[countryIsoCode] => id
[imageLink640x480] => https://loremflickr.com/g/640/480/indonesie,amlapura
[imageLink50x50] => https://cdn.easyapps.nl/users/000/000/000/000/205/429_50x50.jpg?r=0
[titleSlugified] => gaat-alles-wel-goed-met-de-verslagen
)
[58] => stdClass Object
(
[reportId] => 5107292
[userId] => 205429
[countryId] => 88
[username] => binapurwaka
[datePublication] => 2025-05-10
[photoRevision] => 0
[title] => en dan is het alweer mei
[message] =>
Beste lezers en vrienden van Bina Purwaka,
We zijn al weer sinds eind februari hier op Bali en voordat je het weet is het dan gewoon alweer mei. In de tussenliggende periode waren er een paar schoolvakanties van ieder zo'n 10 dagen. De 1e vanwege de stilte dag op Bali (Nyepi) die zowat samenviel met idul fitre dus dat was een gecombineerde vakantie van 2 godsdiensten en niet lang daarna was er de vakantie vanwege de Balinese Hindoe feestdagen Galungan en Kuningan. Nu blijft de school open tot half juni wat het einde van het schooljaar 2024/2025 is en half juli zal het nieuwe schooljaar zijn aanvang hebben. Inmiddels is het inschrijven voor het nieuwe schooljaar weer begonnen. De afgelopen 2 schooljaren hebben we voor alle leerlingen de helft van het schoolgeld betaald en voor de kinderen die het niet kunnen betalen hun uniformen, inschrijfgeld en boekengeld. Met voor iedereen een lager maandbedrag aan schoolgeld wordt het kleuteronderwijs voor iedereen toegankelijker en ik denk dat we het het volgende schooljaar weer op dezelfde manier gaan doen.
Het is mooi om te zien dat het team van onderwijzeressen in al die jaren haast niet van samenstelling is gewijzigd en de huidige samenstelling is denk ik al zeker 7 schooljaren ongewijzigd. Betekent dat de juffen het dus naar hun zin hebben en dat merk je ook als je op school bent, de sfeer is goed, er wordt samen ook lol gemaakt maar ook samen aangepakt als het nodig is. Dat geeft ook vertrouwen voor de aankomende schooljaren waarvan ik hoop dat wij de kleuterschool met jullie hulp en donaties kunnen blijven ondersteunen.
Het is iedere keer weer erg leuk om op de school te zijn en te zien hoeveel lol de kinderen hebben maar ook hoe serieus ze met opdrachten en/of vragen in de klas omgaan. We hebben het al eerder gezegd maar kinderen die naar de kleuterschool kunnen gaan hebben echt een stapje voor op de kinderen die vanuit het niets naar de lagere school gaan. Die 1 of 2 kleuterschooljaren bereidt ze goed voor op de lagere school.
Wat nieuw is dit schooljaar, is dat er door de landelijke overheid op 5 dagen per week een goede maaltijd wordt verstrekt aan alle kinderen op de kleuterschool. Alleen op zaterdag krijgen ze dat niet. De kinderen gaan hier 6 dagen per week naar school en zijn alleen op zondag vrij.
Wij zijn heel benieuwd hoeveel inschrijvingen er voor het nieuwe schooljaar gaan binnenkomen en we hopen dat we met jullie hulp de school ook in het nieuwe schooljaar kunnen ondersteunen.
Met dit laatste verslag sluiten we onze reis naar Biak in 2025 af. We zijn weer thuis en kijken terug op een mooie reis waar we weer heel veel hebben kunnen doen.
Op 12 februari vertrokken we naar Biak om diverse projecten te bezoeken en uit te voeren. Na een lange reis via Jakarta en Jayapura, kwamen we op 15 februari aan in Biak. Daar werden we verwelkomd door bekenden en begon de voorbereiding op de geplande projecten.
Waterprojecten
Waterproject in Amyamdam
In Amyamdam is na jaren van mislukte pogingen eindelijk een werkend watersysteem gerealiseerd. Vorig jaar hebben wij gepoogd met de pompen die er door een andere organisatie waren geplaatst water in kampong Amyamdam te krijgen. Na veel testen lukte ons dat niet, omdat de pompen niet geschikt bleken te zijn. We ging zelf teleurgesteld terug naar Nederland en deden de belofte dat we zouden gaan nadenken over een wel werkende oplossing.
Dit jaar hebben we door de aanleg van een onderwaterpomp en een mini-watertoren met een reservoir van 2,2 kuub, stromend water naar de kampong gebracht. Tijdens het aanleggen zagen we al hoe blij mensen kunnen zijn met stromend water dichtbij huis. Het project is succesvol afgerond en er stroomt water uit de tappunten in de kampong. De resterende kleine aanpassingen worden door Charles opgepakt.
Boren naar water in Nermnu
Een belangrijk nieuw initiatief was het boren naar een waterbron in kampong Nermnu. Door de financiering van stichting Water is our World is het mogelijk geworden om naar water te boren. Het aanboren van waterbronnen is erg duur en hebben we daarom niet eerder gedaan. In Nermnu ligt al een heel leidingen systeem, maar de waterbron een behoorlijk eind uit de kampong levert niet genoeg water meer. We zijn er zelf gaan kijken en dat zag er inderdaad niet goed meer uit. Omdat er in deze kampong al een leiding netwerk is, kunnen we met een nieuw te boren bron, vrij snel weer water krijgen voor deze kampong. Samen met een lokaal boorbedrijf werd begonnen aan een boring tot 70 meter diepte. Het boren in het keiharde koraal gaat erg langzaam. Er werd ons voordat de boring startte een schatting gegeven dat het makkelijk twee tot drie weken zou kunnen duren. De eigenaar van het boorbedrijf, Winsy, houdt ons goed op de hoogte van de vorderingen. Op de dag voor ons vertrek naar Nederland rijden we nog even naar Nermnu. Als we aan komen in Nermnu zien we de boorders en wat mensen van de kampong onder een zeiltje bij de boorinstallatie staan met grote glimlachen op hun gezicht! De duimen gaan om hoog. Ze hebben water aangeboord!Wat een mooi resultaat! Hier zijn de kampongbewoners en wij heel erg blij mee. Tijdens onze reis terug naar Nederland ontvangen we van Winsy verschillende filmpjes dat het water uit de bron komt. De bewoners van de kampong staan onder de straal te genieten van het water. Ze zijn er duidelijk heel blij mee! Dat maakt ons ook heel blij. We kijken de filmpjes tijdens onze tussenstop in Makassar. Wat fantastisch en wat hadden we daar graag bij willen zijn. De pomp zal nu worden aangesloten op de waterreservoirs die al in de kampong zijn. Charles zal zorgen dat het water verder de kampong in gedistribueerd zal worden.
Reparaties en inspecties in Wari
Vorig jaar hebben we in kampong Wari 3,5 km nieuw leiding gelegd. Deze kampong is opgedeeld in tweeën door de Wari rivier. De kant waar de waterbron van de kampong ligt had water. Doordat de leiding die over de rivier lag naar de andere kant van de kampong door een storm kapot was geslagen had die kant geen water meer. De school had ook al jaren geen water meer. Tijdens dit grote waterproject vorig jaar hebben we een nieuwe leiding over de brug naar kant van de kampong gebracht waar geen water meer was. Dit was een van onze kostbaarste projecten hier op Biak en werd mede door de steun van stichting Water is our World mogelijk gemaakt. Een groot deel van het werk was al verricht tijdens onze aanwezigheid in 2024. Het project werd in 2024 helemaal afgerond toen wij alweer in Nederland waren. Daarom zijn we samen met Charels dit jaar in Wari gaan kijken. We zag inderdaad waterdruk in het deel van de kampong waar voorheen geen water was. Mooi om te zien. We hebben een aantal lekken gerepareerd, zodat de druk optimaal blijft. Tijdens ons verblijf werd Jantinus via facebook benaderd door een kampongbewoner die klaagde dat ze al sinds december geen water meer hadden. Daar zijn we gaan kijken en constateerden we dat ongeveer 5 huizen geen water meer hadden. Na onderzoek bleek dat er een afsluiter kapot was. Die hebben we twee dagen later laten repareren en via facebook hoorden we dat er weer water op de adressen was. Charles zal de komende tijd nog zo’n 30 meter buis vervangen bij de aanvoer van de bron naar de kampong, zodat de druk verder omhoog kan. Een mooi succes!
Rijstproject
Het rijstproject, dat al 14 jaar loopt, hebben we ook dit jaar weer bekeken. De gezinnen in kampong Sundey, Yafdas en Inggiri zijn bezocht en enkele huishoudens zijn vervangen door nieuwe arme huishoudens. Het blijft elke keer weer heel confronterend om armoede te zien die echt niet voor te stellen is. Ouderen en kinderen die ziek zijn. Geen fatsoenlijk bed hebben om op te slapen. Geen stoelen om op te zitten en koken op hout. Huishoudens waar oude mensen voor kleine kinderen zorgen omdat de ouders overleden zijn. Gelukkig kunnen we met ons rijstproject een aantal van deze mensen een beetje helpen en we zien ook elk jaar dat er huishoudens van de lijft kunnen omdat het daar beter gaat. Bij de oude vrouw in Inggiri, waar we vorig jaar voor een nieuw dak haar huis hebben gezorgd, hebben we dit jaar ook de wanden aangepakt zodat het huis helemaal water en wind dicht wordt. De financiering van dit project staat onder druk doordat de Koninklijke Luchtmacht Veteranen hun sponsoring mogelijk stoppen. Deze groep mensen wordt steeds kleiner en ze zijn aan het kijken of ze hun activiteiten bij een andere veteranen vereniging kunnen onderbrengen. De veteranen sponsorden het rijst project voor ongeveer twee derde deel. We wachten af wat er uit de besprekingen komt die de KLu veteranen voeren met de andere veteranen vereniging. We hopen uiteraard dat we onze lange samenwerking met de KLu veteranen kunnen blijven doorzetten. Dit bericht leidde tot de actie Koffie voor Rijst, waarbij lokale koffie wordt verkocht om de financiering van de rijstpakketten te ondersteunen. We zijn uitverkocht dus dat is geslaagd.
Waterfilters voor scholen
In Nederland krijgen we contact met een bedrijf in Bandung dat waterfiltersystemen maakt. Deze waterfiltersystemen zijn geschikt om van onzuiver water door een zuiveringsproces drinkbaar water te maken. Het bedrijf verkoopt deze filtersystemen hier in Indonesië maar bijvoorbeeld ook in Afrika.
We hebben deze waterfiltersystemen besteld om te gaan gebruiken op scholen.
We hebben Irene, de vrouw die voor ons op Biak het scholingsproject behartigt, gevraagd om deze waterfilters te gaan testen op scholen. Irene weet wel een aantal scholen. Als de filters op Biak zijn aangekomen, zetten we een filter in elkaar bij Irene thuis. Irene zal thuis een aantal keren water filteren het gefilterde water daarna naar een laboratorium brengen. We gaan namelijk wel het gefilterde water laten testen in een laboratorium, voordat we de filters op scholen neergaan zetten.
In ons hotel zetten we zelf ook een filter in elkaar. Het in elkaar zetten is super eenvoudig. Dit is een heel simpel systeem waar bijna niks mis mee kan gaan. Iedereen zou dit moeten kunnen gebruiken. We vullen onze filter met water uit de douchekraan en het water hier is direct uit de kraan absoluut niet drinkbaar. Zelf hebben we het gefilterde water al gedronken.
Kleinschalige projecten
Naast de grotere water- en voedselprojecten werd ook aandacht besteed aan:
Naaicursus: De naaicursus voor vrouwen draait nog steeds goed. De dames hebben er plezier in. Ze kunnen hier kleren voor zichzelf, hun familie of voor de verkoop maken.
Hydrocultuur: In Sundey werd de voortgang van een hydrocultuursysteem bekeken. Dat draait nog steeds heel goed. De kinderen van de school worden er intensief bij betrokken en eten van de groenten als ze klaar zijn.
Kampong Mardori: Tijdens een bezoek aan Kampong Mardori werd een traditionele ceremonie voor ons gehouden. Hier hebben we gekeken naar de watervoorziening, omdat ze hier erg weinig waterdruk ervaren. We zagen al snel dat er heel veel lekken zijn in het leidingsysteem. We hebben de afspraak gemaakt dat ze die met behulp van ons gaan repareren. We verwachten dat er daarna weer voldoende waterdruk is in kampong Mardori. De school vroeg ons of we een printer konden bekostigen. Die printer inclusief scanner hebben we voor ze gekocht in Biak Stad en zal door Inge en Charles naar Mardori gebracht worden.
Deze reis zit erop! Bedankt voor jullie steun!
De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol. Water in Amyamdam, het boren naar water in Nermnu. Het rijstproject dat zo belangrijk voor de mensen hier is. En al die andere grote en kleine projecten die we hebben gedaan om de lokale bevolking te proberen te ondersteunen.
Bedankt!!
Onze projecten gaan gewoon door en jullie steun blijft nodig!
We willen iedereen bedanken voor jullie reacties hier op deze website of naar ons persoonlijk. Onze allergrootste dank gaat natuurlijk naar degenen die ons financieel ondersteunen. Onze grote sponsoren, de sponsoren die elke maand bijdragen, iedereen die via de donatielink op deze website een bijdrage heeft overgemaakt en de koffiekopers. Hopelijk hebben we door onze verslagen laten zien dat met jullie steun het mogelijk is om mensen, die het beduidend minder hebben dan wij, een stukje verder te helpen.
Jantinus en Mark
Wil je ook bijdragen dat kan! Gebruik daarvoor de donatie link. Je kan zelf een bedrag invullen.
Wij leveren de mooiste reis albums af. Koffietafel boeken van 29 bij 29 cm. Als je de bestelling plaatst ontvang je vrijblijvend een offerte met een preview. Wijzigingen zijn eenvoudig door te voeren. Het boek is een geweldig aandenken aan je onvergetelijke reis. Probeer het uit!.
Praktische tips voor een ontspannen autoreis
Met de auto op reis gaan blijft één van de fijnste manieren om vrijheid te voelen. Je bepaalt zelf je tempo, je route en je stops. Geen wachtrijen, geen bagagelimieten, geen vaste schema’s. Maar die vrijheid werkt alleen echt als ...
Van droom naar bezit: hoe je verantwoord een boot of tweede huis koopt
Stel: je bent al jaren fan van reizen, van vrijheid op het water of de geur van dennen in een bos en je overweegt om een boot of vakantiehuis te kopen. Het klinkt als de ultieme droom: een eigen stekkie voor weekends en vakanties, zonder telkens ...
Vrijheid onderweg begint met overzicht
De paradox van vrijheidReizen staat voor vrijheid. Geen vaste routine, geen agenda, alleen jij en de weg die zich ontvouwt. Toch weet elke reiziger dat echte vrijheid niet ontstaat uit chaos, maar uit overzicht. Wanneer je weet waar je bent, wat je ...
Momenteel maken wij geen gebruik van advertenties. Dit willen wij graag zo houden maar helaas kost het onderhoud van deze site veel geld. Wij hopen dan ook dat dagboekhouders snel overstappen naar een VIP abonnement of dat vaste lezers een VIP abonnement cadeau doen aan hun favoriete reizigers.
Als VIP steun je WaarBenJij.nu en krijg je als dank 25% korting op een foto-album. Deze korting is bij een uitgebreid boek veelal groter dan de kosten van een VIP-abonnement dus alleen hierdoor is het al de moeite waard
Wij leveren de mooiste fotoalbums met persoonlijke aandacht. Bundel je verslagen en foto's en maak een tastbare herinnering van een onvergetelijk avontuur.
Amlapura - Indonesië 
